Zdrowie kobiet to inwestycja, nie koszt. Profilaktyka i skuteczne leczenie przynoszą korzyści całemu społeczeństwu

Zdrowie kobiet to inwestycja, a nie koszt. Profilaktyka, dostęp do skutecznego leczenia oraz warunki pozwalające kobietom pozostać aktywnymi zawodowo przynoszą korzyści nie tylko samym pacjentkom, ale także ich rodzinom, pracodawcom i całemu społeczeństwu. Takie spojrzenie na zdrowie kobiet było jednym z kluczowych wniosków Women’s Health HBA Forum „Jej podróż po zdrowie”, które Healthcare Businesswomen’s Association Poland – HBA Warsaw Chapter zorganizowało wspólnie z Instytutem Ochrony Zdrowia. Dyskusja dotyczyła nierówności w dostępie do profilaktyki, szczepień, diagnostyki i wartości nowoczesnego leczenia oraz tego, ile lat kobiety przeżywają w zdrowiu.

Forum otworzyła dr Kavita Ramji, prezes HBA Warsaw Chapter, podkreślając, że zdrowie kobiet wymaga współpracy wielu stron. – Kiedy mówimy o zdrowiu kobiet, to rozmowa, w której powinno uczestniczyć wielu interesariuszy: nie tylko branża, ale także sektor publiczny i organizacje zajmujące się konkretnymi obszarami chorobowymi – mówiła.

Irma Veberič, dyrektor generalna Roche Polska, zwróciła uwagę na tzw. paradoks opiekunki. Kobiety umawiają wizyty lekarskie dla dziecka, partnera lub rodzica, a znacznie rzadziej robią to dla siebie. – Troszczymy się, umawiamy wizyty, opiekujemy się. A kiedy chodzi o nas same, mówimy: zrobię to, ale później. W ochronie zdrowia „później” jest niebezpieczną strategią – powiedziała.Dodała, że dbanie o siebie nie jest egoizmem, lecz czymś niezbędnym. – Zapamiętajmy to: nie odkładajmy badań i najpierw zadbajmy o siebie – zaapelowała.

Profilaktyka jako wspólna odpowiedzialność

Karolina Demus, prezes Polsko-Szwajcarskiej Izby Gospodarczej, mówiła o programie „Urlop na profilaktykę”, realizowanym przez firmy Sandoz, Roche i Novartis. Pracownicy otrzymują dodatkowy dzień wolny na badania profilaktyczne. Działania na rzecz profilaktyki nie powinny być zarezerwowane dla dużych korporacji. – Wielkość firmy naprawdę nie ma znaczenia. To kwestia podejścia pracodawcy do pracownika – mówiła. Także małe firmy mogą udostępniać pracownikom czas na badania, a wiedzę o dostępnych programach czerpać z bezpłatnych materiałów przygotowywanych przez instytucje publiczne. Ważne jest również dzielenie się dobrymi praktykami między przedsiębiorstwami. – Ten benefit tak naprawdę nic nie kosztuje pracodawcy, a najskuteczniej działa dobry przykład. To jest inwestycja – dodała.

Jacek Maciejewski, członek Zarządu Fundacji Rak’n’Roll, przedstawił kampanię i program „Dzień na U”, które zachęcają do wykonywania badań i oferują rozwiązania dla pracodawców chcących zapewnić pracownikom na nie czas. Do programu należy ok. 80 firm, a z benefitu korzysta ok. 53 tys. pracowników. Z kolei Medbus fundacji dotarł m.in. na Podlasie, Mazury i Opolszczyznę, gdzie wykonano prawie 5 tys. badań. J. Maciejewski przekonywał, że zmiany wymaga sam język komunikacji. – Przekaz prozdrowotny powinien mówić językiem pielęgnacji i dbania o siebie. Tak jak chodzi się do fryzjera czy dentysty, tak można też pójść na badanie – mówił. Zamiast straszyć, warto zachęcać do potwierdzenia, że wszystko jest w porządku.

Dr n. med. Katarzyna Pogoda z Kliniki Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej Narodowego Instytutu Onkologii – Państwowego Instytutu Badawczego im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie przypomniała, że programy pracodawców obejmują wciąż niewielką grupę kobiet. – Mam pacjentki, które boją się powiedzieć, że idą na badanie albo że są chore, bo stracą pracę. Czasem z własnej bańki warto popatrzeć na innych – mówiła. Podkreśliła, że wczesne wykrycie raka piersi oznacza „skuteczne, szybkie leczenie, dużo mniej obciążające”, dużą szansę na wyleczenie i powrót do normalnego życia. – I tego nie daje sytuacja, kiedy ciągle odraczamy badania – dodała. Tak działa magia profilaktyki.

Senator Joanna Sekuła, przewodnicząca senackiego zespołu ds. innowacji w gospodarce, mówiła o konieczności przekładania wiedzy o profilaktyce na konkretne działania. Odwołała się do własnych doświadczeń z chorobą nowotworową. Podkreślała, że odpowiedzialność za zdrowie ma wymiar zarówno indywidualny, jak i społeczny, bo wpływa na rodzinę, relacje i funkcjonowanie w pracy. Wskazała też na program „Moje Zdrowie”, który zastąpił „Profilaktykę 40 PLUS”, jest skierowany do osób od 20. roku życia i do którego zapisało się już ponad 3 mln osób.

