Medicalpress

Blisko 1500 pacjentów objętych wsparciem i ponad 3000 konsultacji – to skala działalności Poradni Chorób Metabolicznych Narodowego Instytutu Onkologii. To także liczby, za którymi stoją indywidualne potrzeby chorych i doświadczenie zespołu, który rozwija opiekę żywieniową, współtworzy rekomendacje oraz kształci specjalistów. Okazją do dzielenia się tą wiedzą będzie kolejna edycja konferencji „Nowości i trendy w żywieniu klinicznym w onkologii”, zaplanowana na 19–20 listopada 2026 roku w NIO. W programie znalazły się najnowsze rekomendacje, sześć bloków warsztatowych i sesje poświęcone aktualnym wyzwaniom klinicznym. Dzień wcześniej odbędą się praktyczne szkolenia specjalistyczne sygnowane przez European Society for Clinical Nutrition and Metabolism – ESPEN, czyli Europejskie Towarzystwo Żywienia Klinicznego i Metabolizmu.

Doświadczenie, za którym stoją potrzeby pacjentów

Uruchomiona w kwietniu 2018 roku Poradnia Chorób Metabolicznych stała się ważnym ogniwem kompleksowej opieki onkologicznej w Instytucie. Każda z przeprowadzonych dotychczas konsultacji, to czas na ocenę stanu odżywienia, rozmowę o trudnościach i wyjaśnienie wątpliwości pacjenta. To także poszukiwanie rozwiązań możliwych do zastosowania w codziennym życiu. Eksperci opracowują indywidualne zalecenia, a podczas kolejnych wizyt monitorują efekty i dostosowują postępowanie do zmieniających się potrzeb chorego.

– Pacjent może potrzebować wsparcia żywieniowego w bardzo różnych momentach: przed rozpoczęciem leczenia, w trakcie terapii, podczas rekonwalescencji czy w opiece paliatywnej. Naszym zadaniem jest odpowiednio wcześnie rozpoznać te potrzeby i zaproponować pomoc dostosowaną do jego sytuacji. Doświadczenia codziennej pracy w NIO pokazują też, jak ważna jest współpraca specjalistów. Dlatego podczas konferencji tak duży nacisk kładziemy na praktykę – wspólną analizę przypadków, ćwiczenie umiejętności i podejmowanie decyzji, z którymi mierzymy się przy pacjencie – podkreśla dr hab. n. med. Aleksandra Kapała, prof. NIO – kierująca Kliniką Diagnostyki Onkologicznej i Medycyny Paliatywnej oraz Działem Żywienia Klinicznego NIO, przewodnicząca Komitetu Naukowego konferencji.

Codzienna praca z chorymi pozwala dostrzegać zarówno indywidualne trudności, jak i obszary wymagające uporządkowanych zasad postępowania. Dlatego ważną częścią działalności ekspertów NIO jest współtworzenie rekomendacji, które pomagają przekładać aktualną wiedzę na opiekę nad pacjentami. Podczas konferencji najnowsze rekomendacje z zakresu dietetyki w onkologii przedstawi dr Katarzyna Różycka, ekspertka NIO.

– Pacjenci często pytają, co mogą jeść, jak poradzić sobie z brakiem apetytu albo, co zrobić, gdy dotychczasowy sposób odżywiania staje się zbyt trudny. Odpowiedź wymaga uwzględnienia rodzaju leczenia, objawów i możliwości konkretnej osoby. Rekomendacje tworzą wspólną podstawę takiego postępowania: pomagają specjalistom ocenić sytuację i zaplanować kolejne kroki zgodnie z aktualną wiedzą. Ważne, aby przekładały się na odpowiednio wcześnie wdrażaną, spójną i dostosowaną do potrzeb chorego opiekę żywieniową – wyjaśnia dr Katarzyna Różycka.

