Zgodnie z najnowszymi danymi, na przełomie września i października zeszłego roku, pacjenci musieli czekać w kolejkach:

• na świadczenia zdrowotne (w Barometrze to średnia obejmująca czas oczekiwania na poradę lekarską, badanie, zabieg, operację) – 4,2 mies. (w 2024 r. – 4,2 mies.)
• do lekarza specjalisty – 4,2 mies. (w 2024 r. – 4,3 mies.)
• na badania diagnostyczne – 2,8 mies. (w 2024 r. – 3,1 mies.)

– Drobne zmiany na plus, jeśli chodzi o kolejki do lekarzy i na badania diagnostyczne, nie są odczuwalne dla pacjentów, to wciąż kwestia kilku dniu na przestrzeni kilkudziesięciu dni. Zeszły rok obfitował
w szczyty pełne pięknych słów o tym, jak bardzo politycy, rządzący czy interesariusze systemu walczą o pacjentów i wszystko robią z myślą o nich. Bądźmy poważni, od lat zmierzamy ku katastrofie i łatamy dziury na oślep, tu nie ma żadnej strategii poza utrzymaniem swoich pozycji i strefy wpływów w systemie – mówi Milena Kruszewska.

– Szczytem tego roku będzie mówienie, że  jest sukces, że jakakolwiek zmiana systemowa czy kampania informacyjna przełożyła się na fakt, że nie jest gorzej. Błagam, oszczędźmy już sobie tego. Przecież pacjenci widzą, jak jest – dodaje.

Według Krzysztofa Łandy, założyciela fundacji WHC i byłego wiceministra zdrowia ds. polityki lekowej, politycy w Polsce nie wiedzą, jak przeprowadzić poważną reformę systemu i jak skrócić kolejki; tym bardziej, że sami w nich nie stoją. – Wciąż nie sfrustrowali problemu na tyle, żeby uczyć się od krajów, w których opieka zdrowotna działa, bo to nieprawda, co próbują nam wmówić, że „wszędzie jest źle” – twierdzi.

– System opieki zdrowotnej to jeden z ostatnich bastionów socjalizmu w Polsce. Mam wrażenie, że socjalizm w ochronie zdrowia wręcz umacnia się i coraz więcej kosztów jest przerzucanych na chorych, którzy albo płacą z własnej kieszeni, albo cierpią i umierają – mówi były wiceminister. Tłumaczy, że kolejki do świadczeń zdrowotnych wynikają z dysproporcji pomiędzy zawartością koszyka świadczeń gwarantowanych i wielkością środków na jego realizację. – Co to za „papierowe gwarancje”, skoro ludzie stoją w kolejkach miesiącami czy latami? Szkoda, że nie ma uniwersytetów dla polityków zdrowotnych. Powinniśmy obecnie zaczynać od takich podstaw, jak profesjonalizacja debaty publicznej nt. systemu opieki zdrowotnej w Polsce – dodaje.

DOSTĘP DO ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH (w Barometrze to łącznie porada lekarska, badanie, zabieg, operacja).

We wrześniu/październiku 2025 r. czas oczekiwania na pojedyncze świadczenie zdrowotne wynosił 4,2 mies. W porównaniu do poprzedniego Barometru WHC (stan na październik/listopad 2024 – 4,2 mies.) nie odnotowano zmiany czasu oczekiwania.

• Najdłużej pacjenci muszą czekać na świadczenia w dziedzinie chirurgii plastycznej, gdzie średni czas oczekiwania wyniósł 11,1 miesiąca. Długo w kolejce również będziemy czekać do świadczeń z zakresu stomatologii (10,2 mies.), ortopedii i traumatologii narządu ruchu (9,7 mies.), neurochirurgii (9,4 mies.), otolaryngologii (9,2 mies.) oraz otolaryngologii dziecięcej (8,8 mies.).
• Najkrócej pacjenci zaczekają na realizację świadczeń z zakresu radioterapii onkologicznej (0,5 mies.) oraz neonatologii (0,7 mies.), chirurgii onkologicznej (0,9 mies.) i medycyny paliatywnej (1,0 mies.). Nieznacznie ponad miesiąc (1,4 mies.) poczekają pacjenci na świadczenia zakresu chorób płuc oraz kardiochirurgii.

• Najbardziej wydłużyły się kolejki do świadczeń w dziedzinach:
• stomatologia – o 3,8 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 10,2 mies.;
• chirurgia szczękowo-twarzowa – o 2,8 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 6,5 mies.;
• geriatria – o 1,7 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 7,0 mies.;
• ortopedia i traumatologia narządu ruchu – o 1,2 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 9,7 mies.;

• chirurgia plastyczna – o 1,2 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 11,1 mies.

