Medicalpress
Mijają trzy lata od pierwszej dyskusji ekspertów na temat systemowych zmian w leczeniu raka gruczołu krokowego. Jak wynika z najnowszej edycji „Monitora stanu systemu opieki nad pacjentami z rakiem gruczołu krokowego” przygotowanej przez Federację Przedsiębiorców Polskich, wiele z kluczowych postulatów wciąż pozostaje na papierze.
Monitor to narzędzie służące do analizy postępów zmian w systemie profilaktyki, diagnostyki oraz leczenia raka prostaty w Polsce. Porównanie z ubiegłoroczną publikacją nie pozostawia złudzeń – stan realizacji poszczególnych rekomendacji nie uległ znaczącym zmianom. Nie oznacza to jednak, że w obszarze zmian systemowych mamy do czynienia z całkowitą stagnacją.

FPP przypomina, że w odpowiedzi na dynamicznie rosnącą liczbę nowych rozpoznań raka gruczołu krokowego oraz wzrost śmiertelności z powodu tego nowotworu, w 2022 r. zainicjowała projekt „Wprost o prostacie”. Powstała wówczas mapa drogowa potrzebnych reform, opracowana we współpracy z przedstawicielami instytucji publicznych, organizacji pacjentów i ekspertami medycznymi. W maju 2025 r. minęły trzy lata od pierwszego spotkania ekspertów, a w lutym — dwa lata od publikacji mapy drogowej zmian.

Dane Krajowego Rejestru Nowotworów przywołane w raporcie są alarmujące. „W latach 2002-2022 liczba zgonów z powodu raka gruczołu krokowego w Polsce stopniowo wzrastała z poziomu 3 488 do 5 625”. W tym samym okresie wykrywalność nowotworu wzrosła o 321%, a w 2022 r. liczba nowych zachorowań po raz pierwszy przekroczyła 20 tysięcy w ciągu roku.

Eksperci FPP dostrzegają pozytywne zmiany, takie jak wdrożenie ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej, modyfikacje w programie lekowym leczenia raka prostaty czy zastąpienie programu „Profilaktyka 40 Plus” nowym programem „Moje zdrowie” od 1 maja 2025 r. Jednak problemy finansowe Narodowego Funduszu Zdrowia mają bezpośrednie przełożenie na dostępność świadczeń. Liczba pacjentów oczekujących na wizytę w poradni urologicznej w trybie pilnym wzrosła o 33% w ciągu jednego roku — do 23 436 osób, a mediana czasu oczekiwania w trybie pilnym wydłużyła się o 40%, osiągając 28 dni.

Z 19 postulatów zawartych w Mapie Drogowej, obecnie tylko 2 uznano za w pełni zrealizowane, 7 ma status „częściowo zrealizowane”, a aż 10 wciąż czeka na realizację.

„Monitor stanu systemu opieki nad pacjentami z rakiem gruczołu krokowego” to cykliczna publikacja Komitetu ds. Ochrony Zdrowia FPP. Jej celem jest umożliwienie bieżącego śledzenia i weryfikacji działań podejmowanych przez instytucje publiczne na rzecz pacjentów. Kolejna edycja nie pozostawia wątpliwości — rak prostaty w Polsce wciąż wymaga poważnych, systemowych decyzji, a czas działa na niekorzyść chorych.

