Profilaktyka nowotworów i nowoczesna radioterapia. Ekspertka NIO wyjaśnia, jak zapobiegać i skutecznie leczyć raka

Unikanie tytoniu, szczepienia przeciwko HPV i WZW B oraz regularne badania przesiewowe mogą znacząco zmniejszyć ryzyko zachorowania na niektóre nowotwory lub umożliwić ich wczesne wykrycie. Dr Dorota Kiprian z Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie podkreśla, że równie istotny jest rozwój nowoczesnych metod leczenia. Radioterapia adaptacyjna, stereotaktyczna i radiochirurgia pozwalają coraz precyzyjniej napromieniać zmiany nowotworowe, ograniczając narażenie zdrowych tkanek.

Dr Dorota Kiprian, specjalistka radioterapii onkologicznej, Kierownik Zakładu Radioterapii I oraz Zastępca Kierownika Kliniki Nowotworów Głowy i Szyi w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie, zwróciła uwagę, że rocznie w Polsce odnotowuje się prawie 193 tysiące nowych przypadków raka, głównie: prostaty, płuca, piersi, jelita grubego, nowotwory rejonu głowy i szyi, a także raka jądra, który dotyka przede wszystkim młodych mężczyzn.

Na część z nich mamy realny wpływ poprzez nasz styl życia, codzienne nawyki i świadome decyzje, podczas gdy inne rozwijają się niezależnie od naszych działań – mówiła dr Kiprian podczas spotkania.

Ekspertka wskazała, że profilaktyka pierwotna obejmuje wszelkie działania, które zmniejszają ryzyko powstawania chorób nowotworowych. Kluczowym czynnikiem pozostaje całkowite unikanie wyrobów tytoniowych.

Równie niebezpiecznym zjawiskiem są e-papierosy oraz nowoczesne urządzenia do wapowania, po które coraz częściej sięga młodzież. Produkty te, mimo atrakcyjnego wyglądu i owocowych aromatów, zawierają czynniki o nie w pełni zbadanym, szkodliwym wpływie na organizm. Niepokojącym trendem jest także stosowanie woreczków nikotynowych (snusów). Zawarte w nich wysokie stężenia nikotyny, wchłaniane bezpośrednio przez błonę śluzową jamy ustnej, mogą prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca oraz uszkodzeń struktur kostnych – zaalarmowała dr Kiprian.

Jak powiedziała, istotnym elementem profilaktyki jest ograniczenie alkoholu, którego nawet niewielkie ilości działają toksycznie na układ nerwowy i krążenia. Równie ważną rolę w utrzymaniu zdrowia odgrywają regularna aktywność fizyczna oraz przebywanie na świeżym powietrzu i ochrona przed zanieczyszczeniami.

Rola szczepień ochronnych

Dr Kiprian podkreślała, że kluczową rolę w profilaktyce odgrywają szczepienia przeciwko wirusom onkogennym (WZW B i HPV). Jak zauważyła ekspertka, za zakażenie HPV odpowiada nie tylko za raka szyjki macicy, ale i nowotwory jamy ustnej, gardła czy przełyku, przy czym najniebezpieczniejsze są szczepy HPV 16 i 18. przypomniała tym samym, że wirus HPV dotyczy obydwu płci, a szczepienia są najskuteczniejszą tarczą ochronną przed jego skutkami.

Dziś coraz częściej diagnozujemy nowotwory HPV-zależne u osób młodych i prowadzących zdrowy tryb życia. Na szczęście te zmiany wykazują znacznie wyższą wrażliwość na radioterapię, co przekłada się na wyższy odsetek wyleczeń – powiedziała dr Kiprian.

Wczesne wykrywanie – profilaktyka wtórna

Ekspertka przypomniała o roli regularnych badań przesiewowych, takich jak mammografia, kolonoskopia czy niskodawkowa tomografia płuc.

– Do kluczowych badań należą mammografia czy kolonoskopia. Wczesna diagnoza pozwala zastosować mniej obciążające leczenie, np. tylko chirurgię, ograniczając ryzyko powikłań – zaznaczyła.

Precyzja radioterapii

Dr Kiprian wiele uwagi poświęciła obalaniu powszechnych mitów na temat radioterapii, wykazując, jak precyzyjnym narzędziem stało się nowoczesne leczenie napromienianiem.

„Współczesna radioterapia to niezwykle precyzyjne narzędzie. Pozwala skutecznie niszczyć komórki nowotworowe przy maksymalnej ochronie zdrowych tkanek – napromienianie nie niszczy wszystkiego, trafi dokładnie w cel” – powiedziała.

W Narodowym Instytucie Onkologii realizowany jest wiele nowoczesnych technik radioterapii, które pozwalają na maksymalne indywidualizowanie procesu leczenia oraz zapewnienie najwyższej precyzji.

Należą do nich m.in. radioterapia adaptacyjna, umożliwiająca bieżące dostosowywanie planu napromieniania do zmian anatomicznych pacjenta (takich jak zmiana masy ciała czy zmniejszanie się guza), a także radiochirurgia i radioterapia stereotaktyczna, które dostarczają wysokie dawki promieniowania do nowotworu przy rygorystycznej ochronie narządów krytycznych, np. rdzenia kręgowego czy struktury mózgowia.

Pacjenci mogą skorzystać również z  innowacyjnej techniki HyperArc – to zmodyfikowane rozwiązanie radiochirurgiczne pozwalające na jednoczesne, precyzyjne napromienianie nawet kilku przerzutów w mózgowiu z oszczędzeniem całego narządu.

Placówka wykorzystuje także zaawansowane metody leczenia trudniejszych przypadków klinicznych i dużych objętości nowotworowych. Stosowana tu radioterapia spiralna (helikalna) umożliwia niezwykle dokładne napromienianie całego lub połowy ciała oraz osi mózgowo-rdzeniowej. Ponadto ośrodek jest jednym ze światowych pionierów w badaniach nad radioterapią skojarzoną z hipertermią – wykorzystanie ciepła jako silnego promieniouczulacza znacząco podnosi skuteczność terapii, co znajduje szczególne zastosowanie przy ponownym napromienianiu oraz w leczeniu mięsaków, czerniaków czy nowotworów ginekologicznych.

Spotkanie odbyło się w ramach działań z zakresu profilaktyki i edukacji onkologicznej. W Fundacji Szklane Domy październik jest miesiącem poświęconym zwiększaniu świadomości na temat chorób nowotworowych, znaczenia profilaktyki oraz regularnych badań.

Źródło: inf pras