Medicalpress

– Wydłużaniu życia dzięki postępowi medycyny nie zawsze towarzyszy równie szybkie wydłużanie okresu życia bez niepełnosprawności. To wyzwanie, którym polski system ochrony zdrowia musi się zająć – ocenia gen broni prof. Grzegorz Gielerak z WIM-PIB. Kluczem do tego ma być większa koncentracja na profilaktyce.

Jak podaje Główny Urząd Statystyczny, w 2025 roku przeciętne trwanie życia noworodka (wskaźnik oznaczający, ile średnio lat przeżyłyby noworodki urodzone w danym roku, gdyby wzorzec umieralności według wieku nie zmienił się do końca trwania ich życia) wyniosło 75,37 roku w przypadku mężczyzn i 83,48 roku w przypadku kobiet. To odpowiednio o 0,4 i 0,2 roku dłużej niż w 2024 roku. Dla porównania w 1960 roku przeciętna długość życia mężczyzn wyniosła ok. 65 lat, natomiast kobiet prawie 71 lat. W ciągu ostatnich niemal czterech dekad średnia co do zasady rosła. W latach 1991–2019 oczekiwana długość życia w momencie urodzenia wzrosła o 8,2 roku w przypadku mężczyzn oraz o 6,7 roku w przypadku kobiet. Jedynym momentem, w którym spadła o odpowiednio 2,3 i 2,1 roku, była pandemia COVID-19 (2020–2021).

– Wydłużenie czasu życia, jakie obserwujemy na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci w Europie i większości krajów świata, związane z postępem medycyny, wiąże się nieuchronnie również z pytaniem drugim, jakim jest życie w zdrowiu. Dzisiaj widzimy wyraźnie, że tak jak dość łatwo wprowadzenie technologii związanych np. z leczeniem ostrych zespołów wieńcowych spowodowało wydłużenie czasu życia w Polsce na przestrzeni ostatnich 30 lat, tak znacznie trudniej się mierzyć z poprawą jakości życia, czyli tzw. życiem z zachowaną sprawnością – mówi w wywiadzie dla agencji Newseria gen. broni prof. dr hab. n. med. Grzegorz Gielerak, dyrektor Wojskowego Instytutu Medycznego Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie.

Dystans do krajów starej Unii

Jak podaje GUS, w 2024 roku (najświeższe raportowane przez urząd dane) trwanie życia w zdrowiu w momencie urodzenia wyniosło 61,62 roku dla mężczyzn i 65,32 roku dla kobiet. Oznacza to wzrost o 0,3 roku dla mężczyzn i o 0,7 roku dla kobiet w stosunku do 2023 roku, kiedy to liczby te wynosiły odpowiednio 61,3 oraz 64,6.

– W przypadku Polski mamy tutaj niestety wskaźniki, które pokazują nasz dystans do tego, co prezentują sobą dane pochodzące z krajów tzw. starej Unii: życie w niepełnosprawności mężczyzn na poziomie 13 lat, w przypadku kobiet aż 17, gdzie średnia unijna mówi o około dziewięciu latach. To pokazuje, że mamy do wykonania dużą pracę – zaznacza prof. Grzegorz Gielerak. – Życie w sprawności jest zasobem populacyjnym państwa. I teraz pytanie, czy państwo ambitnie podchodzi do tego, aby ten zasób był możliwie najpełniejszy i budował szeroko rozumianą strategię, w tym również siłę ekonomiczną i strategię bezpieczeństwa państwa, czy jednak chcemy oddać to pole naturze ze wszystkimi tego negatywnymi skutkami, które poniesiemy jako państwo tak w obszarze ekonomicznym, jak i w obszarze bezpieczeństwa.

Główne przyczyny utraty sprawności

W raporcie Lalonde’a (kanadyjski minister zdrowia i opieki społecznej w latach 1972–1977) z 1974 roku czytamy, że za stan zdrowia każdego człowieka w największej mierze odpowiada styl życia. Wskazywane przez niego czynniki pogarszające trwanie życia w zdrowiu właściwie nie zmieniły się do dziś. To m.in. otyłość, niewłaściwa dieta czy zaniechanie aktywności fizycznej. Podobne obszary ryzyka definiują współcześnie również polscy lekarze.