Sześć warsztatów, konkretne umiejętności

Tegoroczna konferencja, poza zdobywaniem wiedzy teoretycznej, stwarza wiele możliwości praktycznej nauki. Sześć bloków warsztatowych obejmie problemy, z którymi zespoły opiekujące się pacjentami spotykają się na różnych etapach leczenia.

Podczas zajęć z żywienia pozajelitowego uczestnicy przeanalizują, jak ocenić zapotrzebowanie chorego, obliczyć podaż składników i dobrać mieszaninę do jego stanu klinicznego. Warsztaty żywienia dojelitowego umożliwią natomiast ćwiczenie zakładania PEG, czyli przezskórnej endoskopowej gastrostomii, oraz innych dostępów na modelach z wykorzystaniem żołądków świńskich. Osobny blok zostanie poświęcony doborowi doustnych preparatów odżywczych (ONS) do potrzeb konkretnego pacjenta.

Ważnym tematem dyskusji będzie również dysfagia, czyli zaburzenia połykania. Uczestnicy poznają praktyczne zastosowanie standardów IDDSI (ang. International Dysphagia Diet Standardisation Initiative, pol. Międzynarodowa Inicjatywa Standaryzacji Diety w Dysfagii) dotyczących konsystencji pokarmów i płynów oraz omówią planowanie bezpiecznego odżywiania. Warsztat z prehabilitacji i gojenia ran połączy przygotowanie żywieniowe, aktywność fizyczną i opiekę okołooperacyjną z analizą rzeczywistych przypadków. Z kolei zajęcia dotyczące probiotykoterapii pomogą uporządkować wiedzę o potencjalnych korzyściach, ograniczeniach i bezpieczeństwie jej stosowania w onkologii.

Mięśnie, metabolizm i nowe wyzwania w leczeniu

Jednym z istotnych obszarów konferencji będzie sarkopenia, czyli utrata siły i masy mięśniowej, która może ograniczać sprawność i utrudniać codzienne funkcjonowanie. Jej rozpoznawanie, współwystępowanie z otyłością oraz znaczenie dla wyników i tolerancji leczenia onkologicznego. Tematy te podejmą m.in. prof. Stanisław Kłęk, dr n. med. Agnieszka Dąbek i dr Konrad Tałasiewicz.

Zagadnienia te łączą się z kolejnym ważnym pytaniem: jak prowadzić leczenie choroby otyłościowej u osoby z rozpoznaniem nowotworu, uwzględniając ochronę mięśni i stan odżywienia? Podczas sesji poświęconej lekom stosowanym w leczeniu otyłości, działającym na receptory GLP-1/GIP, eksperci omówią, u których pacjentów onkologicznych można je zastosować oraz jak zadbać o bezpieczeństwo terapii, odpowiednie odżywienie i ochronę mięśni.

Na nowotworach przewodu pokarmowego skoncentruje się też rozbudowany panel poświęcony chirurgii. Przygotowanie do operacji, żywienie okołooperacyjne i postępowanie po zabiegach będą punktem wyjścia do rozmowy o ciągłości opieki oraz współpracy chirurgów, onkologów, dietetyków i pozostałych członków zespołu.

Rzetelna wiedza wobec nowych możliwości i fałszywych obietnic

Program konferencji obejmie także zagadnienia mikrobioty jelitowej, jej zmiany po operacjach oraz możliwości i ograniczenia przeszczepienia mikrobioty w kontekście leczenia onkologicznego. Uczestnicy przyjrzą się również zastosowaniom sztucznej inteligencji w żywieniu klinicznym – jej potencjałowi we wspomaganiu pracy specjalistów i potrzebie krytycznej oceny uzyskiwanych odpowiedzi.

Szczególne znaczenie będzie miała dezinformacja żywieniowa. Rozmowa o niesprawdzonych dietach i fałszywych obietnicach stanie się okazją do zastanowienia, jak skuteczniej docierać do pacjentów z przystępną, wiarygodną informacją. Konferencja pozwoli też poznać doświadczenia innych polskich ośrodków onkologicznych i wymienić się rozwiązaniami dotyczącymi organizacji opieki żywieniowej.

