Transplantacje wielonarządowe to dziś jedno z najbardziej zaawansowanych wyzwań współczesnej medycyny. Choć wymagają ogromnego doświadczenia, precyzji i współpracy wielu zespołów specjalistycznych, stają się realną szansą na uratowanie życia pacjentów z krańcową niewydolnością dwóch narządów. Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku jest liderem tego typu procedur w Polsce, pokazując, że przy odpowiednim zapleczu i determinacji można skutecznie przesuwać granice transplantologii.

Gdyby porównać transplantologię do fizyki, przeszczepienia dwunarządowe byłyby niczym mechanika kwantowa – złożone, wymagające ogromnej precyzji i wiedzy. Tego typu operacje wykonywane są jedynie w najbardziej zaawansowanych ośrodkach, jak Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku – obecny lider w Polsce w tym zakresie.

Pacjenci z niewydolnością więcej niż jednego narządu przez wiele lat byli poza zasięgiem transplantologii – choroba jednego układu dyskwalifikowała ich z leczenia drugiego. Dziś, dzięki postępowi medycyny i logistyki, możliwe są jednoczasowe przeszczepienia dwóch narządów: serca z nerką, wątroby z nerką, płuc z nerką czy serca z płucami.

UCK w Gdańsku może pochwalić się łącznie 11 wykonanymi transplantacjami dwunarządowymi, a także pionierskimi osiągnięciami w zakresie pierwszych w Polsce operacji serca i płuc zakończonych sukcesem po dwóch dekadach przerwy.

Od serca do nerek – historia pierwszych operacji

Pierwszą jednoczasową transplantację serca i nerki w Gdańsku przeprowadzono w 2018 r. – był to dopiero drugi taki przypadek w Polsce od czasów zespołu prof. Zbigniewa Religi. Dr hab. Piotr Siondalski, koordynujący program transplantacji serca w UCK, podkreśla, że sukces takich zabiegów wymaga nie tylko przygotowania technicznego, ale też wiary zespołu i pacjenta w powodzenie leczenia.

Dziś UCK ma na koncie już trzy transplantacje serca z nerką oraz trzy przeszczepienia wątroby z nerką. W 2023 r. w gdańskim ośrodku przeprowadzono także pierwszą w Polsce udaną operację przeszczepienia płuc i nerki – a w kolejnych miesiącach dwie kolejne.

Pacjenci dializowani zyskują nową szansę

Transplantacja wątroby i nerki daje szczególną szansę pacjentom z niewydolnością obu narządów – często jeszcze przed rozpoczęciem dializ. Jak zaznacza prof. Alicja Dębska-Ślizień, kierująca programem transplantacji nerek w UCK, to „ostatnia deska ratunku”, która może całkowicie zmienić rokowanie chorego.

Z kolei dr hab. Piotr Domagała, odpowiedzialny za program przeszczepień wątroby, podkreśla, że opieka nad pacjentem dwunarządowym jest znacznie bardziej złożona – wymaga dokładnej kontroli gospodarki płynowej i hemodynamicznej, a niektóre narządy (jak nerka) uruchamiają się z opóźnieniem.

Czas – kluczowy czynnik

Podczas jednoczasowych przeszczepień szczególnie ważny jest czas niedokrwienia narządów. Wątroba toleruje maksymalnie 8–12 godzin przerwy w ukrwieniu, płuca tylko 6 godzin, a nerki – nawet do 48 godzin przy zastosowaniu maszyn do perfuzji, w które wyposażone jest UCK.

Z tego względu ustalenie kolejności przeszczepów (np. najpierw płuca, potem nerka) zależy od specyfiki narządów. Dodatkowo, zespolenia chirurgiczne muszą być zaplanowane w sposób maksymalizujący szanse powodzenia.

Zespół ponad wszystko

W jednoczasowych transplantacjach uczestniczy kilkudziesięciu specjalistów: chirurdzy, anestezjolodzy, perfuzjoniści, pielęgniarki, fizjoterapeuci, psycholodzy i koordynatorzy transplantacyjni. Wszystko po to, by przygotować pacjenta, przeprowadzić operację i zapewnić skuteczne leczenie po przeszczepie.

