Medicalpress

O możliwościach terapii biologicznych, wpływie łuszczycy na codzienne życie oraz barierach w dostępie do leczenia serwis Zdrowie PAP porozmawiał z prof. dr hab. n. med. Joanną Narbutt z Kliniki Dermatologii, Dermatologii Dziecięcej i Onkologicznej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

Jak bardzo zmieniło się leczenie łuszczycy w ostatnich kilkunastu latach?

Zmiana jest ogromna. Wcześniej leczenie opierało się przede wszystkim na preparatach miejscowych, fototerapii oraz klasycznych lekach ogólnych, takich jak metotreksat czy cyklosporyna. Te metody nadal mają swoje miejsce i u wielu pacjentów są skuteczne. Nie u wszystkich pozwalają jednak uzyskać odpowiednią kontrolę choroby, a ich stosowanie może być ograniczone przez przeciwwskazania lub działania niepożądane.

Przełom przyniosły terapie biologiczne. W Polsce od kilkunastu lat istnieje program lekowy, do którego sukcesywnie włączano kolejne leki. Mamy dziś szeroki wybór terapii o różnych mechanizmach działania. Pozwala to dobierać leczenie z uwzględnieniem obrazu choroby, schorzeń współistniejących, wcześniejszych niepowodzeń terapii i jej bezpieczeństwa.

Co oznacza dla pacjenta skuteczne leczenie biologiczne? Czy możemy mówić o wyleczeniu łuszczycy?

Nie możemy utożsamiać ustąpienia objawów z trwałym wyleczeniem. Łuszczyca pozostaje chorobą przewlekłą. Leczenie biologiczne nie zmienia podłoża genetycznego, ani nie usuwa predyspozycji do zachorowania. Działa natomiast na wybrane elementy mechanizmów immunologicznych odpowiedzialnych za rozwój stanu zapalnego.

Dzięki temu nawet u pacjentów z najcięższymi postaciami choroby możemy uzyskać całkowitą remisję kliniczną. Oznacza to, że pacjent nadal choruje na łuszczycę, ale nie ma widocznych objawów skórnych. Oczywiście odpowiedź na leczenie jest indywidualna i nie u każdego uzyskujemy taki sam efekt.

Z perspektywy chorego to ogromna różnica. Poprawiają się jakość życia oraz możliwości funkcjonowania w pracy, w domu i w relacjach społecznych. Jeszcze pod koniec lat 90. i na początku XXI wieku pacjenci z najcięższą łuszczycą byli często hospitalizowani, a część z powodu niezdolności do pracy przechodziła na renty. Dziś odpowiednio dobrana terapia może pozwolić im wrócić do aktywnego życia.

Dlaczego łuszczycy nie powinniśmy oceniać wyłącznie przez pryzmat zmian na skórze?

Łuszczyca jest chorobą zapalną o znaczeniu ogólnoustrojowym. U części pacjentów rozwija się łuszczycowe zapalenie stawów, które nieleczone może prowadzić do trwałych uszkodzeń i niepełnosprawności. Dlatego nie możemy pomijać objawów ze strony stawów.

Łuszczycy częściej towarzyszą także otyłość, zaburzenia gospodarki lipidowej, nadciśnienie tętnicze czy cukrzyca typu 2. Pacjent wymaga więc szerszej oceny niż samo badanie skóry.

Niektóre terapie pozwalają leczyć zarówno łuszczycę, jak i łuszczycowe zapalenie stawów. Nie oznacza to jednak, że leczenie biologiczne zastępuje opiekę nad wszystkimi chorobami współistniejącymi. Każda z nich wymaga odpowiedniego rozpoznania i postępowania.

Które obciążenia związane z chorobą mogą umykać podczas oceny stanu pacjenta?

Bardzo istotny jest świąd. Może zaburzać sen i utrudniać codzienne funkcjonowanie. Trzeba pytać również o ból i o to, gdzie występują zmiany. Sama rozległość zajętej skóry nie pokazuje całego ciężaru choroby – znaczenie mają także szczególne lokalizacje oraz wpływ objawów na życie pacjenta.

Nie możemy pomijać zdrowia psychicznego. Przewlekły przebieg choroby i stygmatyzacja sprzyjają stanom lękowym, obniżonemu nastrojowi i depresji. Zdarzają się również myśli samobójcze. To pokazuje, jak poważne mogą być konsekwencje choroby i dlaczego ocena pacjenta nie powinna kończyć się na zmianach skórnych.

Ważne jest zatem nie tylko to, co widzimy podczas badania, lecz także to, co chory mówi o swoim samopoczuciu, śnie, pracy i kontaktach z innymi.

Kiedy pacjent powinien być rozpatrywany jako kandydat do leczenia biologicznego?

Kwalifikacja odbywa się zgodnie z kryteriami programu lekowego. Uwzględniają one nasilenie choroby oraz warunki dotyczące wcześniejszego leczenia, jego nieskuteczności, nietolerancji lub przeciwwskazań.

Trzeba uczciwie powiedzieć, że u wielu pacjentów leczenie konwencjonalne jest skuteczne. Jeżeli jednak nie uzyskujemy odpowiedniej kontroli choroby albo pojawiają się działania niepożądane, powinniśmy ocenić dalsze możliwości terapii, w tym leczenie biologiczne. Pacjent powinien wiedzieć, że takie możliwości istnieją i gdzie może uzyskać ocenę pod kątem kwalifikacji do programu.

Skoro nowoczesne leki są refundowane, dlaczego nadal mówimy o barierach w dostępie?

Trzeba rozróżnić dostępność samych terapii od możliwości sprawnego rozpoczęcia i prowadzenia leczenia w konkretnym ośrodku. Wybór leków, wiedza lekarzy i świadomość choroby bardzo się poprawiły. Nadal jednak pozostają problemy administracyjno-finansowe.

Program lekowy wymaga pracy całego zespołu. To nie tylko podanie czy wydanie leku, ale również kwalifikacja, diagnostyka, monitorowanie skuteczności i bezpieczeństwa, dokumentacja oraz sprawozdawczość. Wszystkie te czynności wymagają czasu, personelu i odpowiedniego finansowania.

Dlatego formalna refundacja nie zawsze przekłada się na możliwość natychmiastowego rozpoczęcia terapii. Aby pacjenci mogli rzeczywiście korzystać z postępu medycyny, ośrodki muszą mieć warunki do prowadzenia leczenia i przyjmowania kolejnych chorych.

Jakie znaczenie ma organizacja leczenia z perspektywy samego pacjenta?

Dla pacjenta liczy się to, czy może znaleźć ośrodek prowadzący terapię, jak długo czeka na jej rozpoczęcie i ile razy musi do niego dojeżdżać. Leczenie trzeba pogodzić z pracą i obowiązkami rodzinnymi, dlatego również te kwestie wpływają na rzeczywistą dostępność opieki.

Ważne jest, aby droga od rozpoznania niewystarczającej skuteczności dotychczasowego leczenia do oceny w ośrodku była możliwie sprawna. Podobnie jak zapewnienie ciągłości opieki osobom, które już korzystają z terapii.

Co powinno być kolejnym krokiem w poprawie opieki nad osobami z łuszczycą?

Powinniśmy zadbać o to, aby możliwości terapeutyczne przekładały się na rzeczywistą pomoc dla pacjentów. Potrzebne są sprawna organizacja opieki, odpowiednie warunki pracy zespołów prowadzących program i ograniczanie obciążeń administracyjnych.

Sytuacja nie jest idealna, ale postęp jest bardzo duży. Jest też dialog między środowiskiem dermatologów a Narodowym Funduszem Zdrowia, co daje nadzieję na dalszą poprawę. Najważniejsze, aby pacjent, który potrzebuje leczenia i spełnia kryteria kwalifikacji, mógł rozpocząć je bez nieuzasadnionej zwłoki i pozostawać pod właściwą opieką.

Źródło: PAP MediaRoom

Współczesne leczenie onkologiczne przechodzi dynamiczną transformację. Pacjenci mają dziś dostęp do metod, które jeszcze dekadę temu wydawały się przyszłością medycyny – powiedział dr Jacek Kulik, Kierownik Zakładu Radioterapii Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej. Jak wyjaśnił, nowoczesne leczenie onkologiczne pozwala dziś zwalczać raka prostaty nieinwazyjnie, z milimetrową precyzją, chroniąc przed powikłaniami.

Diagnoza raka gruczołu krokowego – najczęstszego nowotworu złośliwego wśród mężczyzn w Polsce, z którym co roku mierzy się ponad 22 tysiące pacjentów – wciąż budzi ogromny lęk. Strach ten wynika nie tylko z samej choroby, ale też z licznych mitów narosłych wokół jej leczenia. W powszechnej świadomości radioterapia bywa kojarzona z wielotygodniowym, wyczerpującym pobytem w szpitalu, poważnym uszkodzeniem zdrowych narządów czy utratą dotychczasowej jakości życia, a czasem błędnie traktuje się ją jedynie jako metodę wspomagającą lub paliatywną. Tymczasem dzisiejsza medycyna całkowicie zmienia ten obraz.

Obecnie pacjenci mogą korzystać z wielu nowoczesnych opcji terapeutycznych. Jedną z najważniejszych metod leczenia radykalnego, obok chirurgii, jest dziś zaawansowana radioterapia.

Dodał, że w dziedzinie radioterapii doszło do prawdziwej technologicznej rewolucji.

Dzięki zaawansowanej infrastrukturze i nowoczesnemu zapleczu aparaturowemu – w tym precyzyjnym akceleratorom liniowym, tomoterapii czy wykorzystaniu noża cybernetycznego – lekarze radioonkolodzy mogą dziś napromieniać gruczoł krokowy z milimetrową dokładnością. Tak wysokie zaawansowanie technologiczne sprawia, że wiązka promieniowania skupia się niemal wyłącznie na obszarze zmienionym chorobowo, maksymalnie oszczędzając sąsiadujące, zdrowe tkanki i narządy. Dla chorego oznacza to przede wszystkim znacznie wyższe bezpieczeństwo terapii oraz wyraźne zmniejszenie nasilenia zarówno wczesnych, jak i późnych działań niepożądanych.

Ogromną korzyścią dla pacjenta, przekładającą się bezpośrednio na jego codzienne funkcjonowanie i komfort psychiczny, jest także drastyczne skrócenie czasu leczenia.

Tak szybka ścieżka terapeutyczna pozwala pacjentom znacznie sprawniej wrócić do normalnego życia rodzinnego i zawodowego, ograniczając stres związany z długotrwałym pobytem w ośrodku medycznym.

Dr Kulik zaznaczył również, że współczesna radioterapia dorównuje skutecznością klasycznemu zabiegowi operacyjnemu, czyli radykalnej prostatektomii. Jednocześnie pozostaje metodą nieinwazyjną, która pozwala zachować sam narząd i wiąże się z mniejszym ryzykiem wystąpienia tak uciążliwych powikłań, jak nietrzymanie moczu czy ubytek funkcji seksualnych.

Źródło: inf pras

Wypracowaniu nowych metod leczenia cukrzycy, wczesnemu jej wykrywaniu służą badania naukowe „Zatrzymaj cukrzycę”, które prowadzi Centrum Badań Klinicznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku (UMB).

Do udziału w prowadzonych od kilku lat badaniach wciąż mogą się zgłaszać osoby zagrożone tą chorobą, które mają np. nadwagę czy otyłość, albo mają w rodzinie osoby chore na cukrzycę. 

W sobotę przypadał Światowy Dzień Cukrzycy.

Z danych Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, że w Polsce rozpoznaną cukrzycę ma ok. 3,5 mln osób. Przez ostatnie dziewięć lat liczba chorych zwiększyła się o ponad 27 proc. Lekarze podkreślają jednak, że chorych jest jeszcze więcej, bo wielu pacjentów nie wie, że choruje; wiele osób ma też stan przedcukrzycowy.

– Każdy, kto ma jakieś zwiększone ryzyko (zachorowania), nadwagę, otyłość, cukrzycę w rodzinie albo jakieś inne powody, dla których chciałby się zbadać, może się zgłosić do Centrum Badań Klinicznych UMB – poinformował kierujący tym centrum prof. Adam Krętowski.

Dodał, że osoby, które się zgłoszą, są szczegółowo badane. 

– Jeżeli znajdziemy, że właśnie jest to pacjent z otyłością, z nadwagą, mamy szereg programów z nowoczesnymi lekami, bezpłatnymi lekami, które pozwalają na redukcję masy ciała – powiedział prof. Krętowski.

Dodał, że ta redukcja masy ciała skutecznie pomaga pacjentom. Podał, że w jednym z największych badań, w którym przebadano 1,1 tys. osób, u 80 proc. z nich udało się wrócić do stanu zdrowia (cofnął się stan przedcukrzycowy), a średnia redukcja masy ciała wyniosła 10 kg.

Prezes Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, prof. Irina Kowalska z UMB, informowała w piątek na konferencji prasowej w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym w Białymstoku, że z wyników badania populacyjnego zdrowia mieszkańców Białystok Plus wynika, że rozpoznaną cukrzycę miało 7 proc. populacji dorosłych mieszkańców miasta. Okazało się jednak, że drugie tyle osób cukrzycę miało, ale o tym nie wiedziało. Badania pokazały także, że mniej niż połowa dorosłych mieszkańców Białegostoku ma prawidłową tolerancję glukozy.

Lekarze prowadzą szeroką edukację na temat cukrzycy i zagrożenia tą chorobą. Zalecają, aby zwracać uwagę na takie objawy jak: zwiększone pragnienie, częste oddawanie moczu, trudno gojące się rany, które często są już powikłaniami cukrzycy.

Zwracają uwagę na to, by nie spożywać za dużo kalorii, zdrowo się odżywiać, prowadzić aktywny tryb życia: spacerować, ćwiczyć.

– Ta aktywność fizyczna ma polegać nie tylko na tym, że dzięki temu redukujemy masę ciała. Ale sama masa mięśniowa związana z wysiłkiem oporowym (ćwiczenia) jest również czynnikiem, który pozwala nam zmniejszyć ryzyko rozwoju cukrzycy – podkreślił prof.  Krętowski.

