Medicalpress
10 września obchodzimy Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom. Każdego dnia 6 młodych osób w naszym kraju próbuje odebrać sobie życie. Od dwóch lat, w polskich szkołach działa program Wspierająca Szkoła. To projekt Fundacji Adamed i serwisu „Życie Warte Jest Rozmowy”, który wspiera zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży, pomaga rodzicom i nauczycielom. Tegoroczną edycję programu objęła patronatem Rzeczniczka Praw Dziecka, współfinansuje go Ministerstwo Edukacji Narodowej.
Konkretne narzędzia i wsparcie
 
Program „Wspierająca Szkoła” skierowany jest zarówno do dorosłych – nauczycieli i rodziców, jak i do uczniów.  To szkolenia, warsztaty i praktyczna wiedza jak dbać o stan psychiczny młodych ludzi i pomóc im w kryzysie.
 
W obecnej, drugiej edycji programu udział bierze 55 szkół, z zajęć dydaktycznych skorzysta co najmniej 3500 osób dorosłych. Rok wcześniej w projekcie uczestniczyło 30 szkół i ponad 2000 nauczycieli oraz rodziców. Ze strony programu pobrano prawie 3000 bezpłatnych poradników opracowanych przez suicydologów, pokazujących jak wspierać młodych ludzi w kryzysie psychicznym.
 
„Jako Rzeczniczka Praw Dziecka objęłam patronatem ‘Wspierającą Szkołę’ ze względu na wartość, jaką niesie ten program. Reprezentuję instytucję stojącą na straży dobra i bezpieczeństwa dzieci, dlatego chętnie wspieram inicjatywy, które mogą przyczynić się do poprawy jakości ich życia. Ten program ma realny potencjał, by pozytywnie wpłynąć na stan zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży.” – mówi Monika Horna-Cieślak, Rzeczniczka Praw Dziecka.
 
Zatrważające statystyki
 
Skalę problemu pokazują liczby. W zeszłym roku, jak wynika z danych Komendy Głównej Policji, w Polsce samobójstwo popełniło 4845 osób. To mniej niż rok wcześniej, ale nadal to dwa razy więcej niż rocznie ginie na drogach.
 
Tylko w zeszłym roku doszło do 2200 prób samobójczych dzieci i nastolatków. To oznacza, że każdego dnia, w naszym kraju, na swoje życie porywa się sześcioro młodych ludzi. Aż 127 takich prób, w zeszłym roku, zakończyło się śmiercią. To osobiste tragedie młodych ludzi i ich rodzin. Dlatego tak ważna jest prewencja i walka o dobry stan psychiczny młodzieży zarówno w domu, jak i w szkole.
 
Darmowa wiedza od ekspertów
 
Wraz z nowym rokiem szkolnym, „Wspierająca szkoła” kontynuuje cykl bezpłatnych webinarów online. Spotkania są otwarte dla wszystkich zainteresowanych rodziców i nauczycieli, także spoza programu.
 
Najbliższe terminy:
 
Szczegółowe informacje oraz linki do rejestracji znajdują się na stronie internetowej programu „Wspierająca Szkoła” i serwisu „Życie Warte Jest Rozmowy”.
 
Rejestracja dla nauczycieli
https://wspierajacaszkola.pl/spoza-programu-nauczyciel, dla rodziców: https://wspierajacaszkola.pl/spoza-programu-rodzic 

źródło: Fundacja Adamed
Eksperci wskazują, że w ostatnich latach rośnie liczba młodych ludzi, którzy potrzebują opieki psychiatrycznej „Powinien zostać powołany pełnomocnik ds. zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Lider, który sprawnie poprowadzi zmiany legislacyjne” – przekonywał Grzegorz Napieralski, zastępca przewodniczącego sejmowej podkomisji stałej do spraw zdrowia psychicznego podczas debaty zorganizowanej przez Forum Ochrony Zdrowia.

„Przedmiot edukacja zdrowotna wraz z edukacją obywatelską trafi w przyszłym roku do szkół. Pojawi się silny blok dotyczący zdrowia psychicznego” – zapowiedziała Paulina Piechna-Więckiewicz, podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej.

Dodała, że na ukończeniu jest reforma związana z wytycznymi zasad wykonywania zawodu psychologa. W szkołach utworzono 2 tys. etatów dla psychologów, trwają też prace nad wprowadzeniem do szkół tzw. standardów suicydalnych (standardów dotyczących postępowania w wypadku zachowań samobójczych).

Prof. Janusz Heitzman, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, mówił, że zauważalny jest zanik misji wychowawczej rodziny i szkoły. Ponadto młodzi ludzie, ale też ich rodzice czy nauczyciele nie wiedzą, jak postępować w przypadku kryzysu psychicznego, np.  gdzie się zgłosić, gdyż brakuje działań edukacyjnych, wskazujących sposoby rozwiązania takich problemów. Przestrzegał też przed nadmierną medykalizacją czy psychiatryzacją każdej sytuacji trudnej z jaką dzieci konfrontują się codziennie.

