W 2024 roku ponad 14,3 miliona dzieci na świecie nie przyjęło żadnej dawki szczepionki – to wynik rocznego raportu WHO i UNICEF. Ta liczba przewyższa cel wyznaczony na 2024 rok o około cztery miliony dzieci i jest o 1,4 miliona wyższa niż w roku 2019

To dzieci określane jako „zero-dose” – niemające dostępu do jakiejkolwiek rutynowej ochrony przed chorobami, jak błonica, tężec czy krztusiec. Gdy w 2024 roku 115 milionów niemowląt otrzymało pierwszą dawkę szczepionki DTP, a 109 milionów ukończyło pełną serię trzech dawek, to oznacza, że około 20 mln nadal ma niekompletny cykl – w tym wspomniane 14,3 mln w ogóle nie było szczepionych.

Gdzie ryzyko jest największe? Ponad połowa tych dzieci mieszka w krajach dotkniętych konfliktem, niestabilnością polityczną lub kryzysami humanitarnymi. Dziesięć państw odpowiada za ponad połowę przypadków: między innymi Nigeria, Indie, Sudan, DR Kongo, Etiopia, Pakistan, Afganistan, Jemen, Angola i Indonezja.

Raport alarmuje, że brak funduszy na szczepienia, ograniczony dostęp, konflikty i rosnąca dezinformacja sprawiają, że nawet dobrze chronione wcześniej regiony tracą osiągnięty poziom ochrony. Przykładem są USA i Europa, gdzie pokrycie szczepieniem przeciw odrze i MMR spadło poniżej progu koniecznego do tzw. odporności zbiorowej – co doprowadziło do największych od lat wybuchów epidemii .

Paradoksalnie, mimo że globalne wskaźniki pokrycia DTP3 utrzymują się na poziomie 85 %, to „zero-dose” dzieci przybywa. To znak, że problemy mają charakter strukturalny: słabe systemy zdrowotne, wyrównywanie dostępu oraz rosnące znaczenie wspólnej odpowiedzialności społeczeństwa za zdrowie.

W opinii dr Kate O’Brien z WHO „stagnacja poziomu szczepień, nawet niewielkie spadki, mają dramatyczne konsekwencje”, ponieważ otwierają „drzwi do wybuchów chorób, wywierając presję na i tak osłabiony system ochrony zdrowia”. WHO tę samą diagnozę potwierdza prof. Tedros Adhanom Ghebreyesus: „Drastyczne cięcia w pomocy i dezinformacja mogą odwrócić dekady postępów”.

Niezależnie od bogactwa kraju kluczowe pozostaje zaufanie do szczepień. WHO klasyfikuje wahania społecznej akceptacji jako jedną z dziesięciu największych globalnych zagrożeń dla zdrowia. Szczepienia ocalały już miliony dzieci. Badania WHO szacują, że zapobiegły 3,5–5 milionom zgonów rocznie. Ale jeśli nie zmienimy kursu, liczba „zero-dose” dzieci będzie dalej rosnąć, a wraz z nią będą rosły epidemiczne zagrożenia.

Źródło: WHO

Nowe przepisy, określone w art. 7 pkt 6 nowelizacji, nakładają obowiązek wprowadzenia tzw. „Standardu ochrony małoletnich” w każdej placówce medycznej do dnia 15 sierpnia 2024 roku. Zrzeszone w ramach Pracodawców dla Zdrowia sieci LUX MED i Centrum Medyczne CMP stworzyły uniwersalne, a jednocześnie precyzyjne wytyczne, które mają na celu zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa dzieci. Nowe standardy nie tylko zabezpieczają małoletnich w trakcie pobytu w placówce medycznej, ale również przewidują konkretne procedury działania w przypadku podejrzenia krzywdzenia dzieci poza placówką.

