Dni Krwi Pępowinowej 2026. W 14 szpitalach rodzice mogą przekazać komórki macierzyste na ratunek chorym

Od 2 do 25 listopada w 14 szpitalach w 12 województwach przyszli rodzice będą mogli honorowo oddać krew pępowinową do banku publicznego. Ogólnopolską akcję Dni Krwi Pępowinowej organizuje Polski Bank Komórek Macierzystych (PBKM) z okazji Światowego Dnia Krwi Pępowinowej. Jej celem jest zwiększenie dostępności krwiotwórczych komórek macierzystych dla pacjentów potrzebujących przeszczepienia.

W Polsce co 40 minut ktoś, rodzic małego dziecka, nastolatek lub osoba dorosła, słyszy diagnozę nowotworu krwi lub innej choroby układu krwiotwórczego¹. Dla wielu takich pacjentów szansą na wyleczenie jest przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych.

Można je pozyskać z trzech źródeł: szpiku kostnego, krwi obwodowej po mobilizacji farmakologicznej oraz krwi pępowinowej. Ta ostatnia przez wiele lat była utylizowana razem z łożyskiem jako odpad medyczny. Dziś jest uznanym źródłem krwiotwórczych komórek macierzystych stosowanych w transplantologii.

Dlaczego krew pępowinowa jest cenna?

Krew pępowinowa zawiera krwiotwórcze komórki macierzyste. Są one stosowane w leczeniu ponad 80 chorób onkologicznych, hematologicznych i metabolicznych². Przeszczepia się je m.in. pacjentom z białaczkami, chłoniakami, ciężkimi anemiami czy wrodzonymi niedoborami odporności.

Około 70% pacjentów potrzebujących przeszczepienia krwiotwórczych komórek macierzystych nie znajduje w pełni zgodnego dawcy w rodzinie³. W takiej sytuacji konieczne jest znalezienie dawcy niespokrewnionego, a tych wciąż jest za mało. Większe zasoby krwi pępowinowej w banku publicznym zwiększają szanse na znalezienie odpowiedniego materiału dla większej liczby potrzebujących.

Krew pępowinowa oddana do banku publicznego trafia do ogólnokrajowego rejestru POLTRANSPLANT, z którego mogą korzystać osoby poszukujące dawców krwiotwórczych komórek macierzystych, podobnie jak w przypadku poszukiwania dawców szpiku.

Materiał zgromadzony w banku publicznym jest gotowy do użycia. Nie trzeba czekać na dostępność dawcy ani na kwalifikację do pobrania, jak w przypadku komórek z innych źródeł. Przy przeszczepieniu komórek z krwi pępowinowej dopuszczalny jest również większy stopień niezgodności dawcy i biorcy w zakresie antygenów HLA. Wystarczy zgodność 4 na 6 antygenów HLA zamiast co najmniej 9 na 10. Ma to szczególne znaczenie dla pacjentów, którym trudno znaleźć „genetycznego bliźniaka”.

– Krew pępowinowa to jedno z najcenniejszych źródeł krwiotwórczych komórek macierzystych, jakie mamy. Jest dostępna od ręki, a do przeszczepienia wystarcza mniejsza zgodność tkankowa niż na przykład w przypadku szpiku. Dla pacjentów z chorobami hematoonkologicznymi, u których liczy się każdy tydzień, jest bardzo ważne, aby jak najszybciej znaleźć dawcę. Dlatego każda porcja zdeponowana w banku publicznym ma znaczenie, bo może uratować komuś życie – podkreśla dr n. med. Dariusz Boruczkowski, specjalista chorób dziecięcych i transplantologii klinicznej

Dni Krwi Pępowinowej 2026

17 listopada obchodzony jest Światowy Dzień Krwi Pępowinowej. Z tej okazji Polski Bank Komórek Macierzystych po raz kolejny organizuje Dni Krwi Pępowinowej. Od kilkunastu lat w ramach tej inicjatywy zaprasza przyszłych rodziców do honorowego oddawania krwi pępowinowej na cele publiczne.

Tegoroczna akcja potrwa od 2 do 25 listopada 2026 r. i obejmie 14 szpitali w 12 województwach. Jej inauguracja odbędzie się 3 listopada w Szpitalu Bielańskim w Warszawie.

Oddana podczas akcji krew, po spełnieniu odpowiednich kryteriów jakościowych, zostaje zarejestrowana w banku publicznym i może być przekazana do leczenia pacjentów z Polski oraz innych krajów, którzy potrzebują przeszczepienia.

Jak wygląda oddanie krwi pępowinowej?

Rodzice, którzy chcą honorowo oddać krew pępowinową na cele publiczne, powinni poinformować o tym położną przed porodem i wypełnić krótką ankietę dotyczącą zdrowia oraz przebiegu ciąży. Pobranie wykonuje przeszkolony personel.

Krew pobiera położna po przecięciu pępowiny, nie wcześniej niż 60 sekund po narodzinach. Zabieg nie zabiera krwi dziecku, jest nieinwazyjny i całkowicie bezpieczny dla mamy i noworodka.

Pobrany materiał trafia do laboratorium Polskiego Banku Komórek Macierzystych, gdzie jest preparowany i badany. Informacja o jego parametrach zostaje następnie przekazana do Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego ds. Transplantacji POLTRANSPLANT. Krew pępowinowa trafia do specjalnego kriostatu i jest przechowywana w oparach ciekłego azotu, w temperaturze minus 176°C.

Każde dziecko, którego rodzice zdecydują się oddać jego krew pępowinową do banku publicznego, otrzyma pamiątkowy certyfikat „Najmłodszego Honorowego Dawcy Krwi Pępowinowej”.

Jeden gest, który może pomóc uratować życie

Znalezienie niespokrewnionego dawcy bywa szczególnie trudne w przypadku pacjentów z rzadkimi układami antygenów HLA. Im większe są zasoby krwi pępowinowej w bankach publicznych, tym większa szansa na znalezienie odpowiedniego materiału dla chorego.

– Narodziny dziecka to jedyny moment, kiedy można zabezpieczyć krew pępowinową. Jeśli jej nie pobierzemy, bezpowrotnie przepadnie, a oddana na cele publiczne może uratować komuś życie. Każda porcja krwi pępowinowej w banku publicznym to realna szansa dla pacjenta, który czeka na przeszczepienie, a który nie ma dawcy w rodzinie. Na ostatnich konferencjach medycznych widać renesans zainteresowania komórkami z krwi pępowinowej. Tym bardziej nie powinniśmy pozwolić, by trafiała do utylizacji – mówi lekarz Tomasz Baran, dyrektor ds. Medycznych i Publicznych Polskiego Banku Komórek Macierzystych.

Gdzie i kiedy można włączyć się do akcji?

Akcja potrwa od 2 do 25 listopada 2026 r. i obejmie 14 szpitali w 12 województwach.

Źródło: Fundacja DKMS