Jak podkreślają eksperci, kluczowa jest zgodność immunologiczna – przeszczepienie obu narządów od jednego dawcy zmniejsza ryzyko odrzutu i powikłań immunosupresyjnych.

Gdańsk przeciera szlak

Poza UCK, transplantacje dwunarządowe realizowane są także w ośrodkach w Warszawie, Szczecinie, Katowicach i Zabrzu. Gdański ośrodek planuje już kolejne kroki – w tym pierwsze w Polsce przeszczepienie wątroby i płuc.

 

Choć transplantacje dwunarządowe to ogromne wyzwanie kliniczne, logistyczne i psychologiczne – dają pacjentom realną szansę na nowe życie. Gdańskie UCK pokazuje, że przy zaangażowaniu, nowoczesnej technologii i determinacji zespołu medycznego można osiągać sukcesy tam, gdzie jeszcze niedawno wydawało się to niemożliwe. To dowód na to, że warto inwestować w rozwój wysoko wyspecjalizowanej medycyny w Polsce – dla dobra tych, którzy walczą o życie.

Źródło: UCK w Gdańsku

---

 

Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku jako pierwszy polski ośrodek dołącza do globalnego programu Placówek Referencyjnych Roche. Przystąpienie UCK do międzynarodowej platformy Roche Reference Site Network umożliwi tworzenie i wdrażanie rozwiązań technologicznych służących poprawie opieki nad pacjentami przy jeszcze lepszym zrozumieniu specyfiki pracy oraz potrzeb personelu medycznego i zespołów IT w szpitalach. Współpracę w ramach sieci Placówek Referencyjnych Roche zainaugurowano 16 lipca 2024 r. podpisaniem listu intencyjnego pomiędzy UCK w Gdańsku a Roche Polska.

Rozwój i wsparcie technologii cyfrowych ma coraz większy wpływ na efektywność działania placówek medycznych, komfort pracy lekarzy oraz jakość opieki nad pacjentami. Budowa i wdrażanie nowoczesnych systemów technologii cyfrowej, które odpowiadają na potrzeby systemów ochrony zdrowia i przede wszystkim placówek medycznych, wymagają bliskiej współpracy firm technologicznych, klinicystów, specjalistów IT w szpitalach oraz personelu medycznego. Zainaugurowana przez Roche Polska i Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku współpraca służyć będzie opracowywaniu i walidacji innowacyjnych rozwiązań medycznych i technologii cyfrowych, które – uwzględniając potrzeby placówek medycznych i specyfikę polskiego systemu ochrony zdrowia – będą sprzyjały poprawie jakości opieki nad pacjentami, zwiększały efektywność pracy personelu medycznego i usprawniały funkcjonowanie szpitali w Polsce.

– Jesteśmy dumni, że Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku przyjęło nasze zaproszenie do dołączenia do międzynarodowego grona Placówek Referencyjnych Roche. Jest to pierwsze partnerstwo w ramach tej sieci z polskim ośrodkiem przy doskonaleniu rozwiązań i technologii medycznych, które tworzymy w Roche. Znakomite doświadczenia dotychczasowej współpracy z UCK w obszarze badań klinicznych wczesnych faz i uznanie dla innowacyjnych rozwiązań wprowadzanych w szpitalu, utwierdzają nas w przekonaniu, że dzięki tej współpracy będą powstawać możliwie najlepiej dopasowane do potrzeb ośrodków medycznych rozwiązania, które będą poprawiać jakość opieki nad pacjentami. Współpraca z UCK w Gdańsku wypełnia jednocześnie długofalowe zobowiązanie Roche Polska, by budować i wzmacniać partnerstwa, które służą pacjentom, systemowi ochrony zdrowia i całemu społeczeństwu – powiedziała Irma Veberič, dyrektor generalna Roche Polska.

