Medicalpress
W 2023 roku urodziło się 272 tys. dzieci, czyli najmniej od II wojny światowej. Tegoroczne dane są jeszcze gorsze. W pierwszej połowie 2024 roku zarejestrowano ok. 126,5 tys. urodzeń, czyli o blisko 12,5 tys. mniej niż rok wcześniej – wynika z danych GUS. W kwestii zastępowalności pokoleń na znaczeniu zyskuje problematyka zdrowia reprodukcyjnego. WHO uważa problemy z płodnością kobiet i mężczyzn za istotny problem zdrowotny.  
– To temat, który w ogóle nie jest podejmowany – ocenia prof. dr hab. Elżbieta Gołata, przewodnicząca Komitetu Nauk Demograficznych PAN. – Nie tylko zdrowie reprodukcyjne, ale w ogóle stan zdrowia ludności to jedno z najważniejszych wyzwań demograficznych i społecznych. 

Polska jest jednym z najszybciej wyludniających się krajów. W 2023 roku urodziło się 272 tys. dzieci, o 11 proc. mniej (33 tys.) niż jeszcze rok wcześniej. Wskaźnik dzietności w Polsce wyniósł 1,158, czyli znacznie poniżej wartości, która gwarantuje zastępowalność pokoleń (2,10). Liczba ludności zmniejsza się od 2012 roku (z wyjątkiem 2017 roku). Wpływa na nie przede wszystkim przyrost naturalny, który pozostaje ujemny od 10 lat. GUS ocenia, że w najbliższej perspektywie nie można się spodziewać znaczących zmian gwarantujących stabilny rozwój demograficzny. Pandemia w sposób szczególny pogłębiła niekorzystne trendy obserwowane na przestrzeni ostatniej dekady.

– Polska jest jednym z państw, które w sposób najbardziej tragiczny doświadczyły skutków pandemii COVID-19. Ubytek liczby ludności jest ogromny, zakrawający aż na potrzeby żałoby narodowej, bo to jest 180 tys. osób. Bardzo ważne jest odpowiednie przygotowanie służby zdrowia i w ogóle zdrowie ludności. Często o tym nie mówimy, skłaniamy się ku dzietności i ewentualnie trwaniu życia, a nie mówimy o stanie zdrowia Polaków – mówi prof. dr hab. Elżbieta Gołata z Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, przewodnicząca Komitetu Nauk Demograficznych PAN.

Rodziny coraz później decydują się na dzieci. W 1990 roku średni wiek kobiety w momencie urodzenia pierwszego dziecka wynosił 22,7, a obecnie – niemal 29. W latach 1990–2022 udział matek w wieku co najmniej 30 lat się podwoił. Z przeprowadzonego w 2022 roku badania Ipsos dla OKO.press wynika, że według 41 proc. badanych kobiety nie decydują się na macierzyństwo ze względu na lęk przed utratą pracy. Niewiele mniej wskazuje na wysokie wydatki związane z utrzymaniem dziecka.

– Jeżeli mówimy o dzietności, to stan zdrowia reprodukcyjnego jest zupełnie zaniechany. Jako Komitet Nauk Demograficznych PAN przygotowujemy jesienią konferencję poświęconą zdrowiu reprodukcyjnemu ludności, tematowi, który nie jest podejmowany, a który jest bardzo ważny, również z perspektywy demograficznej – podkreśla przewodnicząca tej instytucji.

WHO podaje, że zdrowie reprodukcyjne to stan pełnego fizycznego, psychicznego i społecznego dobrostanu, a nie tylko brak choroby lub niedomagania, we wszystkich kwestiach związanych z układem rozrodczym oraz jego funkcjami i procesami.

W obecnej kadencji Komitet Nauk Demograficznych PAN uczynił temat zdrowia reprodukcyjnego kluczowym przedmiotem organizowanych debat „Zdrowie reprodukcyjne w przebiegu życia”. Cykl inauguruje międzynarodowa konferencja pt. „Zdrowie reprodukcyjne a dzietność – perspektywa demograficzna”, która odbędzie się w formie hybrydowej 23 października 2024 roku w sali im. Adama Mickiewicza w Pałacu Staszica.