Kierownik Centrum Badań Klinicznych UMB dodał, że z wcześniejszych badań białostockich naukowców wynika właśnie, że spadek masy mięśniowej okazał się najważniejszym czynnikiem, na podstawie którego można było przewidzieć, że dana osoba w ciągu pięciu lat zachoruje na cukrzycę. 

– U większości z nas spada masa mięśniowa, ale jak nic nie robimy, to ten spadek jest jeszcze większy – podkreślił Krętowski. Dlatego – wdrażając profilaktykę – należy ćwiczyć – na siłowni albo w domu, gimnastykować się.(PAP)

Źródło: Nauka w Polsce

Nowoczesnych możliwości leczenia miastenii jest coraz więcej – to daje nadzieję chorym i cieszy lekarzy, bo mają wreszcie dobry oręż do walki z chorobą w jej najtrudniejszych przypadkach. Niestety wielu pacjentów w Polsce – a mówimy o tych najciężej chorych – nadal nie może z skorzystać. Problemem są zarówno ograniczenia finansowe, jak i niewystarczająca liczba ośrodków realizujących aktualnie funkcjonujący program lekowy. Ogromną przeszkodą w wykorzystaniu nowych terapii są też zdecydowanie zbyt restrykcyjne kryteria kwalifikacji do programu lekowego. – Nie powinniśmy doprowadzać pacjenta do stanu zagrożenia życia tylko po to, aby mógł otrzymać skuteczne leczenie – mówi Sylwia Łukomska, prezeska Stowarzyszenia Miastenia Gravis – Face to Face, która sama choruje na miastenię.

Jak obecnie wygląda sytuacja pacjentów z miastenią w Polsce? Czy w ostatnim czasie coś zmieniło się na lepsze?

Sylwia Łukomska: Zdecydowanie tak. Jesteśmy dzisiaj w zupełnie innym miejscu niż jeszcze dwa lata temu. Przede wszystkim mamy coraz więcej możliwości terapeutycznych. Od kwietnia 2024 roku funkcjonuje program lekowy B.157, a od 1 lipca 2026 do refundacji w jego ramach dołączyła kolejna cząsteczka, co oznacza, że obecnie mamy już trzy nowoczesne terapie dostępne w tym programie. Kolejne terapie znajdują się w procesach refundacyjnych. Jako stowarzyszenie bardzo aktywnie uczestniczymy w tych procesach. Przedstawiamy nasze stanowiska Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, bierzemy udział w posiedzeniach Rady Przejrzystości i zabiegamy o to, aby pacjenci mieli dostęp do kolejnych możliwości leczenia.

Nowe refundacje bardzo nas cieszą, jednak od dawna powtarzam jedno zdanie: za postępem musi iść dostęp. Bo cóż z tego, że na listach refundacyjnych pojawiają się nowe leki, skoro wielu pacjentów nadal nie może z nich skorzystać? Widzimy poprawę w porównaniu z początkiem funkcjonowania programu lekowego, ale skala dostępu do leczenia jest wciąż zdecydowanie niewystarczająca. Z danych, które posiadamy wynika, że z innowacyjnych terapii korzysta obecnie zaledwie ok. 100 pacjentów, a chorych w Polsce jest ponad 10 tysięcy. Zdajemy sobie sprawę, że nie ma potrzeby, by wszyscy chorzy dostawali najnowsze leki, bo u wielu osób choroba jest znakomicie kontrolowana za pomocą standardowych leków. Jednak pewna grupa chorych – zdecydowanie większa niż te 100 osób – nie odpowiada na to leczenie i dla nich niezbędne jest włączenie leków innowacyjnych.

Bardzo dużo zmieniło się również w diagnostyce miastenii. Jeszcze kilka lat temu wielu pacjentów przechodziło przez tzw. odyseję diagnostyczną. Przez długi czas szukali przyczyny swoich dolegliwości, odwiedzali kolejnych specjalistów, często słyszeli błędne diagnozy. Dzisiaj sytuacja wygląda zdecydowanie lepiej. Wzrosła świadomość tej choroby, również wśród lekarzy, dzięki czemu chorzy szybciej trafiają do właściwych specjalistów. To są realne dane, które pochodzą z ankiety przeprowadzonej przez nas na początku tego roku, w której zapytaliśmy ponad 200 pacjentów o doświadczenia związane z czasem otrzymania diagnozy. To ogromna zmiana na lepsze, którą warto podkreślić.

Co jest największą barierą w dostępie do nowoczesnego leczenia?

Tych barier jest kilka i one się na siebie nakładają. Pierwszą są kwestie finansowe. Szpitale obawiają się włączania kolejnych pacjentów, ponieważ NFZ nie zawsze terminowo i w pełni rozlicza nadwykonania. Placówki nie chcą więc podejmować zobowiązań, za które mogą później nie otrzymać odpowiednich środków. Docierają do nas również sygnały od pacjentów już objętych programem, że w niektórych przypadkach wydłużane są odstępy między kolejnymi podaniami leków. Nie twierdzę, że dzieje się tak wszędzie, ale takie relacje otrzymujemy. To budzi nasz wielki niepokój, ponieważ leczenie powinno być dostosowane do stanu klinicznego pacjenta, a nie do aktualnych finansów szpitala. Warto mieć na uwadze, że nie lecząc właściwie chorych w efekcie generujemy ogromne koszty.

Drugim problemem jest niewystarczająca liczba ośrodków, które rzeczywiście prowadzą leczenie. Teoretycznie mamy kilkadziesiąt placówek z kontaktami na prowadzenie programu lekowego B.157, ale kiedy przyjrzymy się liczbie leczonych w nich pacjentów, okazuje się, że w wielu ośrodkach jest to zaledwie jedna czy dwie osoby, a czasami nie ma ani jednego takiego pacjenta. Trzecia, niezwykle istotna bariera to zbyt restrykcyjne kryteria kwalifikacji do programu lekowego. W naszej ocenie nie odpowiadają one w pełni rzeczywistym potrzebom pacjentów.

Co to oznacza w praktyce?

Obecne kryteria wymagają wcześniejszego stosowania określonych terapii, m.in. steroidów i leków immunosupresyjnych, które muszą okazać się nieskuteczne. Znaczenie mają również przebyte zaostrzenia i przełomy miasteniczne w określonym czasie. Znamy przypadki pacjentów, którzy są w bardzo ciężkim stanie, mają ogromne trudności z codziennym funkcjonowaniem, ale nie kwalifikują się do programu ze względu na niespełnienie jednego z formalnych warunków. Pamiętam młodą kobietę, mamę dwójki małych dzieci, która przyjechała na nasze spotkanie z rodziną. Była w bardzo złym stanie, miała trudności nawet z otwieraniem oczu. Przeszła dwa przełomy miasteniczne, ale jeden z nich wystąpił poza okresem uwzględnianym przy kwalifikacji do leczenia. Mimo ciężkich objawów nie mogła zostać włączona do programu.

Obecne kryteria włączenia do programu sprawiają, że pacjent z ciężką miastenią może nie kwalifikować się do nowoczesnego leczenia, mimo że w oparciu o kwalifikację kliniczną bardzo go potrzebuje. I tojest dla nas szczególnie trudne do zaakceptowania.Uważamy, że nie można czekać, aż stan pacjenta pogorszy się do tego stopnia, że dojdzie do zagrożenia życia, aby móc zastosować skuteczną terapię. Przecież celem powinno być zapobieganie przełomom miastenicznym, a nie dopiero leczenie ich konsekwencji.Takie podejście jest również nieuzasadnione ekonomicznie. Pacjent z ciężkim zaostrzeniem trafia do szpitala, czasem na oddział intensywnej terapii. Dochodzą do tego koszty utraty zdolności do pracy, konieczność korzystania z pomocy opiekunów i ogromne obciążenie dla całej rodziny. O kosztach psychicznych już nie wspomnę.

A jak zmienia się życie osób, którym udało się otrzymać nowoczesne leczenie? Czy może Pani podać konkretne przykłady?

Takich historii mamy już na szczęście wiele i są one najlepszym dowodem na to, jak ogromne znaczenie ma dostęp do skutecznej terapii. Jeden z naszych kolegów, który otrzymuje leczenie w programie lekowym, w tym roku po raz pierwszy mógł wyjechać na zagraniczne wakacje. Wcześniej jego stan zdrowia był tak ciężki, że nawet zwykłe wyjście z domu stanowiło dla niego ogromny wysiłek. Dla osoby zdrowej wyjazd na wakacje może wydawać się czymś zupełnie zwyczajnym. Dla niego był symbolem odzyskanej wolności i samodzielności.

Znam też pacjentki, które dzięki nowoczesnym terapiom wróciły do pracy zawodowej. To pokazuje, jak wielka zmiana może nastąpić, kiedy choroba zostaje ustabilizowana. Oczywiście nie chcę, aby powstało wrażenie, że są to cudowne leki, które u każdego pacjenta całkowicie eliminują objawy. Sama choruję na miastenię i wiem, że nawet przy skutecznym leczeniu mogą pozostawać pewne ograniczenia. Ale te terapie potrafią sprawić, że choroba staje się znacznie bardziej przewidywalna, pacjent odzyskuje siły, może wrócić do aktywności rodzinnej i społecznej. I to jest ogromna wartość. Proszę sobie wyobrazić rodzica, który z powodu miastenii wieczorem nie ma już siły przygotować kanapki czy przeczytać dziecku bajki. Albo osobę, która przez większą część dnia musi leżeć niemal bezwładnie w łóżku, podczas gdy życie rodzinne toczy się gdzieś obok, bez jej udziału. Dzięki skutecznemu leczeniu takie osoby mogą odzyskać możliwość uczestniczenia w codziennym życiu. I właśnie dlatego tak bardzo zależy nam na tym, aby dostęp do nowoczesnych terapii był szerszy.

Stowarzyszenie Miastenia Gravis – Face to Face regularnie podejmuje działania na rzecz poprawy sytuacji pacjentów. Jak wygląda dialog z decydentami?

To prawda, staramy się być aktywni i prowadzić dialog zarówno ze środowiskiem medycznym, jak i z przedstawicielami instytucji odpowiedzialnych za organizację i finansowanie leczenia. Na początku października wspólnie z poseł Mają Nowak zorganizowaliśmy w Sejmie spotkanie poświęcone sytuacji osób z miastenią. Rozmawialiśmy o dostępności programu lekowego, potrzebie rozszerzenia kryteriów kwalifikacji, zwiększeniu liczby specjalistycznych ośrodków, ale również o opiece koordynowanej i problemach z orzecznictwem.

Ponownie zwróciliśmy się także o spotkanie z przedstawicielami Ministerstwa Zdrowia. Chcemy przedstawić konkretne problemy i wspólnie poszukać rozwiązań. Planujemy również rozmowy ze środowiskiem ekspertów neurologii oraz kolejne wystąpienia do instytucji publicznych. Widzimy, że ten dialog stopniowo się rozwija. W 2024 roku drzwi do nowoczesnego leczenia zostały dla nas lekko uchylone, dzisiaj są otwarte nieco szerzej, ale nadal daleko nam do sytuacji, w której wszyscy potrzebujący pacjenci mogą realnie skorzystać z dostępnych terapii.

Poza dostępem do leków, jakie inne problemy są obecnie najważniejsze dla pacjentów z miastenią?

Bardzo ważna jest kompleksowa opieka. Pacjent z miastenią potrzebuje nie tylko neurologa i odpowiednio dobranych leków, ale często również wsparcia psychologicznego i właściwie prowadzonej fizjoterapii. Przez lata wokół aktywności fizycznej osób z miastenią narosło wiele obaw. Dzisiaj wiemy, że odpowiednio dobrane ćwiczenia mogą być pomocne, szczególnie u pacjentów ze stabilnym przebiegiem choroby. Problem polega jednak na tym, że wciąż brakuje powszechnie dostępnych, jasnych zaleceń dotyczących fizjoterapii w miastenii. Nie każdy fizjoterapeuta ma doświadczenie w pracy z takimi pacjentami. Jako stowarzyszenie staramy się wypełniać tę lukę. Organizujemy spotkania edukacyjne, wykłady specjalistów, a nawet zajęcia pilatesu online dostosowane do możliwości osób z miastenią. Ale organizacja pacjencka nie może zastępować systemu ochrony zdrowia.

Kolejnym ogromnym problemem jest orzecznictwo. Ostatnio przeprowadziliśmy ankietę, w której wzięło udział 270 osób, a 114 respondentów podzieliło się dodatkowo swoimi doświadczeniami w odpowiedziach otwartych. Z tych relacji wyłania się bardzo niepokojący obraz. System orzeczniczy często nie rozumie zmiennego i niewidocznego przebiegu miastenii. Pacjent może jednego dnia wyglądać i funkcjonować całkiem dobrze, a następnego nie mieć siły wstać z łóżka. Tymczasem zdarza się, że komisja ocenia jego sprawność na podstawie kilkuminutowego spotkania, zamiast uwzględnić całą historię choroby i opinię neurologa prowadzącego. Pacjenci skarżą się również na wydawanie orzeczeń na zbyt krótkie okresy, mimo że miastenia jest chorobą przewlekłą, a także na częste trudności z uzyskaniem karty parkingowej. Znam przypadek kobiety, która mogłaby pracować zawodowo, gdyby miała możliwość zaparkowania samochodu blisko miejsca pracy. Bez tego dojazd i konieczność pokonania dłuższego dystansu tak bardzo ją wyczerpują, że nie ma już siły na wykonywanie obowiązków zawodowych. To pokazuje, jak pozornie niewielka zmiana może decydować o czyjejś samodzielności.

Co zatem powinno się wydarzyć w najbliższym czasie, aby sytuacja pacjentów z miastenią rzeczywiście się poprawiła?

