Medicalpress

75 lat działalności obchodzi Katedra i Klinika Laryngologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, która jako trzeci ośrodek w Polsce rozpoczęła leczenie całkowitej obustronnej głuchoty implantami ślimakowymi. Do tej pory wszczepiono ich ponad 240.

Historia katowickiej Kliniki i Oddziału Otorynolaryngologicznego Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego im. Andrzeja Mielęckiego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego sięga 1951 r. Przez kolejne dekady jednostka rozwijała metody diagnostyki i leczenia, prowadziła badania naukowe oraz kształciła lekarzy.

– Zawsze w klinice laryngologii na Francuskiej staraliśmy się iść z najnowszymi osiągnięciami światowymi – powiedział podczas rocznicowych obchodów kierownik Katedry i Kliniki Laryngologii ŚUM prof. Jarosław Markowski.

Przypomniał, że pierwszym kierownikiem katowickiej kliniki był prof. Tadeusz Ceypek, uznawany za twórcę śląskiej laryngologii. Jego następcą został prof. Wacław Kuśnierczyk, a kolejną kierowniczką prof. Tatiana Gierek. W 1998 r. ośrodek pioniersko wprowadził w Polsce zastosowanie plazmy argonowej w leczeniu schorzeń laryngologicznych.

W 2004 r. rozpoczął program implantacji ślimakowej u osób z całkowitą obustronną głuchotą. – Do dzisiaj wszczepiliśmy ponad 240 implantów ślimakowych – poinformował prof. Markowski. W kolejnych latach klinika rozszerzyła leczenie niedosłuchów o implanty zakotwiczone w kości skroniowej oraz implanty ucha środkowego.

Jak wyjaśniła starsza asystentka Oddziału Otorynolaryngologii dr Katarzyna Przytuła-Kandzia, dobór rozwiązania zależy od rodzaju i stopnia niedosłuchu. Gdy aparat słuchowy nie zapewnia wystarczającej poprawy, pacjent może zostać zakwalifikowany do odpowiedniego rodzaju implantu.

– Dla każdego pacjenta, który ma niedosłuch, większy, mniejszy albo nawet głuchotę, mamy rozwiązanie – zaznaczyła. Dodała, że implanty są stosowane także u dzieci. W przypadku niemowląt z głębokim niedosłuchem lub głuchotą aparaty słuchowe zakłada się zwykle około drugiego miesiąca życia, a implant ślimakowy, jeśli dziecko zostanie do niego zakwalifikowane, wszczepia się najczęściej przed ukończeniem pierwszego roku życia, maksymalnie do końca drugiego.

Drugim ważnym obszarem działalności kliniki jest onkologia głowy i szyi. Jak wskazał prof. Markowski, w Polsce rozpoznaje się rocznie około 11 tys. nowotworów złośliwych tego regionu. Obok tradycyjnych czynników ryzyka, takich jak palenie tytoniu i nadużywanie alkoholu, coraz większe znaczenie ma zakażenie wirusem HPV.

W katowickim ośrodku rozwijane są metody operacyjnego leczenia nowotworów krtani, gardła, nosa i zatok przynosowych, a także zabiegi rekonstrukcyjne i chirurgiczna rehabilitacja głosu u pacjentów po całkowitym usunięciu krtani.

Równolegle klinika prowadzi badania nad diagnostyką nowotworów, biomateriałami i regeneracją tkanek. Dziekan Wydziału Nauk Medycznych w Katowicach prof. Tomasz Francuz zwrócił uwagę na postęp w inżynierii tkankowej i chirurgii rekonstrukcyjnej.

– Rozwój technologii powoduje, że można tworzyć pewne konstrukcje, podłoża pod tkanki, naprawiać to, co natura zepsuła albo co zostało uszkodzone w wyniku urazów czy operacji onkologicznych – podkreślił.

Katedra kształci studentów kierunku lekarskiego i prowadzi szkolenia specjalizacyjne z otorynolaryngologii, audiologii i foniatrii. Obecnie w klinice kształci się 16 rezydentów, w tym 10 z otorynolaryngologii i sześciu z audiologii i foniatrii.

– Przede wszystkim trzeba nam życzyć, żeby nadal do kliniki przychodzili tacy wspaniali młodzi ludzie, jak obecnie. To oni są przyszłością śląskiej laryngologii – podsumował prof. Markowski.

