Medicalpress

Mężczyźni w Polsce żyją krócej niż kobiety, częściej umierają z powodu nowotworów i znacznie częściej odbierają sobie życie. Tymczasem regularne badania, szybka reakcja na niepokojące objawy i troska o zdrowie psychiczne mogą pomóc ograniczyć te zagrożenia. Z okazji Movember Ministerstwo Zdrowia zorganizowało panel dyskusyjny poświęcony zdrowiu mężczyzn w ramach kampanii „Ustal Prioryte(TY)”. Eksperci podkreślali, że profilaktyka nie powinna ograniczać się do jednorazowych badań, lecz stać się stałym elementem codziennego życia.

4 listopada odbył się panel dyskusyjny poświęcony zdrowiu mężczyzn i profilaktyce nowotworów występujących u panów. Tym samym ministerstwo zdrowia włącza się w międzynarodową akcję „Movember” poświęconą profilaktyce przeciwnowotworowej oraz zachęcającej do regularnych badań, wczesnej diagnostyki i szybkiej reakcji na niepokojące objawy.

Minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda podkreślała: „Widzę dużą różnicę w męskim podejściu do zdrowia. Dziś profilaktyka jest w zasięgu ręki. Każde źródło dotarcia jest dobre. Można się zbadać w specjalnych punktach na imprezach masowych, mamy aplikację MojeIKP, a w niej „10 dla zdrowia”. No i styl życia. To także zmienia się na plus w kolejnych pokoleniach.”

Wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski zaznaczył, że w Polsce nadal mężczyźni żyją krócej niż kobiety: „Dobrze byłoby towarzyszyć naszej partnerce jak najdłużej. Dlatego zdrowy styl życia, regularne badania mogą nam w tym pomóc. Powinniśmy stosować zasadę obowiązującą w lotnictwie – żeby pomagać innym najpierw musimy zadbać o siebie”. Wiceminister zwrócił również uwagę na zdrowie psychiczne: „Bardzo mocno powinniśmy pochylić się nad naszym stanem emocjonalnym i nie bać się prosić o pomoc. Zbyt długie tłumienie w sobie emocji powoduje groźne konsekwencje dla naszego zdrowia i życia.”  

O tym, jak wysoko stawiane jest zdrowie w męskich priorytetach rozmawiali: prof. Paweł Wiechno, kierownik Kliniki Nowotworów Układu Moczowego NIO, prof.  Piotr Gałecki, konsultant krajowy w dziedzinie psychiatrii, Bartosz Bednorz, reprezentant Polski w siatkówce, olimpijczyk, mistrz Europy oraz Kamil Dolecki, prezes Zarządu Fundacji Sarcoma, a także st. kpt. Tomasz Milczarczyk z Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej.

Na problem zdecydowanie wyższych statystyk suicydalnych wśród mężczyzn zwracał uwagę psychiatra prof.  Piotr Gałecki. „Dwa razy więcej kobiet leczy się na depresje, za to pięć razy więcej mężczyzn popełnia samobójstwo. Mężczyźni od małego uczeni są, żeby radzić sobie samemu, gorzej też niż kobiety rozpoznają swoje emocje. Dlatego ważne jest, żeby lekarz rodzinny pytał mężczyzn, jak się czują”. Dodał, że psychika i somatyka są od siebie zależne: „Każda zmiana normalnego funkcjonowania, zmęczenie, zaburzenia snu, drażliwość, nadużywanie leków przeciwbólowych, sięganie po alkohol, to elementy, które pokazują, że coś niepokojącego się dzieje.”

Prof. Paweł Wiechno z Narodowego Instytutu Onkologii podzielił się swoimi obserwacjami z gabinetu i stwierdził, że na badania zgłasza się coraz więcej młodszych pacjentów. Problem jest ze starszą grupa wiekową. Zwracał uwagę, że w przypadku raka prostaty objawy występują późno, dlatego koło 50. roku życia należy zachować szczególną czujność. „Kiedy wystąpią jakiekolwiek objawy związane z układem moczowym, nieprawidłowości w narządach płciowych należy natychmiast zgłosić się do lekarza” – apelował. Profesor zwracał też uwagę jak istotne jest otoczenie pacjenta. Często to partnerka pierwsza zauważa coś niepokojącego i kieruje do lekarza.  

O wsparciu najbliższych mówił też Kamil Dolecki, prezes Zarządu Fundacji Sarcoma: „Ważne jest by chodzić do lekarza, ale także słuchać bliskich. Wczesna profilaktyka ratuje życie. Jako organizacja pacjencka obserwujemy, jak duża jest chłonność na wiedzę o profilaktyce. Widzimy jak duży wpływ ma edukacja i zachęcanie”.