Cały raport dostępny TU

Źródło: Federacja Przedsiębiorców Polskich

Lipiec na całym świecie obchodzony jest jako Miesiąc Świadomości Mięsaków (Sarcoma Awareness Month). To czas, kiedy w sposób szczególny zwraca się uwagę na rzadkie, ale wyjątkowo trudne w leczeniu nowotwory wywodzące się z tkanek miękkich i kości. Mięsaki mogą rozwijać się niemal w każdej części ciała – zarówno u dzieci, jak i dorosłych – a ich objawy często pozostają niezauważone aż do momentu zaawansowanego stadium choroby
Rozpoznanie mięsaków nie należy do łatwych, a leczenie wymaga zaangażowania wielu specjalistów i zastosowania nowoczesnych metod diagnostycznych, w tym badań molekularnych. W Polsce pacjenci mają dostęp do takiej diagnostyki w ramach Europejskiej Sieci Ośrodków Referencyjnych EURACAN – ośrodkiem koordynującym jest Narodowy Instytut Onkologii w Warszawie. NIO uczestniczy również w międzynarodowych badaniach nad nowymi strategiami leczenia, w tym mięsaków zaotrzewnowych, oraz wdraża innowacyjne terapie, takie jak immunoterapia w leczeniu mięsaków.

Jak podkreśla prof. Piotr Rutkowski z Narodowego Instytutu Onkologii, kluczowe znaczenie ma czujność onkologiczna – każda zmiana tkanek miękkich większa niż 5 cm, rosnąca lub położona głęboko pod powięzią, powinna być pilnie skonsultowana. Objawy bywają mylące – niebolesne guzy, uczucie pełności w jamie brzusznej, ból tkanek miękkich bez urazu, nawracające obrzęki – to tylko niektóre sygnały, które łatwo zignorować. Tymczasem wczesne rozpoznanie zwiększa szanse na wyleczenie.

Mięsaki to grupa ponad 100 podtypów nowotworów. Część z nich charakteryzuje się unikalnymi zmianami genetycznymi, które można dziś wykrywać dzięki diagnostyce molekularnej. To otwiera drzwi do coraz bardziej spersonalizowanego i skutecznego leczenia – dostosowanego do konkretnego przypadku i biologii nowotworu.

W obchody Miesiąca Świadomości Mięsaków wpisuje się także wyjątkowe wydarzenie, które co roku jednoczy środowisko pacjentów, lekarzy i wszystkich, którym nie jest obojętny los osób dotkniętych chorobą nowotworową – Onkobieg, organizowany przez Stowarzyszenie Sarcoma we współpracy z Narodowym Instytutem Onkologii. Jego prezes, Kamil Dolecki, sam pokonał mięsaka Ewinga, z którym zmierzył się jako nastolatek. Dziś, dzięki osobistemu doświadczeniu, wspiera innych w walce o zdrowie i życie.

Tegoroczna edycja Onkobiegu odbędzie się 14 września 2025 roku – tradycyjnie w Warszawie oraz w formule online. Każdy może wziąć udział i dołożyć swoją cegiełkę do wspólnej sprawy: budowania solidarności, nadziei i realnego wsparcia.

Mięsaki pozostają jednymi z najbardziej wymagających nowotworów – rzadkich, trudnych do rozpoznania, wymagających interdyscyplinarnej opieki i szybkiej reakcji. Miesiąc Świadomości Mięsaków to moment, by mówić o nich głośno – przypominać, jak ważna jest czujność, diagnostyka, dostęp do nowoczesnego leczenia i wsparcie dla pacjentów. Ale też o sile wspólnoty, którą budujemy – czy to poprzez wiedzę, czy poprzez gesty solidarności, takie jak udział w Onkobiegu.

Źródło: Narodowy Instytut Onkologii

W obliczu dynamicznych zmian w medycynie i rosnących wyzwań związanych z leczeniem chorób nowotworowych, Warszawski Uniwersytet Medyczny i Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy sformalizowały wieloletnią współpracę dydaktyczną, naukową i kliniczną. Nowe porozumienie zakłada rozwój wspólnych inicjatyw w zakresie edukacji studentów, badań naukowych oraz praktyki klinicznej, a jego celem jest nie tylko kształcenie przyszłych onkologów, lecz także poprawa jakości opieki nad pacjentami onkologicznymi w Polsce.

Wierzę, że razem z Warszawskim Uniwersytetem Medycznym, i przede wszystkim ze studentami, wspólnie będziemy pokazywać niezwykły potencjał onkologii, wspierając jednocześnie rozwój kolejnych pokoleń onkologów – mówi dr hab. n. med. Beata Jagielska, Dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii.