Przede wszystkim potrzebujemy rzeczywistego, a nie tylko formalnego dostępu do nowoczesnego leczenia. Konieczne jest zapewnienie stabilnego finansowania programu lekowego, rozszerzenie kryteriów kwalifikacji do niego oraz rozwój sieci specjalistycznych ośrodków, które będą w stanie zapewnić pacjentom kompleksową opiekę. Duże nadzieje wiążemy z rozwojem ośrodków eksperckich chorób rzadkich. Ale za nowymi rozwiązaniami organizacyjnymi muszą iść konkretne środki finansowe. Nie wystarczy stworzyć ośrodki na papierze i nałożyć na nie dodatkowe obowiązki, jeśli nie zapewni się odpowiednich zasobów kadrowych i finansowych.

Bardzo ważne są też zmiany w orzecznictwie oraz zapewnienie pacjentom dostępu do fizjoterapii i wsparcia psychologicznego. Chcielibyśmy, aby system dostrzegał pacjenta z miastenią całościowo – nie tylko przez pryzmat objawów i wyników badań, ale również jego możliwości funkcjonowania, pracy, życia rodzinnego i społecznego. Bo naszym celem nie jest wyłącznie przetrwanie kolejnego zaostrzenia choroby. Chcemy normalnie żyć, pracować, wychowywać dzieci, podróżować, realizować swoje plany. Nowoczesne leczenie daje na to szansę, ale najważniejsze jest, aby ta szansa była rzeczywiście dostępna.

Źródło: inf pras

Nowe terapie dają nadzieję osobom z pęcherzowym oddzielaniem się naskórka, ale w praktyce dostęp do leczenia ma jedynie kilku pacjentów, którzy mają szczęście pokonać bariery administracyjne Ratunkowego Dostępu do Technologii Lekowych (RDTL). Raport „Życie z chorobą motyli w Polsce. 4 perspektywy na jedną chorobę” zainicjowany przez Fundację Zdrowego Postępu pokazuje, że pacjenci potrzebują nie tylko nowoczesnych leków, lecz także skoordynowanej opieki medycznej, wsparcia psychologicznego i rozwiązań, które uwzględnią ich potrzeby również w dorosłości.

W Polsce osoby z dystroficznym pęcherzowym oddzielaniem się naskórka (DEB), nazywanym chorobą motyli, nie mają zapewnionej skoordynowanej opieki wielospecjalistycznej. Rodziny same szukają lekarzy, organizują leczenie i uczą się pielęgnacji ran, która może zajmować wiele godzin dziennie. Raport „Życie z chorobą motyli w Polsce. 4 perspektywy na jedną chorobę” pokazuje, że obok nowych terapii potrzebne są również zmiany w organizacji opieki, wsparcie psychologiczne i lepsze przygotowanie systemu na potrzeby dorosłych pacjentów.

Pęcherzowe oddzielanie się naskórka, określane skrótem EB (od angielskiego epidermolysis bullosa), to grupa rzadkich chorób genetycznych, w których skóra jest wyjątkowo podatna na uszkodzenia. W zależności od postaci choroby, pęcherze i nadżerki mogą powstawać samoistnie lub pod wpływem niewielkiego tarcia, ucisku czy urazu. W cięższych postaciach choroba obejmuje również błony śluzowe, może prowadzić do zrostów palców, zwężeń przełyku i innych powikłań. Szczególnie poważnym zagrożeniem jest zwiększone ryzyko raka kolczystokomórkowego skóry. 

Jak tłumaczy dr Katarzyna Wertheim-Tysarowska z Zakładu Genetyki Medycznej Instytutu Matki i Dziecka za objawy odpowiadają zmiany genetyczne zaburzające funkcjonowanie białek, które pomagają utrzymać prawidłowe połączenia między warstwami skóry. W postaci dystroficznej choroby szczególne znaczenie ma kolagen typu VII, uczestniczący w tworzeniu struktur zakotwiczających naskórek w skórze właściwej. 

Nie tylko leczenie ran

„Leczenie DEB jest trudne, ponieważ nie dotyczy wyłącznie samej skóry” – podkreśla dr n. med. Hanna Ługowska-Umer z Katedry i Kliniki Dermatologii, Wenerologii i Alergologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, współautorka raportu. Choroba wymaga stałego monitorowania stanu zdrowia. Przewlekłe rany, zakażenia, niedokrwistość, niedożywienie, przykurcze i zrost palców czy zwężenia przełyku to tylko część możliwych problemów. Szczególnie istotny jest nadzór dermatologiczno-onkologiczny, ponieważ u pacjentów z ciężkimi postaciami choroby może rozwinąć się rak kolczystokomórkowy skóry. Nowotwór ten bywa agresywny, dlatego przewlekle niegojące się rany wymagają stałej oceny lekarskiej.

 „Przez trzynaście lat choroba nauczyła mnie rzeczy, których nigdy nie planowałam się uczyć. Nie dlatego, że chciałam. Dlatego, że musiałam. Musiałam nauczyć się pielęgnacji ran, obsługi sprzętu medycznego, karmienia przez PEG, rozpoznawania zakażeń i reagowania w sytuacjach, które dla większości rodziców są niewyobrażalne. Najtrudniejsze na początku było pogodzenie się z tym, że aby pomóc własnemu dziecku, muszę codziennie zadawać mu ból” – opowiada Beata Kwiatek, mama 13-letniego Kajtka, który choruje na DEB.

Zmiana opatrunków nie jest zwykłym zabiegiem pielęgnacyjnym. Może trwać od jednej do kilku godzin, a w trudniejszych przypadkach wymagać pomocy więcej niż jednej osoby. Konieczna jest delikatność i odpowiednie zabezpieczenie skóry, ponieważ nawet dotyk lub nieostrożne zdjęcie opatrunku może spowodować kolejne uszkodzenia. 

„U nas zazwyczaj zajmuje się tym dwóch lekarzy – dermatolog i chirurg dziecięcy oraz zespół pielęgniarski. Może to trwać godzinę, dwie, trzy, a opatrunki trzeba zmieniać codziennie albo co drugi dzień” – podkreśla dr Ługowska-Umer z Katedry i Kliniki Dermatologii, Wenerologii i Alergologii GUM. W domu zadanie to przejmują rodzice.

Rodziny muszą też szukać specjalistów, którzy znają DEB i potrafią rozpoznawać jej powikłania. Potrzebują dostępu do dermatologów, chirurgów, stomatologów, okulistów, dietetyków i innych specjalistów, a także jasnych wskazówek, gdzie zgłosić się w razie nagłego pogorszenia stanu zdrowia.

„Najbardziej brakuje nam poczucia bezpieczeństwa. Jednego ośrodka, do którego moglibyśmy pojechać w każdej sytuacji. Miejsca, w którym dermatolog, okulista, hematolog, onkolog, chirurg i stomatolog znają tę chorobę i potrafią współpracować ze sobą” – mówi Beata Kwiatek.

„W Polsce doświadczenie w leczeniu osób z EB mają wybrane ośrodki, ale nie oznacza to, że każdy pacjent ma zapewnioną równą i ciągłą opiekę. Szczególnie trudnym momentem jest przejście z systemu pediatrycznego do opieki dla dorosłych. Potrzeby chorego nie znikają wraz z osiągnięciem pełnoletności, a dostęp do specjalistów i materiałów opatrunkowych może się wtedy zmienić” – podkreśla dr n. med. Agnieszka Sobczyńska-Tomaszewska, współautorka raportu i mama dorosłego pacjenta z EB.

Potrzeba opieki psychologicznej

Monika Zawadzka, coach kryzysowy i współautorka raportu zwróciła uwagę na dramatyczny konflikt, którego doświadczają opiekunowie: chcą przytulać dziecko, okazywać mu miłość i zapewniać bliskość, a jednocześnie muszą wykonywać czynności, które sprawiają mu ból.

„Przytulić, dać tę miłość, która po prostu w nim kipi i tego nie może zrobić” – opisywała sytuację rodzica, który podczas codziennej pielęgnacji musi zmierzyć się z cierpieniem własnego dziecka.

Zmiana opatrunków może trwać godzinami, a konieczność regularnego powtarzania tych czynności podporządkowuje sobie rytm całej rodziny. Trudno spontanicznie zaplanować wyjazd, spotkanie czy aktywność z innymi dziećmi, gdy trzeba uwzględnić stan skóry, dostępność materiałów opatrunkowych i możliwość udzielenia pomocy w razie potrzeby. Rodzice często rezygnują z własnych planów zawodowych i osobistych. Obciążenie dotyczy również rodzeństwa chorego dziecka, które może otrzymywać mniej uwagi, a zarazem przeżywać własny lęk, złość czy poczucie osamotnienia.

„Dlatego wsparcie psychologiczne powinno być dostępne nie tylko w chwili diagnozy, lecz także na kolejnych etapach życia pacjenta. Potrzebują go zarówno dzieci i dorośli chorzy, jak i rodzice, opiekunowie, rodzeństwo oraz inni członkowie rodziny. Bez takiej pomocy wieloletnie obciążenie może prowadzić do wyczerpania opiekuńczego, problemów w relacjach i depresji” – podkreśla Monika Zawadzka, coach kryzysowy. 

Jest leczenie, brakuje refundacji

W ostatnich latach pojawiły się preparaty opracowane specjalnie z myślą o leczeniu ran u osób z dystroficzną postacią pęcherzowego oddzielania się naskórka. Pierwszym z nich był oleogel S10, zawierający wyciąg z triterpenów kory brzozy. Jak wyjaśnia dr n. med. Hanna Ługowska-Umer preparat był przez pewien czas dostępny również w Polsce, jednak po negatywnej ocenie Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nie udało się kontynuować jego finansowania na dotychczasowych zasadach. 

Kolejną, nowszą opcją jest miejscowa terapia genowa, która pojawiła się w Polsce wiosną 2026 r. Preparat zawiera wektor wirusowy dostarczający do komórek skóry prawidłową kopię genu COL7A1, odpowiedzialnego za produkcję kolagenu typu VII. „Białko to umożliwia prawidłowe połączenie naskórka ze skórą właściwą, a jego niedobór jest przyczyną powstawania pęcherzy i ran. Dostarczenie prawidłowej kopii genu ma umożliwić komórkom wytwarzanie brakującego białka, a w konsekwencji sprzyjać gojeniu ran i zwiększać odporność skóry na kolejne uszkodzenia” – tłumaczy dr Katarzyna Wertheim-Tysarowska z Zakładu Genetyki Medycznej Instytutu Matki i Dziecka. Jak podkreślano podczas spotkania, terapia jest w Polsce dostępna w ramach RDTL. Nie jest to jednak łatwa ścieżka: wymaga zaangażowania lekarza, administracji szpitala, apteki i uzyskania odpowiednich zgód oraz finansowania. 

„Nie każdy lekarz jest w stanie przebrnąć przez te problemy administracyjno-finansowe” – zwracała uwagę dr Ługowska-Umer z Katedry i Kliniki Dermatologii, Wenerologii i Alergologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Dlatego eksperci wskazywali, że docelowo najlepszym rozwiązaniem byłoby objęcie terapii refundacją w ramach ogólnopolskiego programu lekowego. Pozwoliłoby to zapewnić pacjentom bardziej równy dostęp do leczenia, niezależnie od tego, w jakim ośrodku są prowadzeni. Lekarze podkreślali zarazem, że nowe preparaty nie są rozwiązaniem dla wszystkich problemów związanych z chorobą. Ich celem jest przede wszystkim zamykanie ran i poprawa stanu skóry, a nie usunięcie choroby genetycznej z organizmu. „Zamknięcie skóry to jest, myślę, przynajmniej połowa sukcesu prowadzącego do życia w lepszym zdrowiu ogólnym tych chorych” – mówiła dr Ługowska-Umer. Według nieoficjalnych szacunków mogłoby z niego skorzystać około 30 pacjentów z co najmniej kilkuset chorych. Korzysta raptem kilku.

Choroba, o której wielu Polaków nie słyszało

Raport „Życie z chorobą motyli w Polsce. 4 perspektywy na jedną chorobę” uzupełniają wyniki badania społecznego przeprowadzonego w czerwcu 2026 r. przez agencję WiseRabbit na zlecenie fundacji, na próbie 1189 dorosłych respondentów.

Aż 62 proc. badanych nigdy nie słyszało o chorobie motyli. Wśród osób, które ją znały, 12 proc. uważało, że jest zakaźna. Tymczasem DEB jest chorobą genetyczną, a nie infekcją, którą można się zarazić. Za największe wyzwanie chorych respondenci najczęściej uznawali codzienny ból – wskazało go 45 proc. badanych. Wysokie koszty leczenia wymieniło 30 proc. ankietowanych, a 60 proc. chciałoby dowiedzieć się więcej o tym, jak postępować wobec osób z chorobą motyli.

Wyniki pokazują, że potrzebna jest nie tylko poprawa organizacji opieki, ale również edukacja społeczna. Niewiedza może utrudniać chorym funkcjonowanie w szkole, pracy i kontaktach towarzyskich. Widoczne rany, opatrunki czy zniekształcenia dłoni mogą wywoływać niepewność otoczenia, a czasem prowadzić do stygmatyzacji.

Źródło: PAP MediaRoom

Zdrowie kobiet to inwestycja, a nie koszt. Profilaktyka, dostęp do skutecznego leczenia oraz warunki pozwalające kobietom pozostać aktywnymi zawodowo przynoszą korzyści nie tylko samym pacjentkom, ale także ich rodzinom, pracodawcom i całemu społeczeństwu. Takie spojrzenie na zdrowie kobiet było jednym z kluczowych wniosków Women’s Health HBA Forum „Jej podróż po zdrowie”, które Healthcare Businesswomen’s Association Poland – HBA Warsaw Chapter zorganizowało wspólnie z Instytutem Ochrony Zdrowia. Dyskusja dotyczyła nierówności w dostępie do profilaktyki, szczepień, diagnostyki i wartości nowoczesnego leczenia oraz tego, ile lat kobiety przeżywają w zdrowiu.