– Czynnikami, które w największym stopniu odpowiadają za poczucie niepełnosprawności, są szeroko rozumiane, definiowane potocznie, bóle krzyża, ale również depresja, poczucie lęku. To jest również otyłość. Jeżeli spojrzymy natomiast na dwa czynniki, które mają największe znaczenie jako czynniki przyczynowe, to są nimi nieprawidłowa glikemia oraz otyłość i nadwaga. Poza tym mamy proste wytyczne, nieskomplikowane, niedrogie, dotyczące tego, w którym kierunku jako państwo powinniśmy w tym względzie zmierzać – wskazuje dyrektor WIM-PIB w Warszawie.

Wydatki na profilaktykę a bezpieczeństwo

Jak dodaje, dyskusja na temat tego, jak wygląda długość życia w niepełnosprawności, jest okazją do tego, by zrewidować podejście do nakładów przeznaczanych w Polsce na działania profilaktyczne. Według danych Eurostatu w 2023 roku wydatki na profilaktykę stanowiły w Polsce 1,7 proc. bieżących wydatków na opiekę zdrowotną, wobec 3,7 proc. średnio w UE.

– Czy godzimy się na to, aby państwo wydawało pieniądze głównie na politykę obronną – przypomnę, że to jest aż 4,8 proc. PKB – w sytuacji, kiedy na profilaktykę wydajemy tylko 1,7 proc. budżetu zdrowotnego [cały budżet na publiczną ochronę zdrowia to zgodnie z tzw. ustawą nakładową 6,8 proc. PKB sprzed dwóch lat w bieżącym roku i 7 proc. w przyszłym – red.]. Zestawiając te dwie wartości ze sobą, powiem tak: kupujemy sprzęt, zbroimy się, ale miejmy świadomość, że za kilka–kilkanaście lat nie będziemy dysponować potencjałem ludzkim, który ten sprzęt będzie w stanie wykorzystać i obsłużyć – podkreśla dyrektor WIM-PIB.

Z raportu „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania”, opracowanego przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH, wynika, że w 2025 roku 64 proc. mężczyzn w Polsce w wieku powyżej 20 lat miało zbyt wysoką masę ciała (BMI wyższe niż 25), a u 15 proc. występowała otyłość (BMI przekraczał wartość 30). Co istotne, już w grupie 20–39 lat ponad połowa mężczyzn miała zbyt wysoką masę ciała (45 proc. wykazywało nadwagę, a 8 proc. otyłość).

– Jeżeli mielibyśmy efektywnie zmienić podejście do profilaktyki w Polsce, powinniśmy zacząć od nakładów, ale też i od tego, że musi ona być prowadzona na każdym poziomie. Ona nie może się sprowadzać wyłącznie do reklam, do informowania o tym, że coś jest zdrowe, czy nie. Musi stać się stylem życia, również dzieci i młodzieży, i to musi dziać się w szkole – wskazuje gen. Grzegorz Gielerak. – To dotyczy również armii, która jest bardzo zainteresowana tym, aby mieć zdrowych 20-latków, a potem ten potencjał jedynie wzmacniać. Elementem, który może pozytywnie wpłynąć na tę kwestię, jest np. nauka o starzeniu się. To jest rzecz bardzo popularna na Zachodzie.

Profilaktyka dla dwudziestolatków i edukacja

Większość młodych dorosłych może od maja 2025 roku skorzystać z rządowego programu profilaktycznego Moje Zdrowie. Jest kierowany do osób, które ukończyły 20 lat. W ramach tego programu można wykonać badania pozwalające wcześnie zidentyfikować obecność czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, m.in. lipidogram, oznaczenie poziomu glukozy czy lipoproteiny (a).

