Medicalpress
Radioterapia jest jedną z trzech podstawowych metod leczenia nowotworów i jednocześnie jest trudna do zrozumienia. Radioterapii jest poddawanych aż około 60% chorych na nowotwory, ale wokół tej zaawansowanej technologicznie, bezpiecznej i precyzyjnej formy leczenia wciąż narastają mity oraz nieuzasadnione obawy. Aby przybliżyć fakty i rozwiać najczęstsze wątpliwości, Karkonoski Sejmik Osób Niepełnosprawnych (KSON) zorganizował webinar edukacyjny z okazji Europejskiego Dnia Praw Pacjentów. Gościem spotkania był Profesor Mateusz Spałek, specjalista z Narodowego Instytutu Onkologii – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie, który na co dzień wykorzystuje radioterapię w leczeniu chorych.
Podczas spotkania skupiono się na faktach dotyczących nowoczesnej radioterapii, omawiając jej skuteczność, bezpieczeństwo oraz rolę w kompleksowym postępowaniu przeciwnowotworowym. KSON, organizując tego typu inicjatywy, konsekwentnie wspiera edukację zdrowotną i promuje równy dostęp do wiedzy dla osób z niepełnosprawnościami — choroby nowotworowe mogą prowadzić do rozwoju niepełnosprawności.

Radioterapia jest to jedna z trzech podstawowych metod leczenia onkologicznego i znajduje zastosowanie u około 60% chorych na nowotwory na pewnym etapie leczenia, co dotyczy leczenia radykalnego lub paliatywnego. Radioterapia może uzupełniać leczenie chirurgiczne, może być metodą samodzielną, może być także skojarzona z chemioterapią, immunoterapią lub leczeniem celowanym. Jest cały szereg zastosowań radioterapii na różnych etapach leczenia. Może być realizowana z zewnątrz za pomocą przyśpieszaczy, od wewnątrz organizmu z wykorzystaniem brachyterapii. Wykorzystywana jest również niekiedy radioterapia śródoperacyjna.

Większość nowotworów można leczyć z wykorzystaniem radioterapii. Są nowotwory, które można wyleczyć z zastosowaniem radioterapii lub radiochemioterapii lub radioimmunoterapii. Do takich nowotworów należą – przykładowo – nowotwory narządów głowy i szyi (np. rak krtani), nowotwory ginekologiczne (np. rak szyjki macicy) oraz bardziej zaawansowane stadia raka płuca. – Radioterapia jest efektywna wtedy, kiedy jesteśmy w stanie podać wystarczającą dawkę do „zniszczenia” wszystkich komórek nowotworowych – powiedział podczas spotkania Profesor Mateusz Spałek. Na skuteczność radioterapii – oprócz dawki – wpływa wiele innych czynników. Należy wymienić stopień zaawansowania choroby nowotworowej oraz możliwość podania odpowiednio wysokiej dawki, co zależy – między innymi – od współwystępowania innych chorób lub wieku chorego. Istnieją również czynniki modyfikowalne, na które wpływ ma sam chory – przykładem jest palenie papierosów, które w istotny sposób pogarsza tolerancję radioterapii i obniża jej skuteczność – dodaje Profesor Spałek.

Dostępność radioterapii w Polsce
Nowoczesna radioterapia pozwala uniknąć niepotrzebnych, dodatkowych hospitalizacji chorych dzięki większej precyzji leczenia oraz możliwości podania wyższych dawek promieniowania i oszczędzenia zdrowych tkanek z ograniczeniem występowania powikłań i skutków ubocznych oraz skrócenia czasu leczenia (mniejsza ilość frakcji).

– W Polsce mamy doskonały sprzęt do radioterapii. W Polsce popularna w ostatnich latach stała się radioterapia stereotaktyczna. Jest to metoda, która pozwala na podanie bardzo wysokiej dawki w jednej lub paru sesjach tylko w objętość samego nowotworu, dzięki postępowi technologicznemu. (…) Umożliwia leczenie np. wczesnego raka płuca bez przerzutów do węzłów chłonnych na równi skutecznie jak chirurgia – powiedział Profesor Mateusz Spałek. – Mamy doskonałą technologię do leczenia niewielkich przerzutów do mózgu i łagodnych nowotworów mózgu – np. Gamma Knife. Mamy dostęp do zminiaturyzowanych przyśpieszaczy do radiochirurgii, jak CyberKnife, czy też przyśpieszaczy liniowych dedykowanych radiochirurgii, jak Edge.

Ekspert zwrócił uwagę, że w Polsce dostępne są zaawansowane techniki radioterapii adaptacyjnej. – W trakcie zabiegu, gdy chorego układa się na stole terapeutycznym, przygotowany plan naświetlania jest codziennie adaptowany do aktualnej anatomii ciała – tłumaczył podczas spotkania.

CyberKnife dzięki systemowi „synchrony” umożliwia poprzez wykorzystanie obrazowania w czasie rzeczywistym, ciągłe monitorowanie ruchów osoby napromienianej (w tym oddychania). Oznacza to, że w przypadku przesunięcia się guza podczas terapii wiązki promieniowania będą i tak precyzyjnie na nim skupione.

W Polsce mamy również dostęp do protonoterapii – aktualnie jest jeden ośrodek, ale będą powstawać kolejne. Protonoterapia ma uzasadnienie w wybranych rodzajach nowotworów, które są umiejscowione w sąsiedztwie tzw. narządów krytycznych (narządy z największym ryzykiem powikłań popromiennych). Przyśpieszacz liniowy połączony z rezonansem magnetycznym jest również dostępny u nad w kraju.

