7 sierpnia obchodzimy Dzień Pracownika Opieki nad Osobami Starszymi – to ważny moment, by zwrócić uwagę także na miliony opiekunów nieformalnych. Raport „Wyczerpani” Fundacji Penumbra Polska pokazuje, że łączenie pracy z opieką nad bliskimi to dla nich ciągły stres, wyczerpanie i ogromne koszty.

W skrócie:

• Niewidzialny drugi etat: Ponad połowa (52%) aktywnych zawodowo opiekunów poświęca ponad 20 godzin tygodniowo na opiekę nad bliskim. W 74% przypadków są to starzejący się rodzice lub teściowie.
• Kryzys psychiczny: 3 na 4 opiekunów odczuwa na co dzień wysoki lub bardzo wysoki poziom stresu. Nikt z badanych nie zaznaczył opcji „bardzo niski/brak stresu”.
• Finansowy ciężar: Średnia kwota wydatków na leczenie i opiekę to aż 4 300 zł miesięcznie. 42% opiekunów musi aktywnie szukać dodatkowych źródeł finansowania (np. zbiórki online, pożyczki).
• Opiekunowie w cieniu: Jedynie 1 na 10 czuje się w pełni komfortowo, komunikując swoje potrzeby opiekuńcze przełożonemu.

Drugi etat bez etatu

Z okazji Dnia Pracownika Opieki nad Osobami Starszymi warto przypomnieć, że w Polsce szacuje się, iż już kilka milionów osób pełni rolę opiekuna bliskiej osoby (głównie są to kobiety). Raport „Wyczerpani” dobitnie pokazuje, że dla większości z nich to pełnoprawny, choć bezpłatny, drugi etat. Co piąty opiekun łączy opiekę nad kilkoma niesamodzielnymi członkami rodziny, mierząc się najczęściej z ich chorobami neurologicznymi (63%, np. udar), chorobami serca (36%) oraz wielochorobowością (40%).

– Znaleźliśmy się w demograficznym klinczu, w którym rosnąca długowieczność, przy jednoczesnym braku systemowych rozwiązań opiekuńczych, spycha ciężar troski o bliskich na barki rodzin. […] Opiekun rodzinny w Polsce funkcjonuje w trybie permanentnego kryzysu, stawiając własne potrzeby na samym końcu hierarchii ważności. To prosta droga do wypalenia, które uderza nie tylko w dobrostan jednostki, ale rykoszetem trafia w rynek pracy i system ochrony zdrowia – podkreśla Anna Szabowska-Walaszczyk, inicjatorka badania i współzałożycielka Fundacji Penumbra Polska.

Cena opieki: zdrowie i portfel

Koszt łączenia pracy i opieki nad seniorem czy osobą chorą jest mierzalny. Aż 75% badanych nie ma czasu, by dbać o własne zdrowie, a 71% rezygnuje z własnych potrzeb. Tylko 2% z nich ma w kalendarzu zaplanowane wizyty lekarskie.

Opieka to również potężne wyzwanie domowego budżetu. Średnia kwota wydatków na leczenie i opiekę wynosi 4 300 zł miesięcznie, ale w skrajnych przypadkach sięga nawet 10 000 zł. Z tego powodu 42% opiekunów szuka dodatkowego finansowania, angażując w to rodzinę lub decydując się na internetowe zbiórki.

– Choroba uderza potrójnie: zdrowotnie, emocjonalnie i finansowo. Szczególnie gdy wykluczenie zawodowe chorego powoduje nagły spadek dochodów przy jednoczesnym wzroście wydatków związanych z kosztami leczenia. Raport dowodzi, że ciężar opieki spoczywa na bliskich, również finansowy. – komentuje Natalia Zdrojewska, Head of Growth w Pomagam.pl, serwisu do prowadzenia zbiórek pieniędzy na leczenie.

Rynek pracy wciąż niegotowy na „pokolenie kanapka”

Choć problem narasta, miejsca pracy rzadko oferują systemowe wsparcie. Zaledwie 19% opiekunów uważa, że ich firma ma świadomość wyzwań, z jakimi się mierzą, a 30% nie ma dostępu do absolutnie żadnych form wsparcia w pracy. Aż 64% badanych wskazuje, że najbardziej brakuje im dostępu do płatnego urlopu opiekuńczego.

O tym, jak potężny to problem, świadczy fakt, że 92% badanych wskazuje stres i zmęczenie psychiczne jako największe wyzwanie zawodowe. Wsparcie w pracy drastycznie zmienia tę perspektywę – wśród osób czujących wsparcie przełożonego, 34% ocenia swoje zdrowie psychiczne dobrze. W grupie bez takiego wsparcia odsetek ten spada do zaledwie 5%.

Raport jest dostępny za darmo na stronie:

O badaniu

Badanie „Kanapka w biznesie” zostało przeprowadzone online od grudnia 2025 do lutego 2026 przez Fundację Penumbra Polska. W badaniu wzięło udział 284 aktywnych zawodowo opiekunów z całej Polski. Partnerami raportu są: Pomagam.pl, Fundacja Mamo Pracuj oraz Kancelaria People & Law.  

O organizatorze i partnerach

Fundacja Penumbra Polska działa na rzecz profilaktyki i poprawy jakości życia osób z chorobami mózgu (w szczególności po udarze), osób starszych oraz opiekunów rodzinnych. Fundację założyła Anna Szabowska-Walaszczyk wraz ze swoją mamą po doświadczeniu udaru.

Pomagam.pl to serwis do zakładania darmowych zbiórek online, bez prowizji i opłat. Umożliwia szybkie i bezpieczne wsparcie leczenia, bliskich w potrzebie oraz inicjatyw społecznych i kulturalnych. Przy serwisie działa także Fundacja Pomagam.pl, która reaguje wszędzie tam, gdzie jest taka potrzeba, łącząc ludzi i organizacje oraz ułatwiając działania na rzecz osób poszkodowanych i potrzebujących.

Portal i Fundacja Mamo Pracuj od ponad 14 lat wspiera kobiety, szczególnie mamy, w powrocie na rynek pracy i rozwoju, realizując dziesiątki programów rozwojowych z pracodawcami z branż m.in. IT, finansów i konsultingu. Pomaga pracodawcom dotrzeć do niezauważonej dotąd grupy kandydatek, dzięki czemu mogą skuteczniej pozyskiwać nowych pracowników.

People & Law to pierwsza w Polsce butikowa kancelaria prawa pracy stworzona i zarządzana przez dwie radczynie prawne: dr Iwonę Jaroszewską-Ignatowską i Katarzynę Sarek-Sadurską. Kancelaria specjalizuje się w prawie dotyczącym ludzi w firmach. Wspiera Działy HR, People & Culture, prawniczki i prawników oraz zespoły compliance we wszystkich kwestiach prawa pracy.

Personel i Zarządzanie (partner medialny) to pierwsze czasopismo dla branży HRM w Polsce. Od ponad 30 lat obserwuje polskie działy personalne i bierze aktywny udział w ich transformacji. Jest miesięcznikiem dla menedżerów HR i HR biznes partnerów, niezbędnym dla każdego lidera.

źródło: pomagam.pl