Jak podkreśla komitet w zaproszeniu na konferencję, w dotychczasowych dyskusjach o przyczynach utrzymywania się niskiej dzietności w Polsce oraz o rozwiązaniach wybranych polityk publicznych, w tym głównie polityki rodzinnej, które mogą wspierać prokreację, mało uwagi poświęcano zdrowiu reprodukcyjnemu. Problematyka ta zyskuje natomiast bardzo wyraźnie na znaczeniu w debatach o globalnym charakterze utrwalania się płodności na poziomie, który nie gwarantuje prostej zastępowalności pokoleń. WHO uważa problemy z płodnością kobiet i mężczyzn za istotny problem zdrowotny współczesnego świata i zaleca działania z zakresu zdrowia publicznego, które mogą go zmniejszyć.

 Nie tylko zdrowie reprodukcyjne, ale w ogóle stan zdrowia ludności jest jednym z najważniejszych wyzwań demograficznych i społecznych, którym powinniśmy stawić czoła, myśląc kompleksowo nad tym, w jaki sposób zabezpieczyć ludzi i umożliwić wydłużenie trwania życia w dobrym zdrowiu – mówi prof. Elżbieta Gołata.

Jak wynika z danych GUS, w 2023 roku przeciętne trwanie życia mężczyzn w Polsce wyniosło 74,7 roku, natomiast kobiet – 82 lata. W porównaniu z 2022 rokiem wydłużyło się odpowiednio o 1,3 i 0,9 roku. W porównaniu do roku 1990 trwanie życia było wyższe o odpowiednio 8,5 i 6,8 roku. Eksperci podkreślają jednak, że istotna jest nie tylko oczekiwana długość życia, ale również to, czy dodatkowe lata życia uzyskane dzięki zwiększonej długowieczności są spędzone w dobrym, czy złym zdrowiu.

Wskaźniki oczekiwanej długości życia w zdrowiu, takie jak lata zdrowego życia (nazywane również oczekiwaną długością życia bez niepełnosprawności), skupiają się na jakości życia spędzonego w zdrowiu. Według danych Eurostatu w 2022 roku w UE trwanie życia w zdrowiu wynosiło 62,8 lat dla kobiet i 62,4 lat dla mężczyzn. Stanowiło to około 75 proc. i 80 proc. całkowitej oczekiwanej długości życia odpowiednio dla kobiet i mężczyzn. Eurostat wskazuje, że w Polsce to ok. 60,8 roku dla mężczyzn i 64,1 roku dla kobiet.

 To oczywiście kwestia systemu ochrony zdrowia, rehabilitacji. Pamiętam jedną z rozmów z lekarzami, którzy stwierdzili, że bardzo ważna jest nasza indywidualna świadomość o zachowaniach prozdrowotnych, o tym, jak sami powinniśmy zwracać uwagę na swój styl życia, na to, w jaki sposób się odżywiamy, w jaki sposób żyjemy. Coraz więcej ludzi uprawia sport, zwraca uwagę na zdrowe żywienie, ale chyba jeszcze ciągle zbyt mało – ocenia przewodnicząca Komitetu Nauk Demograficznych PAN.

Z raportu „Polki i Polacy a choroby i zdrowie” Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej oraz Ośrodka Badań Socjomedycznych prof. Tomasza Sobierajskiego wynika, że pomimo stosunkowo dużych obaw przed chorobami Polacy mają trudności w przekładaniu strachu na konkretne, prozdrowotne decyzje i zachowania. Choć 75 proc. ankietowanych zadeklarowało, że w ciągu ostatniego roku wykonało podstawowe badania krwi, to zaledwie co druga osoba poddała się̨ badaniom profilaktycznym. Wskazuje to na większą potrzebę̨ edukacji zdrowotnej.

– Ważna jest nie tylko służba zdrowia, ale również i świadomość społeczna, żeby profilaktykę rozwijać, a nie tylko stawać przed koniecznością leczenia osób już chorych – podkreśla prof. Elżbieta Gołata.