Z danych Centrum e-Zdrowia na 8 listopada br. wynika, że ankietę kwalifikującą do skorzystania z programu wypełniło nieco ponad 19 proc. uprawnionych. Wskaźnik dla grup wiekowych 20–29 i 30–39 wyniósł odpowiednio 19,63 proc. i 19,2 proc. Te dwie grupy nie były objęte wcześniej działającym rządowym programem „Profilaktyka 40 plus”. Najwyższy wskaźnik (21,26 proc.) jest wśród osób w przedziale wiekowym 70–79 lat. Statystyki wskazują, że częściej z programu korzystają kobiety niż panowie – ich udział w liczbie ankiet wynosi prawie 62 proc.

– Proste, wykonywane powszechnie badania mogą istotnie wpłynąć na populacyjną poprawę w tym zakresie. To wszystko ma szansę się zmienić pod warunkiem odpowiednich nakładów, ale też i edukacji, zarówno w społeczeństwie, jak i wśród personelu medycznego w kontekście nauki na temat starzenia się. Personel medyczny, aby być właściwie przygotowany do budowania potencjału zdrowotnego w zakresie skrócenia czasu życia w niepełnosprawności, przede wszystkim musi dysponować narzędziami w postaci stosownych programów medycznych – podsumowuje ekspert.

Źródło: Newseria

Podczas XVIII Krajowego Zjazdu Delegatów Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy (OZZL), który odbył się 9–10 października 2026 roku, przyjęto apel wzywający polityków i dziennikarzy do zaprzestania obarczania całego środowiska lekarskiego odpowiedzialnością za systemowe problemy ochrony zdrowia. Związek podkreśla, że odpowiedzialność za organizację systemu spoczywa na rządzących, a nie na lekarzach. Podczas zjazdu Grażyna Cebula-Kubat została ponownie wybrana na przewodniczącą OZZL na czteroletnią kadencję.

Poniżej publikujemy pełną treść apelu:

Apel XVIII Krajowego Zjazdu Delegatów OZZL z dnia 10 października 2026 roku

Apelujemy do polityków i niektórych dziennikarzy o zaprzestanie wykorzystywania systemowych patologii, które dotykają również nas, w celu budowania szkodliwej i fałszywej propagandy oraz mowy nienawiści względem całej społeczności lekarskiej, nieustannie prowadzonej w ciągu ostatnich miesięcy.

Jasno powinno wybrzmieć, że za kryzys w ochronie zdrowia odpowiadają działacze polityczni
i rządzący budujący ten system. Za organizację systemu opieki zdrowotnej odpowiada rząd, a nie lekarze. To nie my wprowadziliśmy zasady prowadzące do powstawania kominów płacowych oraz nadużywania mechanizmów finansowania ochrony zdrowia. Bulwersuje nas to tak samo jak państwa.

Do dziennikarzy i opinii publicznej apelujemy o zachowanie rzetelności i obiektywizmu.

XVIII Krajowy Zjazd Delegatów Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy

10 października 2026 r.

Grażyna Cebula – Kubat – Przewodnicząca OZZL wybrana podczas ww. Zjazdu na kolejną
4-letnią kadencję podkreśla:

„Lekarze każdego dnia z pełnym zaangażowaniem wykonują swoją pracę, troszcząc się o zdrowie, życie i bezpieczeństwo pacjentów, często w trudnych warunkach wynikających z niedoskonałości systemu ochrony zdrowia. Niezależnie od problemów organizacyjnych i systemowych, dobro pacjenta pozostaje dla środowiska lekarskiego najwyższym priorytetem.”

Źródło: inf pras

Ministerstwo Zdrowia rozpoczęło kolejny etap prac nad Polityką Lekową Państwa na lata 2026–2031. Nowy dokument ma wyznaczyć długofalowe kierunki dotyczące m.in. dostępu pacjentów do refundowanych terapii, bezpieczeństwa lekowego, programów lekowych i wydatków publicznych. Resort zapowiada również szersze wykorzystanie danych o rzeczywistych efektach leczenia, cyfryzacji i narzędzi AI oraz większą rolę farmaceutów, lekarzy i innych zawodów medycznych. O założeniach strategii dyskutowano podczas Okrągłego Stołu na Forum Ekonomicznym w Karpaczu.