Mając pełną świadomość znaczenia onkologii w dzisiejszej medycynie pragniemy rozwijać współpracę z Narodowym Instytutem Onkologii, dla dobra obu stron. Celem jest optymalne wspólne wykorzystywanie bazy dydaktycznej, naukowej i klinicznej –  dodaje prof. dr hab. n. med. Rafał Krenke, Rektor Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

W obliczu rosnących wyzwań, jakie stawia przed nami współczesna medycyna, szczególnie w obszarze onkologii, integracja potencjału naukowego, dydaktycznego i klinicznego staje się niezastąpionym elementem skutecznego działania. Właśnie dlatego, Warszawski Uniwersytet Medyczny i Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy zdecydowały się na umocnienie dotychczasowej współpracy między naszymi ośrodkami. Podpisane w tym tygodniu porozumienie ma na celu nie tylko sformalizowanie, ale i zacieśnienie wspólnych działań na rzecz rozwoju kształcenia medycznego, badań naukowych oraz praktyki klinicznej, odpowiadając tym samym na rosnące potrzeby pacjentów i środowiska medycznego.

Choroby nowotworowe są drugą, pod względem liczby zgonów, przyczyną śmierci Polaków. To poważne wyzwanie zdrowotne, które wymaga mobilizacji wszystkich dostępnych środków, wiedzy i zasobów. Skuteczna walka z rakiem wymaga ścisłej współpracy środowisk eksperckich, takich jak WUM i NIO-PIB. Zarówno Instytut, jak i Uczelnia dysponują nie tylko bogatą wiedzą, lecz także niezbędnym wieloletnim doświadczeniem praktycznym. Łączy je również głębokie przekonanie, że podstawowym elementem skutecznej profilaktyki i terapii nowotworów jest kształcenie przyszłych kadr medycznych na najwyższym możliwym poziomie.

Porozumienie dotyczy więc między innymi pogłębionej współpracy naukowej w ramach Studenckich Kół Naukowych oraz rozszerzenia form kształcenia studentów i młodych adeptów nauki, zapewniając im dostęp do najnowszych metod leczniczych i badań naukowych prowadzonych przed ekspertów w Narodowym Instytucie Onkologii.  Partnerstwo stanowić będzie również fundament dalszego rozwoju współpracy klinicznej, w obszarze zapewnienia studentom dostępu do wiedzy, doświadczeń i rozwiązań opartych na najnowocześniejszych metodach terapeutycznych. Partnerzy wyrazili chęć pogłębienia współpracy przed wszystkim z myślą o dobru pacjentów oraz stałym poszerzaniu perspektyw edukacyjnych dla przyszłych pokoleń kadr medycznych. Warszawski Uniwersytet Medyczny i Narodowy Instytut Onkologii planują również aktywnie wspierać młodych lekarzy zainteresowanych wyborem specjalizacji w onkologii, zapewniając im warunki do nauki i rozwoju zawodowego na światowym poziomie.

W imieniu  NIO-PIB porozumienie o współpracy podpisała Dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego, dr hab. n. med. Beata Jagielska, a ze strony WUM Jego Magnificencja, Rektor Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, prof. dr hab. n. med. Rafał Krenke.

Na spotkaniu obecni byli także, ze strony NIO: Zastępca Dyrektora ds. Naukowych, prof. dr hab. n. med. Michał Mikula, oraz prof. dr hab. n. med. Marek Dedecjus, kierujący Kliniką Endokrynologii Onkologicznej i Medycyny Nuklearnej oraz opiekun merytoryczny działającego przy Instytucie od 2022 roku Studenckiego Onko-Forum.