Jubileusz 75-lecia kliniki i oddziału jest okazją do przypomnienia ich historii oraz osiągnięć medycznych i naukowych, a także uhonorowania osób, które przez dziesięciolecia współtworzyły rozwój laryngologii na Śląsku. (PAP)

Źródło: Nauka w Polsce

26 października w Światowym Centrum Słuchu IFPS w Kajetanach odbędzie się II Międzynarodowe Sympozjum Muzykoterapii. Eksperci z Polski, Austrii i Łotwy będą rozmawiać o przyszłości zawodu, który w Polsce wciąż nie ma jednoznacznie określonego statusu. Gospodarzem spotkania jest Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu, w którym prof. Henryk Skarżyński i jego zespół od lat wykorzystują muzykę w rehabilitacji słuchu.

Muzykoterapeuci pracują z pacjentami, jednak ich kompetencje i zakres pracy nadal są mało jasne. Jak podkreślają organizatorzy, potrzebne jest lepsze zrozumienie tej profesji również wśród osób decydujących o zatrudnieniu terapeutów i finansowaniu zajęć. Sympozjum pod hasłem „Muzykoterapia jako profesja – między potrzebą regulacji a społecznym zrozumieniem” będzie okazją do omówienia potrzebnych zmian i pozyskania poparcia dla ich wprowadzenia.

Muzyka w pracy z pacjentem

W Kajetanach muzykoterapia jest wykorzystywana w rehabilitacji dzieci z implantami słuchowymi. Podczas zajęć dzieci rozpoznają brzmienie instrumentów i uczą się reagować na zmiany w muzyce. Terapeuta dostosowuje ćwiczenia do możliwości dziecka i etapu rozwoju jego mowy. W ten sposób pracuje nad umiejętnościami słuchowymi potrzebnymi także w codziennym porozumiewaniu się.

Zajęcia są częścią programu „Muzyka w rozwoju słuchowym człowieka”, zainicjowanego przez prof. Henryka Skarżyńskiego. Zespół IFPS opracował na jego potrzeby specjalne kompozycje i ćwiczenia. Bada również ich wykorzystanie w terapii. Barbara Kaczyńska, Katarzyna Godlewska i prof. Henryk Skarżyński opisali w „Journal of Hearing Science” pilotażowe badanie programu „Teatr Instrumentalny” dla dzieci z implantami ślimakowymi.

Muzykoterapia znajduje zastosowanie także w opiece długoterminowej, edukacji i pomocy społecznej. Jej prowadzenie wymaga odpowiedniego przygotowania i współpracy z innymi specjalistami. Ustalenie zasad wykonywania zawodu ma więc znaczenie również dla placówek oraz osób korzystających z pomocy muzykoterapeutów.

Doświadczenie Kajetan

IFPS należy do światowej czołówki ośrodków zajmujących się implantami słuchowymi. Jego twórca i dyrektor, prof. Henryk Skarżyński, w 1992 roku jako pierwszy w Polsce wszczepił implant ślimakowy osobie niesłyszącej. W 2002 roku przeprowadził pierwszą na świecie operację wszczepienia takiego implantu dorosłej osobie z częściową głuchotą. Rozwijany z jego inicjatywy program muzykoterapii wspiera rehabilitację pacjentów po operacji.

Instytut od lat organizuje międzynarodowe spotkania naukowe. W 2026 roku był gospodarzem konferencji implantów słuchowych CI2026. Związkom muzyki ze słuchem poświęcone są również „Ślimakowe Rytmy”, festiwal IFPS, podczas którego występują osoby korzystające z implantów.

Na październikowym sympozjum eksperci przedstawią sytuację muzykoterapeutów w Polsce oraz rozwiązania z Austrii i Łotwy, gdzie zawód został objęty regulacjami prawnymi. Porównają zasady kształcenia i organizacji pracy, a następnie omówią możliwości wykorzystania zagranicznych doświadczeń w Polsce.

Wystąpią m.in. dr hab. Krzysztof Stachyra, profesor UMCS i przewodniczący Zarządu Głównego Polskiego Stowarzyszenia Muzykoterapeutów, prof. Gerhard Tucek z Uniwersytetu Nauk Stosowanych IMC w Krems oraz Mirdza Paipare i dr Jana Duhovska z Uniwersytetu Stradiņša w Rydze. Po debacie o przyszłości zawodu odbędą się sesje dotyczące społecznego rozumienia muzykoterapii i zatrudnienia w instytucjach. Spotkanie zakończy muzykoterapeutyczne jam session.

Organizatorem wydarzenia jest Światowe Centrum Słuchu Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu. Współorganizatorami są Polskie Stowarzyszenie Muzykoterapeutów, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie oraz Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach.

Źródło: inf pras

Blisko 900 uczestników, trzy dni wykładów, sesji naukowych i warsztatów, operacje pokazowe oraz prezentacje wyników badań – w Kajetanach zakończyła się XLIX Krajowa Konferencja Naukowo-Szkoleniowa Polskiego Towarzystwa Otolaryngologii Dziecięcej pt. „Problemy otorynolaryngologii dziecięcej w codziennej praktyce” – UCHO 2026. Wydarzenie odbywało się wspólnie z VI Krajowym Zjazdem Towarzystwa Otorynolaryngologów, Foniatrów i Audiologów Polskich.