„Zaczynamy rozmowę o przyszłości polskiej polityki lekowej. Stąd okrągły stół z udziałem ekspertów, przedstawicieli zawodów medycznych, samorządów gospodarczych oraz instytucji odpowiedzialnych za funkcjonowanie rynku leków. Chcemy spojrzeć dalej niż na kolejne obwieszczenie i kolejną listę refundacyjną. Porozmawiać o tym, jak powinien wyglądać polski system lekowy za 5, 10 i 15 lat” – podkreśla wiceminister Katarzyna Kacperczyk.

Polityka Lekowa Państwa na lata 2026-2031 będzie kontynuacją dokumentu realizowanego w latach 2018-2022. Wyznaczy najważniejsze kierunki rozwoju polityki lekowej w Polsce na kolejne pięć lat, odpowiadając na wyzwania związane z dostępnością terapii, bezpieczeństwem lekowym oraz efektywnym wykorzystaniem środków publicznych.

„Polityka lekowa to dziś jednocześnie polityka zdrowotna, gospodarcza i polityka bezpieczeństwa państwa. Programy lekowe otworzyły polskim pacjentom dostęp do wielu nowoczesnych terapii. Teraz czas na ich kolejny etap. Rozmawiamy o tym, jak je upraszczać, jak ograniczać zbędne obciążenia administracyjne i jak szerzej wykorzystywać dane do oceny rzeczywistych efektów leczenia. Nowoczesny program lekowy powinien być projektowany wokół pacjenta i efektu zdrowotnego, a nie wokół procedury” – dodaje wiceminister zdrowia.

Prace koncepcyjne nad nową strategią rozpoczęły się w październiku 2025 r. Ich celem jest identyfikacja najważniejszych problemów systemowych oraz wypracowanie długofalowych rozwiązań we współpracy z kluczowymi interesariuszami rynku ochrony zdrowia.

Szerokie konsultacje z ekspertami i instytucjami

Prace nad dokumentem prowadzone są w formule szerokiego dialogu z przedstawicielami administracji publicznej, instytucji systemu ochrony zdrowia oraz organizacji branżowych.

W październiku 2025 r. Ministerstwo Zdrowia zwróciło się do organizacji reprezentujących sektor farmaceutyczny, ekspertów oraz partnerów społecznych o wskazanie najważniejszych wyzwań i propozycji rozwiązań w ramach siedmiu celów strategicznych.

W kolejnych miesiącach przeanalizowano zgłoszone stanowiska, przeprowadzono spotkania z przedstawicielami innych resortów oraz podmiotów zaangażowanych w realizację polityki lekowej. Odbyły się także konsultacje z instytucjami nadzorowanymi przez Ministra Zdrowia oraz departamentami Ministerstwa Zdrowia.

W proces prac włączono również kluczowe instytucje publiczne, w tym Narodowy Fundusz Zdrowia, Główny Inspektorat Farmaceutyczny, Agencję Badań Medycznych, Centrum e-Zdrowia oraz Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji.

„Polityka lekowa wymaga zarówno silnych instytucji państwa, jak i bardzo dobrej współpracy między nimi. Zaproszone do procesu zostały instytucje dysponujące ogromną wiedzą i zasobami danych. Wyzwaniem na kolejne lata jest lepsze łączenie tych kompetencji i informacji. Państwo powinno nie tylko reagować na problemy rynku leków, ale także coraz wcześniej je przewidywać” – mówi wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk.

Dane, analityka i zdolność do podejmowania strategicznych decyzji będą równie ważne jak same regulacje. Przyszłość polityki lekowej będzie również cyfrowa.

„Mamy dziś ogromne zasoby danych o refundacji, preskrypcji leków, realizacji recept, przebiegu terapii czy wykorzystaniu świadczeń. Kolejnym krokiem musi być ich lepsze łączenie i wykorzystywanie do podejmowania decyzji. Chcemy, aby cyfryzacja pozwalała szybciej oceniać skuteczność terapii w rzeczywistej praktyce, monitorować wydatki, identyfikować ryzyka niedostępności leków i lepiej planować potrzeby pacjentów. To także przestrzeń dla nowych narzędzi analitycznych i AI” – dodaje wiceminister.