WUM, obok Rektora, reprezentowali także prorektorzy, prof. Dorota Olczak-Kowalczyk, prof. Agnieszka Cudnoch-Jędrzejewska, prof. Marek Kuch, prof. Marcin Sobczak oraz prof. Leszek Pączek, Rektor WUM w latach 2005-2008.

Dr hab. n. med. Beata Jagielska, Dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii, wyraziła satysfakcję z dotychczasowej, dynamicznie rozwijającej się współpracy ze środowiskiem akademickim WUM, a także podkreśliła znaczenie zaangażowania studentów w działalność naukową i kliniczną Instytutu jako fundamentu dla budowania przyszłości polskiej onkologii:

– To porozumienie daje wyraz temu co się działo się dotychczas we współpracy między Warszawskim Uniwersytetem Medycznym, a Narodowym Instytutem Onkologii. Od wielu lat działają studenckie koła naukowe, działa Studenckie Onko-Forum. Kilka miesięcy temu Instytut podjął decyzję o utworzeniu działu, w ramach pionu nauki, dedykowanego współpracy ze studentami, którzy tak naprawdę na dobre już goszczą w murach naszego Instytutu. Studenci realizują zadania w ramach kół naukowych, poprzez granty i projekty badawcze i osiągają na tym polu pierwsze sukcesy w postaci wystąpień na kongresach krajowych i międzynarodowych. Onkologia jest postrzegana jako bardzo trudna specjalizacja, specjalizacja obarczona trudnymi emocjami. To nie pozostaje bez wpływu na decyzję o jej wyborze. Obserwujemy jednak, że powoli wzrasta liczba chętnych na podjęcie tej ścieżki zawodowej. Wierzę, że dzieje się tak między innymi dzięki aktywnościom Studenckiego OnkoForum, działającego przy naszym Instytucie, gdzie studenci medycyny sami odczarowują onkologię. Pokazują, podczas cyklicznych konferencji i warsztatów, że to dynamicznie rozwijająca się gałąź medycyny, w której można odnosić sukcesy zawodowe w kraju i na arenie międzynarodowej, ale przede wszystkim w codziennej pracy z pacjentami, oferując im skuteczne rozwiązania terapeutyczne. Dzięki nowoczesnym metodom leczenia pacjenci żyją długo i jesteśmy w stanie zmieniać ich chorobę ze śmiertelnej w przewlekłą, a więc zupełnie inaczej ją postrzegać. Wierzę, że razem z Warszawskim Uniwersytetem Medycznym, i przede wszystkim ze studentami, wspólnie będziemy pokazywać niezwykły potencjał onkologii, wspierając jednocześnie rozwój kolejnych pokoleń onkologów.

Rektor Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego prof. dr hab. n. med. Rafał Krenke, dodaje:

– Chcemy, żeby współpraca miedzy Narodowym Instytutem Onkologii, a Warszawskim Uniwersytetem Medycznym rozwijała się na trzech płaszczyznach – dydaktycznej, naukowej i klinicznej. Jako uniwersytet medyczny prowadzimy szerokie i pełnoprofilowe kształcenie na 16 kierunkach. Ale w procesie kształcenia współpracujemy także z podmiotami o zawężonych profilach działalności klinicznej, w tym również z instytutami naukowymi. Mając pełną świadomość znaczenia onkologii w dzisiejszej medycynie pragniemy rozwijać współpracę z Narodowym Instytutem Onkologii, dla dobra obu stron. Celem jest optymalne wspólne wykorzystywanie bazy dydaktycznej, naukowej i klinicznej. Ta współpraca jest już z powodzeniem realizowana, ale podpisując dziś porozumienie, potwierdzamy wolę jej kontynuowania i rozwijania na różnych płaszczyznach.

– Narodowy Instytut Onkologii jest ugruntowaną medyczną marką i daje możliwości nauczania studentów WUM onkologii w całej jej różnorodności. My oczywiście mamy u siebie na WUM część onkologiczną, ale współpraca z Instytutem jest dla nas bardzo cenna i ma już swoją historię. Nasze studenckie koła naukowe z powodzeniem realizują projekty w Instytucie Onkologii. Usystematyzowanie i poszerzanie naszej współpracy będzie korzystne obustronnie – podsumowuje Prorektor WUM ds. Studenckich i Kształcenia prof. dr hab. n. med. Marek Kuch.