Renata Szredzińska, prezeska zarządu fundacji „Dajemy Dzieciom Siłę” przytoczyła wyniki badań, z których wynika, że w kryzysie psychicznym młodzi ludzie w 65 proc. poszukują pomocy u mamy, w 64 proc. u rówieśników, a 45 proc. u taty.

„System ochrony zdrowia psychicznego ma dawać rozwiązania, żeby nie dochodziło do uzależnień, ucieczek w świat wirtualny. Problemem jest brak i poszukiwanie autorytetów” – stwierdził prof. Janusz Heitzman.

Prof. Małgorzata Janas-Kozik, kierownik Katedry Psychiatrii i Psychoterapii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, opisała wdrożony w ostatnich latach system opieki psychiatrycznej nad dziećmi i młodzieżą. Po 2020 r. pojawiły się środowiskowe poradnie psychiczno-psychologiczne. W tych placówkach pierwszego poziomu nie ma lekarza psychiatry, za to są inni specjaliści: psycholog, terapeuta środowiskowy dzieci i młodzieży.

„To nie stygmatyzuje osób, które przychodzą z problemem. Podstawowa opieka została przeniesiona ze szpitala, z izby przyjęć do poradni” – powiedziała prof. Małgorzata Janas-Kozik.

Dr Aleksandra Lewandowska, konsultant krajowa w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży przekonywała, że w zakresie poprawy zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży ważna jest współpraca wielu środowisk.

„Potrzebna jest opieka międzyresortowa. Niezbędne jest ułożenie ścieżki zajęcia się dzieckiem w kryzysie psychicznym. Powinny zostać w nią zaangażowane m.in.: resorty: zdrowia, edukacji, sprawiedliwości” – mówiła Aleksandra Lewandowska.

Według uczestników debaty konieczne jest powołanie koordynatora ds. zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży.

„Powinien zostać powołany pełnomocnik, polityczka lub polityk z silną pozycją. Lider, który sprawnie poprowadzi zmiany legislacyjne” – przekonywał poseł Grzegorz Napieralski. 

Jego zdaniem na parlamentarzystach ciąży duża odpowiedzialność w zakresie zdrowia psychicznego. To oni decydują o rozdysponowaniu funduszy, również na akcje edukacyjne czy tworzenie przy pomocy ekspertów jak najlepszego prawa.

„Mam wątpliwości, czy potrzebny jest pełnomocnik, natomiast konieczne jest opracowanie narodowej strategii dotyczącej zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, łączącej możliwości wielu resortów” – mówił prof. Janusz Heitzman.

Lucyna Kicińska z Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego wspominała, że powstały standardy postepowania z dziećmi i młodzieżą w kryzysie, a także szkolenia dla nauczycieli do nich.

„Trzeba wiedzieć, gdzie szukać pomocy. Rola rodzica to nie usuniecie wszystkich sytuacji rodzących dyskomfort, a towarzyszenie w wychodzeniu z porażek” – przekonywała Lucyna Kicińska.

W jej opinii, jeśli pojawi się problem psychiczny, należy kierować się zasadą czterech zet: zauważyć, zapytać, zaakceptować, zareagować.

„Dziecko jest >>przedłużeniem<< rodzica, musi być wsparcie w rodzinie. Jak nie będzie przykładu w domu, to żaden system nie zadziała” – mówiła Urszula Szybowicz, prezes fundacji „Nie Widać Po Mnie”.

Zdaniem ekspertów dużą rolę w dbaniu o zdrowie psychiczne najmłodszych powinny odgrywać także szkoły.

„Nauczyciele muszą dostać narzędzia, żeby mogli edukować np. z zakresu empatii” – wskazała Paulina Stochniałek, ambasador Czepczyński Family Foundation, która stworzyła program edukacyjny „ABC empatii”.

Grzegorz Napieralski przekonywał, że należy budować prestiż nauczycieli, gdyż dzieciom potrzebne są autorytety.

„Jeśli organizacje pozarządowe mają dobre, sprawdzone programy, to nie wywarzajmy otwartych drzwi, a zaciągnijmy je do systemu” – apelował poseł Napieralski.