• Najbardziej skróciły się kolejki do świadczeń w dziedzinach:
• neurologia – o 1,6 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 2,6 mies.;
• endokrynologia – o 1,4 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 6,2 mies.;
• chirurgia dziecięca – o 1,3 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 2,4 mies.;

• kardiochirurgia – o 1,0 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 1,4 mies.

• Najdłuższy czas oczekiwania dotyczy wizyt u neurochirurga (13,1 mies.), endokrynologa (12,9 mies.) oraz gastroenterologa (9,9 mies.),
• Z kolei specjaliści, do których czas oczekiwania jest najkrótszy to pediatrzy (0,0 mies.), neonatolodzy (0,2 mies.), ginekolodzy-położnicy (0,3 mies.) i chirurdzy onkolodzy (0,7 mies.).

• Najbardziej wydłużyły się kolejki do specjalistów:
• neurochirurga – o 4,7 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 13,1 mies.;
• neurologa dziecięcego – o 1,8 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 3,9 mies.;

• otolaryngologa – o 1,4 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 3,5 mies.

• Najbardziej skróciły się kolejki do specjalistów:
• angiologa – o 4,7 mies., obecnie trzeba czekać w kolejce 9,2 mies.;
• chirurga naczyniowego – o 2,2 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 9,4 mies.;
• ortodonty – o 2,0 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 4,9 mies.;

• urologa – o 1,5 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 2,6 mies.

• Najdłuższy czas oczekiwania odnotowano w odniesieniu do sigmoidoskopii (badanie endoskopowe jelita grubego) (6,1 mies.), biopsji guzków tarczycy (6,0 mies.) oraz gastroskopii (badanie endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego) (5,8 mies.).

• Badaniami diagnostycznymi wykonywanymi najszybciej są gazometria (0,0 mies.), badanie cytogenetyczne (0,1 mies.) oraz USG przezciemiączkowe (0,3 mies.). Niewiele dłużej poczekamy na bronchoskopię (endoskopowe dróg oddechowych) (0,5 mies.), tomografię komputerową głowy (0,6 mies.), cystouretrografię (CUM) (0,6 mies.), biopsję aspiracyjną gruboigłową (0,7 mies.), tomografię komputerową klatki piersiowej (TK) (0,8 mies.), USG stawów biodrowych (0,8 mies.) oraz urografię (0,8 mies.).

• Najbardziej wydłużyły się kolejki do badań:
• rezonans magnetyczny (MRI) kręgosłupa – o 1,6 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 4,5 mies.
• USG pęcherzyka żółciowego – o 1,0 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 4,5 mies.

• rezonans magnetyczny (MRI) głowy – o 0,9 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 2,4 mies.

• Najbardziej skróciły się kolejki do badań:
• testy skórne – o 2,8 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 2,0 mies.;
• USG tarczycy – o 2,5 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 5,6 mies.;

• biopsja guzków tarczycy – o 2,4 mies., obecnie trzeba poczekać w kolejce 6,0 mies.

• Od wizyty u lekarza POZ do operacji usunięcia żylaków kończyn dolnych mija 30,5 mies. (35,8 mies. w 2024 r.)
• Średni czas oczekiwania na leczenie aparatem ortodontycznym od wizyty u ortodonty wynosi 21,3 mies. (21 mies. w 2024 r.)
• W przypadku operacji wymiany zastawki serca, łącznie od wizyty u lekarza POZ do przeprowadzenia operacji mija 19,5 mies. (21,4 mies. w 2024 r.)
• Po wizycie u lekarza POZ pacjent doczeka się endoprotezoplastyki stawu kolanowego po 25,4 mies. (20,7 mies. w 2024 r.)
• Rozpoznanie epilepsji – od momentu, w którym pacjent pediatryczny otrzymuje skierowanie do neurologa, do wizyty w poradni leczenia padaczki – trwa 15,2 mies. (13,4 mies. w 2024 r.)
• Po raz pierwszy przeanalizowaliśmy ścieżkę zdrowotną pacjenta – 76-letniego mężczyzny, u którego sześć lat wcześniej zdiagnozowano chorobę Parkinsona – który podejmuje próbę dostania się do programu lekowego B90. Od momentu rozpoczęcia wymaganej diagnostyki do kwalifikacji do programu minęło ponad 16 mies. (a nie oznacza to jeszcze rozpoczęcia leczenia w tym terminie).

• W przypadku świadczenia wizyta u alergologa w jednej z placówek osoba z rejestracji nie była w stanie podać terminu tłumacząc się tym, że kalendarz znajduje się u lekarza, który teraz przyjmuje.

