W badaniu „Impact of Isoquinoline Alkaloids on the Intestinal Barrier in a Colonic Model of Campylobacter jejuni Infection zespół z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu pokazuje, że „leaky gut” w przebiegu kampylobakteriozy nie jest metaforą, lecz konkretnym, mierzalnym procesem biologicznym. Autorzy analizują, w jaki sposób infekcja Campylobacter jejuni wpływa na strukturę jelita grubego oraz czy berberyna – przedstawianka jako związek dobro czyniący w jelitach, może ten proces modyfikować.

Infekcja jako proces uszkadzający jelito

Wbrew potocznemu myśleniu zakażenie jelitowe nie polega wyłącznie na obecności bakterii w świetle przewodu pokarmowego. Campylobacter jejuni produkuje szereg czynników, które oddziałują bezpośrednio na komórki nabłonka jelitowego, prowadząc do destabilizacji połączeń między nimi. To właśnie te połączenia — tzw. tight junctions — odpowiadają za szczelność bariery jelitowej i kontrolę tego, co może przedostać się dalej do organizmu.

– Zakażenia jelitowe, w tym inwazyjne – te najbardziej niebezpieczne – są związane nie tylko z obecnością chorobotwórczych bakterii, ale również z uszkodzeniem delikatnej wyściółki jelit, kluczowej w prawidłowym funkcjonowaniu jelit – wyjaśnia dr n. med. inż. Anna Duda-Madej z Katedry i Zakładu Mikrobiologii UMW, autorka badania. Gdy ta wyściółka zostaje uszkodzona, jelito traci funkcję bariery ochronnej. Zwiększona przepuszczalność sprzyja przenikaniu antygenów bakteryjnych i mediatorów stanu zapalnego, co może podtrzymywać reakcję zapalną nawet po eliminacji patogenu.

Dlaczego działanie dwutorowe ma znaczenie

W modelu zastosowanym przez badaczy berberyna wyróżniała się tym, że jej działanie nie ograniczało się do jednego poziomu. Z jednej strony ograniczała namnażanie Campylobacter jejuni oraz znacząco redukowała zdolność bakterii do tworzenia biofilmu – struktury sprzyjającej przetrwaniu i długotrwałemu kontaktowi z nabłonkiem. Z drugiej strony wykazywała wyraźny efekt ochronny wobec komórek jelitowych, stabilizując ich połączenia i ograniczając wzrost przepuszczalności bariery.

– W przeprowadzonych przez nas badaniach wykazaliśmy, że berberyna pokonuje obie te sytuacje problemowe jednocześnie – podkreśla dr Duda-Madej. – To dwutorowe działanie jest szczególnie istotne, bowiem nawet po ustaniu infekcji sama bariera może pozostać osłabiona, co sprzyja przedłużającym się objawom. Ta obserwacja ma istotne implikacje kliniczne. Skuteczna odpowiedź organizmu na infekcję nie kończy się bowiem na eliminacji drobnoustroju, lecz obejmuje również odbudowę integralności jelita.

Skąd biorą się przewlekłe dolegliwości

Badanie dobrze tłumaczy, dlaczego część pacjentów długo po kampylobakteriozie nie wraca do pełnego komfortu trawiennego. Nawet przy braku aktywnej infekcji jelito może pozostawać w stanie funkcjonalnego uszkodzenia.

– Jednym z powodów utrzymujących się dolegliwości może być tzw. rozszczelnienie bariery jelitowej, czyli stan sprzyjający przepuszczalności antygenów bakteryjnych oraz mediatorów stanu zapalnego – wyjaśnia badaczka.

W tym kontekście berberyna, poprzez stabilizację połączeń międzykomórkowych, może sprzyjać stopniowej odbudowie szczelnej warstwy nabłonka. Mechanizm ten nie oznacza „leczenia” infekcji
w sensie farmakologicznym, ale wskazuje na potencjał wspierania procesu regeneracji jelit i ograniczania przewlekłych następstw choroby.

Badanie nie przesądza o zastosowaniu klinicznym berberyny, ale jasno pokazuje, że bariera jelitowa powinna być traktowana jako jeden z kluczowych elementów zdrowienia po zakażeniach jelitowych,
a nie jedynie bierna ofiara infekcji.

Materiał powstał na podstawie artykułu:

Autorki i autorzy: Anna Duda-Madej, Przemysław Gagat, Jerzy Wiśniewski, Szymon Viscardi, Paweł Krzyżek

Źródło: Komunikat Prasowy