Forum otworzyła dr Kavita Ramji, prezes HBA Warsaw Chapter, podkreślając, że zdrowie kobiet wymaga współpracy wielu stron. – Kiedy mówimy o zdrowiu kobiet, to rozmowa, w której powinno uczestniczyć wielu interesariuszy: nie tylko branża, ale także sektor publiczny i organizacje zajmujące się konkretnymi obszarami chorobowymi – mówiła.

Irma Veberič, dyrektor generalna Roche Polska, zwróciła uwagę na tzw. paradoks opiekunki. Kobiety umawiają wizyty lekarskie dla dziecka, partnera lub rodzica, a znacznie rzadziej robią to dla siebie. – Troszczymy się, umawiamy wizyty, opiekujemy się. A kiedy chodzi o nas same, mówimy: zrobię to, ale później. W ochronie zdrowia „później” jest niebezpieczną strategią – powiedziała.Dodała, że dbanie o siebie nie jest egoizmem, lecz czymś niezbędnym. – Zapamiętajmy to: nie odkładajmy badań i najpierw zadbajmy o siebie – zaapelowała.

Profilaktyka jako wspólna odpowiedzialność

Karolina Demus, prezes Polsko-Szwajcarskiej Izby Gospodarczej, mówiła o programie „Urlop na profilaktykę”, realizowanym przez firmy Sandoz, Roche i Novartis. Pracownicy otrzymują dodatkowy dzień wolny na badania profilaktyczne. Działania na rzecz profilaktyki nie powinny być zarezerwowane dla dużych korporacji. – Wielkość firmy naprawdę nie ma znaczenia. To kwestia podejścia pracodawcy do pracownika – mówiła. Także małe firmy mogą udostępniać pracownikom czas na badania, a wiedzę o dostępnych programach czerpać z bezpłatnych materiałów przygotowywanych przez instytucje publiczne. Ważne jest również dzielenie się dobrymi praktykami między przedsiębiorstwami. – Ten benefit tak naprawdę nic nie kosztuje pracodawcy, a najskuteczniej działa dobry przykład. To jest inwestycja – dodała.

Jacek Maciejewski, członek Zarządu Fundacji Rak’n’Roll, przedstawił kampanię i program „Dzień na U”, które zachęcają do wykonywania badań i oferują rozwiązania dla pracodawców chcących zapewnić pracownikom na nie czas. Do programu należy ok. 80 firm, a z benefitu korzysta ok. 53 tys. pracowników. Z kolei Medbus fundacji dotarł m.in. na Podlasie, Mazury i Opolszczyznę, gdzie wykonano prawie 5 tys. badań. J. Maciejewski przekonywał, że zmiany wymaga sam język komunikacji. – Przekaz prozdrowotny powinien mówić językiem pielęgnacji i dbania o siebie. Tak jak chodzi się do fryzjera czy dentysty, tak można też pójść na badanie – mówił. Zamiast straszyć, warto zachęcać do potwierdzenia, że wszystko jest w porządku.

Dr n. med. Katarzyna Pogoda z Kliniki Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej Narodowego Instytutu Onkologii – Państwowego Instytutu Badawczego im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie przypomniała, że programy pracodawców obejmują wciąż niewielką grupę kobiet. – Mam pacjentki, które boją się powiedzieć, że idą na badanie albo że są chore, bo stracą pracę. Czasem z własnej bańki warto popatrzeć na innych – mówiła. Podkreśliła, że wczesne wykrycie raka piersi oznacza „skuteczne, szybkie leczenie, dużo mniej obciążające”, dużą szansę na wyleczenie i powrót do normalnego życia. – I tego nie daje sytuacja, kiedy ciągle odraczamy badania – dodała. Tak działa magia profilaktyki.

Senator Joanna Sekuła, przewodnicząca senackiego zespołu ds. innowacji w gospodarce, mówiła o konieczności przekładania wiedzy o profilaktyce na konkretne działania. Odwołała się do własnych doświadczeń z chorobą nowotworową. Podkreślała, że odpowiedzialność za zdrowie ma wymiar zarówno indywidualny, jak i społeczny, bo wpływa na rodzinę, relacje i funkcjonowanie w pracy. Wskazała też na program „Moje Zdrowie”, który zastąpił „Profilaktykę 40 PLUS”, jest skierowany do osób od 20. roku życia i do którego zapisało się już ponad 3 mln osób.

Ile jest warta jej podróż

Dr n. med. Jakub Gierczyński, MBA, ekspert systemu ochrony zdrowia i członek Rady Ekspertów przy Rzeczniku Praw Pacjenta, przypomniał, że ocena technologii medycznych skupia się głównie na kosztach terapii. – Postulat jest jeden: musimy refundować i finansować skuteczne leczenie, ale liczyć koszty całościowo – mówił. Koszty choroby ponoszą też pracodawcy, rodziny i same pacjentki, a konsekwencje mogą obejmować przerwanie aktywności zawodowej, ograniczenie dochodów i przejęcie obowiązków opiekuńczych przez inne osoby w rodzinie. Wskazał również, że liczba pacjentek z rakiem piersi leczonych w programie lekowym wzrosła z ok. 6 tys. w 70 ośrodkach do ok. 23 tys. w 99 ośrodkach, a do dyspozycji jest 15 terapii, w tym podskórne i doustne. Jednocześnie podkreślał, że do pełnej oceny wartości innowacji trzeba uwzględnić koszty pośrednie, takie jak utracona produktywność, nieobecność w pracy i obciążenie opiekunów. Pozwala to lepiej ocenić znaczenie skutecznego leczenia nie tylko dla systemu ochrony zdrowia, lecz także dla całego społeczeństwa.

Prof. Joanna Tyrowicz, ekonomistka, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i współzałożycielka GRAPE (Group for Research in Applied Economics), przesunęła akcent z samej choroby na organizację rynku pracy. – Ludzie wychodzą z rynku pracy nie dlatego, że choroba im to uniemożliwia, tylko dlatego, że rynek pracy jest dziś niedostosowany do tego, co oni są w stanie robić. Musimy przestać traktować pracowników, jakbyśmy wszyscy byli dwudziestopięcioletnimi zdrowymi mężczyznami – podkreślała. Potrzebne są elastyczne warunki pracy, uwzględniające różne możliwości i ograniczenia zdrowotne, zarówno w przypadku osób wracających po leczeniu, jak i żyjących z chorobami przewlekłymi. – Jeżeli chcemy myśleć o rynku pracy, który jest faktycznie włączający, to musi on otworzyć oczy na różnego rodzaju deficyty zdrowotne – dodała.

Prof. Andrzej Nowakowski, ginekolog i ekspert w dziedzinie profilaktyki raka szyjki macicy oraz szczepień przeciw HPV z Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie, mówił o zmianie w profilaktyce raka szyjki macicy. Zalecanym badaniem przesiewowym jest dziś molekularny test na obecność HPV wysokiego ryzyka, a nie cytologia. – To, czego jesteśmy świadkami w Polsce w ciągu ostatniego roku, to rewolucja w profilaktyce – powiedział. Jako barierę wskazał brak rozwiązań dla kobiet z małych miejscowości, np. samopobrań przez POZ i położne oraz brak Centralnego Rejestru Badań Profilaktycznych w zakresie szyjki macicy.

Dotarcie do pacjentek z mniejszych miejscowości jest jednym z kluczowych wyzwań. Przykład działania przedstawiła dr n. med. Bogumiła Czartoryska-Arłukowicz, onkolog kliniczna z Białostockiego Centrum Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie. Opracowana przez ośrodek platforma internetowa pozwala lekarzom rodzinnym – za zgodą pacjentek – zgłaszać kobiety, które powinny wykonać mammografię. Pracownicy ośrodka kontaktują się z nimi i umawiają badanie. Rozwiązanie działa, ale wymaga regularnego przypominania lekarzom o możliwości kierowania pacjentek.

Zdrowie kobiet to inwestycja społeczna

Profilaktyka zdrowotna kobiet nie powinna być sprowadzana wyłącznie do indywidualnej odpowiedzialności i świadomości pacjentek. Skuteczne działania muszą uwzględniać zarówno bariery organizacyjne, jak i obawy związane z samym badaniem oraz możliwością wykrycia choroby. Długość życia to ważny wskaźnik, ale równie istotne jest to, ile lat kobiety mogą przeżyć w zdrowiu, pozostać aktywne zawodowo i uczestniczyć w życiu społecznym. Choroba kobiety w wieku produkcyjnym generuje koszty, których nie widać w budżecie ochrony zdrowia: absencję, prezenteizm, utraconą produktywność i opiekę sprawowaną przez bliskich. Zdaniem ekspertów skuteczne leczenie trzeba finansować, a koszty należy liczyć całościowo. Ocena wartości innowacji, oprócz QALY, powinna uwzględniać korzyści dla pacjentek, ich rodzin i gospodarki.

O HBA

Healthcare Businesswomen’s Association (HBA) to międzynarodowa organizacja, która wspiera kobiety w sektorze ochrony zdrowia i nauk o życiu. Powstała w USA i działa od ok. 50 lat, a dziś jest obecna w ok. 80 lokalizacjach na świecie i współpracuje z ok. 150 partnerami korporacyjnymi. Realizuje trzy filary: rozwój przywództwa, zdrowie kobiet oraz różnorodność i reprezentację. HBA Warsaw, pierwszy oddział organizacji w Polsce, rozpoczęło działalność w kwietniu 2025 r.

Źródło: inf pras

Od 1 października 2026 r. zacznie obowiązywać nowa lista leków refundowanych. Ministerstwo Zdrowia obejmie finansowaniem 24 nowe terapie – 13 onkologicznych i 11 nieonkologicznych, w tym 8 dotyczących chorób rzadkich. Nowe możliwości leczenia obejmą m.in. pacjentów z nowotworami przewodów żółciowych, jelita grubego, żołądka i przełyku, chorobami hematoonkologicznymi, mukowiscydozą, chorobą Duchenne’a oraz zespołem von Hippla-Lindau. To czwarta i ostatnia lista refundacyjna w 2026 roku.

– Dwa tygodnie temu weszło w życie zarządzenie Ministra Zdrowia, które dało nam nowe instrumenty do negocjacji z firmami farmaceutycznymi. W tym czasie rozmawialiśmy z jedenastoma podmiotami. Efekt tych negocjacji to 400 mln zł. Pieniądze te trafią do pacjentów na finansowanie kolejnych terapii – poinformowała wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk.

Minister Kacperczyk zwróciła uwagę na zmiany dotyczące refundacji leków dla seniorów, gdzie zastosowano mechanizm konkurencji i możliwość refundacji tańszego odpowiednika leku. – Proszę o rzetelność. Nie ma potrzeby straszenia seniorów i wywoływania niepokoju. Nasz mechanizm opiera się na nowych narzędziach negocjacyjnych, a nie na usuwaniu leków z list refundacyjnych. Dementuję informacje prasowe i zapewniam, że 1500 leków nie znika i nie zniknie z list senioralnych – podkreślała. Pierwsze odpowiedniki droższych leków to dodatkowe, nowe terapie na liście refundacyjnej. 

W wykazie znalazły się m. in. nowe wskazania onkologiczne związane z rakiem przewodów żółciowych, jelita grubego, nowotworem żołądka i przełyku oraz chorobami hematoonkologicznymi. Pierwszy raz objęto również refundacją terapie celowaną na zespół von Hippla-Lindau.

Nowe wskazania nieonkologiczne to przede wszystkim nowa terapia dla pacjentów z mukowiscydozą, kardiomiopatią w przebiegu amyloidozy, pierwotnym zapaleniem dróg żółciowych, chorobą Duchenne’a i pacjentów pediatrycznych z nadciśnieniem płucnym.

Na nowej liście znalazło się też 10 terapii o ugruntowanej skuteczności dedykowanych w dostępności aptecznej z obszaru endokrynologii.

Wiceminister zdrowia przypomniała, że jest to czwarta, ostatnia w tym roku lista leków refundowanych. – W tym roku objęliśmy refundacją już 90 nowych terapii, w tym 46 onkologicznych, 44 nieonkologiczne i 30 dedykowanych chorobom rzadkim. Aż 1/3 wszystkich nowych terapii dotyczy chorób rzadkich. To terapie, które są najdroższe i bez refundacji pacjent nie miałby możliwości ich sfinansować i podjąć leczenia – zaznaczyła minister Kacperczyk.

W ramach tzw. instrumentów dzielenia ryzyka w tym roku do NFZ wpłynęło 2,4 mld złotych, co pozwoliło na objęcie nowych terapii refundacją i kontynuacje refundacji, które w tym systemie już były. Wpływ z instrumentów dzielenia ryzyka ustalonych w 2026 roku może przekroczyć 3 mld zł.

Co dokładnie pojawi się na październikowej liście?

W onkologii jedną z istotnych zmian będzie rozszerzenie możliwości stosowania pembrolizumabu. Lek zostanie objęty refundacją w pierwszej linii leczenia dorosłych pacjentów z miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym rakiem gruczołowym dróg żółciowych, w skojarzeniu z chemioterapią. Pembrolizumab znajdzie również zastosowanie w leczeniu HER2-ujemnego zaawansowanego lub przerzutowego raka gruczołowego żołądka albo połączenia żołądkowo-przełykowego z ekspresją PD-L1, w skojarzeniu z chemioterapią.

Dla pacjentów z HER2-dodatnim zaawansowanym lub przerzutowym rakiem gruczołowym żołądka lub połączenia żołądkowo-przełykowego z ekspresją PD-L1 refundowane będzie natomiast leczenie pembrolizumabem w połączeniu z trastuzumabem i chemioterapią. Kolejną nową opcją w nowotworach żołądka będzie zolbetuksymab, w skojarzeniu z chemioterapią u dorosłych pacjentów z HER2-ujemnym, miejscowo zaawansowanym nieresekcyjnym lub przerzutowym rakiem gruczołowym żołądka albo połączenia żołądkowo-przełykowego wykazującym obecność klaudyny.

Zmiany obejmą także zaawansowanego raka jelita grubego z mutacją BRAF V600E. Refundacją zostanie objęte skojarzenie enkorafenibu z cetuksymabem w drugiej lub kolejnych liniach leczenia.

