Medicalpress
Medycyna laboratoryjna nie tylko wspiera proces leczenia, ale odgrywa również kluczową rolę w profilaktyce oraz wczesnym wykrywaniu chorób cywilizacyjnych. – Dzisiejsza precyzja badań laboratoryjnych pozwala z dużą dokładnością i wysokim prawdopodobieństwem określić szczegóły dotyczące naszego stanu zdrowia – podkreśla Artur Gabrysiak, manager medycyny laboratoryjnej American Heart of Poland. Wiele z tych badań można wykonać bezpłatnie – w ramach świadczeń finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
Współczesne laboratoria wykonują szereg badań przesiewowych, umożliwiających wczesne wykrycie schorzeń dotykających milionów Polaków – m.in. chorób układu krążenia, takich jak nadciśnienie, miażdżyca czy niewydolność serca, a także cukrzycy i otyłości. Regularne wykonywanie badań ma istotne znaczenie, ponieważ pozwala na rozpoznanie chorób na wczesnym etapie, co znacznie zwiększa szanse na skuteczne leczenie i powrót do normalnego życia.

Podstawowe badania – ważne informacje o zdrowiu

W ramach programu „Moje Zdrowie”, wspierającego profilaktykę zdrowotną, oferowane są m.in. badania laboratoryjne, które umożliwiają wykrycie problemów zdrowotnych, zanim staną się realnym zagrożeniem dla pacjenta. Mogą z niego skorzystać osoby, które ukończyły 20 lat. – W ramach tych działań proponowane są m.in. oznaczenia poziomu glukozy (diagnostyka cukrzycy), morfologia (wykrywanie zaburzeń krwi, także nowotworowych), lipidogram – czyli cholesterol całkowity i jego frakcje (przewidywanie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych), a także oznaczenie kreatyniny, pozwalające na ocenę funkcji nerek – wymienia Artur Gabrysiak, manager medycyny laboratoryjnej American Heart of Poland. Jak dodaje, dzięki diagnostyce laboratoryjnej możliwe jest nie tylko szybkie rozpoczęcie leczenia, ale często także skuteczne zahamowanie rozwoju choroby.

Co warto wiedzieć o pobieraniu krwi?

Współczesna medycyna laboratoryjna to także odpowiednie procedury dotyczące pobierania próbek do konkretnych badań. Dziś krew pobiera się przy użyciu systemów próżniowych, które zwiększają komfort i bezpieczeństwo zarówno dla pacjenta, jak i personelu medycznego. – To rozwiązania, które sprawiają, że pobranie jest szybkie, komfortowe i bezpieczne, a próbki są od razu przygotowane do konkretnego badania – tłumaczy Artur Gabrysiak. Nie trzeba już „przelewać” krwi między probówkami, co zmniejsza ryzyko błędów, a wyniki uzyskane w ten sposób są bardziej wiarygodne.

– Warto również rozwiać kilka mitów – dziś nie ma potrzeby zaciskania i „pompowania” pięścią przed pobraniem krwi ani zginania ręki po – dodaje ekspert American Heart of Poland.

Jak przygotować się do badań laboratoryjnych?

Aby wyniki badań były wiarygodne i precyzyjne, warto pamiętać o kilku podstawowych zasadach przygotowania. Przede wszystkim przed niektórymi badaniami, takimi jak oznaczenie poziomu glukozy czy lipidogram, ważne jest, aby być na czczo – nie spożywać jedzenia ani innych napojów poza wodą przez około 8-12 godzin. Przed badaniem warto również ograniczyć intensywny wysiłek fizyczny, ponieważ może on wpływać na wyniki. Stres może zaburzać parametry krwi, dlatego warto podejść do badania w stanie wypoczęcia i relaksu. Na co najmniej godzinę przed pobraniem krwi nie wolno palić papierosów, gdyż nikotyna może zafałszować wyniki. Niezależnie od tego, należy kontynuować przyjmowanie leków zgodnie z zaleceniami lekarza, chyba że otrzymasz inne instrukcje. Ponadto warto poinformować personel medyczny o przyjmowanych lekach i ewentualnych przewlekłych schorzeniach, które mogą mieć wpływ na badania. Przynajmniej dobę przed badaniem nie należy spożywać alkoholu, który może wpłynąć na wyniki. Przestrzeganie tych zasad pomaga uzyskać dokładne i miarodajne wyniki, które są podstawą do postawienia właściwej diagnozy i wdrożenia odpowiedniego leczenia.

Profilaktyczne badania laboratoryjne monitorują nasze zdrowie

Częstotliwość wykonywania badań laboratoryjnych zależy od wielu czynników, takich jak wiek, stan zdrowia, historia chorób w rodzinie oraz styl życia. Ogólnie zaleca się, by zdrowi dorośli wykonywali podstawowe badania profilaktyczne, takie jak morfologia, poziom glukozy czy lipidogram, przynajmniej raz w roku. W przypadku osób po 40. roku życia lub mających czynniki ryzyka (np. nadciśnienie, otyłość, palenie papierosów, choroby sercowo-naczyniowe w rodzinie) badania mogą być wskazane częściej i rozszerzone o dodatkowe testy, np. oceniające funkcję nerek czy tarczycy. Dla osób z przewlekłymi schorzeniami lekarz ustala indywidualny harmonogram badań, który może obejmować kontrole nawet co kilka miesięcy.