St. kpt. Tomasz Milczarczyk z Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej mówił o specyfice zawodu strażaka. „Jesteśmy grupą zawodową narażoną na dużo zagrożeń. Nie tylko przy akcjach, ale i w miejscach, w których przebywamy. Według Międzynarodowego Stowarzyszenia Strażaków nawet 67% z nas zachoruje na nowotwór”. Jako kierujący Zespołem Komendanta Głównego ds. Nowotworowych podejmuję działania dotyczące promocji profilaktyki. „Ważne jest nie tylko rozpoznać zagrożenia, ale też minimalizować je. Musimy być otwarci jako koledzy i musimy umieć ze sobą rozmawiać. Dotyczy to również stanu psychicznego. Chcemy być bohaterami, a wiele rzeczy nosimy w sobie” – zaznaczył. 

O tym jak ważne jest utrzymanie formy w życiu sportowca mówił olimpijczyk Bartosz Bednorz: „Najważniejsze jest utrzymanie systematyczności. Jeden trening nie zbuduje formy, tak samo jest z badaniami. Muszą być wykonywane regularnie”. Sportowiec również zwracał uwagę na wsparcie środowiskowe: „Często myślimy, że poproszenie o pomoc albo powiedzenie, że mamy problem będzie odebrane jako przejaw słabości, a w rzeczywistości jest to przejaw odpowiedzialności.”

Spotkanie podsumował prof. Piotr Rutkowski, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków NIO i pełnomocnik dyrektora NIO ds. Narodowej Strategii Onkologicznej: „Obecnie mężczyźni żyją krócej od kobiet. W onkologii umiera 10 tys. więcej mężczyzn niż kobiet. Można to zmienić, można wyrównać szanse. Pomoże w tym zmiana nawyków i regularne badania. Każdy mężczyzna pamięta o corocznym przeglądzie samochodu. Zatem i przegląd zdrowia każdy mężczyzna powinien wpisać do kalendarza. Pierwszym krokiem może być „10 dla Zdrowia” dostępna w aplikacji mojeIKP.”

Ogólnopolska akcja edukacyjna „Ustal Prioryte(TY)” ma zachęcać mężczyzn do większego zainteresowania własnym zdrowiem i podejmowania świadomych działań profilaktycznych. To druga odsłona kampanii. W październiku skupiała się na zdrowiu kobiet.

Akcja „Ustal Prioryte(TY)” ma zainteresować Polki i Polaków do traktowania własnego zdrowia jako jednego z najważniejszych priorytetów oraz do regularnych badań profilaktycznych. Hasło przewodnie kampanii to „Ustal Prioryte(TY)”, które nawiązuje do codziennych wyborów i decyzji wpływających na zdrowie. Przekaz kampanii opiera się na założeniu, że profilaktyka wymaga znacznie mniej czasu i wysiłku niż leczenie choroby wykrytej w zaawansowanym stadium.

Działania realizowane w ramach kampanii mają zwiększać świadomość znaczenia regularnych badań, wczesnej diagnostyki oraz szybkiej reakcji na niepokojące objawy.

W ramach kampanii przewidziano:

Źródło: MZ

Foto: MZ

Polska ochrona zdrowia coraz częściej staje się celem cyberataków. Do końca września 2026 roku odnotowano już 1379 incydentów, podczas gdy w całym 2022 roku było ich 251. Zagrożone są nie tylko dane pacjentów. Ataki mogą prowadzić do szyfrowania systemów, paraliżu pracy placówek i zakłócenia ciągłości udzielania świadczeń. Centrum e-Zdrowia wzmacnia zabezpieczenia sektora i przygotowało nowe zalecenia dla dostawców oprogramowania medycznego.

– Cyberbezpieczeństwo musi być i jest jedną z podstawowych wartości ery cyfryzacji. Więcej usług dostępnych online to wygoda dla pacjenta, ale też wspólna odpowiedzialność instytucji państwowych, kierowników placówek i dostawców oprogramowania. Każdy z nas ma lub będzie miał kontakt z ochroną zdrowia. Dziś pozyskiwanie danych to nowe złoto dla cyberprzestępców. Trwa także wojna hybrydowa. Dlatego tylko współpraca różnych podmiotów może zapewnić bezpieczeństwo danych ochrony zdrowia – mówi wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski.

W związku z sytuacją zagrożenia cyberprzestrzeni oraz ostatnimi atakami hakerskimi na podmioty medyczne i dostawców oprogramowania medycznego CSiRT CeZ opracował zalecenia bezpieczeństwa dla dostawców oprogramowania w ochronie zdrowia. Zostały one przekazane do dostawców w celu implementacji 16 września 2026 r. Następnym krokiem będzie ich przygotowanie przez MZ, jako wymogu prawnego w trybie art. 8b ustawy SIOZ.

