Celem porozumienia podpisanego 8 stycznia 2026 roku jest stworzenie spójnego, między ośrodkowego modelu leczenia pacjentów z nowotworami kości, obejmującego zarówno populację pediatryczną, jak i dorosłych. Strony deklarują współpracę w zakresie doskonalenia metod diagnostycznych i terapeutycznych, realizacji programów profilaktyki i wczesnego wykrywania chorób, prowadzenia działalności naukowo-badawczej i dydaktycznej oraz wzajemnego wspierania się w rozwoju kadr medycznych.

Dr hab. n. med. Beata Jagielska, Dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii, która podpisała list intencyjny w imieniu NIO mówi - Podpisane porozumienie porządkuje i wzmacnia współpracę pomiędzy wiodącymi ośrodkami, które od lat zajmują się leczeniem pacjentów z nowotworami kości. Naszym celem jest budowa spójnych ścieżek diagnostyczno-terapeutycznych, opartych na doświadczeniu klinicznym i wysokich standardach jakości, z korzyścią dla pacjentów w całym kraju. 

Nowotwory kości – wyzwanie diagnostyczne, terapeutyczne i systemowe 

Leczenie pierwotnych nowotworów kości należy do najbardziej wymagających obszarów współczesnej onkologii i wymaga jednoczesnego zaangażowania wysoko wyspecjalizowanych zespołów klinicznych, zaplecza diagnostycznego oraz doświadczenia w terapii skojarzonej. W Polsce wiodącą rolę w tym zakresie odgrywa Narodowy Instytut Onkologii, a w jego strukturach Klinika Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków.

Mięsak Ewinga należy do nowotworów szczególnie trudnych do rozpoznania we wczesnej fazie, ponieważ jego pierwsze objawy są nieswoiste i często przypominają schorzenia o zupełnie innym charakterze. Właściwe rozpoznanie wymaga specjalistycznej diagnostyki obrazowej oraz badań molekularnych, dlatego tak ważne jest, aby pacjenci trafiali do ośrodków referencyjnych, dysponujących odpowiednim doświadczeniem i zapleczem diagnostycznym. - podkreśla prof. Piotr Rutkowski, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii - Wczesne skierowanie do wyspecjalizowanego centrum ma kluczowe znaczenie dla skuteczności leczenia i realnie poprawia rokowanie  Leczymy około połowy zdiagnozowanych dorosłych chorych na pierwotne mięsaki kości w Polsce, co odpowiada populacji około 80–100 pacjentów rocznie, na co dzień wspieramy także inne ośrodki w procesie diagnostycznym – dodaje ekspert

Klinika kierowana przez profesora Rutkowskiego od lat pełni funkcję ogólnopolskiego ośrodka referencyjnego w diagnostyce i leczeniu pierwotnych nowotworów kości u osób dorosłych. W ramach działalności klinicznej rozwijany jest kompleksowy, wielodyscyplinarny model leczenia, oparty na pracy zespołów składających się m.in. onkologów klinicznych, chirurgów onkologicznych, ortopedów onkologicznych, radioterapeutów, patomorfologów oraz radiologów. Istotnym elementem naszej codziennej pracy są nowoczesne techniki chirurgii oszczędzającej kończyny, uzupełniane zaawansowanymi procedurami rekonstrukcyjnymi, w tym zastosowaniem endoprotez onkologicznych – wylicza prof. Rutkowski. Równolegle obok rozwoju chirurgii prowadzone jest leczenie systemowe, w tym chemioterapia okołooperacyjna, terapie celowane oraz immunoterapia w wybranych wskazaniach, a także badania kliniczne krajowe i międzynarodowych.

Porozumienie – i co dalej? 

W perspektywie krótkoterminowej, obejmującej lata 2026–2027, Narodowy Instytut Onkologii planuje aktywny udział w opracowaniu wspólnych ścieżek diagnostyczno-terapeutycznych przy udziale ekspertów Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków. Plany zakładają również regularne, wieloośrodkowe konsylia oraz programy szkoleniowe dla personelu medycznego. Istotnym elementem będzie także usprawnienie koordynacji opieki nad pacjentami w wieku przejściowym, przechodzącymi z systemu leczenia pediatrycznego do systemu dla dorosłych - Okres przechodzenia pacjenta z systemu leczenia pediatrycznego do opieki dla dorosłych jest jednym z najbardziej wrażliwych momentów całego procesu terapeutycznego. To właśnie wtedy istnieje największe ryzyko przerw w ciągłości leczenia, opóźnień diagnostycznych czy rozproszenia odpowiedzialności za pacjenta. Dlatego usprawnienie koordynacji opieki, regularne konsylia oraz szkolenie personelu mają ogromne znaczenie dla zachowania spójności postępowania, bezpieczeństwa chorego i jakości terapii – podkreśla prof. Piotr Rutkowski

Długofalowo działania obejmują budowę zintegrowanego, krajowego modelu referencyjnego leczenia nowotworów kości, opartego na ścisłej współpracy wyspecjalizowanych ośrodków. Planowany jest rozwój wspólnych projektów badawczych i badań klinicznych, które obecnie są już prowadzone przez Narodowy Instytut Onkologii we współpracy z Instytutem Matki i Dziecka. Ważnym elementem będą także działania edukacyjne skierowane do lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej i specjalistów, ukierunkowane na wcześniejsze rozpoznawanie choroby - Leczenie pierwotnych nowotworów kości wymaga koncentracji doświadczenia, precyzyjnej diagnostyki i ścisłej współpracy wielu specjalistów. Dzięki temu porozumieniu możemy jeszcze skuteczniej integrować kompetencje trzech wiodących ośrodków oraz rozwijać jednolite standardy postępowania klinicznego i diagnostycznego – zaznacza prof. Piotr Rutkowski

Zawarte porozumienie stanowi istotny krok w kierunku systemowej poprawy opieki nad chorymi na nowotwory kości w Polsce. Połączenie doświadczenia klinicznego, standaryzacji diagnostyki, rozwoju badań naukowych oraz skoordynowanej współpracy pomiędzy wiodącymi ośrodkami tworzy realne podstawy do dalszej poprawy wyników leczenia i jakości życia pacjentów.

Źródło: NIO