• Sieci LUX MED i Centrum Medyczne CMP, zrzeszone w ramach Związku Pracodawców dla Zdrowia, podjęły wspólną inicjatywę opracowania Karty Dobrych Praktyk dot. ochrony małoletnich przed krzywdzeniem.
• Opracowany standard zawiera uniwersalne, a jednocześnie precyzyjne zasady, które mają zapewnić bezpieczeństwo dzieci nie tylko w placówce medycznej, ale także poza nią w przypadku dostrzeżenia przez personel oznak krzywdzenia małoletnich. 
• Standard został opracowany przez interdyscyplinarny zespół specjalistów -przedstawicieli firm zrzeszonych w ramach Pracodawców dla Zdrowia. Inicjatywa powstała w związku z wejściem w życie tzw. ustawy Kamilka – ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. stanowiącej nowelizację Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wprowadzającej nowe rozwiązania mające na celu zapewnienie ochrony małoletnim.

• Zasady bezpiecznych relacji: Wytyczne dotyczące bezpiecznych interakcji między małoletnimi a personelem placówki medycznej.
• Procedury interwencyjne: Dokładne kroki działania w przypadku podejrzenia zagrożenia zdrowia lub życia dziecka, w tym podejrzenia przestępstwa na jego szkodę.
• Zgłaszanie przestępstw: Sposób składania zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego.
• Procedura Niebieskiej Karty: Instrukcje dotyczące uruchomienia procedury Niebieskiej Karty, mającej na celu interwencję w sytuacjach zagrożenia.
• Wgląd sądu w sytuację rodzinną: Procedura informowania sądu opiekuńczego o konieczności wglądu w sytuację rodziny dziecka.
• Wsparcie dla małoletnich: Zasady ustalania wsparcia psychologicznego i emocjonalnego dla dzieci po ujawnieniu przypadków krzywdzenia.
• Przygotowanie personelu: Wytyczne dotyczące szkoleń personelu medycznego oraz zasady dokumentowania działań w zakresie ochrony małoletnich.
• Edukacja rodziców i dzieci: Zasady udostępniania standardów rodzicom, opiekunom i dzieciom oraz ich edukacji w zakresie stosowania tych zasad.
• Zasady korzystania z Internetu: Procedury ochrony dzieci przed zagrożeniami w sieci i treściami szkodliwymi, zarówno online, jak i w innych formach.
• Procedura zatrudniania personelu: Kryteria zatrudniania personelu medycznego, z uwzględnieniem konieczności ochrony małoletnich.
• Monitorowanie i aktualizacja standardów: Regularny przegląd i aktualizacja standardów, aby zapewnić ich ciągłą adekwatność i skuteczność.

– „Jako Pracodawcy dla Zdrowia będziemy kontynuować wspólne działania na rzecz wdrożenia i egzekwowania opracowanych standardów, zapewniając tym samym wysoki poziom ochrony dzieci we wszystkich placówkach medycznych członków Stowarzyszenia w Polsce. To początek działań z ramienia związku. W następnych krokach chcemy mocno postawić na propagowanie tych zasad zarówno wśród pacjentów, jaki i personelu medycznego” – wyjaśnia Anna Rulkiewicz, Prezeska Stowarzyszenia Pracodawców dla Zdrowia

„Jestem dumna, że Związek Pracodawcy dla Zdrowia realizuje inicjatywy swoich członków z tak dużą otwartością. Propozycja Standardu została stworzona celem zapewnienia identycznych i najwyższych standardów ochrony małoletnich, tak aby mimo trudnych sytuacji, jakie czasami zdarzają się małym pacjentom reagować na nie z troską i wrażliwością również w placówkach medycznych” – komentuje Ewelina Wójcik, koordynator zespołu ekspertów, radca prawny Centrum Medycznego CMP.

Dzięki tej inicjatywie, dzieci i ich rodziny mogą czuć się bezpieczniej, wiedząc, że ich dobro jest priorytetem dla wszystkich placówek medycznych w kraju.

Karta Dobrych Praktyk dot. ochrony małoletnich przed krzywdzeniem – pobierz.