Zalecenia dotyczą między innymi zarządzania bezpieczeństwem, ochrony danych i architektury systemu, uwierzytelniania tożsamości, dostępów i uprawnień czy monitorowania i reagowania na incydenty. Materiał został rozpowszechniony za pośrednictwem organizacji zrzeszających dostawców i producentów oprogramowania.​

– Odpowiedzialność za bezpieczeństwo w sieci przypomina puzzle, które tworzą spójny obraz działań, zaczynając od zwiększania świadomości o zagrożeniach, przez wykorzystanie technologii i w końcu kompetencje ludzkie. Cyberpieczeństwo to proces ciągły, dlatego inwestycje w ten obszar się nie kończą. Kluczowa jest wiedza o wykrytych podatnościach, prowadzonych kampaniach phishingowych, ale także o procedurach i dobrych praktykach, zapewniających bezpieczeństwo organizacji – podkreśla Jeremi Olechnowicz, dyrektor Pionu Eksploatacji Systemów Teleinformatycznych w Centrum e-Zdrowia.

– Placówki potrzebują wsparcia kompetencyjnego i edukacji, a w przypadku wystąpienia incydentu także użyczenia specjalistycznego sprzętu, współpracy z doświadczonymi ekspertami z obszaru cyberbezpieczeństwa i wsparcia w koordynowaniu usunięcia skutków zdarzenia. Tym właśnie zajmuje się CSIRT CeZ – dodaje Jarosław Sot, dyrektor Centrum e-Zdrowia.

Więcej incydentów i większa skuteczność ich wykrywania

Liczba incydentów obsłużonych w sektorze ochrony zdrowia wzrosła z 251 w 2022 r. do 1441 w 2025 r. Oznacza to niemal sześciokrotny wzrost w ciągu trzech lat. Rok 2026 jeszcze się nie skończył, jednak już teraz można przewidywać, że koniec roku znowu będzie oznaczał rekordową liczbę incydentów. Do końca września odnotowano ich już 1379.

CSIRT CeZ bada także przyczyny ataków. W 2025 r. najczęściej rejestrowano oszustwa komputerowe, w tym phishing (580 przypadków), podatne usługi (344), wycieki poświadczeń (148), oraz szkodliwe oprogramowanie (146). Oszustwa i podatne usługi stanowiły razem około 64% zdarzeń. To pokazuje, że chociaż w kontekście cyberbezpieczeństwa często mówi się o technologii, to człowiek – jego wiedza, świadomość zagrożeń i procedury, które wdraża, najczęściej decyduje o tym, że w jego organizacji ryzyko wystąpienia incydentu będzie rosło lub malało.

Dane sektorowe pokazują również luki organizacyjne. Z badań przeprowadzonych na przełomie 2025 i 2026 roku przez CSIRT CeZ wynika, że 76% jednostek deklarowało wdrożenie systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji, ale ponad 28% nie posiadało opublikowanej polityki bezpieczeństwa, a około 29% dyrektorów nie dokonywało regularnych przeglądów oceny ryzyka.

CSIRT CeZ – sektorowe wsparcie dla ochrony zdrowia

CSIRT CeZ powstał w grudniu 2023 r. jako drugi sektorowy CSIRT w Polsce.​ Jest jedynym CSIRT-em sektorowym w obszarze zdrowia Polsce.

Do jego ustawowych zadań należą:

   –  użyczenie sprzętu
   – wiedzę merytoryczną
   –  koordynację działań, mających na celu usunięcie skutków incydentu

Pracownicy CSIRT CeZ od początku 2026 roku:

Dalszy rozwój CSIRT CeZ

W 2025 roku CSIRT CeZ otrzymał dofinansowanie z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) w wysokości 13 mln złotych. Środki są wykorzystywane w czterech najważniejszych obszarach:

Dzięki środkom z KPO CSIRT CeZ zyskał też cyberkaretkę, czyli specjalistyczny pojazd, wyposażony w autonomiczne źródła zasilania, zaawansowane systemy łączności satelitarnej i 5G oraz mobilną infrastrukturę teleinformatyczną. ​

Większość organizacji podczas poważnego incydentu traci jeden z kluczowych zasobów:​

Cyberkaretka została zaprojektowana właśnie z myślą o takich sytuacjach i pozwala odtworzyć podstawowe usługi teleinformatyczne niezależnie od infrastruktury podmiotu. ​

Zgłaszanie incydentów

Do dyspozycji podmiotów jest także szereg narzędzi, za pomocą których można zgłosić incydent i uzyskać pomoc:

Zgłoszenie incydentu należy wykonać w ciągu 24 godzin od momentu jego wykrycia.

Źródło: MZ