Jak podkreślił przewodniczący komitetu naukowego i organizacyjnego konferencji prof. Zbigniew Gałązka, kierownik Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej, Naczyniowej, Endokrynologicznej i Transplantacyjnej UCK WUM, 26 stycznia 1966 roku odbyła się pierwsza w naszym kraju udana transplantacja nerki przeprowadzona przez specjalistów z Akademii Medycznej w Warszawie i był to przełom w historii polskiej medycyny. Od tego momentu rozpoczął się bardzo dynamiczny rozwój transplantologii w Polsce.

Sympozjum było okazją do przypomnienia pionierów tej drogi. Jedna z sesji została poświęcona profesorom Janowi Nielubowiczowi i Tadeuszowi Orłowskiemu, których wspominali uczniowie i współpracownicy. Z relacji wyłonił się obraz profesora Nielubowicza jako wizjonera, człowieka obdarzonego wieloma talentami, który podkreślał, że nie ma nic lepszego niż ludzki umysł i który rozwiązania podpatrzone w najlepszych ośrodkach świata starał się natychmiast wdrażać w swojej klinice. Jak zaznaczył prof. Sławomir Nazarewski, Jan Nielubowicz był postacią wyjątkową, miał wielkie marzenia, które potrafił wprowadzić w życie i pozostawił po sobie ogrom dorobku i ważnych prac.

Profesora Tadeusza Orłowskiego wspominano jako profesjonalistę w każdym calu, z ogromną wiedzą i doświadczeniem, który chętnie dzielił się nimi z innymi. Był wymagającym dydaktykiem i szefem, a jednocześnie poświęcał wiele czasu pacjentom i młodym adeptom medycyny. Jak powiedział prof. Andrzej Górski, jako lekarz, naukowiec i organizator był najwybitniejszą i najważniejszą postacią, jaką dane mu było spotkać.

Rektor WUM prof. Rafał Krenke zwrócił uwagę na ciągłość pokoleń i odpowiedzialność współczesnych lekarzy oraz naukowców. Podkreślił, że jesteśmy winni ogromną wdzięczność i szacunek wszystkim tym, którzy przez lata budowali fundamenty do rozwoju przeszczepiania narządów nie tylko na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym, ale w całej Polsce i na świecie. Wyraził również nadzieję, że uda się zrobić jak najwięcej, aby następcy startowali z jak najwyższego poziomu.

Druga i trzecia część sympozjum pokazały współczesną transplantologię jako dziedzinę, która stale się rozwija i mierzy z coraz bardziej złożonymi wyzwaniami. Prof. Krzysztof Mucha przypomniał, że obecnie długość życia pacjenta po przeszczepieniu nerki wynosi między 8 a 12 lat, choć pod opieką polskich lekarzy są pacjenci, którym nerkę przeszczepiono ponad 40 lat temu. Zwrócił uwagę, że 80 procent powikłań po transplantacji jest związanych z immunosupresją, niezależnie od przeszczepianego narządu. Dodał również, że nowotwory dotyczą 49 procent pacjentów po przeszczepieniu, a ryzyko nawrotu chorób nerek po 10 latach od transplantacji dotyczy 15 procent chorych. Co dziewiąta osoba oczekująca dziś na przeszczep nerki wymaga retransplantacji, a 26 procent z nich stanowią osoby powyżej 65 roku życia, często z co najmniej dwiema chorobami towarzyszącymi. Profesor podkreślił jednak, że mimo licznych problemów klinicznych wiedza i doświadczenie polskich ośrodków są ogromne i pozwalają skutecznie radzić sobie z tymi wyzwaniami.

Prof. Zbigniew Gałązka, odnosząc się do perspektywy chirurga naczyniowego, przywołał słowa jednego z angielskich chirurgów, który mówił, że żyjemy tak długo, jak nasze naczynia. Zmiany miażdżycowe mogą stanowić względne przeciwwskazanie do przeszczepienia nerki oraz zwiększać ryzyko powikłań sercowo naczyniowych, jednak odpowiednie przygotowanie chirurgiczne może umożliwić kwalifikację także pacjentów z zaawansowanymi zmianami.

Jednym z najbardziej nowatorskich tematów była autotransplantacja wątroby, o której mówił prof. Michał Grąt. Wyjaśnił, że koncepcja autotransplantacji wątroby to crème de la crème transplantologii i chirurgii wątroby, czyli przesuwanie granic najczęściej w chirurgii onkologicznej, w sytuacjach, gdy zmiana ogniskowa jest uznawana za nieresekcyjną, a jej wycięcie jest konieczne. W takich przypadkach możliwe jest wycięcie i naprawienie narządu, a następnie przeszczepienie go jako autograftu, bez ograniczeń wynikających z liczby dostępnych narządów.

Podczas sympozjum mówiono także o przeszczepieniach od żywych dawców, metodach małoinwazyjnych, współpracy w transplantologii dziecięcej, roli POLTRANSPLANT w systemie, nowych strategiach pozyskiwania i przeszczepiania nerek, ksenotransplantacjach oraz wykorzystaniu sztucznej inteligencji w transplantologii. Wystąpienia potwierdziły silną pozycję WUM jako ośrodka skoncentrowanego na podnoszeniu standardów opieki nad pacjentami.

Sześćdziesiąt lat po pierwszym udanym przeszczepieniu nerki transplantologia w Polsce pozostaje dziedziną wymagającą, dynamiczną i ambitną. Jubileuszowe sympozjum pokazało, że historia jest tu punktem wyjścia, a nie zamkniętym rozdziałem.

Źródło: WUM
Foto: WUM