Ile jest warta jej podróż

Dr n. med. Jakub Gierczyński, MBA, ekspert systemu ochrony zdrowia i członek Rady Ekspertów przy Rzeczniku Praw Pacjenta, przypomniał, że ocena technologii medycznych skupia się głównie na kosztach terapii. – Postulat jest jeden: musimy refundować i finansować skuteczne leczenie, ale liczyć koszty całościowo – mówił. Koszty choroby ponoszą też pracodawcy, rodziny i same pacjentki, a konsekwencje mogą obejmować przerwanie aktywności zawodowej, ograniczenie dochodów i przejęcie obowiązków opiekuńczych przez inne osoby w rodzinie. Wskazał również, że liczba pacjentek z rakiem piersi leczonych w programie lekowym wzrosła z ok. 6 tys. w 70 ośrodkach do ok. 23 tys. w 99 ośrodkach, a do dyspozycji jest 15 terapii, w tym podskórne i doustne. Jednocześnie podkreślał, że do pełnej oceny wartości innowacji trzeba uwzględnić koszty pośrednie, takie jak utracona produktywność, nieobecność w pracy i obciążenie opiekunów. Pozwala to lepiej ocenić znaczenie skutecznego leczenia nie tylko dla systemu ochrony zdrowia, lecz także dla całego społeczeństwa.

Prof. Joanna Tyrowicz, ekonomistka, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i współzałożycielka GRAPE (Group for Research in Applied Economics), przesunęła akcent z samej choroby na organizację rynku pracy. – Ludzie wychodzą z rynku pracy nie dlatego, że choroba im to uniemożliwia, tylko dlatego, że rynek pracy jest dziś niedostosowany do tego, co oni są w stanie robić. Musimy przestać traktować pracowników, jakbyśmy wszyscy byli dwudziestopięcioletnimi zdrowymi mężczyznami – podkreślała. Potrzebne są elastyczne warunki pracy, uwzględniające różne możliwości i ograniczenia zdrowotne, zarówno w przypadku osób wracających po leczeniu, jak i żyjących z chorobami przewlekłymi. – Jeżeli chcemy myśleć o rynku pracy, który jest faktycznie włączający, to musi on otworzyć oczy na różnego rodzaju deficyty zdrowotne – dodała.

Prof. Andrzej Nowakowski, ginekolog i ekspert w dziedzinie profilaktyki raka szyjki macicy oraz szczepień przeciw HPV z Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie, mówił o zmianie w profilaktyce raka szyjki macicy. Zalecanym badaniem przesiewowym jest dziś molekularny test na obecność HPV wysokiego ryzyka, a nie cytologia. – To, czego jesteśmy świadkami w Polsce w ciągu ostatniego roku, to rewolucja w profilaktyce – powiedział. Jako barierę wskazał brak rozwiązań dla kobiet z małych miejscowości, np. samopobrań przez POZ i położne oraz brak Centralnego Rejestru Badań Profilaktycznych w zakresie szyjki macicy.

Dotarcie do pacjentek z mniejszych miejscowości jest jednym z kluczowych wyzwań. Przykład działania przedstawiła dr n. med. Bogumiła Czartoryska-Arłukowicz, onkolog kliniczna z Białostockiego Centrum Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie. Opracowana przez ośrodek platforma internetowa pozwala lekarzom rodzinnym – za zgodą pacjentek – zgłaszać kobiety, które powinny wykonać mammografię. Pracownicy ośrodka kontaktują się z nimi i umawiają badanie. Rozwiązanie działa, ale wymaga regularnego przypominania lekarzom o możliwości kierowania pacjentek.

Zdrowie kobiet to inwestycja społeczna

Profilaktyka zdrowotna kobiet nie powinna być sprowadzana wyłącznie do indywidualnej odpowiedzialności i świadomości pacjentek. Skuteczne działania muszą uwzględniać zarówno bariery organizacyjne, jak i obawy związane z samym badaniem oraz możliwością wykrycia choroby. Długość życia to ważny wskaźnik, ale równie istotne jest to, ile lat kobiety mogą przeżyć w zdrowiu, pozostać aktywne zawodowo i uczestniczyć w życiu społecznym. Choroba kobiety w wieku produkcyjnym generuje koszty, których nie widać w budżecie ochrony zdrowia: absencję, prezenteizm, utraconą produktywność i opiekę sprawowaną przez bliskich. Zdaniem ekspertów skuteczne leczenie trzeba finansować, a koszty należy liczyć całościowo. Ocena wartości innowacji, oprócz QALY, powinna uwzględniać korzyści dla pacjentek, ich rodzin i gospodarki.

O HBA

Healthcare Businesswomen’s Association (HBA) to międzynarodowa organizacja, która wspiera kobiety w sektorze ochrony zdrowia i nauk o życiu. Powstała w USA i działa od ok. 50 lat, a dziś jest obecna w ok. 80 lokalizacjach na świecie i współpracuje z ok. 150 partnerami korporacyjnymi. Realizuje trzy filary: rozwój przywództwa, zdrowie kobiet oraz różnorodność i reprezentację. HBA Warsaw, pierwszy oddział organizacji w Polsce, rozpoczęło działalność w kwietniu 2025 r.

Źródło: inf pras