Od 13 do 15 września w Światowym Centrum Słuchu i Hotelu Park Kajetany spotkali się specjaliści zajmujący się diagnostyką, leczeniem i rehabilitacją zaburzeń słuchu, głosu i mowy. Tegoroczna konferencja mocno łączyła praktykę kliniczną z wynikami badań i tematami wykraczającymi poza samą otorynolaryngologię.

Prof. Piotr H. Skarżyński, Wiceprzewodniczący i Sekretarz Generalny Konferencji zwracał uwagę, że właśnie możliwość zestawienia doświadczeń lekarzy różnych specjalności jest jednym z ważnych elementów wyróżniających konferencje z cyklu UCHO.

– W naszej pracy coraz częściej spotykamy się z problemami, których nie da się rozwiązać z perspektywy jednej specjalności. Dlatego tak ważna jest wymiana doświadczeń, a czasem wręcz konfrontacja różnych spojrzeń – otorynolaryngologów, audiologów, foniatrów, pediatrów, neurologów czy alergologów. To właśnie z takich dyskusji najwięcej wynosi się później do codziennej praktyki i leczenia trudnych, nietypowych przypadków – mówi prof. Piotr H. Skarżyński.

Operacje pokazowe: tego nie da się pokazać na slajdzie

Jednym z najmocniejszych punktów drugiego dnia konferencji były operacje pokazowe. Uczestnicy obserwowali zabiegi i pracę operatorów, a także decyzje podejmowane już podczas samej operacji.

Prof. Henryk Skarżyński, Prezydent Konferencji oraz Przewodniczący Polskiego Towarzystwa Otolaryngologów Dziecięcych, podkreślał, że właśnie możliwość zobaczenia zabiegu na żywo jest jednym z najważniejszych elementów takiego szkolenia.

– Podczas operacji można pokazać, jak wykonuje się daną operację, jakie są niuanse decydujące o powodzeniu, sukcesie. Podczas prezentacji można pokazać jedną czy drugą, czy trzecią tabelę, gdzie są takie lub inne wyniki. Natomiast podczas operacji jest bardzo dużo detali – mówił.

Jak zaznaczał, chodzi nie tylko o samą technikę. Pokazanie metod stosowanych w Kajetanach ma pomóc innym specjalistom lepiej rozumieć możliwości współczesnego leczenia i kwalifikować pacjentów do odpowiednich procedur.

– W ciągu ostatnich 23 lat wykonujemy najwięcej w świecie operacji poprawiających słuch rok do roku. To ładnie brzmi, ale za tym się kryje ogromna praca, odpowiedzialność. I jednocześnie szansa cały czas doskonalenia i rozszerzenia wskazań, co oznacza rosnące możliwości dla naszych pacjentów – mówił prof. Henryk Skarżyński.

Praktyczny charakter konferencji nie kończył się na sali operacyjnej. UCHO obejmowało także warsztaty i zajęcia pozwalające uczestnikom przełożyć wiedzę z wykładów na codzienną pracę z pacjentami.

Ponad 33 tys. uczniów w badaniach słuchu

Ważną częścią tegorocznej edycji konferencji były badania słuchu dzieci. Przedstawiono m.in. wyniki programu prowadzonego w latach 2023–2025 wśród 33 134 uczniów klas I i VIII warszawskich szkół podstawowych.

Nieprawidłowy wynik przesiewowej audiometrii tonalnej uzyskało 10,6 proc. badanych. Wśród dzieci z prawidłową audiometrią u kolejnych 8,8 proc. odnotowano obniżone wyniki testów centralnego przetwarzania słuchowego. Łącznie nieprawidłowości w zastosowanej procedurze przesiewowej stwierdzono u 18,5 proc. badanych.

Badanie przesiewowe nie jest jeszcze diagnozą. Jego zadaniem jest wskazanie dzieci, które powinny przejść dokładniejszą diagnostykę.

Prof. Henryk Skarżyński przekonywał, że właśnie możliwość wychwycenia problemu na wczesnym etapie jest jednym z najważniejszych argumentów za prowadzeniem badań na szeroką skalę.

– Bez badań przesiewowych, bez wczesnej identyfikacji nie będzie postępu i nie będzie realnej profilaktyki. Wczesna interwencja to lepszy wynik, tańsza procedura zarówno po stronie pacjenta, jak i po stronie ośrodka terapeutycznego – podkreślał.