 
Źródło:Komunikat Prasowy
Wraz ze starzeniem się społeczeństw Europy, rośnie potrzeba dostosowania programów ochrony zdrowia do specyfiki osób po 50. roku życia. Choroby zakaźne i ich powikłania stają się istotnym zagrożeniem nie tylko dla jednostek, ale także dla całych systemów opieki zdrowotnej. Dlatego coraz więcej ekspertów mówi jasno: szczepienia dorosłych to nie luksus, lecz konieczność, która wydłuża życie i poprawia jego jakość. Podczas spotkania Adult Immunization Board (AIB) w Warszawie, lekarze, naukowcy i urzędnicy zdrowia publicznego z 20 krajów przedstawili wspólne rekomendacje – i ostrzegli, że dalsze zaniedbania mogą nas kosztować bardzo wiele.
Populacja Unii Europejskiej szybko się starzeje. Już teraz osoby po 50. roku życia stanowią największą grupę narażoną na choroby zakaźne i ich powikłania, takie jak grypa, zapalenie płuc, półpasiec, COVID-19 czy infekcje pneumokokowe. Dla wielu z nich te choroby mogą oznaczać nie tylko konieczność hospitalizacji, ale również długotrwałą utratę sprawności, a nawet życia.

W dniach 7–8 maja 2025 roku w Warszawie odbyło się spotkanie Rady Uodpornienia Dorosłych (Adult Immunization Board – AIB), zorganizowane pod patronatem polskiej prezydencji w UE.W wydarzeniu uczestniczyli eksperci z 20 krajów, którzy dyskutowali nad stworzeniem spójnego planu szczepień dla dorosłych w Unii Europejskiej.Plan ten ma objąć szczepienia przeciwko grypie, COVID-19, błonicy, tężcowi, krztuścowi, półpaścowi, pneumokokom oraz wirusowi RSV, kierowane do osób powyżej 50. roku życia.

Prof. Pierre Van Damme (Uniwersytet w Antwerpii) i prof. Paolo Bonanni (Uniwersytet we Florencji), założyciele Adult Immunization Board (AIB), podkreślają, że dotychczasowe systemy szczepień są skupione głównie na dzieciach – tymczasem najpilniejsze potrzeby ma dziś populacja dorosłych i seniorów.

Eksperci rozmawiali o konieczności stworzenia wspólnego, europejskiego planu szczepień obejmującego:

„Zwykle myślimy o szczepieniach w kontekście dzieci – ale to dorośli i seniorzy są dziś najbardziej narażeni. Ich odporność maleje z wiekiem, a szczepienia to sposób, by ten proces opóźnić i chronić przed powikłaniami” – mówi prof. Van Damme.

„Szczepienia przeciw grypie, RSV czy pneumokokom powinny być stosowane zanim wystąpią powikłania – kiedy pacjent jest jeszcze zdrowy. To nowy sposób myślenia o profilaktyce, który wciąż nie jest powszechny” – dodaje.

A co z Polską?

Polska już wykonała pierwsze kroki, oferując osobom starszym bezpłatne szczepienia przeciwko grypie, COVID-19 i RSV, a także szczepienia przeciwko pneumokokom i półpaścowi dla osób z grup ryzyka. Jednak – jak zaznacza prof. Bonanni – wciąż brakuje programowego ujęcia szczepień przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, a dostępność finansowanych szczepionek nadal jest nierówna i niewystarczająca.

Potrzeba wspólnego europejskiego kalendarza szczepień

Obecnie każde państwo UE prowadzi własną politykę szczepień, co zdaniem ekspertów z AIB utrudnia zbudowanie spójnego systemu prewencji.

„Zatwierdzanie szczepionek odbywa się na poziomie unijnym, ale harmonogramy są krajowe. Musimy znaleźć sposób, by ustandaryzować ten proces” – podkreśla Van Damme.

Rola farmaceutów i lekarzy rodzinnych

Coraz więcej państw – w tym Polska – umożliwia szczepienia w aptekach, co znacznie zwiększa dostępność. Eksperci zwracają uwagę, że to kierunek przyszłości, ale wymagający wsparcia i uproszczenia procedur.

„Pacjenci ufają lekarzom rodzinnym i farmaceutom – to oni powinni być edukowani, szkoleni i wyposażeni w rzetelną wiedzę o korzyściach szczepień. To wymaga inwestycji w edukację i relacje oparte na zaufaniu” – mówi prof. Bonanni.

Szczepienia a starzenie się organizmu

Ciekawym wątkiem spotkania była też rola szczepień w opóźnianiu procesów starzenia się.

„Stan zapalny to jeden z głównych czynników przyspieszających starzenie organizmu. Osoby bez przewlekłych stanów zapalnych mogą mieć 95 lat i funkcjonować jak 75-latkowie. A osoby 60-letnie z zaawansowanym stanem zapalnym biologicznie mają już 90 lat. Szczepienia redukują stan zapalny – i tym samym poprawiają jakość starzenia” – tłumaczy prof. Bonanni.

W obliczu postępującego starzenia się społeczeństw Unii Europejskiej, eksperci z Adult Immunization Board (AIB) podkreślają potrzebę pilnego wdrożenia systemowego programu szczepień ochronnych dla osób dorosłych i seniorów. Podczas spotkania w Warszawie wskazano, że:

Szczepienia to nie tylko zapobieganie infekcjom – to element strategii zdrowego starzenia się i budowania odpornej populacji.

Źródło: PAP Media Room