źródło: Newseria.pl

Laureatami tegorocznego konkursu „Grant na zdrowie” są Stowarzyszenie „Nasz bocian” oraz Fundacja „Różowa skrzyneczka”. Nagrodzone projekty adresują istotne choć często pomijane w dyskusji społecznej problemy związane ze zdrowiem kobiet: zdrowie reprodukcyjne oraz wykluczenie menstruacyjne istniejące w Polsce.
Konkurs „Grant na zdrowie” ma na celu wspieranie działań na rzecz poprawy jakości, komfortu życia i zdrowia kobiet. Jego organizatorami są firma Gedeon Richter Polska oraz Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej.
– Organizacje pacjentów wiedzą najlepiej, jakiej pomocy oczekują ich podopieczni. Organizując konkurs „Grant na zdrowie” możemy być bliżej pacjentek, wesprzeć je w codziennym życiu i zmaganiach na drodze do zdrowia – mówi Aneta Grzegorzewska, Dyrektor Pionu Korporacyjnego i Relacji Zewnętrznych Gedeon Richter Polska.

– Inicjatywy takie jak konkurs „Grant na zdrowie” są szczególnie cenne dla niewielkich organizacji pozarządowych. Dzięki środkom z grantu mogą wdrażać projekty, które mają szanse realnie poprawić sytuację pacjentów – dodaje Igor Grzesiak, Wiceprezes Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej.

Jest wiele do zrobienia
Konkurs „Grant na zdrowie”ma już swoją tradycję. Co roku o nagrody w postaci grantów
w wysokości 20 000 zł na realizację zwycięzkich projektów ubiega się kilkadziesiąt organizacji pozarządowych. W sumie, w trzech edycjach Konkursu, zgłoszonych zostało ok. 130 różnych projektów Propozycje obejmowały szerokie spektrum działań od promocji profilaktyki, podniesienia standardów leczenia po poprawę jakości życia w chorobie. W III edycji Konkursu ostatecznie uhonorowano dwa wyjątkowe i innowacyjne projekty dotyczące zdrowia kobiet:
Wiedza na temat płodności to świadomie podejmowana decyzja o macierzyństwie
Celem Programu Sprawdź, w jakim wieku jest Twoja płodność! przygotowanego przez Stowarzyszenie na rzecz Leczenia Niepłodności i Wspierania Adopcji „Nasz bocian” jest uświadomienie kobietom, że płodność zmniejsza się z wiekiem i że można ją kontrolować wykonując badanie tzw. rezerwy jajnikowej. W ramach projektu Stowarzyszenie planuje dotrzeć z działaniami edukacyjnymi do ponad 15 tysięcy kobiet. Pomogą w tym webinary, publikacje prasowe, materiały wideo oraz Q&A z lekarzami, którzy będą przekazywać informacje na temat badania rezerwy jajnikowej. Materiały edukacyjne zostaną umieszczone na portalu Stowarzyszenia i będą ogólnodostępne. W ramach programu 100 kobiet otrzyma możliwość wykonania nieodpłatnego oznaczenia rezerwy jajnikowej poprzez wykonanie badania AMH (hormon antymullerowski) w ośrodkach w całym kraju. Wyniki badania dostarczają kobietom informacji na temat ich płodności i ułatwiają podejmowanie świadomych decyzji na temat planów macierzyńskich.

Grant jest dla nas szansą na szerzenie edukacji i budowanie świadomość na temat tego, jak duże znaczenie dla płodności ma wiek – powiedziała Marta Górna, przewodnicząca Zarządu Stowarzyszenia „Nasz bocian”. – Żyjemy w trudnych czasach, które powodują odsuwanie planów związanych z rodzicielstwem na później. Nie chcemy z tym walczyć. Jesteśmy zdania, że każda para, każda kobieta ma prawo samodzielnie decydować o tym, kiedy jest właściwy czas na rodzicielstwo. Natomiast zależy nam na budowaniu świadomości tego, jakie konsekwencje niesie odkładanie macierzyństwa na później. Niestety, biologia jest nieubłagana i wraz z wiekiem kobiety, płodność obniża się. Dlatego będziemy badać stan rezerwy jajnikowej kobiet, by były świadome, jak dużo czasu im pozostało na reakizację macierzyńskich planów – podsumowuje laureatka konkursu.

