Prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, która wprowadza szereg nowych ograniczeń w obrocie produktami nikotynowymi i beznikotynowymi. Nowe przepisy mają na celu przeciwdziałanie rosnącej popularności e-papierosów i saszetek nikotynowych wśród młodzieży. Ustawa wejdzie w życie 14 dni po ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

Nowelizacja obejmuje zakaz sprzedaży wszystkim osobom poniżej 18. roku życia zarówno papierosów elektronicznych z nikotyną, jak i beznikotynowych, a także saszetek nikotynowych. Zakaz dotyczy również sprzedaży pojemników zapasowych do e-papierosów.

Sklepy oferujące te produkty będą zobowiązane do umieszczenia czytelnej informacji:
„Zakaz sprzedaży wyrobów tytoniowych, woreczków nikotynowych, papierosów elektronicznych lub pojemników zapasowych osobom do lat 18”.

Koniec sprzedaży przez internet i w automatach

Nowe przepisy wprowadzają również zakaz sprzedaży na odległość, co oznacza, że produktów tych nie będzie można kupić przez internet. Zabroniona będzie także ich sprzedaż w automatach.

Równe traktowanie produktów beznikotynowych
Co istotne, papierosy elektroniczne bez nikotyny będą traktowane na równi z tymi zawierającymi nikotynę – oznacza to, że nie będzie można ich używać w miejscach objętych zakazem palenia, takich jak przystanki komunikacji publicznej, restauracje, szkoły czy place zabaw.

Ograniczenie zawartości nikotyny
W nowelizacji znalazł się również zapis o ograniczeniu stężenia nikotyny – zawartość w woreczkach nikotynowych nie będzie mogła przekraczać 20 mg/g.

Zdrowie publiczne w centrum uwagi

W uzasadnieniu projektu podkreślono, że zmiany są odpowiedzią na rosnące zagrożenie zdrowotne związane z używaniem e-papierosów przez młodzież.

„Wyroby te stanowią wyraźne zagrożenie dla zdrowia publicznego, w szczególności młodego pokolenia i osób niepalących (…). Konieczne jest objęcie zakazem sprzedaży wszystkich rodzajów papierosów elektronicznych osobom niepełnoletnim, niezależnie od ich składu” – czytamy w dokumencie.

Nowelizacja zacznie obowiązywać 14 dni po publikacji w Dzienniku Ustaw. Przedsiębiorcy handlujący wyrobami nikotynowymi będą musieli dostosować się do nowych regulacji, a rodzice i opiekunowie – zwrócić uwagę na to, jak zmiany mogą wpłynąć na zachowania zdrowotne ich dzieci.

Na rozpatrzenie przez Sejm czeka projekt przepisów, które mają ograniczyć używanie papierosów elektronicznych przez ludzi młodych, wprowadzić zakaz sprzedaży wszystkich rodzajów papierosów elektronicznych i pojemników zapasowych osobom poniżej 18. roku życia, bez względu na to, czy dany produkt zawiera w swoim składzie nikotynę oraz zakazać sprzedaży nieletnim woreczków z nikotyną i płynów beznikotynowych.

– W Polsce z e-papierosów korzysta już średnio co czwarta dziewczyna i co piąty chłopak w wieku od 13 do 15 lat – przypominają autorzy apelu, podkreślając rozmiary szkód spowodowanych przez uzależnienie od nikotyny, liczone w dziesiątkach tysięcy zgonów roczne (według najnowszych danych 57 tysięcy) i dziesiątkach miliardów kosztów ekonomicznych (57 mld zł), spowodowanych wydatkami na leczenie, absencję chorobową czy utracone lata produktywności osób uzależnionych. – Dynamiczny wzrost popularności nowych produktów nikotynowych, szczególnie wśród młodzieży i młodych dorosłych, wskazuje na potrzebę dostosowania polskiej legislacji do szybko zmieniających się warunków rynkowych i nowych zwyczajów konsumenckich – zwracają uwagę.

Prowadzone systematycznie badania naukowe, ale też sondaże opinii udowadniają, że sięganie przez młodych ludzi po produkty niezawierające nikotyny (w tym popularne, smakowe, jednorazowe e-papierosy) jest zaledwie wstępem do uzależnienia od nikotyny, ze wszystkimi tego negatywnymi skutkami.

Popularność e-papierosów wśród dzieci i młodzieży potwierdzają badania ankietowe, przeprowadzane w ostatnich latach w najmłodszych grupach wiekowych. Ich wyniki pokazują, że w grupie wiekowej 13–19 lat codzienne sięganie po te produkty deklaruje co drugi nastolatek, dla blisko połowy tej grupy główne atuty jednorazowych e-papierosów to dostępność (fizyczna i finansowa) oraz atrakcyjne, słodkie smaki. Eksperci wskazują, że rośnie grupa młodych ludzi, którym smakowe e-papierosy zastępują słodycze, duża grupa szuka w nich sposobu na oszukanie łaknienia. Młodzi deklarują też, że wapują ze względów towarzyskich, dla rozrywki, rozładowania emocji, poradzenia sobie ze stresem. Zjawisko wapowania znajduje się tym samym na pograniczu zdrowia somatycznego i psychicznego.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (druk nr 983) jest obecnie notyfikowany w Komisji Europejskiej.

– Wobliczu zagrożeń, którym mają przeciwdziałać planowane przepisy, Fundacja Żyjmy Zdrowo zwraca się do Państwa z apelem o pilne przyjęcie zmian w ustawie o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, które mogą uchronić polskie dzieci i młodzież przed uzależnieniem od nikotyny oraz zapobiec dewastacji ich zdrowia – czytamy w apelu, którego autorzy podkreślają, jak ważne jest to, by nowe regulacje weszły w życie jeszcze przed wakacjami. To wtedy najczęściej dochodzi do inicjacji nikotynowej, także poprzez sięganie po produkty beznikotynowe będące wprowadzeniem do eksperymentowania z nikotyną – piszą do parlamentarzystów. Już rok temu minister zdrowia Izabela Leszczyna wyrażała nadzieję, że zakaz, bardziej skutecznie niż obecne przepisy chroniący dzieci i młodzież przed szkodliwymi dla nich produktami i substancjami, uda się

wprowadzić przed wakacjami 2024 roku. To okazało się niemożliwe, ale w tej chwili wszystko jest w rękach posłów i senatorów.

– Brak zdecydowanych działań w zakresie kontroli dostępu do produktów nikotynowych, po które sięgają osoby niepełnoletnie w dłuższej perspektywie doprowadzi do poważnego kryzysu zdrowotnego, w tym jeszcze większego wzrostu liczby zachorowań na nowotwory – przestrzegają autorzy i sygnatariusze apelu.

Do apelu Fundacji Żyjmy Zdrowo przyłączyli się (w kolejności alfabetycznej):