Nowoczesna polityka lekowa musi opierać się na danych i rzeczywistych efektach leczenia, a nie wyłącznie na sprawozdawczości. Jej przyszłość to także większe wykorzystanie kompetencji zawodów medycznych, które stanowią jeden z najcenniejszych zasobów systemu ochrony zdrowia.

„Farmaceuci, lekarze, pielęgniarki i inni profesjonaliści medyczni powinni być aktywnymi uczestnikami polityki lekowej. Nowe zadania są szerokie: od profilaktyki i poprawy adherencji, przez opiekę farmaceutyczną, po monitorowanie bezpieczeństwa i efektów terapii” – podsumowuje Katarzyna Kacperczyk.

Kolejny etap prac

Nowa Polityka Lekowa Państwa będzie koncentrować się na siedmiu obszarach:

  1. zwiększaniu dostępności refundacyjnej i rynkowej leków dla pacjentów,
  2. optymalizacji wydatków płatnika publicznego,
  3. wzmacnianiu bezpieczeństwa lekowego Polski oraz rozwoju sektora farmaceutycznego,
  4. poprawie adherencji do leczenia i ograniczaniu marnowania środków publicznych,
  5. przeglądzie roli instytucji odpowiedzialnych za realizację polityki lekowej,
  6. redefinicji roli kadr medycznych w polityce lekowej państwa,
  7. wykorzystaniu nowoczesnych rozwiązań technologicznych wspierających system.

W Departamencie Polityki Lekowej i Farmacji ustalono harmonogram dalszych prac merytorycznych oraz powołano zespoły odpowiedzialne za przygotowanie poszczególnych części dokumentu.

Zakończenie prac nad Polityką Lekową Państwa na lata 2026-2031 planowane jest w 2026 r.

Źródło: MZ

Czy wpisanie terapii na listę refundacyjną rzeczywiście oznacza, że pacjent może z niej skorzystać? Federacja Przedsiębiorców Polskich zwraca uwagę, że w praktyce dostęp do świadczeń gwarantowanych zależy nie tylko od wskazań medycznych, ale również od kategorii refundacyjnej oraz sposobu finansowania przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Zdaniem organizacji pacjenci z chorobami przewlekłymi i rzadkimi częściej niż chorzy onkologicznie muszą czekać na rozpoczęcie leczenia, mimo że spełniają kryteria kwalifikacji do programu lekowego. FPP apeluje do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów o analizę obowiązujących przepisów i rozpoczęcie dyskusji nad zapewnieniem bardziej równego dostępu do refundowanych terapii.

FPP od lat analizuje wyzwania związane z funkcjonowaniem ochrony zdrowia, w tym jego finansowaniem. Jednak zwraca również uwagę, na inne wyzwania z którymi boryka się system opieki zdrowotnej w Polsce, w tym rzeczywistą dostępność świadczeń dla pacjentów.

Leki refundowane dostępne w aptekach, programach lekowych oraz katalogu chemioterapii stanowią część świadczeń gwarantowanych określonych w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W praktyce pacjenci korzystający z poszczególnych kategorii refundacyjnych znajdują się jednak w odmiennych sytuacjach.

Pacjenci realizujący recepty na refundowane leki apteczne mają co do zasady zapewniony dostęp do terapii po uzyskaniu recepty. Inaczej wygląda sytuacja wielu osób leczonych w programach lekowych lub w ramach katalogu chemioterapii. W ich przypadku sama obecność terapii na liście refundacyjnej nie zawsze oznacza możliwość natychmiastowego rozpoczęcia leczenia, mimo że formalnie jest ona świadczeniem gwarantowanym.

Zdaniem FPP problem ten szczególnie dotyka pacjentów z chorobami przewlekłymi i rzadkimi, dla których opóźnienie rozpoczęcia leczenia może mieć istotne konsekwencje zdrowotne.