– Pacjenci szukają informacji o żywieniu, ponieważ chcą aktywnie uczestniczyć w leczeniu i zrobić dla siebie coś dobrego. Dlatego tak ważne jest, aby mogli otwarcie zapytać o dietę czy suplement, o których przeczytali w Internecie. Naszą rolą jest wysłuchać, wyjaśnić wątpliwości i pomóc odróżnić zalecenia oparte na wiedzy naukowej od obietnic bez pokrycia. Rzetelna informacja powinna dawać choremu poczucie bezpieczeństwa i wskazywać, gdzie może uzyskać pomoc dostosowaną do swoich potrzeb – mówi dr. hab n. med. Aleksandra Kapała.

Szkolenia ESPEN LLL – dodatkowa możliwość rozwoju

W dniu poprzedzającym konferencję odbędą się warsztaty praktyczne obejmujące dwa moduły programu Life Long Learning (LLL), czyli ustawicznego kształcenia w zakresie żywienia klinicznego i metabolizmu, sygnowane przez ESPEN.

Pierwszy, będzie dotyczył żywienia doustnego i dojelitowego u dorosłych. Drugi, poświęcono żywieniu pozajelitowemu. Każdy potrwa cztery godziny i zakończy się testem oraz wydaniem certyfikatu

– To niepowtarzalna możliwość uporządkowania wiedzy o wskazaniach, technikach prowadzenia żywienia, doborze preparatów, monitorowaniu i postępowaniu w przypadku powikłań – podkreśla dr hab. n .med.  Aleksandra Kapała, certyfikowany wykładowca ESPEN.

Rozwój kompetencji w służbie pacjentom

Rozwijanie wiedzy specjalistów ma bezpośredni cel: zapewnienie choremu odpowiedniej pomocy wtedy, gdy jej potrzebuje. W NIO trudności z odżywianiem można zgłosić lekarzowi prowadzącemu, który może wystawić skierowanie do Poradni Chorób Metabolicznych. Jeśli konieczna jest pilna konsultacja, lekarz podczas wizyty w Instytucie może skierować pacjenta do gabinetu dietetycznego w trybie „na cito”, aby otrzymał wsparcie jeszcze tego samego dnia.

Źródło: NIO

Obchodzony 15 października Światowy Dzień Żywienia Dojelitowego i Pozajelitowego przypomina o znaczeniu specjalistycznego żywienia dla pacjentów, którzy ze względu na stan zdrowia nie są w stanie pokryć swoich potrzeb żywieniowych tradycyjną dietą. Odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie na tego typu produkty stanowią inwestycje zwiększające ich dostępność. Jednym z takich przedsięwzięć było uruchomienie w Nutricia Zakłady Produkcyjne w Opolu nowego wydziału żywienia dojelitowego. Dzięki inwestycji o wartości 230 mln zł zakład zyskał możliwość produkcji preparatów do żywienia dojelitowego, wspierając bezpieczeństwo dostaw dla pacjentów w Polsce i na kilkudziesięciu rynkach na świecie.

Zwiększa się dostępność żywienia dojelitowego. Produkty z Polski trafiają do pacjentów z całego świata

Niedożywienie związane z chorobą pozostaje jednym z istotnych, choć wciąż niedostatecznie dostrzeganych wyzwań współczesnej medycyny. Może dotyczyć pacjentów na różnych etapach leczenia, w tym osób zmagających się z chorobami nowotworowymi, neurologicznymi czy przewlekłymi. Jednocześnie wiedza na temat żywienia medycznego pozostaje ograniczona. Choć 75% Polaków słyszało o tym pojęciu, tylko 16% deklaruje, że dokładnie wie, co ono oznacza, a zaledwie 26% prawidłowo kojarzy je z żywieniem dojelitowym lub pozajelitowym. Tymczasem dla wielu pacjentów żywienie medyczne stanowi istotny element procesu leczenia i rekonwalescencji. Odpowiednio dobrane żywienie medyczne stanowi ważny element kompleksowej opieki nad pacjentem, wspierając organizm w sytuacjach, gdy tradycyjna dieta nie jest wystarczająca do pokrycia jego potrzeb żywieniowych.