Źródło: nio.gov.pl
Foto: nio.gov.pl

Współczesna onkologia to nie tylko postęp w leczeniu – to przede wszystkim konieczność inwestowania w profilaktykę, edukację zdrowotną i efektywne wykorzystanie zasobów systemu ochrony zdrowia. Jak zauważa prof. dr hab. Jacek Jassem – „około 2/3 nowotworów ma przyczyny, na które mamy wpływ”, a naszym obowiązkiem jest „radykalne podejmowanie działań profilaktycznych”, zanim system się załamie.
Nowotwory stanowią jedno z największych wyzwań zdrowotnych współczesnego świata. Mimo postępów w diagnostyce i leczeniu, liczba zachorowań na choroby nowotworowe wciąż rośnie. Czy jesteśmy bezsilni wobec tej tendencji? Eksperci zgodnie twierdzą, że nie. Kluczem do zmniejszenia ryzyka zachorowania jest profilaktyka, edukacja i świadome podejmowanie decyzji zdrowotnych.

W rozmowie z Gdańskim Uniwersytetem Medycznym profesor Jassem podkreśla także wagę rozsądnego gospodarowania zasobami i odejścia od nadmiernej hospitalizacji:

„W Polsce chory przychodzi czasami przez dekady do poradni onkologicznej, podczas gdy wystarczyłaby kontrola sprawowana przez lekarza POZ lub pielęgniarkę. […] To na pewno bardzo oszczędza zasoby w systemie, zarówno finansowe, jak i ludzkie.”

Profilaktyka odgrywa kluczową rolę w zmniejszaniu ryzyka zachorowania na nowotwory. Obejmuje ona działania mające na celu zapobieganie powstawaniu chorób (profilaktyka pierwotna) oraz wczesne wykrywanie zmian nowotworowych (profilaktyka wtórna).

Profilaktyka pierwotna

Profilaktyka pierwotna koncentruje się na eliminowaniu czynników ryzyka, które mogą prowadzić do rozwoju nowotworów. Do najważniejszych działań w tym zakresie należą:

Profilaktyka wtórna

Profilaktyka wtórna polega na wczesnym wykrywaniu zmian nowotworowych, co zwiększa szanse na skuteczne leczenie. Kluczowe działania to:

Edukacja jako fundament profilaktyka

Edukacja zdrowotna jest nieodzownym elementem skutecznej profilaktyki. Świadomość społeczeństwa na temat czynników ryzyka, objawów nowotworów i dostępnych metod zapobiegania jest kluczowa dla zmniejszenia liczby zachorowań.

Kampanie społeczne

W Polsce prowadzone są liczne kampanie edukacyjne, mające na celu zwiększenie świadomości na temat profilaktyki nowotworów. Przykłady to:

Rola mediów i internetu

Media i internet odgrywają coraz większą rolę w edukacji zdrowotnej. Dostęp do rzetelnych informacji na temat profilaktyki i leczenia nowotworów pozwala pacjentom na podejmowanie świadomych decyzji dotyczących swojego zdrowia.

Choć nowotwory stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego, nie jesteśmy wobec nich bezsilni. Poprzez odpowiednią profilaktykę, edukację i świadome podejmowanie decyzji zdrowotnych możemy znacząco zmniejszyć ryzyko zachorowania. Kluczem jest zaangażowanie zarówno jednostek, jak i całego społeczeństwa w działania na rzecz zdrowego stylu życia i regularnych badań przesiewowych.

Przeczytaj rozmowę z prof. dr hab. Jackiem Jassemem – LINK

Foto: Paweł Sudara
Źródło: gumed.edu.pl