Leczenie wspomagające w onkologii. Jak przygotować pacjenta do terapii i ograniczyć jej powikłania?

Skuteczne leczenie onkologiczne to nie tylko wybór właściwej terapii przeciwnowotworowej. Równie ważne jest odpowiednie przygotowanie pacjenta do leczenia, ograniczanie jego działań niepożądanych, utrzymanie sprawności, właściwego stanu odżywienia i zapewnienie wsparcia psychicznego. Wszystkie te elementy składają się na leczenie wspomagające, które coraz wyraźniej staje się integralną częścią nowoczesnej onkologii.

Z myślą o praktycznym wymiarze takiej opieki, 18 września 2026 r., w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie rozpoczęła się „I Ogólnopolska Konferencja praktycznych aspektów leczenia wspomagającego w onkologii”. Spotkanie ma być przestrzenią do wymiany wiedzy i doświadczeń między specjalistami różnych dziedzin oraz rozmowy o rozwiązaniach, które można wykorzystać w codziennej opiece nad pacjentami na kolejnych etapach leczenia.

Leczyć i wspierać 

– W nowoczesnej onkologii jakość życia chorego jest jednym z kluczowych elementów całego procesu leczenia – podkreśla dr hab. n. med. Dorota Kiprian, Naczelny Specjalista Radioterapeuta NIO-PIB i opiekun merytoryczny wydarzenia. – Rozwój nowych metod i terapii pozwala dziś coraz skuteczniej leczyć wiele chorób nowotworowych. Jednocześnie coraz większego znaczenia nabiera właściwe przygotowanie pacjenta do leczenia oraz odpowiednie postępowanie z następstwami zarówno samej choroby, jak i prowadzonej terapii – dodaje ekspertka.

Odpowiedzią na te potrzeby jest leczenie wspomagające, którego rola wykracza daleko poza łagodzenie już występujących dolegliwości. Obejmuje ono również przygotowanie pacjenta do terapii, zapobieganie części możliwych powikłań oraz ich możliwie wczesne rozpoznawanie i leczenie. Ważnym elementem takiej opieki jest także kardioonkologia, obejmująca ocenę ryzyka sercowo-naczyniowego przed rozpoczęciem leczenia, monitorowanie pacjentów podczas terapii oraz profilaktykę i leczenie powikłań kardiologicznych związanych z leczeniem przeciwnowotworowym.

Wspólny cel tych działań jest jeden: pacjent powinien być objęty opieką nie tylko w zakresie samej choroby nowotworowej, ale również problemów, które mogą wpływać na możliwość kontynuowania terapii, jego sprawność, samopoczucie i jakość życia.

Od prehabilitacji do leczenia powikłań

O tym, jak ważny i rozległy jest obszar opieki nad pacjentem towarzyszącej terapii, świadczy bogaty program dwudniowej konferencji, obejmujący zagadnienia wielu dziedzin medycyny.

Pierwszy dzień rozpoczął wykład inauguracyjny prof. Doroty Kiprian poświęcony prehabilitacji jako integralnemu elementowi leczenia kompleksowego. To model, którego celem jest możliwie dobre przygotowanie pacjenta do terapii jeszcze przed jej rozpoczęciem – m.in. poprzez poprawę sprawności, stanu odżywienia i kondycji psychicznej. Przykładem takiego podejścia jest pionierskie rozwiązanie z powodzeniem realizowane w Zakładzie Radioterapii NIO-PIB kierowanym przez prof. Kiprian. Działająca tam Pracownia Przygotowania Pacjentów i Kontroli Jakości Leczenia przygotowuje chorych do radioterapii i brachyterapii – zarówno od strony technicznej, jak i informacyjnej.

– Pacjent poznaje kolejne etapy terapii, sposób przygotowania oraz zasady bezpiecznego przebiegu leczenia, a samo planowanie prowadzone jest z wykorzystaniem nowoczesnych metod obrazowania i indywidualnego pozycjonowania. Szczególną rolę pełni w tym procesie Pokój Przygotowania Pacjenta, uruchomiony w NIO jako pierwsze tego typu rozwiązanie w Polsce. To przestrzeń, w której odpowiednio przeszkoleni technicy wyjaśniają przebieg radioterapii, odpowiadają na pytania i pomagają choremu lepiej przygotować się do rozpoczęcia leczenia – wyjaśnia prof. Kiprian

Kolejne prezentacje obejmą zagadnienia związane z epidemiologią i profilaktyką nowotworów oraz znaczeniem HPV w onkologii. Ważną częścią programu będzie także dyskusja dotycząca miejsca leczenia wspomagającego w terapii kompleksowej, z uwzględnieniem roli żywienia, fizjoterapii i psychoonkologii, a także praktycznemu postępowaniu w przypadku powikłań leczenia. Eksperci będą rozmawiać też m.in. o problemach dotyczących leczenia okolic jamy ustnej, skóry i błony śluzowej przewodu pokarmowego, a także o powikłaniach kardiologicznych, oddechowych, hematologicznych, endokrynologicznych i neurologicznych. 

Praktyka 

Udział w wydarzeniu potwierdziło szerokie grono ekspertów reprezentujących różne obszary opieki nad chorymi, w tym z Narodowego Instytutu Onkologii, Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego,  Białostockiego Centrum Onkologii oraz Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, Centrum Gamma Knife w Warszawie czy Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego. 

– Chcemy rozmawiać przede wszystkim o praktyce: jak rozpoznawać potrzeby pacjenta, kiedy interweniować i jak współpracować pomiędzy specjalnościami. Dla chorego najważniejsze jest przecież to, aby skuteczne leczenie nowotworu było prowadzone z możliwie najmniejszym obciążeniem i pozwalało mu zachować jak najlepsze codzienne funkcjonowanie – kontynuuje prof. Dorota Kiprian

W programie znalazły się wystąpienia m.in. prof. Andrzeja Kaweckiego, prof. Aleksandry Kapały, dr Hanny Tchórzewskiej-Korby, dr Marioli Kosowicz, prof. Jarosława Reguły, dr hab. Sebastiana Szmita, prof. Anny Niwińskiej, dr hab. n. med. Joanny Czuwary czy dr n. med. Sebastiana Dzierzęckiego.

Tak szeroki skład ekspercki dobrze pokazuje, że leczenie wspomagające nie jest domeną jednej specjalności. Problemy pojawiające się podczas terapii onkologicznej często wymagają współpracy onkologów, radioterapeutów, rehabilitantów, dietetyków, psychoonkologów, kardiologów i lekarzy innych specjalności. Kluczowe jest przy tym nie tylko samo rozpoznanie powikłania, ale także odpowiednio wczesne skierowanie pacjenta do właściwego specjalisty i sprawne włączenie potrzebnego postępowania.

Z korzyścią dla pacjenta

Praktyczny wymiar konferencji ma służyć temu, by doświadczenia specjalistów różnych dziedzin przekładały się na rozwiązania możliwe do wykorzystania w codziennej opiece onkologicznej.
Dla pacjenta oznacza to przede wszystkim większą szansę na wcześniejsze rozpoznanie problemów pojawiających się w trakcie terapii, właściwą ocenę ich znaczenia i szybkie wdrożenie odpowiedniego postępowania. To właśnie w takiej współpracy najlepiej widać sens kompleksowej opieki – prowadzonej konsekwentnie na kolejnych etapach leczenia.

I Ogólnopolska Konferencja praktycznych aspektów leczenia wspomagającego w onkologii odbędzie się 18–19 września 2026 r. w Centrum Edukacyjno-Konferencyjnym NIO-PIB w Warszawie. 

Żródło: NIO