Rosnące zapotrzebowanie na tego typu rozwiązania oznacza także konieczność budowania odpowiedniego zaplecza produkcyjnego i kompetencyjnego, które pozwoli zapewnić pacjentom ciągły dostęp do specjalistycznych produktów żywieniowych.

Po roku działalności, nowy wydział żywienia dojelitowego w Nutricia Zakłady Produkcyjne w Opolu potwierdza swoją kluczową rolę w strukturach DANONE. Zakład rozwinął swoje kompetencje w zakresie produkcji żywienia medycznego, odpowiadając na rosnące zapotrzebowanie na rynku polskim i międzynarodowym. Osiągnięcia te stanowią element szerszego rozwoju jednego z najnowocześniejszych zakładów produkcyjnych Nutricia w Europie.

Fabryka w Opolu, kluczowe centrum ekspertyzy

Od wielu lat fabryka stanowi ważny element polskiego systemu bezpieczeństwa żywnościowego, produkując żywność dla zdrowych niemowląt oraz żywność specjalnego przeznaczenia medycznego, w tym produkty przeznaczone dla dzieci z alergiami pokarmowymi. Dzięki rozbudowie, zakres działalności został poszerzony o specjalistyczne produkty żywienia dojelitowego dla pacjentów, którzy z różnych powodów nie są w stanie przyjmować pokarmów drogą doustną w sposób zapewniający odpowiednią ilość energii i składników odżywczych, na przykład po udarze, w okresie rekonwalescencji lub w wyniku różnych schorzeń wymagających specjalistycznego wsparcia żywieniowego. Żywienie medyczne, zawsze zalecane przez lekarza, powinno stanowić integralny element opieki nad pacjentem.

– Zakład w Opolu to istotne ogniwo naszej sieci produkcyjnej. Wydział żywienia dojelitowego powstał w ramach wartej 230 mln zł inwestycji, dzięki której staliśmy się jedyną na firmą na rynku żywienia dojelitowego, której produkty powstają w Polsce. Obecnie trafiają one m.in. na kluczowe rynki takie jak Polska, Włochy, Niemcy czy Wielka Brytania. To pokazuje nie tylko skalę naszej działalności, ale również zaufanie, jakim darzone są rozwiązania rozwijane w Opolu, zarówno pod względem jakości, jak i zdolności do odpowiadania na rosnące potrzeby pacjentów. To bardzo ważne, bo ze względu na starzejące się społeczeństwo i częstotliwość występowania chorób przewlekłych, rośnie zapotrzebowanie na żywność specjalnego przeznaczenia medycznego – tłumaczy Martyna Malczewska-Malak, Dyrektorka Zarządzająca Nutricia Polska.

Rozwój portfolio i ekspertyza wspierające potrzeby pacjentów

Jednym z najważniejszych efektów pierwszego roku działalności nowego wydziału był dalszy rozwój portfolio żywienia medycznego. Dzięki wiedzy i doświadczeniu zespołów oraz rozbudowie możliwości zakładu, Nutricia Polska mogła poszerzyć zakres rozwiązań produkowanych lokalnie w Opolu, dostępnych dla pacjentów wymagających specjalistycznego wsparcia żywieniowego. Rozszerzenie możliwości produkcyjnych pozwala firmie oferować szerszy zakres rozwiązań żywieniowych dostosowanych do różnych schorzeń oraz indywidualnych potrzeb pacjentów.