• Czas oczekiwania na wizytę w poradni chirurgii naczyniowej wyniósł w jednym z ośrodków 700 dni, jednak pracownik rejestracji polecał osobistą wizytę w rejestracji, aby poprosić lekarzy o przyspieszenie terminu.

• W przypadku operacji krzywej przegrody nosowej, u pacjenta z nawracającymi ostrymi zapaleniami zatok w jednym w ośrodków w województwie mazowieckim zaproponowano kwalifikację do operacji w roku 2029, a następnie oczekiwanie na zabieg kolejne 2 lata.
• W przypadku jednego z ośrodków, na zabieg wstawienia stentów tętnic szyjnych pacjent poczeka ponad 200 dni. Nie wiadomo, ile dokładnie – gdy zacznie zbliżać się kolej pacjenta, ośrodek skontaktuje się z nim.

Zgodnie z szacunkami FPP, planowane nakłady na ochronę zdrowia w przyszłym roku wyniosą 6,83% PKB, liczone zgodnie z metodologią ustawową, tj. wydatki z bieżącego roku odniesione do PKB sprzed dwóch lat. Porównując PKB i wydatki z tego samego roku, tak jak liczy się wydatki na potrzeby porównań międzynarodowych oraz krajowe nakłady na inne cele, np. obronność, wydatki na zdrowie wyniosą 5,97% PKB. Aby osiągnąć faktyczny poziom nakładów na zdrowie w 2027 r. równy ustawowemu celowi 7% PKB, konieczne będzie zapewnienie dodatkowego finansowania systemu na poziomie 45,1 mld zł.

„Projekt budżetu na kolejny rok w obszarze ochrony zdrowia realizuje >>plan minimum<<, czyli wypełnia zobowiązania wynikające z ustawy, ale nie uwzględnia rzeczywistej dynamiki kosztów w systemie. Oznacza to, że NFZ w dalszym ciągu będzie mierzył się z wyzwaniami płynnościowymi, dopóki w trybie doraźnym nie zostanie uruchomione dodatkowe finansowanie w ciągu roku. Sytuację będzie utrudniać jednak wyczerpanie dostępnych rezerw – w ciągu ostatnich dwóch lat stan funduszu zapasowego obniżył się z 26 mld zł do 2,2 mld zł, a wartość nieopłaconych przez NFZ świadczeń ponadumownych przesuniętych na kolejny rok urosła z 0,8 mld zł do 6,3 mld zł” – mówi Łukasz Kozłowski, główny ekonomista Federacji Przedsiębiorców Polskich.

Poza sytuacją płynnościową, wyzwaniem dla systemu ochrony zdrowia jest efektywność kosztowa. Jak wynika z analizy FPP przedstawionej w ramach „Monitora Finansowania Ochrony Zdrowia”, w latach 2016-2024 poziom nominalnych wydatków na świadczenia opieki zdrowotnej w ramach NFZ zwiększył się o 160,3%, lecz liczba wykonywanych świadczeń jedynie o 9,8%.

„Wydajemy coraz więcej na leczenie, lecz nie dostajemy dużo więcej w zamian, przynajmniej w wymiarze ilościowym. Jednostkowy koszt pojedynczego świadczenia w NFZ przez ostatnie 9 lat urósł o 137%, podczas gdy poziom cen towarów i usług konsumpcyjnych podniósł się w tym samym czasie o 52,1%. Innymi słowy, poziom cen usług medycznych finansowanych przez NFZ rósł 2,5-krotnie szybciej niż inflacja. Bez wątpienia jednym z czynników dodatkowo napędzających koszty w ostatnich latach jest obowiązująca od 2022 r. nowelizacja ustawy o sposobie ustalania najniższego zasadniczego wynagrodzenia w ochronie zdrowia – mówi Łukasz Kozłowski, główny ekonomista Federacji Przedsiębiorców Polskich.

W ramach „Monitora Finansowania Ochrony Zdrowia” na bieżąco analizowana jest również sytuacja finansowa sektora podmiotów leczniczych, na które bezpośrednio oddziałuje stan finansów NFZ. Od początku 2024 r. można zaobserwować niepokojący wzrost zobowiązań wymagalnych SPZOZ – z 2,5 mld zł w 1 kw. 2024 r. do 3,4 mld zł w 1 kw. 2025 r., co oznacza wzrost 38,4% w ujęciu rok do roku. Jest to najszybszy systematyczny wzrost zobowiązań SPZOZ od wielu lat. Może to świadczyć o tym, że podmioty lecznicze coraz częściej reagują na opóźnienia w niektórych płatnościach ze strony NFZ na przedłużanie terminu zapłaty z tytułu realizowanych na ich rzecz dostaw lub usług.

Źródło: FPP