Stowarzyszenie na Rzecz Leczenia Niepłodności i Wspierania Adopcji „Nasz bocian” od 20 lat dostarcza pacjentom wiedzę o leczeniu niepłodności oraz wsparcie psychologiczne. Prowadzi portal i media społecznościowe na temat niepłodności. Od 10 lat wraz z ośrodkami leczenia niepłodności prowadzi akcję „Tata. Najważniejsze słowo dla mężczyzny”, w ramach której raz w roku przekazuje pacjentom pulę ok. 1000 nieodpłatnych badań nasienia. Obecnie uczestniczy w międzynarodowym projekcie w ramach grantu Erasmus+ „Together For Fertility”.
www.nasz-bocian.pl
 
Pokonać wstyd czyli Godne miesiączkowanie na Szpitalnych Oddziałach Ratunkowych
Celem drugiego zwycięskiego projektu zgłoszonego przez Fundację „Różowa skrzyneczka” jest dostępność środków higieny osobistej dla kobiet przebywających w szpitalnych oddziałach ratunkowych i oddziałach szpitalnych. Pomysłodawcy projektu chcą pomóc kobietom, które znalazły się na Szpitalnych Oddziałach Ratunkowych, gdzie nie ma dostępu do środków higienicznych, niezbędnych w czasie menstruacji. Pomysłodawcy programu pragną walczyć z wykluczeniem menstruacyjnym w szpitalach poprzez uwrażliwienie personelu SOR-ów na potrzeby kobiet, zwiększenie świadomości pacjentów na temat  miesiączkowania. W ramach projektu do szpitali w Lubuskiem, Podlaskiem i Warmińsko-Mazurskiem (najmniej zamożnych województw w Polsce) Stowarzyszenie dostarczy tzw. Różowe skrzyneczki. Są to pojemniki na artykuły higieniczne, w których znajdzie się zapas podpasek oraz ulotki o zdrowiu menstruacyjnym.

– Chcemy podziękować Kapitule konkursu za zauważenie problemu, jakim jest brak dostępu do podpasek i tamponów w miejscach publicznych. Dziękujemy też wszystkim osobom, które codziennie uwrażliwiają nas na nowo na problem wykluczenia menstruacyjnego. I pokazują, że dbanie o zdrowie menstruacyjne to jest kwestia zdrowia publicznego – powiedziała Ewa Szymera, członkini zarządu w Fundacji „Różowa skrzyneczka”. – Mamy nadzieję, że dzięki temu projektowi wszystkie wszystkie dziewczynki, kobiety, które znajdą sie w szpitalach i na SOR-ach będą miały dostęp do podpasek i tamponów, a przede wszystkim do godnego menstruowania – dodała.
Fundacja „Różowa skrzyneczka” walczy z wykluczeniem menstruacyjnym. Prowadzi działania na rzecz zapewniania powszechnego dostępu do bezpłatnych środków menstruacyjnych w przestrzeni publicznej oraz edukacji na temat miesiączkowania. Dzięki działaniom Fundacji ponad 10 000 Różowych skrzyneczek trafiło do szkół, burs, placówek edukacyjnych, szpitali, kin, bibliotek i teatrów. W akcję włączają się kolejne samorządy, m.in. Warszawa, Kraków, Wrocław, Gdańsk, powiat trzebnicki, Krotoszyn, Kołobrzeg, Olsztyn, Legnica. Fundacja ma zaufanych i cenionych doradców, specjalistów z dziedzin ginekologii, psychologii, seksuologii i socjologii, a także wsparcie wielu instytucji takich jak np. Rzecznik Praw Pacjenta. Razem z organizacjami członkowskimi Okresowej Koalicji pracują nad projektem ustawy poselskiej, która zapewni dostęp do podpasek i tamponów w szkołach i placówkach edukacyjnych oraz edukację menstruacyjną.
www.rozowaskrzyneczka.pl

 
źródło: Gedeon Richter
Laureatami tegorocznego konkursu „Grant na zdrowie” są Stowarzyszenie „Nasz bocian” oraz Fundacja „Różowa skrzyneczka”. Nagrodzone projekty adresują istotne choć często pomijane w dyskusji społecznej problemy związane ze zdrowiem kobiet: zdrowie reprodukcyjne oraz wykluczenie menstruacyjne istniejące w Polsce.
Konkurs „Grant na zdrowie” ma na celu wspieranie działań na rzecz poprawy jakości, komfortu życia i zdrowia kobiet. Jego organizatorami są firma Gedeon Richter Polska oraz Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej.
– Organizacje pacjentów wiedzą najlepiej, jakiej pomocy oczekują ich podopieczni. Organizując konkurs „Grant na zdrowie” możemy być bliżej pacjentek, wesprzeć je w codziennym życiu i zmaganiach na drodze do zdrowia – mówi Aneta Grzegorzewska, Dyrektor Pionu Korporacyjnego i Relacji Zewnętrznych Gedeon Richter Polska.