Nowe możliwości pojawią się również w leczeniu guzów neuroendokrynnych. Kabozantynib będzie finansowany u dorosłych pacjentów z nieresekcyjnymi lub przerzutowymi, dobrze zróżnicowanymi guzami neuroendokrynnymi, gdy nie mogą być zastosowane inne metody leczenia.

Zmiany w hematoonkologii i pierwsza refundacja w chorobie von Hippla-Lindau

Październikowa lista przyniesie również zmiany w hematoonkologii. Daratumumab w skojarzeniu z bortezomibem, lenalidomidem i deksametazonem – schemat DVRd – będzie dostępny w pierwszej linii leczenia dorosłych chorych na wcześniej nieleczonego szpiczaka plazmocytowego, którzy nie kwalifikują się do autologicznego przeszczepienia krwiotwórczych komórek macierzystych. Ministerstwo zalicza to wskazanie do terapii chorób rzadkich.

Refundacja zanubrutynibu obejmie natomiast pierwszą linię leczenia w monoterapii u dorosłych, wcześniej nieleczonych pacjentów z przewlekłą białaczką limfocytową z populacji FIT.

Po raz pierwszy finansowanie otrzyma także terapia celowana dla pacjentów z chorobą von Hippla-Lindau. Refundacją zostanie objęty belzutifan w leczeniu dorosłych pacjentów z tą rzadką, uwarunkowaną genetycznie chorobą.

Zmiany dotyczą także raka nerki. Refundowane będzie skojarzenie pembrolizumabu z aksytynibem w pierwszej linii leczenia raka nerkowokomórkowego u dorosłych pacjentów z pośrednim lub niekorzystnym rokowaniem według skali IMDC.

Nowe możliwości w raku płuca, piersi i raku urotelialnym

Ministerstwo Zdrowia przewiduje ponadto możliwość ponownego zastosowania immunoterapii u wybranych chorych na raka płuca, którzy wcześniej otrzymali inhibitor punktów kontrolnych układu odpornościowego w leczeniu radykalnym.

W raku urotelialnym wprowadzona zostanie możliwość zastąpienia cisplatyny karboplatyną w schemacie obejmującym niwolumab, karboplatynę i gemcytabinę. MZ oznacza tę zmianę jako wskazanie off-label.

Rozszerzenie obejmie również leczenie wczesnego hormonozależnego, HER2-ujemnego raka piersi z wysokim ryzykiem nawrotu. Abemacyklib w skojarzeniu z hormonoterapią będzie mógł być stosowany w leczeniu adjuwantowym także u dorosłych pacjentów bez przerzutów do węzłów chłonnych. Również ta zmiana została w prezentacji MZ oznaczona jako wskazanie off-label.

Mukowiscydoza, choroba Duchenne’a i amyloidoza

Istotną część październikowego wykazu stanowią terapie nieonkologiczne, w tym przeznaczone dla pacjentów z chorobami rzadkimi.

W leczeniu mukowiscydozy refundowane będzie skojarzenie deutiwakaftoru, tezakaftoru i wanzakaftoru dla pacjentów powyżej 6. roku życia z co najmniej jedną mutacją inną niż klasy I genu CFTR.

Dla dorosłych chorych z kardiomiopatią w przebiegu amyloidozy transtyretynowej nową refundowaną opcją będzie wutrisyran. Z kolei pacjenci od 4. roku życia z dystrofią mięśniową Duchenne’a, którzy nie utracili zdolności chodzenia, uzyskają dostęp do wamorolonu. Oba wskazania Ministerstwo Zdrowia zalicza do terapii chorób rzadkich.

Wśród nowych terapii znalazły się także dwa leki stosowane w pierwotnym zapaleniu dróg żółciowych – seladelpar i elafibranor. Refundacją objęty zostanie również mirikizumab w leczeniu dorosłych pacjentów z umiarkowaną lub ciężką, czynną postacią choroby Leśniowskiego-Crohna.

Kolejną zmianą jest refundacja glukarpidazy, stosowanej w celu eliminacji toksycznego stężenia metotreksatu w osoczu u dorosłych i dzieci.

Nowe terapie w nefrologii i nadciśnieniu płucnym

Na liście znajdzie się również budezonid przeznaczony dla dorosłych pacjentów z pierwotną nefropatią IgA, spełniających określone w programie kryteria dotyczące białkomoczu.

Zmiany dotyczą także leczenia tętniczego nadciśnienia płucnego u dzieci. Bosentan będzie finansowany u dzieci leczonych traktem Fontana oraz u dzieci ze współwystępującą dysplazją oskrzelowo-płucną, a sildenafil – u dzieci leczonych traktem Fontana. Oba wskazania MZ zalicza do chorób rzadkich.

Rozszerzona zostanie również możliwość stosowania skojarzenia bosentanu z sildenafilem. Terapia skojarzona będzie mogła być rozpoczynana u pacjentów z tętniczym nadciśnieniem płucnym znajdujących się w II lub III klasie czynnościowej według NYHA albo z profilem niskiego lub pośredniego ryzyka.

Pierwsze odpowiedniki i 10 terapii o ugruntowanej skuteczności

Październikowe zmiany nie ograniczają się do nowych terapii i rozszerzeń wskazań. Ministerstwo zapowiedziało także refundację pierwszych odpowiedników pięciu substancji lub połączeń substancji: brywaracetamu w padaczce i encefalopatiach padaczkowych, bupropionu w epizodach depresyjnych i nawracających zaburzeniach depresyjnych, połączenia azelastyny z flutykazonem w alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa, lapatynibu w przerzutowym lub miejscowo zaawansowanym HER2-dodatnim raku piersi oraz seleksypagu w tętniczym nadciśnieniu płucnym.

Osobną kategorię stanowi 10 terapii o ugruntowanej skuteczności klinicznej, wprowadzanych w ramach art. 30a. Wśród nich znalazły się hydroksychlorochina w chorobach reumatologicznych, alfakalcydol w zaburzeniach gospodarki wapniowo-fosforanowej i chorobach metabolicznych kości, dydrogesteron, goserelina, skojarzenie lutropiny alfa z folitropiną alfa, cztery postacie lub połączenia testosteronu oraz adalimumab w leczeniu ropnego zapalenia apokrynowych gruczołów potowych.

Łącznie od początku 2026 roku refundacją objęto 90 nowych terapii – 46 onkologicznych i 44 nieonkologiczne, z czego 30 dotyczy chorób rzadkich. W przypadku październikowego wykazu MZ informuje również o 313 decyzjach dotyczących kontynuacji refundacji.

Pełny wykaz zmian wraz ze szczegółowymi wskazaniami Ministerstwo Zdrowia przedstawiło w prezentacji dotyczącej listy obowiązującej od 1 października 2026 r.:

Prezentacja Ministerstwa Zdrowia: lista leków refundowanych od 1 października 2026 r.

Źródło: MZ

Leczenie szpiczaka plazmocytowego w ciągu ostatnich 25 lat zmieniło się na tyle, że część pacjentów może przez wiele lat pozostawać bez progresji choroby, a naukowcy zaczynają mówić o funkcjonalnym wyleczeniu. Coraz ważniejsze staje się również utrzymanie dobrej kondycji i aktywności chorych. O postępie w leczeniu i znaczeniu aktywności fizycznej eksperci mówili podczas VI Rajdu Po Zdrowie w Poznaniu.

– Kiedy zaczynałem pracować w obszarze hematologii około 25 lat temu, szpiczak był chorobą nieuleczalną, a czas przeżycia był liczony w kilku latach. W ciągu tych 25 lat, dzięki wysiłkom naukowców, firm farmaceutycznych, ale przede wszystkim pacjentów z całego świata, zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Polsce poprawiliśmy leczenie szpiczaka tak znacząco, że myślimy już o tej chorobie w kategoriach wyleczalności. Ogłosiliśmy nawet pierwsze wyleczenia w jednym z badań i stworzyliśmy definicję tego, czym jest wyleczenie – mówi agencji Newseria prof. dr hab. n. med. Andrzej Jakubowiak, dyrektor programu leczenia szpiczaka na Uniwersytecie w Chicago.

O tym, jak zmieniają się możliwości leczenia szpiczaka, świadczą m.in. badania nad bezpiecznym zakończeniem terapii u części pacjentów. W badaniu MRD2STOP, którego współautorami są prof. Andrzej Jakubowiak i dr hab. Tadeusz Kubicki, 47 pacjentów ze szpiczakiem zakończyło leczenie podtrzymujące po potwierdzeniu niewykrywalnej choroby resztkowej. Po trzech latach bez progresji pozostawało 92 proc. pacjentów, u których komórek nowotworowych nie wykryto także w badaniu o bardzo wysokiej czułości. W całej badanej grupie progresję choroby stwierdzono u pięciu osób.

W Polsce co roku diagnozuje się ok. 2,1 tys. nowych przypadków szpiczaka plazmocytowego. Z opublikowanej w 2026 roku analizy NFZ wynika, że rośnie liczba chorych korzystających z programu lekowego B.54. W pierwszej połowie 2023 roku było ich 1624, a dwa lata później – 3459, czyli ponad dwukrotnie więcej.

– Pacjenci, którzy wcześniej dbali o siebie i mimo ciężkiej choroby nowotworowej są w dobrym stanie ogólnym, mają większe szanse na dobre wyniki leczenia. To chorzy, u których możemy zastosować pełne możliwości terapeutyczne i możemy wziąć pełnymi garściami z tego, co daje nam nowoczesna medycyna – podkreśla dr hab. n. med. Tadeusz Kubicki z Kliniki Hematologii i Transplantacji Szpiku UM w Poznaniu.

Postęp w leczeniu pokazują również opublikowane w 2026 roku wyniki badania ATLAS, którego współautorami są prof. Andrzej Jakubowiak i dr hab. Tadeusz Kubicki. W badaniu obejmującym 180 pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem po autologicznym przeszczepieniu komórek krwiotwórczych czteroletnie przeżycie bez progresji wynosiło 67,5 proc. przy terapii trójlekowej wobec 38 proc. w grupie leczonej lenalidomidem. Mediana czasu bez progresji wyniosła odpowiednio 72,8 i 37,3 miesiąca.

Dobry stan ogólny pacjentów ma znaczenie nie tylko dla możliwości zastosowania dostępnych terapii. Ważne jest również utrzymywanie aktywności fizycznej, także w trakcie choroby.

– Chociaż aktywność fizyczna nie ustrzeże nas prawdopodobnie przed niektórymi chorobami, zwłaszcza przed takimi nowotworami jak na przykład szpiczak, to może bardzo wydatnie się przyczynić do poprawy wyników leczenia – ocenia dr hab. n. med. Tadeusz Kubicki.

W opublikowanej w 2026 roku metaanalizie dotyczącej aktywności fizycznej u chorych na szpiczaka uwzględniono 20 badań z udziałem łącznie 1032 pacjentów. Autorzy wskazują, że programy ćwiczeń są możliwe do realizacji przez chorych, choć nie wykazano ich istotnego statystycznie wpływu m.in. na wydolność, siłę mięśni, zmęczenie, jakość życia i ból. Z kolei przegląd badań dotyczących ćwiczeń u pacjentów ze zmianami kostnymi, opublikowany w lipcu 2026 roku, wskazuje na potrzebę dostosowania rodzaju i intensywności aktywności do stanu chorego ze względu na ryzyko złamań.

Aktywność fizyczna jest jednym z głównych elementów Rajdu Po Zdrowie organizowanego przez Fundację Carita. Tegoroczna, szósta edycja odbyła się 5 września nad Jeziorem Maltańskim w Poznaniu. Uczestnicy mieli do wyboru trasy o długości 6 i 20 km. W Strefie Zdrowia można było również bezpłatnie wykonać morfologię krwi i skonsultować jej wynik z hematologiem.

– W Rajdzie Po Zdrowie uczestniczę już szósty raz. Od początku jestem razem z Fundacją Carita i z pacjentami. Na początku byli to tylko chorzy na szpiczaka. Przez te wszystkie lata cała inicjatywa bardzo się rozrosła i to jest olbrzymia radość widzieć, jak coraz więcej ludzi jest w nią zaangażowanych i jak coraz więcej osób korzysta z tego wszystkiego, co na rajdzie można zobaczyć i czego można się dowiedzieć – mówi dr hab. Tadeusz Kubicki. – To bardzo ważna inicjatywa dla społeczności pacjentów ze szpiczakiem, a teraz już także z innymi nowotworami hematologicznymi. Możemy być ze sobą i zobaczyć tę drugą twarz ludzi, których na co dzień widzimy na szpitalnych korytarzach.

Fundacja Carita, która organizuje Rajd Po Zdrowie, działa od ponad 15 lat i obejmuje wsparciem ponad 2,5 tys. osób z chorobami hematoonkologicznymi. W poprzedniej edycji rajdu uczestniczyło 718 osób, które pokonały łącznie 11 694 km.

– Cieszę się, że Fundacja Carita organizuje tego typu wydarzenia i że możemy gościć Rajd Po Zdrowie w Poznaniu. Nie ma nic ważniejszego niż zdrowie. Ten rajd zaczyna się od urodzenia i tak naprawdę trwa przez całe życie. Czasami pojawiają się na tej drodze przeszkody, ale dzięki takim fundacjom można je pokonywać – mówi Jacek Jaśkowiak, prezydent Poznania.

Źródło: Newseria

Migrena to poważna choroba neurologiczna, która dotyka przede wszystkim kobiety w najbardziej aktywnym okresie życia. 12 września obchodzony jest Europejski Dzień Migreny – to dobra okazja, aby mówić o tej chorobie i przedstawiać argumenty, które zmienią sposób postrzegania migreny. Bo to nie jest „zwykły ból głowy”, to wyzwanie zdrowotne, społeczne i gospodarcze, które kosztuje polską gospodarkę ponad 56 mld zł. rocznie, co odpowiada 1,5% PKB.