W ramach sieci Placówek Referencyjnych Roche w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w Gdańsku będą walidowane, konsultowane i rozwijane rozwiązania i technologie cyfrowe tworzone przez Roche. Współpraca obejmuje m.in. konsultacje z ekspertami medycznymi, ekspertami IT w szpitalu oraz – w zależności od projektów – innymi specjalistami. Doskonalone w ten sposób technologie mają przede wszystkim służyć lepszemu dostosowaniu rozwiązań do potrzeb placówek medycznych i całego systemu ochrony zdrowia, ale także dzieleniu się z innymi placówkami doświadczeniem z testów i wdrożeń. Co ważne, już dzisiaj ponad 20 różnych globalnych produktów z obszaru rozwiązań cyfrowych tworzonych jest w Polsce przez Roche Informatics. W Polsce jest bowiem zlokalizowany jeden z największych globalnych hubów IT Roche, który w Warszawie i Poznaniu zatrudnia ponad 550 specjalistów IT, zaangażowanych m.in. w rozwój aplikacji wspierających pacjentów w codziennym życiu i zarządzaniu chorobą.

– Cyfryzacja jest procesem wdrażanym konsekwentnie na wielu poziomach w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w Gdańsku. Podczas ostatniej certyfikacji poziomu dojrzałości cyfrowej w Polsce przeprowadzonej wśród wszystkich dużych szpitali, osiągnęliśmy wysoki piąty poziom dojrzałości cyfrowej EMRAM (Model Adopcji Elektronicznej Dokumentacji Medycznej), wdrożyliśmy autorską aplikację HosPanel analizującą informacje o parametrach życiowych pacjentów szpitala, a także system HORUS wspierający zdalne monitorowanie pacjentów onkologicznych po leczeniu raka płuca. Wierzymy, że doświadczenie wnoszone do sieci Placówek Referencyjnych Roche i kompetencje kadry naszego ośrodka umożliwią lepsze dopasowanie i wykorzystanie technologii cyfrowych. Docelowo zaś przyczynią się do podniesienia standardów opieki zdrowotnej. Jesteśmy przekonani, że dzięki tej współpracy będziemy w stanie odpowiedzieć na nowe wyzwania i zapewnić pacjentom jeszcze lepszą opiekę medyczną – powiedział Jakub Kraszewski, Dyrektor Naczelny Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku.

– Jesteśmy przekonani, że kolejny rozdział współpracy pomiędzy Roche a Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w Gdańsku przyniesie korzyści w szybszym dostarczaniu cyfrowych produktów zdrowotnych, wspierających pacjentów i lekarzy. W Roche łączymy pod jednym dachem najnowsze zdobycze medycyny, innowacyjną diagnostykę i technologie cyfrowe. Kształtując nowe modele współpracy pomiędzy farmacją, diagnostyką, informatyką a jednym z najbardziej innowacyjnych szpitali w Polsce, mamy szansę doskonalić i wdrażać rozwiązania, które będą niosły wartość dla pacjentów, lekarzy i personelu medycznego szpitali, wspierając pacjenta na całej ścieżce diagnostyczno-terapeutycznej – powiedział Jacek Jopek, Dyrektor Serwisów Profesjonalnych, Roche Diagnostics Polska.

 

Roche Polska od ponad 100 lat dostarcza innowacyjne rozwiązania dla zdrowia, głównie w obszarze diagnostyki molekularnej i terapii celowanych. Posiada nowoczesne portfolio w onkologii, hematoonkologii, okulistyce i neurologii. Obecnie obok podstawowej działalności firmy, jaką jest dostarczanie innowacyjnych produktów leczniczych, w Polsce działają światowej klasy ośrodki Roche: Regionalne Centrum Badań Klinicznych dla Europy Środkowo-Wschodniej, zajmujące się bioinformatyką Roche Informatics, Global Procurement, Roche Diagnostics oraz Roche Diabetes Care. Roche wspiera także rozwój polskiej gospodarki poprzez inwestycje w badania i rozwój oraz współpracę z polskimi naukowcami.