– Inicjatywy takie jak konkurs „Grant na zdrowie” są szczególnie cenne dla niewielkich organizacji pozarządowych. Dzięki środkom z grantu mogą wdrażać projekty, które mają szanse realnie poprawić sytuację pacjentów – dodaje Igor Grzesiak, Wiceprezes Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej.

Jest wiele do zrobienia
Konkurs „Grant na zdrowie”ma już swoją tradycję. Co roku o nagrody w postaci grantów
w wysokości 20 000 zł na realizację zwycięzkich projektów ubiega się kilkadziesiąt organizacji pozarządowych. W sumie, w trzech edycjach Konkursu, zgłoszonych zostało ok. 130 różnych projektów Propozycje obejmowały szerokie spektrum działań od promocji profilaktyki, podniesienia standardów leczenia po poprawę jakości życia w chorobie. W III edycji Konkursu ostatecznie uhonorowano dwa wyjątkowe i innowacyjne projekty dotyczące zdrowia kobiet:
Wiedza na temat płodności to świadomie podejmowana decyzja o macierzyństwie
Celem Programu Sprawdź, w jakim wieku jest Twoja płodność! przygotowanego przez Stowarzyszenie na rzecz Leczenia Niepłodności i Wspierania Adopcji „Nasz bocian” jest uświadomienie kobietom, że płodność zmniejsza się z wiekiem i że można ją kontrolować wykonując badanie tzw. rezerwy jajnikowej. W ramach projektu Stowarzyszenie planuje dotrzeć z działaniami edukacyjnymi do ponad 15 tysięcy kobiet. Pomogą w tym webinary, publikacje prasowe, materiały wideo oraz Q&A z lekarzami, którzy będą przekazywać informacje na temat badania rezerwy jajnikowej. Materiały edukacyjne zostaną umieszczone na portalu Stowarzyszenia i będą ogólnodostępne. W ramach programu 100 kobiet otrzyma możliwość wykonania nieodpłatnego oznaczenia rezerwy jajnikowej poprzez wykonanie badania AMH (hormon antymullerowski) w ośrodkach w całym kraju. Wyniki badania dostarczają kobietom informacji na temat ich płodności i ułatwiają podejmowanie świadomych decyzji na temat planów macierzyńskich.

Grant jest dla nas szansą na szerzenie edukacji i budowanie świadomość na temat tego, jak duże znaczenie dla płodności ma wiek – powiedziała Marta Górna, przewodnicząca Zarządu Stowarzyszenia „Nasz bocian”. – Żyjemy w trudnych czasach, które powodują odsuwanie planów związanych z rodzicielstwem na później. Nie chcemy z tym walczyć. Jesteśmy zdania, że każda para, każda kobieta ma prawo samodzielnie decydować o tym, kiedy jest właściwy czas na rodzicielstwo. Natomiast zależy nam na budowaniu świadomości tego, jakie konsekwencje niesie odkładanie macierzyństwa na później. Niestety, biologia jest nieubłagana i wraz z wiekiem kobiety, płodność obniża się. Dlatego będziemy badać stan rezerwy jajnikowej kobiet, by były świadome, jak dużo czasu im pozostało na reakizację macierzyńskich planów – podsumowuje laureatka konkursu.