Prowadzenie tak zaawansowanej produkcji jest możliwe dzięki nieustannemu rozwojowi nowych kompetencji oraz specjalistycznej wiedzy eksperckiej. Obecnie zespół nadal rozwija zdobyte doświadczenie, wspierając dalszy wzrost i rozwój produkcji żywienia medycznego w Opolu.

– Uruchomienie tak zaawansowanej technologicznie linii produkcyjnej wiązało się z intensywnym przygotowaniem zespołu – od specjalistycznych szkoleń po budowę nowych kompetencji w obszarze zarządzania procesami aseptycznymi. Dziś dysponujemy zespołem, który nie tylko skutecznie operuje na najwyższym poziomie technologicznym, ale również aktywnie identyfikuje obszary do dalszej optymalizacji i doskonalenia procesów. Wysoką jakość naszych produktów potwierdza Medal Europejski dla linii Nutrison, wyróżnienie przyznawane przez Business Centre Club. To nie tylko wyróżnienie jakości produktu, ale także potwierdzenie, że kierunek rozwoju żywienia medycznego, na który stawiamy, odpowiada na kluczowe wyzwania współczesnej opieki zdrowotnej. Coraz większą rolę odgrywa tu indywidualizacja wsparcia żywieniowego oraz ścisła współpraca z ekspertami medycznymi, którą konsekwentnie rozwijamy – mówi Agnieszka Selak-Taboł, Dyrektorka Przemysłowa SN Polska.

Zaangażowanie w rozwój nauki i lokalnej społeczności

Nutricia Zakłady Produkcyjne w Opolu aktywnie angażuje się w rozwój lokalnej społeczności oraz współpracę ze środowiskiem naukowym. Firma wspiera m.in. uczelnie wyższe, w tym Politechnikę Opolską oraz Uniwersytet Opolski, oferując studentom możliwość odbywania staży oraz wspierając działalność kół naukowych.

Jednym z przykładów tej współpracy było przekazanie nowoczesnego sprzętu laboratoryjnego Politechnice Opolskiej, który wspiera kształcenie przyszłych specjalistów. Nutricia Zakłady Produkcyjne angażuje się również w inicjatywy promujące naukę i rozwój młodych talentów – jest m.in. sponsorem konkursu Młodych Chemików w Opolu oraz partnerem wydarzeń takich jak Dni Kariery czy targi pracy.  Równolegle firma wspiera ważne inicjatywy społeczne i kulturalne w regionie, w tym charytatywny Bieg Żonkila, Festiwal Książki oraz opolskie Juwenalia, budując trwałe relacje z lokalną społecznością.

Nowy wydział żywienia dojelitowego w Opolu wchodzi w kolejny etap rozwoju, kontynuując dynamiczny wzrost i wzmacniając swoją rolę w europejskich strukturach Nutricia. Dalsze inwestycje w rozwój technologii, kompetencji zespołu oraz portfolio produktów będą wspierać rosnące znaczenie żywienia medycznego w nowoczesnej opiece zdrowotnej.

Źródło: inf pras

Najważniejsze jest partnerstwo i współpraca z zespołem medycznym. Lekarze nie zrobią wszystkiego sami – ogromna odpowiedzialność leży po stronie chorego. Bądźmy świadomymi partnerami w procesie leczenia – powiedziała dr hab. n. med. Dorota Kiprian, Profesor NIO – PIB, Kierownik Zakładu Radioterapii I, Naczelny Radioterapeuta w Narodowym Instytucie Onkologii.  Wyjaśniła również, co jest bezwzględnie zakazane podczas leczenia onkologicznego.