Podczas konferencji omawiano również problemy dzieci przygotowujących się do rozpoczęcia nauki, zaburzenia przetwarzania słuchowego oraz szkolne Strefy Ciszy.

Słuch to nie tylko ucho

UCHO 2026 dużo miejsca poświęcało temu, co dzieje się z dźwiękiem po jego odebraniu przez narząd słuchu. Rozmawiano o przetwarzaniu informacji słuchowych przez mózg, rozwoju mowy i trudnościach, które mogą pojawiać się nawet wtedy, gdy podstawowe badanie słuchu nie wykazuje nieprawidłowości.

W tym kontekście pojawiał się także temat rozwoju języka i komunikacji dzieci oraz korzystania z nowych technologii i ekranów.

Osobne sesje dotyczyły szumów usznych u dzieci, ich diagnostyki i dostępnych metod leczenia.

– Słuch jest podstawą rozwoju mowy. To z kolei przekłada się na codzienną komunikację między nami. A ta codzienna komunikacja dzisiaj dominuje, jeśli chodzi o funkcjonowanie społeczeństwa, w tym jego rozwój – mówił prof. Henryk Skarżyński.

W konferencyjnych dyskusjach wracała również implantologia słuchowa – od kwalifikacji do zabiegu, przez samo leczenie, po dopasowanie urządzeń i rehabilitację.

Apiterapia i muzykoterapia we współczesnej medycynie

W programie UCHO znalazła się również sesja poświęcona miejscu apiterapii i muzykoterapii we współczesnej medycynie. O znaczeniu tych metod mówił prof. Henryk Skarżyński. Temat wpisuje się w szersze podejście IFPS do rehabilitacji, obejmujące nie tylko leczenie i technologie medyczne, ale także metody wspierające pacjenta w powrocie do sprawności.

Muzykoterapia jest od lat rozwijana w Kajetanach w ramach programu „Muzyka w Rozwoju Słuchowym Człowieka”. Z kolei w czerwcu przy Światowym Centrum Słuchu otwarto Krainę Miodu APILAND – Centrum Natury, Zdrowia i Apiterapii, z której korzystać mają również pacjenci Instytutu.

AI już nie tylko w teorii

Jednym z tematów ostatniego dnia była sztuczna inteligencja. Tym razem nie chodziło wyłącznie o rozważania o przyszłości. Pokazywano konkretne przykłady wykorzystania algorytmów w audiologii.

Przedstawiono m.in. system wspomagający analizę badań ABR, który osiągał wyniki porównywalne z oceną doświadczonych audiologów i skracał czas analizy. Jednocześnie autorzy podkreślali, że ostateczna decyzja diagnostyczna i terapeutyczna nadal należy do specjalisty.

Dyskutowano też o chatbotach. Badania pokazały, że mogą być przydatne w przekazywaniu pacjentom informacji czy wspieraniu ćwiczeń wykonywanych w domu, ale znacznie większej ostrożności wymagają przy diagnozowaniu i korzystaniu ze źródeł naukowych.

Pokazano również prace nad aplikacją HearBox Mobile, która ma wspierać przesiewową ocenę słuchu i wybranych funkcji przetwarzania słuchowego u dzieci.

– Ta szansa, jaką dały nam nowe technologie, też z wykorzystaniem sztucznej inteligencji częściowo, na wczesną identyfikację zaburzeń, a następnie pogłębioną diagnostykę w warunkach klinicznych, to nie tylko realna pomoc, ale jednocześnie możliwość wpłynięcia na rozwój współczesnego społeczeństwa – mówił prof. Henryk Skarżyński.

UCHO 2026 zakończone. Jest już termin kolejnej edycji

Tegoroczna konferencja połączyła badania naukowe, praktykę kliniczną i szkolenie specjalistów. Operacje pokazowe i warsztaty odbywały się obok sesji dotyczących profilaktyki, diagnostyki, leczenia oraz nowych technologii.

XLIX Krajowa Konferencja Naukowo-Szkoleniowa Polskiego Towarzystwa Otolaryngologów Dziecięcych „Problemy otorynolaryngologii dziecięcej w codziennej praktyce” – UCHO 2026 odbyła się 13–15 września w Kajetanach, wspólnie z VI Krajowym Zjazdem Towarzystwa Otorynolaryngologów, Foniatrów i Audiologów Polskich.

Organizatorami były Instytut Narządów Zmysłów, Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu, Towarzystwo Otorynolaryngologów, Foniatrów i Audiologów Polskich oraz Polskie Towarzystwo Otolaryngologów Dziecięcych.

Znany jest już termin kolejnej edycji. UCHO 2027 odbędzie się 17–19 czerwca 2027 roku.

Źródło: inf pras