Federacja zwraca również uwagę na różnice występujące w obrębie samych programów lekowych. Obowiązujące przepisy sprawiają, że sytuacja pacjentów może być odmienna w zależności od rodzaju jednostki chorobowej, na którą cierpią – tzn. czy jest to choroba onkologiczna, czy inne poważne schorzenie, w tym choroba rzadka lub przewlekła. Zgodnie z założeniami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz wielokrotnymi deklaracjami przedstawicieli Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia, pacjenci onkologiczni powinni mieć zapewnione finansowanie diagnostyki i leczenia bez limitów oraz bez oczekiwania. W praktyce oznacza to, że świadczenia udzielane tej grupie pacjentów, w tym również nadwykonania, są rozliczane przez NFZ w pierwszej kolejności.

Inaczej wygląda sytuacja pacjentów chorujących na stwardnienie rozsiane, RZS czy wspomniane już choroby rzadkie. W ich przypadku możliwość rozpoczęcia leczenia często zależy od wartości umowy zawartej między NFZ a szpitalem oraz od tego, czy świadczeniodawca ma gwarancję zapłaty za nadwykonania. W praktyce pacjenci mogą być zmuszeni do oczekiwania na włączenie do programu lekowego przez wiele miesięcy, mimo spełniania kryteriów kwalifikacji i objęcia danej terapii refundacją. Zdaniem FPP jest to przejaw nierówności, który może budzić poważne wątpliwości z perspektywy konstytucyjnej zasady równego dostępu do świadczeń finansowanych ze środków publicznych. Leczenie pacjentów znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji zdrowotnej powinno być finansowane w sposób nielimitowany, niezależnie od rozpoznania i kategorii refundacyjnej terapii.

W ocenie FPP rodzi to pytania o realizację konstytucyjnej zasady równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

„W ostatnich latach Ministerstwo Zdrowia podjęło wiele działań zwiększających dostęp pacjentów do nowoczesnych terapii. Możemy śmiało mówić o przełomie w kontekście refundacji innowacyjnych cząsteczek. Uważamy jednak, że równie ważne jest zapewnienie, aby decyzje refundacyjne przekładały się na rzeczywistą i możliwie równą dostępność leczenia dla wszystkich pacjentów, niezależnie od rodzaju choroby czy kategorii refundacyjnej terapii” – podkreśla Federacja Przedsiębiorców Polskich.

Dlatego organizacja zwróciła się do Departamentu Równego Traktowania KPRM z prośbą o przeanalizowanie obecnych rozwiązań oraz rozpoczęcie dyskusji na temat większej spójności systemu. Zdaniem FPP celem powinno być stworzenie takich warunków, aby pacjenci korzystający ze świadczeń gwarantowanych mogli liczyć na bardziej równy i przewidywalny dostęp do leczenia.

Źródło: inf pras

Ministerstwo Zdrowia przedstawiło do konsultacji publicznych projekt jednej z najbardziej kompleksowych reform organizacji pracy personelu medycznego ostatnich lat. Najwięcej uwagi przyciągają propozycje ograniczenia wynagrodzeń finansowanych ze środków publicznych oraz limitu pracy do równowartości dwóch etatów. W projekcie znalazło się jednak rozwiązanie, które może mieć równie istotne znaczenie dla funkcjonowania systemu: znaczące rozszerzenie kompetencji prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. To właśnie on będzie mógł wyrażać zgodę na odstępstwa od nowych ograniczeń w sytuacjach uzasadnionych potrzebami zdrowotnymi mieszkańców.

Projekt nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest elementem szerszego pakietu zmian zapowiadanego przez Ministerstwo Zdrowia. Resort argumentuje, że celem reform jest uporządkowanie zasad zatrudniania personelu medycznego, poprawa dostępności świadczeń oraz ograniczenie zjawiska nadmiernego obciążenia lekarzy pracujących jednocześnie w wielu placówkach.