Radioterapia to – obok chirurgii i farmakoterapii – jeden z trzech filarów współczesnej onkologii. Promieniowanie jonizujące pozwala na precyzyjne niszczenie komórek nowotworowych przy coraz wyższym stopniu ochrony zdrowych tkanek. Szacuje się, że ta metoda znajduje zastosowanie u ponad połowy pacjentów onkologicznych. Mimo że podczas naświetlań chroni się dziś zdrowe tkanki, wokół radioterapii krąży wiele niebezpiecznych mitów. W rozmowie z dr hab. n. med. Dorotą Kiprian, Profesor NIO – PIB wyjaśniamy, jak w rzeczywistości wygląda proces kwalifikacji do zabiegu, jak radzić sobie ze skutkami ubocznymi oraz jaką rolę w powodzeniu leczenia odgrywa świadoma postawa samego pacjenta.

Na forach internetowych i grupach wsparcia można spotkać się z opiniami, że radioterapia to zabieg nadużywany, a skutki uboczne mogą być groźne – co powiedziałaby Pani pacjentom?

Radioterapia ratuje życie. Żaden lekarz nie podejmie decyzji o napromienianiu, jeśli nie wymaga tego sytuacja kliniczna – nic nie robi się na wyrost. Radioterapia bywa stosowana z zamiarem radykalnym, czyli jako główna metoda wyleczenia nowotworu, albo jako leczenie uzupełniające po zabiegach chirurgicznych (np. po operacji raka piersi, prostatektomii czy nowotworach głowy i szyi).

W decyzjach terapeutycznych kierujemy się międzynarodowymi standardami, które są co roku aktualizowane przez polskich ekspertów i dostosowywane do naszej rzeczywistości. Radioterapia sprawdza się także w chorobie przerzutowej – zmniejsza nacisk nowotworu i działa przeciwbólowo. Co ważne, w onkologii decyzji nie podejmuje jeden lekarz. O leczeniu decyduje interdyscyplinarny zespół specjalistów podczas wspólnych konsultacji.

Skąd zatem biorą się takie przekonania?

To niebezpieczne mity. Często powielają je osoby, które rezygnują z medycyny konwencjonalnej na rzecz metod alternatywnych. Niestety, tacy pacjenci trafiają do nas później w tak zaawansowanym stadium choroby, że nie jesteśmy już w stanie im pomóc.

Jednym z częstszych obaw jest sam zabieg. Czy radioterapia boli i czy pacjent po niej „promieniuje”? Powinien odizolować się od otoczenia?

Sam zabieg jest całkowicie bezbolesny. Pacjent po radioterapii nie jest radioaktywny i nie stanowi żadnego zagrożenia dla otoczenia. Zresztą zależność jest odwrotna – to otoczenie może być groźne dla pacjenta ze względu na jego obniżoną odporność.

Dzięki rozwojowi technologii precyzyjnie napromieniamy guz, oszczędzając zdrowe tkanki. Oczywiście, jak każda skuteczna procedura medyczna, radioterapia niesie ze sobą ryzyko działań niepożądanych – odczynów wczesnych i późnych.

Jak radzić sobie ze skutkami ubocznymi?

Kluczowe jest leczenie wspomagające, prehabilitacja, fizjoterapia oraz żywienie kliniczne. Odpowiednio dobrane wsparcie skraca okres rekonwalescencji i pozwala pacjentom przechodzić przez terapię w znacznie wyższym komforcie.

Zalecenia są jednak bardzo indywidualne i zależą od obszaru napromieniania. Inne zasady i pielęgnacja obowiązują przy nowotworach głowy i szyi, inne przy klatce piersiowej, a jeszcze inne przy narządach miednicy mniejszej.

O czym sam pacjent musi pamiętać w trakcie leczenia?

Najważniejsze jest partnerstwo i współpraca z zespołem medycznym. Lekarze nie zrobią wszystkiego sami – ogromna odpowiedzialność leży po stronie chorego. Bądźmy świadomymi partnerami w procesie leczenia.

Bezwzględnie zakazane jest palenie papierosów i picie alkoholu – podrażniają one błony śluzowe i znacznie nasilają odczyny popromienne. Należy rygorystycznie przestrzegać zaleceń dotyczących pielęgnacji skóry, błon śluzowych i dedykowanej diety.