Standardy postepowania z dziećmi i młodzieżą w kryzysie psychicznym 
https://zapobiegajmysamobojstwom.pl/wp-content/uploads/Standardy_szkolni_specjalisci_rozszerzone.pdf 

Raport „Poprawa ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży” 
Raport-Poprawa_ochrony_zdrowia_psychicznego_dziecii_mlodziezy_w_Polsce.pdf

Źródło: PAP MediaRoom

Stan psychiczny dzieci i młodzieży w Polsce się pogarsza. – W polskich szkołach brakuje psychologów, często też wrażliwości i wsparcia. A jeśli dziecko nie będzie mieć go w domu, to tym bardziej powinno mieć je w szkole – mówi Barbara Nowacka, ministra edukacji. – Statystyki pokazują, że w Polsce na depresję cierpi 2 proc. dzieci w wieku 6–12 lat i aż 20 proc. w grupie młodzieńczej – mówi Katarzyna Dubno, członkini zarządu Fundacji Adamed. Na te niepokojące dane w ostatnich latach wpłynęły m.in. izolacja spowodowana pandemią, sytuacja geopolityczna zaburzająca poczucie bezpieczeństwa. To dodatkowo nakłada się na sytuacje kryzysowe w domu czy szkole. Fundacja Adamed nawiązała współpracę z ekspertami serwisu Życie warte jest rozmowy, a efektem tego partnerstwa program Wspierająca Szkoła, którego celem jest profilaktyka zachowań samobójczych.
Wyniki badań pokazują, że stan zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży w Polsce stanowi poważny problem, a liczba zaburzeń psychicznych – takich jak depresja, lęki, zaburzenia odżywiania czy samookaleczenia wśród uczniów – sukcesywnie wzrasta, do czego przyczynia się m.in. presja społeczna i edukacyjna, cyberprzemoc czy warunki społeczno-ekonomiczne.

– Stan psychiczny polskiej młodzieży jest bardzo zły. Liczba samobójstw przytłacza i przeraża, a depresja wśród młodych osób jest realnym problemem i wyzwaniem również dla Ministerstwa Edukacji Narodowej i dla Ministerstwa Zdrowia. Wspólnie podejmujemy działania, które choć trochę pomogą młodzieży. Pierwsza rzecz, która już się wydarzyła, to finansowanie telefonu zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111 z budżetu państwa. W MEN powstał też urząd pełnomocnika ds. zdrowia psychicznego uczniów i uczennic, pełni tę funkcję pani wiceministra Paulina Piechna-Więckiewicz, a 28 lutego br. jest organizowana przez ministerstwo duża konferencja dotycząca zdrowia psychicznego. Wspólnie z resortem zdrowia mamy też w planach realne działania, które dotyczące tego, aby zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży było elementem edukacji, również tej szkolnej – zapowiada Barbara Nowacka, ministra edukacji narodowej.

Jak wynika z raportu serwisu Życie warte jest rozmowy „Zachowania samobójcze wśród dzieci i młodzieży. Raport za lata 2012–2021”, w ciągu roku (2021 vs. 2020) nastąpił wzrost o 77 proc. zachowań samobójczych oraz o 19 proc. śmierci samobójczych. W 2020 roku było ich ok. 800, rok później – ok. 1400. Następne dwa lata przyniosły kolejne wzrosty – zarówno w 2022, jak i w 2023 roku prób samobójczych wśród najmłodszych było ponad 2 tys. Jak wskazują eksperci, w każdej 28-osobowej klasie średnio dwóch uczniów podjęło taką próbę.

– Powszechnie wiadomo, że stan psychiczny dzieci i młodzieży w Polsce się pogarsza. Statystyki pokazują, że w Polsce na depresję cierpi 2 proc. dzieci w wieku 6–12 lat i aż 20 proc. w grupie młodzieńczej. To właśnie ta grupa była najbardziej narażona na izolację związaną z pandemią. Obecna sytuacja geopolityczna też nie sprzyja poczuciu bezpieczeństwa, a równoległa rzeczywistość wirtualnego świata mediów społecznościowych, kryzysy w rodzinie czy stan zdrowia potęgują fakt, że młodzież coraz gorzej sobie radzi w codziennym życiu – mówi agencji Newseria Biznes Katarzyna Dubno, członkini zarządu Fundacji Adamed.

Problem w tym, że nie bardzo wiedzą, jak sobie radzić z problemami i gdzie szukać pomocy. Inna sprawa, że ta pomoc również nie jest dla nich powszechnie dostępna. Jak wynika z badania Adamed, przeprowadzonego na Panelu Ariadna w sierpniu 2023 roku, 20 proc. badanych rodziców nie wie, czy w szkole icj dziecka jest dostępny psycholog szkolny. 69 proc. uważa, że szkoły w Polsce nie są odpowiednio przygotowane, by pomagać uczniom z problemami psychologicznymi. We wspomnianym badaniu 86 proc. respondentów stwierdziło, że konieczne jest większe wsparcie dla szkół i rodziców w zakresie pomocy psychologicznej dla dzieci i młodzieży.