Nie tylko limity wynagrodzeń

Najbardziej komentowaną propozycją jest wprowadzenie maksymalnej stawki wynagrodzenia finansowanego ze środków publicznych – 240 zł brutto za godzinę oraz miesięcznego limitu odpowiadającego 16-krotności płacy minimalnej, czyli obecnie 76,8 tys. zł brutto. Projekt przewiduje również, że łączny czas pracy osoby wykonującej zawód medyczny w podmiotach finansowanych przez NFZ nie będzie mógł przekroczyć równowartości dwóch pełnych etatów, niezależnie od formy zatrudnienia. Ograniczenia mają objąć zarówno umowy o pracę, jak i kontrakty cywilnoprawne.

Resort zdrowia uzasadnia te rozwiązania koniecznością zwiększenia bezpieczeństwa pacjentów oraz poprawy organizacji pracy w publicznym systemie ochrony zdrowia. Wielogodzinna praca w kilku placówkach od lat wskazywana jest jako jeden z czynników zwiększających ryzyko przemęczenia personelu oraz utrudniających planowanie grafików.

Prezes NFZ będzie decydował o wyjątkach

Projekt przewiduje możliwość odstąpienia od nowych limitów, jeśli ich stosowanie mogłoby zagrozić zapewnieniu mieszkańcom dostępu do świadczeń zdrowotnych. Decyzję w takich przypadkach będzie podejmował prezes Narodowego Funduszu Zdrowia.

Zgoda będzie mogła zostać wydana na wniosek świadczeniodawcy i będzie miała charakter indywidualny. Oznacza to, że nowe przepisy nie będą miały całkowicie sztywnego charakteru – pozostawią możliwość reagowania na sytuacje, w których braki kadrowe mogłyby doprowadzić do ograniczenia działalności oddziałów lub wydłużenia kolejek do leczenia.

Odpowiedź na problemy kadrowe

Mechanizm wyjątków wydaje się odpowiedzią na jedną z najczęściej podnoszonych obaw dotyczących projektu.

Według danych OECD i Komisji Europejskiej Polska od lat należy do państw z jedną z najniższych liczb lekarzy przypadających na 1000 mieszkańców. Niedobory personelu są szczególnie widoczne w szpitalach powiatowych, gdzie wielu specjalistów pracuje równocześnie w kilku placówkach.

Gdyby nowe limity zaczęły obowiązywać bez żadnych wyjątków, część świadczeniodawców mogłaby mieć trudności z zapewnieniem całodobowych dyżurów i utrzymaniem ciągłości udzielania świadczeń.

Nowe kompetencje prezesa NFZ mają więc pełnić rolę swoistego „bezpiecznika”, umożliwiającego elastyczne reagowanie tam, gdzie rygorystyczne stosowanie przepisów mogłoby pogorszyć dostępność leczenia.

Większa rola Funduszu

Projekt wpisuje się również w szerszy trend wzmacniania kompetencji Narodowego Funduszu Zdrowia.

W ostatnich miesiącach Fundusz otrzymuje kolejne narzędzia związane z monitorowaniem jakości świadczeń, analizą danych, kontrolą organizacji leczenia oraz nadzorem nad wykorzystaniem środków publicznych. Teraz do tego katalogu może dołączyć możliwość podejmowania decyzji dotyczących wyjątków od zasad zatrudniania personelu medycznego.

Oznacza to, że NFZ będzie nie tylko płatnikiem świadczeń, ale również instytucją mającą realny wpływ na organizację pracy placówek finansowanych ze środków publicznych.

Konsultacje mogą jeszcze zmienić projekt

Propozycje Ministerstwa Zdrowia zostały skierowane do konsultacji publicznych, dlatego ich ostateczny kształt może jeszcze ulec zmianie. Można spodziewać się szerokiej dyskusji zarówno nad limitami wynagrodzeń i czasu pracy, jak i nad zakresem uznaniowości pozostawionej prezesowi NFZ.

Eksperci zwracają uwagę, że skuteczność nowych przepisów będzie zależała od tego, czy uda się znaleźć równowagę między potrzebą uporządkowania systemu a zapewnieniem dostępności świadczeń. W wielu regionach kraju to właśnie możliwość elastycznego stosowania wyjątków może przesądzić o tym, czy reforma poprawi organizację pracy, czy stanie się dodatkowym wyzwaniem dla szpitali zmagających się z niedoborem personelu.

Źródło: Gov.pl