Migrena to nie „zwykły ból głowy”. To często godziny spędzone w ciemnym pokoju, ból, nudności, wymioty, i nadwrażliwość na światło, zapachy i dźwięki. To dni, w których osoby cierpiące na ból migrenowy nie mogą pracować, zajmować się dziećmi, prowadzić domu czy realizować codziennych obowiązków. Skala konsekwencji tej choroby jest ogromna.

– Migrena to choroba, którą cechuje oprócz bólu głowy, również szereg dodatkowych objawów, w tym objawów autonomicznych, takich jak nudności, wymioty, nadwrażliwość na dźwięki, na światło, na zapachy. Ból głowy jest najczęściej silny lub bardzo silny, ma charakter pulsujący, tętniący, a gdy pacjent wykonuje aktywność ruchową, fizyczną, to ból i objawy towarzyszące się nasilają i powodują niepełnosprawność pacjenta. Ta niepełnosprawność dotyczy aktywności i pracy fizycznej, ale także pracy umysłowej, bo pacjent nie może się na niczym skupić, a jedyne o czym może myśleć, to żeby zasnąć i nie mieć żadnego kontaktu ze światem – mówi prof. UMed dr hab. n. med. Jacek Rożniecki, Kierownik Kliniki Neurologii, Udarów Mózgu i Neurorehailitacji Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, Past-Prezes Polskiego Towarzystwa Bólów Głowy

Z powodu napadu migreny pacjenci nie mogą pracować, zajmować się dziećmi, a część obowiązków muszą przejmować osoby trzecie. Ma to swoje konsekwencje ekonomiczne.  Według raportu WifOR społeczno-ekonomiczny koszt migreny w Polsce przekracza 56 mld zł rocznie, co odpowiada około 1,55% polskiego PKB. Aby go zrekompensować, każda osoba powyżej 15. roku życia musiałaby pracować dodatkowo niemal dwa dni w roku. 72% tego obciążenia wynika z występowania choroby u kobiet, bo migrena występuje trzykrotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn. Największe obciążenie chorobą przypada na lata największej aktywności zawodowej i rodzinnej.

– Niemiecki Instytut Naukowy WifOR zbadał pośrednie i bezpośrednie koszty migreny w 7 krajach – Polsce, Grecji, Szwajcarii, Chorwacji, Litwie, Słowacji i Słowenii. Koszty migreny w Polsce są jedne z najwyższych spośród tych krajów i składają się na nie koszty bezpośrednie  i pośrednie. Te pierwsze to koszty leków, które są używane do leczenia migreny zarówno doraźnego, jak i profilaktycznego, koszty konsultacji neurologicznych w poradniach i SORach/szpitalach, także nierzadkie hospitalizacje, oraz często wykonywane badania neuroobrazowe takie jak tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny głowy. Koszty pośrednie zaś związane są z absencją chorobową i tak zwanym prezenteizmem, czyli nieproduktywnością w pracy. Bo pacjenci albo w ogóle nie idą do pracy, bo biorą zwolnienie lub urlop, albo idą do pracy, ale są mniej wydolni lub wręcz zupełnie niezdolni  zarówno do pracy umysłowej, jak i w pracy fizycznej. Mówimy wtedy o utarcie potencjalnych zysków w miejscu, gdzie wykonywaliby pracę – dodaje prof. Jacek Rożniecki.

W latach 2011–2024 migrena odpowiadała za ponad 300mld zł. utraconej pracy zarobkowej oraz kolejne 193 mld zł. utraconej pracy nieodpłatnej wykonywanej w domach i rodzinach.

72% społeczno-ekonomicznego ciężaru migreny jest związane z chorobą występującą u kobiet. Kobiety ponoszą nieproporcjonalnie dużą część społeczno-ekonomicznego ciężaru migreny – przypada na nie 72% całkowitego obciążenia związanego z chorobą. Łączne straty związane z migreną występującą u kobiet wyniosły 356 mld zł., a ich całkowite obciążenie było ponad trzykrotnie większe niż u mężczyzn. Migrena jest więc także problemem zdrowia kobiet.

Migrena to problem rynku pracy

Raport WifOR pokazuje, że największa część kosztów migreny wiąże się z utraconą produktywnością. To dlatego migreny nie należy postrzegać wyłącznie jako problemu medycznego. Jednocześnie część kosztów pozostaje całkowicie niewidoczna: to praca wykonywana w domu, której pacjenci nie są w stanie wykonać podczas napadu, oraz obowiązki przejmowane przez członków rodziny.

Skala obciążenia społeczno-ekonomicznego migreną jest porównywalna z obciążeniem związanym z cukrzycą, a w niektórych analizach, w zakresie utraconej produktywności zawodowej, przewyższa obciążenie wynikające z chorób sercowo-naczyniowych.

Europejski Dzień Migreny to dobry moment, by zmienić perspektywę.

Migrena nie jest „tylko bólem głowy”. To choroba, która może odbierać pacjentkom dni nauki czy pracy, czas z rodziną, niezależność i możliwość normalnego funkcjonowania. Jej konsekwencje ponosi także gospodarka.

Dlatego skuteczniejsze leczenie migreny powinno być postrzegane nie tylko jako wydatek systemu ochrony zdrowia, ale jako inwestycja w zdrowie kobiet, aktywność zawodową i gospodarkę.

Skuteczne leczenie to mniej wyłączonych z życia dni

Skala obciążenia migreną pokazuje, że nie wystarczy mówić o jej skutkach – trzeba również skutecznie im przeciwdziałać. Odpowiednio dobrane i nowoczesne leczenie może ograniczać częstość i nasilenie napadów oraz pozwalać pacjentom na powrót do normalnego funkcjonowania.

Dlatego jednym z ważnych elementów odpowiedzi na rosnące obciążenie migreną powinien być szerszy dostęp do nowoczesnych, skutecznych i dobrze tolerowanych terapii. Szczególne znaczenie ma możliwość korzystania z leczenia w ramach refundacji aptecznej, bez konieczności kierowania wszystkich pacjentów wymagających nowoczesnego leczenia do programu lekowego.

– Program lekowy, który funkcjonuje w Polsce od 3 lat ma pewnie ograniczenia. To jedyny program, który jest ograniczony czasowo i pacjenci mogą się w nim leczyć tylko 2 razy po roku, łącznie maksymalnie przez 2 lata. W tej chwili korzysta z niego 1400 pacjentów z migreną przewlekłą – najcięższą formą migreny z bardzo licznymi napadami. To zdecydowanie zbyt mała liczba w stosunku do grupy potrzebujących. Dobrze by było po pierwsze wydłużyć ten program lekowy albo w ogóle nie limitować go czasowo, a po drugie, aby nowe leki w postaci tabletek zarejestrowane w leczeniu migreny przewlekłej, a może nawet leki przyjmowane przez pacjentów samodzielnie za pomocą autowstrzykiwacza, były dostępne w sprzedaży aptecznej. Oczywiście trzeba by było uwarunkować to specjalistycznym monitorowaniem terapii pacjenta  odpowiednią dokumentacją medyczną, a przede wszystkim, że pacjent spełnia kryteria migreny przewlekłej, a starsze, klasyczne leki profilaktyczne okazały się nieskuteczne, źle tolerowane lub przeciwskazane. Takie rozwiązanie byłoby racjonalne, mniej kosztochłonne i zapewniłoby łatwiejszy dostęp do terapii dla pacjenta – dodaje prof. Jacek Rożniecki.

Dostęp do nowoczesnego leczenia powinien być więc postrzegany także jako element racjonalnej polityki zdrowotnej. Im wcześniej i skuteczniej migrena jest kontrolowana, tym mniej dni pacjent traci z powodu choroby, a tym samym mniejsze są straty ponoszone przez pracodawców, rodziny i gospodarkę.

Inwestowanie w skuteczne leczenie migreny jest jednocześnie inwestowaniem w zdrowie i aktywność zawodową kobiet oraz w produktywność całego społeczeństwa.

Źródło: inf pras

Polska onkologia zyskuje dostęp do kolejnych metod leczenia. W 2025 roku refundacją objęto 152 innowacyjne terapie, w tym 63 cząsteczko-wskazania onkologiczne – wynika ze sprawozdania z realizacji Narodowej Strategii Onkologicznej. Jednocześnie, jak wskazują onkolodzy, o ile odsetek wyleczalności nowotworów rośnie, o tyle nie wszystkie rozwiązania rozwijane z myślą o poprawie skuteczności ich leczenia spełniają pokładane w nich nadzieje. 

– Nie wszystkie nowotwory udaje się wyleczyć nowymi terapiami, co nie oznacza, że nie ma postępu, bo ten jest ogromny. Onkologia rozwija się małymi krokami, ale one właśnie tworzą bardzo duży postęp. Zaczynałem swoją ścieżkę zawodową w drugiej połowie lat 70. ubiegłego wieku i od tego czasu odsetek wyleczeń jest co najmniej dwukrotnie wyższy – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria prof. dr hab. n. med. Jacek Jassem, kierownik Katedry i Kliniki Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. – W tej chwili to jest ok. 60 proc., w momencie kiedy ja zaczynałem moją zawodową karierę było 25–30 proc.

Nowotwory złośliwe należą do najpoważniejszych wyzwań zdrowia publicznego w Polsce i są drugą najczęstszą przyczyną zgonów wśród dorosłych mieszkańców kraju. Każdego roku rozpoznaje się ponad 180 tys. nowych przypadków nowotworów złośliwych, a liczba zgonów przekracza 100 tys. rocznie. Wraz ze starzeniem się społeczeństwa oraz wydłużaniem długości życia prognozuje się dalszy wzrost liczby zachorowań onkologicznych w kolejnych dekadach – wskazuje raport CMKP „Wiedza, postawy i zachowania Polaków w zakresie profilaktyki onkologicznej”.

– Jest duża nadzieja, że ten postęp będzie kontynuowany, w związku z czym będzie coraz mniej nowotworów, wobec których jesteśmy bezradni – wskazuje prof. Jacek Jassem. – Niestety nadal są nowotwory, w których nie ma żadnej skutecznej terapii, oczywiście mówimy o chorobie rozsianej, bo we wczesnych stadiach zawsze mamy do czynienia z chirurgią czy radioterapią, która pozwala osiągnąć wyleczenie. Ale są nowotwory, które w stadium rozsiewu właściwie rokują beznadziejnie. Takim nowotworem jest np. rak trzustki, chociaż i tu pojawiło się światełko w tunelu. Na tegorocznym Kongresie Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej pokazano lek celowany, który działa również w tym nowotworze.

Jak wskazuje Ministerstwo Zdrowia, do głównych metod leczenia nowotworów należą chirurgia, chemioterapia, radioterapia, immunoterapia, terapia celowana, leczenie hormonalne, przeszczep komórek macierzystych oraz opieka paliatywna. Rodzaj leczenia zależy od typu i stadium nowotworu oraz ogólnego stanu zdrowia. Prof. dr hab. Jacek Jassem wskazuje, że nie wszystkie opcje terapeutyczne, które były rozwijane w ostatnich latach, okazywały się skuteczne.

– Jednym z rozczarowań jest eskalowanie dawki leków cytotoksycznych, czyli chemioterapii. Wydawało się, że w ten sposób można będzie pokonać barierę oporności nowotworów, ale to się nie udało z wielu powodów. Drugim rozczarowaniem są tzw. terapie antyangiogenne. Nowotwór szybko rośnie i potrzebuje własnego unaczynienia, a te leki hamują powstawanie naczyń krwionośnych. Wydawało się, że to proste działanie – aczkolwiek jego mechanizm jest bardzo skomplikowany – pozwoli, mówiąc kolokwialnie, zagłodzić nowotwór. Bardzo wiele było nadziei z tym związanych. Pierwsze doniesienia, badania na zwierzętach i doświadczenia na ludziach były bardzo zachęcające, ale właściwie ta metoda przestała się rozwijać. Leki antyangiogenne są nadal stosowane, ale nie przyniosły tak dużego postępu, jakiego się spodziewaliśmy – mówi profesor z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.

Wśród obszarów, które nie przyniosły dotąd oczekiwanego przełomu, wymienia również terapie genowe i szczepionki przeciwnowotworowe. Oba te obszary są jednak intensywnie rozwijane w medycynie.

– Szczepionki świetnie działają w zapobieganiu chorobom zakaźnym. Nowotwór jest antygenowo różny od zdrowych komórek, więc można było się spodziewać, że podobny mechanizm zostanie tu uruchomiony. Jednak według mojej wiedzy weszła do użycia jedna szczepionka przeciwnowotworowa, która zresztą też nie jest stosowana, ponieważ dotyczyła raka gruczołu krokowego, gdzie pojawiły się skuteczniejsze, tańsze i mniej toksyczne leki. Ale szczepionki nowotworowe to jest też obszar bardzo intensywnie badany i mam nadzieję, że kiedyś usłyszymy o lekach w ten sposób działających, które wejdą do praktyki klinicznej – mówi prof. Jacek Jassem.

W tegorocznej edycji raportu „Diagnoza zmian w opiece onkologicznej i hematologicznej 2025”, przygotowanej przez zespół All.Can Polska przy udziale szerokiego grona ekspertów, wskazano, że system opieki onkologicznej zmaga się z opóźnieniami w diagnostyce, brakami kadrowymi i niedofinansowaniem procedur, które hamują pełne wykorzystanie potencjału nowych terapii. Rok 2025 przyniósł istotne ulepszenia: poszerzono katalog refundowanych badań, zaplanowano inwestycje w sprzęt, dopracowano koncepcje organizacyjne Lung Cancer Units, czyli ośrodków wyspecjalizowanych w leczeniu raka płuca. Wśród najpilniejszych wyzwań eksperci wymieniają potrzebę szybszej diagnostyki, dostępu do pełnego profilowania genomowego każdego pacjenta, odnowę systemu akredytacji laboratoriów oraz wyszkolenia nowego pokolenia diagnostów.

