“Podwójna niewidzialność”. Dyskryminacja kobiet na rynku pracy to nadal problem
Opublikowane 08 marca 2026
Chociaż o dyskryminacji ze względu na płeć mówi się sporo, kobiety cały czas zarabiają mniej od mężczyzn, nawet gdy porównamy te same stanowiska. Stereotypy podwójnie uderzają w kobiety z niepełnosprawnościami. Dzień Kobiet to najlepszy moment, by przypomnieć o problemie, bo najlepszy prezent to równy dostęp do pracy i wynagrodzenia. Dla tysięcy Polek “zwykła” normalność jest nieosiągalna.
Gender Pay Gap: Ile naprawdę zarabiają Polki?
Kobiety w Polsce nadal zarabiają mniej niż mężczyźni, choć luka jest relatywnie mniejsza niż średnio w UE. Różnice między zarobkami kobiet i mężczyzn opisuje wskaźnik Gender Pay Gap. Według najnowszych danych Eurostatu w poprzednim roku utrzymywał się on na poziomie 4 proc. Niższą lukę odnotowano tylko w Belgii (0,7 proc.) i Rumunii (3,7 proc.). Dane te należy jednak interpretować ostrożnie, bo mniejsza różnica w wynagrodzeniach może być związana z ograniczonego udziału kobiet w rynku pracy - takie zjawisko dotyczy między innymi kobiet z niepełnosprawnością, które dla pracodawców są niewidzialne. W ich przypadku samo znalezienie stabilnego zatrudnienia jest niezwykle trudne. Wynika to głównie z utartych przekonań na temat efektywności i umiejętności takiego pracownika.
Stereotypy mają się dobrze. Z jakimi barierami muszą walczyć niepełnosprawne kobiety?
Obawy pracodawców dotyczą choćby dostosowania stanowiska pracy, dodatkowych przerw, konieczności reorganizacji pracy. Nie jest to jednak jedyny problem. Badania pokazują, że wobec kobiet z niepełnosprawnością częściej stosuje się postawę paternalistyczną: „czy pani sobie poradzi?”, „czy to nie będzie dla pani zbyt obciążające?”. Pracodawcy boją się reakcji współpracowników i podziałów w zespole. Myślą, że zatrudnienie osoby niepełnosprawnej spowoduje, że inni pracownicy będą mieli więcej obowiązków.
Dlatego kobiety z niepełnosprawnością, o ile w ogóle znajdą pracę, często trafiają na stanowiska poniżej swoich kwalifikacji, za niższe wynagrodzenie. Są one szczególnie narażone na ubóstwo, zależność ekonomiczną, wykluczenie społeczne.
“Kobiety z niepełnosprawnościami są zazwyczaj postrzegane jako zależne od otoczenia, pasywne, niezdolne do wypełniania ról zawodowych oraz nieodpowiednie do wypełniania takich ról. Zatrudnienie jest istotnym czynnikiem wpływającym na poziom samooceny kobiet. Kobiety niepełnosprawne otrzymują niższe wynagrodzenie w porównaniu z kobietami pełnosprawnymi; są też znacznie rzadziej zatrudniane” – podaje dr Karolina Pawłowska- Cyprysiak, która już w 2012 roku badała to zjawisko.
Jak podkreśla, w przypadku kobiet niepełnosprawnych na rynku pracy, możemy mówić o podwójnej dyskryminacji - ze względu na płeć i ograniczenia funkcjonalne.
Skalę problemu odzwierciedlają dane z ostatnich lat. W 2023 r. ok. 38 proc. mężczyzn z łagodnym stopniem niepełnosprawności było aktywnych zawodowo, podczas gdy tylko ok. 28 proc. kobiet z określonym stopniem niepełnosprawności było aktywnych zawodowo. Podobny trend dotyczy umiarkowanych i ciężkich niepełnosprawności – również z niższą aktywnością kobiet niż mężczyzn.
W przypadku OzN mamy do czynienia ze swego rodzaju błędnym kołem. Im bardziej jako społeczeństwo ograniczamy możliwości zatrudnienia i ogólnej aktywności, tym bardziej takie osoby rezygnują z rozwoju. Nie znajdując dla siebie przestrzeni, niekiedy wycofują się z życia na długie lata.
Brak pracy jest szczególnie trudny dla kobiet z niepełnosprawnościami, ponieważ łączy się z wieloma wymiarami wykluczenia społecznego, finansowego i psychicznego. Sprawia, że kobieta traci poczucie sprawczości i kontroli nad własnym życiem, jest jeszcze bardziej zależna od innych.
Zatrudnianie kobiet z niepełnosprawnością to korzyść dla firm i gospodarki
Z ekonomicznego punktu widzenia kobiety z niepełnosprawnością to cenny, niewykorzystany potencjał na rynku pracy. W dzisiejszych czasach inkluzywność jest traktowana jako standard w większości firm w UE. Firma, która z otwartością patrzy na potrzeby pracowników, jest znacznie lepiej odbierana przez klientów i kontrahentów. Osoby niepełnosprawne rzadziej zmieniają pracę, a niska rotacja pracowników oznacza realny zysk. Jak wskazuje Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), we wspierającym środowisku OzN chętnie zostają dłużej i cały czas podnoszą swoje kwalifikacje.
Należy pamiętać, że pracodawca może otrzymać miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia osoby niepełnosprawnej lub środki na dostosowanie miejsca pracy.
W Dzień Kobiet warto przypomnieć, że najlepszym prezentem jest normalność i równe szanse. Zatrudnienie kobiety z niepełnosprawnością to nie akt dobroczynności, a ważny krok zwiększający konkurencyjność organizacji.
Kobiety te każdego dnia udowadniają, że potrafią pokonywać bariery, które dla innych są niewidoczne.
Fundacja Szklane Domy prowadzi otwartą rekrutację dla Osób z Niepełnosprawnościami do realizowanych projektów. Osoby zainteresowane udziałem zapraszamy do kontaktu:
Źródło: businessinsider.com/ Pawłowska-Cyprysiak, K. (2012). Podwójna dyskryminacja kobiet niepełnosprawnych w miejscu pracy. Centralny Instytut Ochrony Pracy — Państwowy Instytut Badawczy/ciop.pl/CIOPPortalWAR/file/70850/20140729974&BP12_2012_16_19.pdf
Artykuł powstał przy współpracy z Fundacją Szklane Domy.
Autor:
Redakcja MedicalPress