Warto też dbać o stały kontakt z lekarzem POZ, który powinien być włączony w opiekę nad pacjentem onkologicznym i monitorować ewentualne późne powikłania.

Starzenie się społeczeństwa wymaga od systemu ochrony zdrowia zmiany podejścia. Profilaktyka powinna zaczynać się, zanim pojawią się pierwsze problemy zdrowotne, a jej celem ma być jak najdłuższe zachowanie sprawności i niezależności osób starszych oraz przewlekle chorych – uznali eksperci podczas dyskusji o roli żywienia, aktywności fizycznej i społecznej w zachowaniu samodzielności seniorów.

Takiego podejścia oczekują również sami Polacy. Z przedstawionego na konferencji badania Maison & Partners na zlecenie Fresenius Kabi Polska wynika, że 80 proc. respondentów uważa, iż zapobieganie utracie sprawności należy rozpoczynać odpowiednio wcześnie, zaś 83 proc. wskazuje utratę samodzielności jako jedno z największych wyzwań związanych ze starzeniem.

Eksperci podczas dyskusji podkreślili, że w starzejącym się społeczeństwie celem opieki nie może być jedynie leczenie chorób, ale również jak najdłuższe zachowanie sprawności i niezależności.

Beata Małecka-Libera, senator RP i przewodnicząca senackiej komisji zdrowia, zauważyła, że seniorzy nie są jednorodną grupą. „Potrzeby aktywnej osoby po sześćdziesiątce mogą znacząco różnić się od potrzeb 80- czy 90-latka” – wskazała.

Jej zdaniem nowa generacja osób starszych chce żyć na własnych warunkach, tymczasem wciąż brakuje różnorodnych form zatrudnienia, mieszkalnictwa i profilaktyki odpowiadających jej potrzebom. Polityczka zapowiedziała prace nad ustawą, wprowadzającą m.in. koordynatorów dla osób starszych i podkreśliła znaczenie edukacji zdrowotnej oraz partnerskiego traktowania seniorów.

Według prof. dr hab. n. med. Krzysztofa J. Filipiaka, rektora Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, jednym z największych, a zarazem słabo rozpoznawanych zagrożeń jest sarkopenia – postępująca utrata masy i siły mięśniowej.

Ekspert zwrócił uwagę, powołując się na badania, że aż 79 proc. Polaków nigdy nie spotkało się z tym pojęciem, a tylko 4 proc. deklaruje, że wie, co ono oznacza. Tymczasem 15 proc. badanych ocenia, że większość seniorów w ich otoczeniu ma duże trudności z poruszaniem się i codziennymi czynnościami.

Według prof. Filipiaka sarkopenia i szerzej zespół kruchości należą do tzw. geriatrycznych olbrzymów. Starzenie się społeczeństwa oznacza zatem konieczność przygotowania całego systemu.

„W tym sensie wszyscy stajemy się w pewnym stopniu geriatrami – niezależnie od specjalizacji musimy rozumieć potrzeby starszego pacjenta, jego wielochorobowość, ryzyko utraty sprawności oraz znaczenie właściwego odżywienia” – powiedział.

Dodał, że szczególna rola przypadnie lekarzom POZ, którzy powinni wcześnie rozpoznawać ryzyko utraty sprawności i problemy ze stanem odżywienia.

Prof. dr hab. n. med. Jacek Sobocki, kierownik Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej i Żywienia Klinicznego CMKP w SPSK im. prof. W. Orłowskiego CMKP oraz wiceprezes Towarzystwa Chirurgów Polskich, wyjaśnił, że sarkopenia wiąże się przede wszystkim z niedostateczną podażą białka i zbyt małą aktywnością.

„W chorobie przewlekłej zapotrzebowanie na białko wzrasta, a pogorszenie stanu odżywienia prowadzi do utraty mięśni. Dla mnie istotą operacji chirurgicznej nie jest wycięcie, a wyleczenie” – zaznaczył, wskazując na znaczenie prehabilitacji.