Źródło: Newseria

Wczesna diagnoza choroby Alzheimera może dziś oznaczać więcej możliwości dla pacjenta. Z okazji Światowego Miesiąca Choroby Alzheimera Fundacja „Zapisane w mózgu” zwraca uwagę na znaczenie wczesnego rozpoznania, potrzebę przeciwdziałania stygmatyzacji oraz wsparcia opiekunów osób żyjących z chorobą. We wrześniu Fundacja organizuje m.in. akcję „Siejemy niezapominajki”, bieg AlzRun Polska oraz uroczysty pokaz filmu dokumentalnego „Pamiętaj o mnie”.

Jak wskazują szacunki Alzheimer Europe w raporcie „Prevalence of dementia in Europe” 2025, na chorobę Alzheimera i choroby pokrewne zachorowało w Polsce 618,180 osób.Zgodnie z prognozami do 2050 r. liczba ta wzrośnie do 1,020,017 osób. Choroba Alzheimera jest najczęstszą postacią demencji i może odpowiadać za 60–70 proc. jej przypadków.

Zdiagnozowanie choroby Alzheimera na wczesnym etapie nabiera dziś szczególnego znaczenia. Po dekadach, w których leczenie koncentrowało się przede wszystkim na łagodzeniu objawów, pojawiły się terapie przyczynowe, przeznaczone dla odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów na jej wczesnym etapie. Przełom nie dotyczy jednak wyłącznie pojawienia się nowych terapii. Zmienia się również podejście do samej choroby – coraz większego znaczenia nabierają wcześniejsza identyfikacja pacjentów, nowoczesna diagnostyka z krwi, w tym wykorzystanie biomarkerów oraz odpowiednio zaplanowana opieka.

To sprawia, że świadomość objawów i ścieżki postępowania stają się jeszcze ważniejsze. Lęk przed diagnozą i stygmatyzacja mogą prowadzić do odkładania wizyty u specjalisty, a tym samym opóźniać rozpoznanie choroby.

– Nie możemy bać się mówić o objawach. Ani wtedy, gdy zauważamy je u bliskiej osoby, ani wtedy, gdy zaczynamy obserwować niepokojące zmiany u siebie. Dziś diagnoza może oznaczać coś więcej niż tylko potwierdzenie choroby – może być początkiem konkretnego działania. Dlatego chcemy, żeby we wrześniu o Chorobie Alzheimera było głośno – nie tylko w kontekście choroby, ale przede wszystkim ludzi, których ona dotyka – mówi Sabina Obwiosło-Budzyń, założycielka Fundacji Zapisane w Mózgu.

Fundacja zwraca również uwagę na sytuację opiekunów, którzy wraz z diagnozą bliskiej osoby często przejmują odpowiedzialność za organizację codziennego życia i opieki. To dlatego wsparcie powinno obejmować nie tylko pacjenta, ale również jego rodzinę i opiekunów.

W ramach wrześniowych działań Fundacja organizuje Bieg AlzRun Polska – wydarzenie sportowe dostępne również w formule marszu i nordic walking, którego celem jest zwiększanie świadomości na temat chorób neurodegeneracyjnych oraz wyrażenie solidarności z osobami żyjącymi z demencją i ich rodzinami.

Podczas uroczystego pokazu zaprezentowany zostanie film „Pamiętaj o mnie”, realizowany przez Fundację Zapisane w Mózgu. To intymny dokument o codzienności osób żyjących z chorobami neurodegeneracyjnymi i ich bliskich – o diagnozie, opiece, zmieniających się relacjach i próbach zachowania samodzielności oraz godności. W filmie pokazano zarówno perspektywę osób chorych, jak i ich opiekunów, którzy często pozostają niewidoczni w tej debacie. Obok osobistych historii pojawia się także głos ekspertów, dzięki czemu dokument łączy doświadczenie rodzin z wiedzą medyczną. Jego celem jest przełamywanie tabu i lęku przed diagnozą oraz pokazanie, że choroba nie odbiera człowiekowi potrzeby bliskości, obecności i szacunku.

„Siejemy niezapominajki. Pamiętaj o mnie. Pamiętaj o nas!” to z kolei spontaniczna akcja, do której Fundacja zaprasza wszystkich użytkowników mediów społecznościowych. Uczestnicy mogą pobrać przygotowane i udostępnione na stronie Fundacji bezpłatne grafiki i ramki, ustawić niezapominajkę na zdjęciu profilowym lub opublikować ją w relacji, a następnie podać akcję dalej. Niebieskie kwiaty mają stworzyć w internecie symboliczne pole pamięci o osobach żyjących z demencją i solidarności z ich opiekunami.

Celem wrześniowych działań Fundacji jest zwiększenie świadomości choroby Alzheimera, przełamywanie lęku przed diagnozą i zachęcanie do wczesnego rozpoznawania objawów. To szczególnie ważne dziś, gdy na rynku są już zarejestrowane terapie przyczynowe, przeznaczone dla odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów na wczesnym etapie choroby Alzheimera. Polscy pacjenci nie mogą jednak jeszcze skorzystać z nich w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia. Fundacja apeluje o szerszy dostęp do nowoczesnego leczenia poprzez objęcie tych terapii refundacją. Jednocześnie chce przeciwdziałać stygmatyzacji i przypominać o potrzebach osób żyjących z chorobą oraz ich opiekunów.

******

O Fundacji „Zapisane w mózgu”

Fundacja „Zapisane w mózgu” została założona przez Sabinę Obwiosło-Budzyń i jej męża
z potrzeby wsparcia osób żyjących z demencją oraz ich rodzin. Doświadczenie choroby Alzheimera w najbliższej rodzinie stało się impulsem do stworzenia miejsca, w którym opiekunowie mogą znaleźć wiedzę, wsparcie i zrozumienie. Fundacja prowadzi działania edukacyjne i społeczne, których celem jest zwiększanie świadomości chorób neurodegeneracyjnych, przeciwdziałanie stygmatyzacji oraz poprawa jakości życia osób żyjących z demencją i ich opiekunów.

Strona internetowa: zapisanewmozgu.pl   

O chorobie Alzheimera

Choroba Alzheimera to postępująca choroba neurodegeneracyjna, która stopniowo wpływa na pamięć, funkcje poznawcze i samodzielność. Zmiany w mózgu mogą rozpoczynać się wiele lat przed pojawieniem się pierwszych objawów. Wraz z postępem choroby pojawiają się trudności z orientacją, komunikacją i wykonywaniem codziennych czynności. Następuje stopniowa utrata samodzielności. Szacuje się, że w Polsce chorobą Alzheimera może być dotkniętych nawet ponad 600 tys. osób. Jak wynika z prognoz dla naszego kraju, już w 2050 roku liczba osób w wieku senioralnym z demencją może wynosić ponad 1,7 mln osób, z czego demencja spowodowana chorobą Alzheimera może dotyczyć nawet ponad 1 mln osób [3].

Jednym z największych wyzwań pozostaje wczesne rozpoznanie choroby. Pierwsze objawy bywają mylone z naturalnym starzeniem się, a diagnoza wymaga połączenia oceny klinicznej i psychologicznej z odpowiednio dobranymi badaniami. Wczesne rozpoznanie pozwala zaplanować leczenie, opiekę i wsparcie oraz jak najdłużej zachować samodzielność osoby chorującej. Choroba Alzheimera wpływa przy tym nie tylko na pacjenta, ale również na jego bliskich, którzy często przejmują znaczną część opieki.

Przełomem w podejściu do choroby są zarejestrowane terapie przyczynowe, przeznaczone dla odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów na wczesnym etapie choroby, co zwiększa znaczenie wczesnego rozpoznania i nowoczesnej diagnostyki.

Źródło: inf pras

Decyzja MZ o zakończeniu procesu refundacyjnego terapii CAR-T dla chorych na szpiczaka pozbawia pacjentów szansy na dostęp do bardzo skutecznego leczenia – oceniają hematolodzy. Ich zdaniem konieczne jest rozwiązanie, które pogodzi dobro pacjentów z odpowiedzialnością resortu za środki publiczne.

Jak podkreślił w rozmowie z PAP prof. Artur Jurczyszyn z Katedry i Kliniki Hematologii Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum, kierownik Ośrodka Leczenia Dyskrazji Plazmocytowych, terapia CAR-T nie jest tylko niewielką modyfikacją dotychczasowego leczenia pacjentów ze szpiczakiem (jednym z najczęstszych nowotworów układu krwiotwórczego).

– Jest to odmienna biologicznie strategia terapeutyczna, która wykorzystuje własne zmodyfikowane genetycznie limfocyty T pacjenta. Jej skuteczność jest bardzo wysoka – sięga niemal 100 proc. Obecnie nie ma lepszego leczenia dla chorych na szpiczaka nawrotowego lub opornego na terapię – powiedział hematolog.

Przypomniał, że terapia CAR-T jest podawana jednorazowo i – jak wykazały badania kliniczne – nie tylko znacznie zmniejsza ryzyko progresji choroby lub zgonu w porównaniu z leczeniem standardowym, ale przynosi też korzyści w zakresie przeżycia całkowitego. Potwierdzają to m.in. wyniki III fazy badania klinicznego o akronimie CARTITUDE-4.

Prof. Jurczyszyn zwrócił uwagę, że w polskich ośrodkach chorzy na szpiczaka byli leczeni CAR-T w ramach badania klinicznego. – Wyniki są znakomite. Wielu z nich wróciło do pracy i do pełnienia innych ról społecznych – podkreślił hematolog.

Największą liczbę pacjentów zakwalifikował do badań klinicznych CAR-T zespół dr. Wojciecha Legiecia, kierownika Oddziału Hematologii i Transplantacji Szpiku, Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im Św. Jana z Dukli. – W jednym z badań było to 16 pacjentów. I od połowy 2023 r. tylko jeden z nich miał progresję szpiczaka i musieliśmy zastosować inne leczenie. Wszyscy pozostali są w remisji, dzięki czemu mogą normalnie funkcjonować w życiu prywatnym, zawodowym, bez żadnej dodatkowej terapii – powiedział PAP specjalista.

Dlatego – w ocenie hematologów – zakończenie przez Ministerstwo Zdrowia na początku sierpnia procesu refundacyjnego CAR-T odbiera pacjentom ze szpiczakiem szansę na skorzystanie z najskuteczniejszej obecnie metody leczenia.

W odpowiedzi na pytanie PAP nt. powodów zakończenia procesu refundacyjnego terapii CAR-T dla chorych na szpiczaka Biuro Komunikacji MZ poinformowało, że w resorcie toczyły się postępowania o objęcie refundacją dwóch różnych tego typu terapii. Jedna z nich – o międzynarodowej nazwie ciltacabtagen autoleucel – miałaby być finansowana w leczeniu chorych na szpiczaka plazmocytowego w 2. i 3. linii, a druga – idecabtagen vicleucel – w leczeniu chorych na szpiczaka plazmocytowego od 3. linii.

Obydwa procesy zakończyły się wydaniem negatywnych decyzji o objęciu refundacją w pierwszej instancji ze względu na niespełnienie części kryteriów z art. 12 ustawy o refundacji, poinformował resort zdrowia. Chodzi m.in. o wysokość szacowanego (na podstawie warunków cenowych przedłożonych przed wnioskujące firmy) wzrostu wydatków całkowitych NFZ w związku z objęciem refundacją tych terapii. Ministerstwo Zdrowia podkreśliło jednocześnie, że aktualnie dla obu terapii toczą się postępowania w drugiej instancji.

Prof. Jurczyszyn zastrzegł, że terapia CAR-T nie jest leczeniem prostym i pozbawionym ryzyka. Wymaga starannej kwalifikacji, doświadczonych zespołów, odpowiedniej infrastruktury i monitorowania potencjalnie ciężkich działań niepożądanych. Wymagania te są określone przez Europejską Agencję Leków. „Dlatego decyzja o jej dostępności powinna opierać się na medycynie opartej na dowodach, doświadczeniu wyspecjalizowanych ośrodków oraz racjonalnym modelu finansowania. A nie na samym fakcie, że mamy do czynienia z kosztowną terapią zaawansowaną” – napisał prof. Jurczyszyn w swoim liście otwartym do MZ z 8 sierpnia br.

Specjalista przypomniał, że 29 grudnia ub.r. prezes Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji zarekomendował objęcie terapii ciltacabtagene autoleucel refundacją w programie lekowym B.54. Wskazał jednocześnie na konieczność dalszego obniżenia ceny oraz rozszerzenie instrumentów dzielenia ryzyka (specjalne mechanizmy, które obniżają realny koszt terapii dla płatnika publicznego).

– To oznacza, że istnieje przestrzeń do poszukiwania takiego mechanizmu finansowania CAR-T, który pogodzi dobro pacjentów z odpowiedzialnością decydentów za środki publiczne – powiedział prof. Jurczyszyn.

Wskazał, że koszty braku dostępu chorych do tej terapii mogą być bardzo wysokie. – To są koszty różnych leków stosowanych w kolejnych liniach leczenia non-stop przez rok do wielu lat, tj. do czasu progresji, to są koszty hospitalizacji i leczenia powikłań. Gdyby je policzyć, to bardzo prawdopodobne jest, że koszty jednorazowo podanej terapii CAR-T będą mniejsze – tłumaczył hematolog. Dodał, że są to również koszty utraty aktywności zawodowej, społecznej.

– Ta terapia ogromnie ogranicza koszty powikłań związanych z następującymi po sobie liniami leczenia w modelu klasycznym. Na przykład pacjent, który po jednorazowej terapii przez pięć lat ma głęboką odpowiedź i nie potrzebuje leczenia, na pewno kosztuje system mniej niż pacjent, który jest na terapiach podawanych ciągle – ocenił dr Legieć.

Ponadto, w szpiczaku ogromne znaczenie ma moment zastosowania skutecznej terapii.

– Pacjenci, którzy kwalifikują się do CAR-T dzisiaj, za kilka miesięcy, ze względu na pogorszenie stanu klinicznego, mogą jej już nie otrzymać. Jako lekarz nie mogę się pogodzić z tym, że najlepsze leczenie w drugiej i trzeciej linii dla pacjentów ze szpiczakiem nie jest dostępne w naszym kraju, a jest finansowane ze środków publicznych już w 13 krajach europejskich, w tym u naszych sąsiadów – powiedział prof. Jurczyszyn.

