Schudnięcie obniża ryzyko cukrzycy i zdarzeń sercowo-naczyniowych. Co dzieje się po ponownym przybraniu na wadze?

Schudnięcie poprawia wiele parametrów metabolicznych, ale utrzymanie tych korzyści po zakończeniu redukcji masy ciała pozostaje wyzwaniem. Naukowcy sprawdzili, jak zmieniało się przewidywane 10-letnie ryzyko cukrzycy typu 2 i poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych u kobiet, które schudły, a następnie były obserwowane przez rok. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Obesity”.

Nadmierna masa ciała wiąże się z szeregiem zmian metabolicznych – m.in. zmniejszeniem wrażliwości na insulinę, wyższym stężeniem glukozy, niekorzystnym profilem lipidowym i wzrostem ciśnienia tętniczego. Czynniki te zwiększają ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 oraz chorób sercowo-naczyniowych.

Redukcja masy ciała może znacząco poprawiać zdrowie metaboliczne. Problem pojawia się jednak później. Utrzymanie uzyskanej masy ciała jest trudne, a częściowy powrót utraconych kilogramów może prowadzić również do osłabienia wcześniejszych korzyści zdrowotnych.

Autorzy badania opublikowanego w „Obesity” postanowili sprawdzić, jak zmienia się w takiej sytuacji przewidywane 10-letnie ryzyko cukrzycy typu 2 oraz poważnych niepożądanych zdarzeń sercowo-naczyniowych (MACE).

Dieta, trening aerobowy czy trening oporowy?

Analiza objęła 221 zdrowych kobiet przed menopauzą z nadwagą, prowadzących wcześniej siedzący tryb życia. Ich BMI mieściło się początkowo w zakresie 27–30 kg/m². Uczestniczki miały prawidłową tolerancję glukozy i nie paliły papierosów.

Kobiety losowo przydzielono do jednej z trzech grup: stosującej wyłącznie dietę, dietę połączoną z treningiem aerobowym albo dietę połączoną z treningiem oporowym.

Po zakończeniu odchudzania kobiety obserwowano przez kolejny rok. W tym czasie uczestniczkom z grup aktywnych zalecano ćwiczenia dwa razy w tygodniu, jednak udział w treningach nie był już obowiązkowy.

Średnie BMI zmniejszyło się z 28,3 kg/m² przed interwencją do 23,9 kg/m² po schudnięciu. Po roku wzrosło ponownie do 25,8 kg/m².

Po schudnięciu ryzyko wyraźnie się zmniejszyło

Naukowcy nie czekali na wystąpienie rzeczywistych przypadków cukrzycy czy incydentów sercowo-naczyniowych. Dla każdej uczestniczki obliczali przewidywane 10-letnie ryzyko tych zdarzeń przy użyciu zwalidowanych równań cardiometabolic disease staging (CMDS).

Modele uwzględniały kilka parametrów istotnych dla zdrowia metabolicznego, w tym BMI, ciśnienie tętnicze, glikemię, stężenie HDL i trójglicerydów.

Po redukcji masy ciała przewidywane ryzyko MACE zmniejszyło się istotnie we wszystkich trzech grupach. Podobnie było w przypadku cukrzycy typu 2.

W zależności od rodzaju interwencji przewidywane 10-letnie ryzyko cukrzycy typu 2 zmniejszyło się po schudnięciu o 3,6–5,2 punktu procentowego.

Powrót kilogramów oznaczał częściową utratę korzyści

Po roku obraz wyglądał już inaczej. Wraz z częściowym odzyskaniem masy ciała wzrosły również obliczane wskaźniki ryzyka.

W przypadku MACE wzrost nastąpił we wszystkich trzech grupach. Ostatecznie przewidywane ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych po roku nie różniło się istotnie od wartości obserwowanych przed rozpoczęciem redukcji masy ciała.

Autorzy zwracają jednak uwagę, że uczestniczki były stosunkowo młodymi i zdrowymi kobietami, dlatego już na początku ich bezwzględne przewidywane ryzyko MACE było niewielkie.

Bardziej wyraźne zmiany obserwowano w przypadku cukrzycy typu 2. Po początkowym znaczącym spadku ryzyka w okresie obserwacji ponownie zaczęło ono rosnąć, choć przebieg tych zmian różnił się pomiędzy poszczególnymi grupami.

Trening oporowy wyróżnił się po roku

Najciekawszy wynik dotyczył kobiet, które podczas redukcji masy ciała wykonywały trening oporowy.

Była to jedyna grupa, w której po roku nadal obserwowano statystycznie istotne obniżenie przewidywanego 10-letniego ryzyka cukrzycy typu 2 względem wartości wyjściowej. Różnica wynosiła 2,4 punktu procentowego.

W grupie stosującej dietę z treningiem aerobowym spadek względem początku badania wynosił 1,6 punktu procentowego, a w grupie stosującej wyłącznie dietę – 1,2 punktu procentowego. W tych dwóch grupach różnice nie były jednak istotne statystycznie.

Wyniku nie należy interpretować jako dowodu, że trening oporowy jest skuteczniejszy od pozostałych strategii.

Autorzy wskazują jednak, że obserwacja dotycząca treningu oporowego jest biologicznie prawdopodobna i zasługuje na dalsze badania. Ćwiczenia tego typu pomagają zachować lub zwiększać masę i siłę mięśni szkieletowych, które odgrywają istotną rolę w wychwytywaniu glukozy i regulacji metabolizmu.

Regularność ćwiczeń po schudnięciu miała znaczenie

Badacze sprawdzili również, czy znaczenie miało przestrzeganie zaleceń po zakończeniu zasadniczej fazy odchudzania.

W czasie redukcji masy ciała uczestniczki realizowały średnio blisko 79 proc. zaleconych treningów. W okresie rocznej obserwacji odsetek ten zmniejszył się do około 56 proc.

Większa regularność ćwiczeń w tym czasie była związana z mniejszym ponownym wzrostem przewidywanego ryzyka cukrzycy typu 2. Każdy wzrost przestrzegania zaleceń treningowych był powiązany z korzystniejszą trajektorią ryzyka metabolicznego.

Zdaniem autorów podkreśla to znaczenie kontynuowania aktywności fizycznej również po zakończeniu redukcji masy ciała – szczególnie jeśli część utraconych kilogramów wraca.

Źródło: Elshakankiry A.M., Hunter G.R., Martins C. i wsp., Weight Loss Improves Predicted 10-Year MACE and Type 2 Diabetes Risk, but Benefits Partially Rebound at 1 Year, „Obesity”, 2026; doi: 10.1002/oby.70291.