Stowarzyszenie na Rzecz Leczenia Niepłodności i Wspierania Adopcji „Nasz bocian” od 20 lat dostarcza pacjentom wiedzę o leczeniu niepłodności oraz wsparcie psychologiczne. Prowadzi portal i media społecznościowe na temat niepłodności. Od 10 lat wraz z ośrodkami leczenia niepłodności prowadzi akcję „Tata. Najważniejsze słowo dla mężczyzny”, w ramach której raz w roku przekazuje pacjentom pulę ok. 1000 nieodpłatnych badań nasienia. Obecnie uczestniczy w międzynarodowym projekcie w ramach grantu Erasmus+ „Together For Fertility”.
www.nasz-bocian.pl
 
Pokonać wstyd czyli Godne miesiączkowanie na Szpitalnych Oddziałach Ratunkowych
Celem drugiego zwycięskiego projektu zgłoszonego przez Fundację „Różowa skrzyneczka” jest dostępność środków higieny osobistej dla kobiet przebywających w szpitalnych oddziałach ratunkowych i oddziałach szpitalnych. Pomysłodawcy projektu chcą pomóc kobietom, które znalazły się na Szpitalnych Oddziałach Ratunkowych, gdzie nie ma dostępu do środków higienicznych, niezbędnych w czasie menstruacji. Pomysłodawcy programu pragną walczyć z wykluczeniem menstruacyjnym w szpitalach poprzez uwrażliwienie personelu SOR-ów na potrzeby kobiet, zwiększenie świadomości pacjentów na temat  miesiączkowania. W ramach projektu do szpitali w Lubuskiem, Podlaskiem i Warmińsko-Mazurskiem (najmniej zamożnych województw w Polsce) Stowarzyszenie dostarczy tzw. Różowe skrzyneczki. Są to pojemniki na artykuły higieniczne, w których znajdzie się zapas podpasek oraz ulotki o zdrowiu menstruacyjnym.

– Chcemy podziękować Kapitule konkursu za zauważenie problemu, jakim jest brak dostępu do podpasek i tamponów w miejscach publicznych. Dziękujemy też wszystkim osobom, które codziennie uwrażliwiają nas na nowo na problem wykluczenia menstruacyjnego. I pokazują, że dbanie o zdrowie menstruacyjne to jest kwestia zdrowia publicznego – powiedziała Ewa Szymera, członkini zarządu w Fundacji „Różowa skrzyneczka”. – Mamy nadzieję, że dzięki temu projektowi wszystkie wszystkie dziewczynki, kobiety, które znajdą sie w szpitalach i na SOR-ach będą miały dostęp do podpasek i tamponów, a przede wszystkim do godnego menstruowania – dodała.
Fundacja „Różowa skrzyneczka” walczy z wykluczeniem menstruacyjnym. Prowadzi działania na rzecz zapewniania powszechnego dostępu do bezpłatnych środków menstruacyjnych w przestrzeni publicznej oraz edukacji na temat miesiączkowania. Dzięki działaniom Fundacji ponad 10 000 Różowych skrzyneczek trafiło do szkół, burs, placówek edukacyjnych, szpitali, kin, bibliotek i teatrów. W akcję włączają się kolejne samorządy, m.in. Warszawa, Kraków, Wrocław, Gdańsk, powiat trzebnicki, Krotoszyn, Kołobrzeg, Olsztyn, Legnica. Fundacja ma zaufanych i cenionych doradców, specjalistów z dziedzin ginekologii, psychologii, seksuologii i socjologii, a także wsparcie wielu instytucji takich jak np. Rzecznik Praw Pacjenta. Razem z organizacjami członkowskimi Okresowej Koalicji pracują nad projektem ustawy poselskiej, która zapewni dostęp do podpasek i tamponów w szkołach i placówkach edukacyjnych oraz edukację menstruacyjną.
www.rozowaskrzyneczka.pl

 
źródło: Gedeon Richter
W opublikowanym przez Forum Parlamentu Europejskiego (EPF) Europejskim Atlasie Antykoncepcji 2022, Czechy, Litwa, Słowacja, Węgry i Polska znalazły się wśród dziesięciu państw o najgorszych wynikach. Polska zamknęła ten ranking, jako jedyny kraj europejski, który w ciągu ostatnich czterech lat zwiększył ograniczenia dotyczące antykoncepcji.
W opublikowanym przez Forum Parlamentu Europejskiego (EPF) Europejskim Atlasie Antykoncepcji 2022, Czechy, Litwa, Słowacja, Węgry i Polska znalazły się wśród dziesięciu państw o najgorszych wynikach. Polska zamknęła ten ranking, jako jedyny kraj europejski, który w ciągu ostatnich czterech lat zwiększył ograniczenia dotyczące antykoncepcji.