Resort zdrowia zwrócił uwagę w odpowiedzi przesłanej PAP, że obecnie pacjenci chorzy na szpiczaka mają w ramach programu lekowego B.54. dostęp do wielu opcji terapeutycznych opartych na zastosowaniu w skojarzeniu kilku grup nowoczesnych leków. „Dodatkowo, w leczeniu od 4. linii w ramach programu lekowego B.54. objęte refundacją są innowacyjne przeciwciała bispecyficzne stosowane w monoterapii” – zaznaczyło Biuro Komunikacji MZ. Przeciwciała bispecyficzne, obok terapii CAR-T, stanowią przełomową metodę immunoterapii ukierunkowaną na limfocyty T. Ponadto, w najnowszym obwieszczeniu na 1 lipca br. objęto refundacją dwie kolejne terapie dedykowane chorym na szpiczaka plazmocytowego, podkreślono w piśmie.

– Jako lekarz zajmujący się tą chorobą od wielu lat doskonale widzę i doceniam ten postęp. Rozumiem także argument Ministerstwa Zdrowia, że środki publiczne są ograniczone, a decyzje refundacyjne muszą uwzględniać potrzeby pacjentów cierpiących na wiele różnych chorób – powiedział PAP prof. Jurczyszyn.

Zwrócił jednak uwagę, że liczba refundowanych terapii nie jest tym samym co możliwość zastosowania właściwej terapii u konkretnego chorego we właściwym momencie choroby. – Część wymienianych przez Ministerstwo Zdrowia nowoczesnych terapii ma inne miejsce w sekwencji leczenia, podczas gdy ciltacabtagen autoleucel jest przeznaczony dla ściśle określonej populacji chorych już po wcześniejszej terapii – wyjaśnił specjalista.

Tak jest między innymi w przypadku 43-letniego kardiologa Wojciecha Rycharda z Wrocławia. – U mnie szpiczak bardzo szybko nawrócił po pierwszej linii terapii, na drugą linię leczenia okazał się być oporny. Dlatego hematolodzy, z którymi się konsultowałem, ocenili, że najskuteczniejszą opcją leczenia dla mnie będzie CAR-T – wyjaśnił w rozmowie z PAP. Na obecnym etapie rozwoju choroby może ona przynieść najtrwalszą, najdłuższą remisję.

– Dzięki temu mam szasnę wrócić do normalnego życia zawodowego, społecznego. W moim przypadku zastosowanie terapii przeciwciałami bispecyficznymi nie tylko nie daje szansy na tak długą remisję, ale może też uniemożliwić mi w przyszłości skorzystanie z CAR-T lub sprawić, że będzie ona mniej skuteczna – podkreślił kardiolog, który w tydzień zebrał środki na prywatnej zbiórce na sfinansowanie tej metody leczenia.

– Przeszedłem już procedurę separacji komórek, które pojechały do laboratorium w Belgii, gdzie będą poddane modyfikacji i namnożeniu. Na przełomie września i października mam już otrzymać tę terapię – wyjaśnił.

W ocenie Rycharda nie wszystkim pacjentom, którzy wymagają tej metody leczenia, uda się uzbierać pieniądze. – Ale to nie tak powinno wyglądać. Przecież CAR-T jest finansowana w Polsce ze środków publicznych dla chorych na chłoniaki czy białaczki. Dlaczego chorzy na szpiczaka mieliby jej nie otrzymywać? – wskazał.

Jak zaznaczył prof. Jurczyszyn, fakt, że postepowanie dotyczące CAR-T nie jest definitywnie zakończone i obecnie toczy się postępowanie w drugiej instancji oznacza, że nadal istnieje przestrzeń do poszukiwania rozwiązania.

– Trwające postępowanie odwoławcze powinno zostać wykorzystane do rzeczywistego poszukiwania porozumienia. Dyskusja powinna się sprowadzać do pytania, czy można wypracować taki model finansowania, który uczyni ja dostępną dla precyzyjnie określonej grupy pacjentów i jednocześnie będzie akceptowalny dla płatnika publicznego – zaznaczył hematolog.

Jak ocenili eksperci, można w tym celu wykorzystać różne instrumenty dzielenia ryzyka, wprowadzenie precyzyjnych kryteriów kwalifikacji czy koncentrację leczenia w doświadczonych ośrodkach. – Można negocjować z firmą zwrot części kosztów w przypadku niepowodzenia tego leczenia czy bardzo wczesnego niepowodzenia – wskazał dr Legieć.

Hematolodzy podkreślili, że nie chodzi o finansowanie tej terapii tysiącom czy nawet setkom pacjentów, ale kilkudziesięciu precyzyjnie wybranym chorym.

Źródło: Nauka w Polsce

Postęp w diagnostyce i leczeniu zasadniczo zmienił perspektywę osób z rdzeniowym zanikiem mięśni. SMA coraz częściej staje się chorobą przewlekłą, a dzieci, które otrzymują leczenie odpowiednio wcześnie, mogą rozwijać się prawidłowo lub niemal prawidłowo. To ogromny sukces medycyny, nauki, systemu ochrony zdrowia, środowiska medycznego, ale także pacjentów, ich rodzin i organizacji pacjenckich. Wraz z tym sukcesem pojawiają się jednak nowe wyzwania. Dziś nie chodzi już wyłącznie o to, jak długo osoba z SMA będzie żyła, ale także o to, jak będzie żyła – czy będzie mogła zachować samodzielność, uczyć się, pracować, zakładać rodzinę i aktywnie uczestniczyć w życiu społecznym.

3 września 2026 roku w Sejmie RP, z inicjatywy Wicemarszałek Sejmu RP Moniki Wielichowskiej, odbył się briefing „Polski wkład w rozwój wiedzy o rdzeniowym zaniku mięśni (SMA)”. Spotkanie było jednocześnie podsumowaniem sierpnia – Miesiąca Świadomości SMA – oraz okazją do rozmowy o tym, jak bardzo w ostatnich latach zmieniła się sytuacja osób żyjących z rdzeniowym zanikiem mięśni i jakie zadania stoją dziś przed polskim systemem opieki.

Briefing poświęcono polskiemu wkładowi w rozwój wiedzy o SMA, w tym doświadczeniom polskich ekspertów i ośrodków w zakresie badań klinicznych, gromadzenia danych z rzeczywistej praktyki klinicznej (RWD), oceny długoterminowej skuteczności i bezpieczeństwa leczenia oraz rozwoju standardów opieki nad osobami z SMA. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele środowiska medycznego, pacjenckiego, parlamentu i administracji publicznej: prof. Maria Mazurkiewicz-Bełdzińska, przewodnicząca Polskiego Towarzystwa Neurologów Dziecięcych i kierownik Kliniki Neurologii Rozwojowej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego; prof. Magdalena Chrościńska-Krawczyk, kierownik Kliniki Neurologii Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie; wicemarszałek Sejmu RP Monika Wielichowska; posłanka Iwona Kozłowska, przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. SMA; wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski; prezes Fundacji SMA Dorota Raczek oraz wiceprezes Fundacji SMA Katarzyna Pedrycz.

Czas w SMA ma fundamentalne znaczenie

Otwierając briefing, wicemarszałek Sejmu RP Monika Wielichowska zwróciła uwagę na jeden z najważniejszych czynników decydujących o przyszłości osoby z SMA, jakim jest czas. – Rdzeniowy zanik mięśni coraz częściej nie jest wyrokiem. To jest ogromny sukces medycyny, nauki, lekarzy, ale przede wszystkim samych pacjentów oraz ich rodzin. W SMA każdy miesiąc, a nawet każdy tydzień może decydować o tym, ile sprawności uda się zachować. Dlatego fundamentalne znaczenie mają badania przesiewowe, szybka diagnoza oraz możliwie szybkie rozpoczęcie leczenia. Rok 2026 został ogłoszony przez Sejm RP Rokiem Profilaktyki Zdrowotnej. W przypadku SMA profilaktykę należy rozumieć szerzej niż tradycyjnie. To także możliwość wykrycia choroby przed wystąpieniem objawów i rozpoczęcia leczenia na tyle wcześnie, aby wyprzedzić jej postęp – podkreśliła wicemarszałek Monika Wielichowska.

O skali zmiany, jaka nastąpiła w ostatnich latach mówiła posłanka Iwona Kozłowska: –Dzieci z SMA chodzą dziś do żłobków, przedszkoli i szkół, a młodzi ludzie podejmują studia. Teraz już myślimy o nich jako dzieciach, które rozwijają się, które zaczynają realizować swoje plany i swoje marzenia. Ale tym samym przed całym systemem pojawiają się zupełnie nowe pytania: jak wspierać ich rozwój, edukację, samodzielność i realizację życiowych planów – mówiła, zaznaczając przy tym znaczenie współpracy Parlamentarnego Zespołu ds. SMA z Wicemarszałek Moniką Wielichowską, Ministerstwem Zdrowia, Fundacją SMA oraz ekspertami medycznymi.

Sukces leczenia otwiera nowe wyzwania

Prezes Fundacji SMA Dorota Raczek przypomniała, jak ogromna zmiana dokonała się w Polsce dzięki dostępowi do leczenia oraz badaniom przesiewowym noworodków:  – Mamy dostępne trzy terapie, mamy badania przesiewowe i dzięki temu nasze dzieci rozwijają się prawidłowo lub prawie prawidłowo. Ale ten sukces terapeutyczny nie może sprawić, że zapomnimy o osobach, u których choroba zdążyła doprowadzić do niepełnosprawności. One również potrzebują kompleksowego wsparcia i rozwiązań pozwalających poprawiać jakość codziennego życia.

Prof. Maria Mazurkiewicz-Bełdzińska podkreśliła natomiast, że zmiana, jaka dokonała się w SMA, jest wynikiem wspólnego wysiłku wielu środowisk: naukowców, klinicystów, organizacji pacjenckich, pacjentów i ich rodzin. Zwróciła uwagę, że Polska znajduje się dziś w światowej i europejskiej czołówce pod względem opieki i dostępności leczenia dla osób z SMA, jednocześnie przestrzegając, aby sukces ostatnich lat nie przesłonił potrzeb osób, które nadal wymagają bardzo intensywnej, koordynowanej i wielospecjalistycznej opieki.

Podobne stanowisko przedstawiła prof. Magdalena Chrościńska-Krawczyk: – Część osób z SMA nadal wymaga interdyscyplinarnej, skoordynowanej opieki obejmującej neurologów, neurologów dziecięcych, fizjoterapeutów, ortopedów, pulmonologów, psychologów, pedagogów i przedstawicieli innych specjalności. Osoby z SMA uczą się, wchodzą w dorosłość i podejmują pracę. Oznacza to, że wraz z sukcesem terapeutycznym system musi być gotowy odpowiadać na ich potrzeby przez kolejne dekady życia.

O tym, jak sukces leczenia zmienia oczekiwania pacjentów i rodzin, mówiła także Katarzyna Pedrycz, reprezentująca perspektywę rodzin i opiekunów. – Możliwość myślenia o długim życiu sprawia, że na pierwszy plan coraz wyraźniej wysuwa się jego jakość. Potrzeby mamy takie same jak osoby zdrowe, różnią nas jedynie możliwości – podkreśliła. Wśród nadal istniejących problemów wymieniła m.in. bariery architektoniczne i organizacyjne, problemy związane z orzecznictwem i dostępnością szkół, a także dostęp do asystencji osobistej oraz opieki wytchnieniowej. Rodziny często muszą również samodzielnie zdobywać informacje o dostępnych formach wsparcia oraz krążyć pomiędzy wieloma rozwiązaniami systemowymi.

Polska w światowej czołówce leczenia SMA

Wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski przedstawił skalę dotychczasowych osiągnięć polskiego systemu. Jak poinformował podczas briefingu, dzięki badaniom przesiewowym wykryto SMA u ponad 100 noworodków, u których leczenie wdrażano w ciągu maksymalnie 14 dni od rozpoznania. Nowoczesnymi terapiami w programie lekowym leczenia SMA objętych jest natomiast ponad 1200 osób. Wiceminister również zwrócił również uwagę na konsekwencje tego sukcesu: SMA staje się chorobą przewlekłą, dlatego system ochrony zdrowia musi przygotować się na potrzeby osób żyjących z chorobą przez wiele lat, w tym coraz większej grupy dorosłych pacjentów.

Dorota Raczek przypomniała, że rola Polski nie ograniczała się do wdrażania nowych możliwości terapeutycznych. Polskie ośrodki uczestniczyły w badaniach klinicznych leków, które obecnie są dostępne i refundowane w naszym kraju. W Polsce prowadzono także rejestr chorych, o obecnie gromadzone są dane z rzeczywistej praktyki klinicznej. Kolejnym etapem powinno być dalsze rozwijanie opieki kompleksowej. Osoby z SMA potrzebują nie tylko terapii farmakologicznej, ale również rehabilitacji, dostępu do edukacji, wsparcia społecznego i odpowiednio przygotowanych placówek ochrony zdrowia. Wyzwaniem pozostaje również dostęp dorosłych pacjentów do ośrodków prowadzących leczenie w niektórych regionach kraju. Wyniku leczenia nie można bowiem oceniać wyłącznie w wymiarze medycznym. Ważna jest także samodzielność i możliwość realizowania własnych planów. Podsumowując spotkanie, wicemarszałek Monika Wielichowska zwróciła uwagę, że profilaktyka to nie tylko zdrowy styl życia. To również dostęp do badań przesiewowych, wczesnej diagnostyki oraz natychmiastowego rozpoczęcia leczenia. – Naszym celem nie może być wyłącznie to, jak długo pacjent żyje, tylko jak długo pacjent żyje w samodzielności i dobrobycie. Bo miarą postępu w SMA jest dziś nie tylko długość życia, jest nią także jego jakość – podkreśliła.

Źródło: inf pras