Nowe wytyczne opieki paliatywnej w onkologii. Polska adaptacja zaleceń NCCN dla poprawy jakości życia pacjentów
Opublikowane 02 lutego 2026
Postęp w onkologii sprawił, że coraz więcej pacjentów żyje z chorobą nowotworową przez wiele lat. Dla systemu ochrony zdrowia oznacza to nie tylko sukces terapeutyczny, ale także nowe wyzwania. Długotrwałe leczenie, narastające objawy, potrzeby psychologiczne i społeczne sprawiają, że opieka paliatywna przestaje być kojarzona wyłącznie z końcem życia, a coraz częściej staje się integralną częścią całego procesu leczenia onkologicznego. Właśnie w tym kontekście pojawiły się nowe wytyczne dotyczące opieki paliatywnej u pacjentów z chorobą nowotworową, które mają uporządkować praktykę kliniczną i wesprzeć zespoły medyczne w codziennej pracy.
Dokument został opracowany przez zespół ekspertów pod przewodnictwem prof. Sebastiana Szmita oraz prof. Jakuba Kucharza we współpracy z Polskim Towarzystwem Medycyny Paliatywnej. Stanowi on polską adaptację zaleceń przygotowanych przez National Comprehensive Cancer Network, jedną z najbardziej opiniotwórczych organizacji tworzących wytyczne kliniczne na świecie. Autorzy podkreślają, że kluczowym elementem prac była nie tylko translacja zaleceń międzynarodowych, ale ich realne dostosowanie do warunków funkcjonowania polskiego systemu ochrony zdrowia.
Adaptacja uwzględnia aktualne możliwości organizacyjne opieki paliatywnej w Polsce, dostępne modele finansowania oraz rolę interdyscyplinarnych zespołów terapeutycznych. Szczególny nacisk położono na integrację opieki paliatywnej z leczeniem onkologicznym na różnych etapach choroby, a nie wyłącznie w fazie terminalnej. To wyraźny sygnał zmiany myślenia o opiece paliatywnej jako o elemencie wspierającym pacjenta od momentu rozpoznania choroby, gdy tylko pojawiają się objawy wymagające kontroli lub potrzeba dodatkowego wsparcia.
Nowe wytyczne mają być praktycznym narzędziem dla lekarzy, pielęgniarek, psychologów i innych członków zespołów terapeutycznych. Ich celem jest ujednolicenie standardów postępowania, poprawa koordynacji opieki oraz ułatwienie podejmowania decyzji klinicznych w sytuacjach, które często są obciążone niepewnością i dużym ciężarem emocjonalnym. Autorzy dokumentu zwracają uwagę, że wczesne włączenie opieki paliatywnej pozwala skuteczniej łagodzić objawy, zmniejszać cierpienie pacjentów i ich bliskich oraz lepiej wykorzystywać zasoby systemu ochrony zdrowia.
Znaczenie publikacji wykracza poza samą praktykę kliniczną. Jednolite, oparte na dowodach naukowych zalecenia sprzyjają budowaniu spójnego modelu opieki paliatywnej w onkologii, który uwzględnia zarówno potrzeby pacjentów, jak i realia finansowe oraz organizacyjne. To szczególnie istotne w sytuacji, gdy zapotrzebowanie na tego typu świadczenia rośnie wraz ze starzeniem się społeczeństwa i poprawą skuteczności leczenia przeciwnowotworowego.
Wytyczne NCCN, na których oparto polski dokument, od lat uznawane są za jedne z najbardziej kompleksowych i regularnie aktualizowanych zaleceń klinicznych na świecie. Obejmują one nie tylko leczenie przeciwnowotworowe, ale także opiekę wspierającą i paliatywną, opartą na konsensusie interdyscyplinarnego grona ekspertów i solidnych danych naukowych. Polska adaptacja tych zaleceń w obszarze opieki paliatywnej stanowi ważny krok w kierunku systemowego wzmocnienia tego segmentu opieki onkologicznej.
Dokument jest dostępny publicznie na stronie Krajowego Ośrodka Monitorującego i ma służyć jako punkt odniesienia dla całego środowiska medycznego. Jego wdrożenie może realnie przełożyć się na poprawę jakości życia pacjentów onkologicznych i ich rodzin, a także na bardziej świadome i skoordynowane wykorzystanie opieki paliatywnej w polskim systemie ochrony zdrowia.
Źródło: NIO
Adaptacja uwzględnia aktualne możliwości organizacyjne opieki paliatywnej w Polsce, dostępne modele finansowania oraz rolę interdyscyplinarnych zespołów terapeutycznych. Szczególny nacisk położono na integrację opieki paliatywnej z leczeniem onkologicznym na różnych etapach choroby, a nie wyłącznie w fazie terminalnej. To wyraźny sygnał zmiany myślenia o opiece paliatywnej jako o elemencie wspierającym pacjenta od momentu rozpoznania choroby, gdy tylko pojawiają się objawy wymagające kontroli lub potrzeba dodatkowego wsparcia.
Nowe wytyczne mają być praktycznym narzędziem dla lekarzy, pielęgniarek, psychologów i innych członków zespołów terapeutycznych. Ich celem jest ujednolicenie standardów postępowania, poprawa koordynacji opieki oraz ułatwienie podejmowania decyzji klinicznych w sytuacjach, które często są obciążone niepewnością i dużym ciężarem emocjonalnym. Autorzy dokumentu zwracają uwagę, że wczesne włączenie opieki paliatywnej pozwala skuteczniej łagodzić objawy, zmniejszać cierpienie pacjentów i ich bliskich oraz lepiej wykorzystywać zasoby systemu ochrony zdrowia.
Znaczenie publikacji wykracza poza samą praktykę kliniczną. Jednolite, oparte na dowodach naukowych zalecenia sprzyjają budowaniu spójnego modelu opieki paliatywnej w onkologii, który uwzględnia zarówno potrzeby pacjentów, jak i realia finansowe oraz organizacyjne. To szczególnie istotne w sytuacji, gdy zapotrzebowanie na tego typu świadczenia rośnie wraz ze starzeniem się społeczeństwa i poprawą skuteczności leczenia przeciwnowotworowego.
Wytyczne NCCN, na których oparto polski dokument, od lat uznawane są za jedne z najbardziej kompleksowych i regularnie aktualizowanych zaleceń klinicznych na świecie. Obejmują one nie tylko leczenie przeciwnowotworowe, ale także opiekę wspierającą i paliatywną, opartą na konsensusie interdyscyplinarnego grona ekspertów i solidnych danych naukowych. Polska adaptacja tych zaleceń w obszarze opieki paliatywnej stanowi ważny krok w kierunku systemowego wzmocnienia tego segmentu opieki onkologicznej.
Dokument jest dostępny publicznie na stronie Krajowego Ośrodka Monitorującego i ma służyć jako punkt odniesienia dla całego środowiska medycznego. Jego wdrożenie może realnie przełożyć się na poprawę jakości życia pacjentów onkologicznych i ich rodzin, a także na bardziej świadome i skoordynowane wykorzystanie opieki paliatywnej w polskim systemie ochrony zdrowia.
Źródło: NIO
Autor:
Redakcja MedicalPress