– W polskich szkołach brakuje psychologów, często brakuje też wrażliwości i wsparcia. A jeśli dziecko nie będzie mieć go w domu, to tym bardziej powinno mieć to wsparcie w szkole. Dlatego wszystkie programy i akcje, prowadzone ostatnimi czasy w szkołach przez organizacje pozarządowe, instytucje i firmy, mają dużą wartość. Natomiast to jest obowiązek państwa, żeby zadbać o zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży. Nie wystarczy zadekretować psychologa w szkole, trzeba jeszcze zapewnić, żeby on był. I nad tym już pracujemy – podkreśla Barbara Nowacka.

W odpowiedzi na wyzwania związane z pogarszającym się stanem psychicznym uczniów Fundacja Adamed nawiązała w ubiegłym roku współpracę z ekspertami z dziedziny zdrowia psychicznego działającymi w ramach serwisu Życie warte jest rozmowy. Efektem tego partnerstwa jest pilotażowy program Wspierająca Szkoła – prowadzony pod patronatem Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego. Jest skierowany do uczniów, rodziców oraz nauczycieli szkół podstawowych i ponadpodstawowych. To pierwszy taki kompleksowy projekt w Polsce.

– Jego celem jest profilaktyka zachowań samobójczych oraz zadbanie o dobrostan psychiczny dzieci i młodzieży w kryzysie. Natomiast w tym celu konieczna jest też edukacja nauczycieli i rodziców, aby wiedzieli, w jaki sposób wspierać te młode osoby, które mierzą się z tego typu problemami – mówi Katarzyna Dubno.

W pilotażowej odsłonie programu Wspierająca Szkoła wzięło udział pięć szkół podstawowych z Warszawy i Pabianic, w tym ponad 170 przedstawicieli kadry pedagogicznej i 150 rodziców, którzy uczestniczyli łącznie w ponad 80 godz. szkoleń. Oprócz kursów przeprowadzonych przez ekspertów w dziedzinie suicydologii placówki dostały też profesjonalne wsparcie w stworzeniu procedury kryzysowej i powołaniu zespołu kryzysowego w szkole.

– Procedura kryzysowa w szkole jest czymś ogromnie ważnym, ponieważ – kiedy już dochodzi do kryzysu, do tragedii – każdy z nas powinien wiedzieć, jak prawidłowo zareagować. Musimy mieć świadomość, co robić, żeby dać młodym ludziom poczucie, że jest obok nich odpowiedzialny dorosły, który wie, jak postąpić w tego typu sytuacjach. Niestety w szkołach bywa z tym różnie: w niektórych placówkach te procedury są opracowane, w części nie ma ich zupełnie, a w jeszcze innych wymagają poprawy lub usprawnienia. Dlatego w ramach programu Wspierająca Szkoła pomagamy takie procedury przygotować – mówi dr n. hum. Halszka Witkowska z serwisu pomocowego Życie warte jest rozmowy, ekspertka Biura ds. Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. – Poza tym ze wszystkimi placówkami, które uczestniczą w programie Wspierająca Szkoła, pozostajemy w stałym kontakcie i jesteśmy do ich dyspozycji. W każdej chwili, już po zakończeniu udziału w projekcie, szkoła może nawiązywać kontakt z serwisem Życie warte jest rozmowy i korzystać z bezpłatnych konsultacji.

Wyniki pilotażu pokazały, jak ogromne jest zapotrzebowanie na tego typu wsparcie dla szkół, i to skłoniło jego inicjatorów – Fundację Adamed oraz serwis Życie warte jest rozmowy – do kontynuowania programu. Obecnie trwają zapisy do nowej edycji programu Wspierająca Szkoła, która w 20 wybranych placówkach ruszy na przełomie marca i kwietnia br. i potrwa do końca tego roku. W nowej odsłonie rodzice oraz kadra pedagogiczna wezmą udział m.in. w interaktywnych szkoleniach i ćwiczeniach oraz zyskają dostęp do dedykowanych treści edukacyjnych.

Placówki, które skorzystały z pełnego pakietu oferowanego w ramach pilotażu programu, otrzymały certyfikat Wspierająca Szkoła. 19 lutego br., w obecności przedstawicieli Ministerstwa Edukacji Narodowej, w tym minister Barbary Nowackiej, prezydenta Pabianic, przedstawicieli Sejmu i Senatu RP oraz członków Fundacji Adamed i serwisu Życie warte jest rozmowy, certyfikat odebrali dyrektorzy szkół w Pabianicach: Szkoły Podstawowej nr 16 z Oddziałami Integracyjnymi im. Tadeusza Kościuszki, II Liceum Ogólnokształcącego im. Królowej Jadwigi oraz Zespołu Szkół nr 2 im. prof. Janusza Groszkowskiego. Certyfikat Wspierająca Szkoła otrzymała również Społeczna Szkoła Podstawowa nr 26 STO im. prof. Jigoro Kano w Warszawie.

źródło: newseria