Wyjaśnił, że obejmuje ona poprawę odżywiania, zwiększenie aktywności, wsparcie psychiczne i rezygnację z nałogów przed operacją, chemioterapią lub innym ciężkim leczeniem. „Pozwala skrócić terapię, zwiększyć jej efektywność i ograniczyć ryzyko powikłań” – dodał.

Według specjalisty utratę mięśni można zauważyć w codziennych sytuacjach: gdy coraz trudniej wstać z krzesła, wejść po schodach, dojść do sklepu czy przynieść zakupy.

„Takim wskaźnikiem może być też zjawisko, że nie jestem w stanie przynieść zakupów ze sklepu albo ograniczam ilość zakupów” – zauważył prof. Sobocki.

Jego zdaniem takich zmian nie należy automatycznie przypisywać starzeniu. „Niedożywienia i sarkopenii nie powinno się traktować jako nieuniknionej konsekwencji wieku lub choroby. Potrzebna jest za to wczesna ocena lekarska, interwencja żywieniowa i ruch dostosowany do możliwości pacjenta” – zalecił specjalista.

Agnieszka Dolna z Fundacji Onkologicznej Alivia podkreśliła, że szczególnie istotne jest to w przypadku osób przewlekle chorych i pacjentów onkologicznych.

Wskazała, że pacjenci często nie wiedzą o znaczeniu rehabilitacji, prehabilitacji i właściwego żywienia przed leczeniem, w jego trakcie oraz po zakończeniu terapii.

„Ważne, aby pacjent i jego bliscy mieli świadomość, że pogorszenie stanu odżywienia wymaga reakcji” – podkreśliła Agnieszka Dolna.

Dodała, że odpowiednio wcześnie przekazana wiedza o wsparciu żywieniowym może mieć realny wpływ na jakość życia i możliwość pozostania we własnym środowisku.

Dr Anna Zmarzły, kierownik Ośrodka Żywienia Klinicznego, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. J. Gromkowskiego we Wrocławiu, Wydział Medyczny Politechniki Wrocławskiej, przypomniała, że niedożywienie może dotyczyć także osób z nadwagą i otyłością.

„Każda niezamierzona utrata masy ciała tworzy ryzyko żywieniowe. Jeżeli jest tego więcej niż 10 proc. w krótkim okresie, to już mamy niedożywienie. A jest ono chorobą ogólnoustrojową, wpływającą m.in. na mózg, układ krążenia, przewód pokarmowy, mięśnie, kości i skórę. Do tego pogarsza przebieg innych schorzeń, wydłuża hospitalizację i zwiększa ryzyko zakażeń, niegojących się ran, reoperacji oraz szeregu innych powikłań” – wyjaśniła.

Zwróciła uwagę na aspekt ekonomiczny, przywołując publikacje wskazujące, że leczenie konsekwencji niedożywienia w krajach rozwiniętych pochłania od 7 do 14 proc. nakładów na ochronę zdrowia.

„Nam się opłaca leczyć niedożywienie na etapie rozpoznania ryzyka żywieniowego” – podkreśliła dr Zmarzły.

Dodała, że bez właściwego wsparcia żywieniowego trudniej też odbudowywać mięśnie nawet przy rehabilitacji, dlatego żywienie powinno być integralną częścią profilaktyki, terapii i powrotu do sprawności.

Dr Anna Zmarzły, podobnie jak pozostali uczestnicy dyskusji, zgodziła się, że samodzielność seniora należy chronić, zanim zacznie jej brakować. Odpowiednie żywienie, ruch, kontakty społeczne, profilaktyka, wczesne wykrywanie niedożywienia i sarkopenii oraz właściwa opieka medyczna wzajemnie się uzupełniają.

Eksperci podkreślili, że celem jest przede wszystkim możliwie długie życie w sprawności i na własnych warunkach.

Źródło: PAP MediaRoom