Czy osoby z niepełnosprawnościami muszą szczególnie przygotowywać się do leczenia?
Zwykle nie. Leczenie jest tolerowane zwykle tak samo u większości chorych. Zmiany wynikają z czynników takich jak: stan zaawansowania nowotworu, wiek chorego, występowanie chorób współistniejących, ale nie stopnia sprawności. Niepełnosprawność może wpłynąć na techniczne aspekty już podczas samego napromieniania – przykładowo – przez brak możliwości wybrania konkretnej pozycji chorego na stole do radioterapii. – Ale dzięki bardzo doświadczonym zespołom techników, wybrana zostanie inna i komfortowa pozycja do utrzymania przez chorego – wyjaśnił Profesor Mateusz Spałek. To po stronie zespołu jest zaproponowanie rozwiązania, które zapewni osobie z niepełnosprawnością takie samo leczenie jak choremu w pełni sprawnemu.

Niezależnie od tego z jakim rodzajem niepełnosprawności przychodzi chory, są dostępne rozwiązanie techniczne, które umożliwiają zastosowanie radioterapii. Należy podkreślić, że niepełnosprawność nie wyklucza zastosowania tej metody leczenia.
I co ważne, chorzy mogą także w trakcie leczenia za pomocą radioterapii kontynuować pracę zawodową, jeśli pozwala na to ich stan ogólny. Radioterapia w trakcie samego leczenia (z małymi wyjątkami) nie powoduje istotnego pogorszenia jakości życia. Radioterapia nie wpływa na codzienne funkcjonowanie (z małymi wyjątkami). Na jakość życia wpływa sama choroba nowotworowa, a nie zastosowanie tej metody leczenia.

95% naszych chorych napromienianych jest w trybie ambulatoryjnym, podkreślał Profesor Mateusz Spałek. Najlepszym rozwiązaniem jest dla chorych jest to, aby poza sesją 15-20 minutową codziennie wrócić do rodziny i codziennych aktywności zawodowych.

Jakie są różnice pomiędzy poszczególnymi technikami radioterapii?
Teleradioterapia jest stosowania częściej, ponieważ ma szersze zastosowanie. Natomiast brachyterapię stosuje się tam, gdzie chcemy podwyższyć dawkę w środku samego guza, tam gdzie nowotwory są bardziej promieniooporne lub gdy napromienianie jest stosowane jako metoda wyłączna do wyleczenia danego nowotworu (np. rak stercza, nowotwory ginekologiczne lub rak skóry). Brachyterapia jest też kojarzona z teleradioterapią na przykład u zaawansowanego miejscowo raka prostaty.
W nowoczesnym leczeniu chorych na nowotwory coraz większą rolę odgrywa prehabilitacja, czyli przygotowanie do rozpoczęcia terapii. Zajmuje się tym zespół specjalistów – psychiatrzy i psycholodzy, dietetycy, fizjoterapeuci, technicy oraz specjaliści leczenia bólu. Wymienieni specjaliści wspólnie pomagają chorym możliwie najlepiej przygotować się do leczenia (np. przez zalecenia dietetyczne).

Mity o radioterapii
Co może poprawić dostęp do nowoczesnej radioterapii w Polsce?
Aktualnie realizowana jest Krajowa Sieć Onkologiczna, w ramach której lekarze różnych specjalizacji muszą ze sobą współpracować. W ramach konsylium muszą ustalić plan leczenia, w tym miejsce radioterapii i go realizować. Wprowadzenie koordynowanej opieki nad chorymi oraz wprowadzenie koordynatorów, którzy będą monitorować i wspierać chorych w systemie jest bardzo dobrym rozwiązaniem wspierającym chorych na nowotwory.

Piętą achillesową są obszary Polski, gdzie w promieniu 100 km nie ma żadnego ośrodka radioterapii. Nie ma, więc dostępnego tego leczenia w pobliżu domu i jest to istotne ograniczenie.

Brak kadr – największe ograniczenie w systemie ochrony zdrowia.  Jest konieczność inwestowania w kadry – zachęcanie młodych lekarzy do wyboru ścieżki związanej z onkologią (w tym radioterapią). Ważne jest również inwestowanie w kadry, które uczestniczą w procesie stosowania radioterapii – należą do ich fizycy medyczni, których jest bardzo mało oraz technicy elektoradiologii i pielęgniarki onkologiczne. Niestety specjalizacje onkologiczne nie cieszą się dużą popularnością.

Karkonoski Sejmik Osób Niepełnosprawnych zachęca do przesyłania pytań i zagadnień, które warte są omówienia w kolejnych spotkaniach edukacyjnych, także tych dotyczących radioterapii, które podczas tego webinaru nie zostały poruszone. – Radioterapia leczy nowotwory skutecznie i bezpiecznie – na koniec podkreślił Profesor Mateusz Spałek.

Więcej o KSON: https://kson.pl/

Rozmowa z Prof. Mateuszem Spałkiem: https://www.facebook.com/share/r/1BEjoXSR2b/ 

Przypisy:
https://www.youtube.com/watch?v=X5ykmcCUH6k

https://medicalpress.pl/rynek/n-cybernetyczny-precyzyjne-i-bezpieczne-napromienianie-guzw-nowotworowych-przy-oszczdzeniu-zdrowych-tkanek-i-narzdw-krytycznych_JLynK2bA4K/

źródło: redakcja Medicalpress
Foto: NIO-PIB
Współczesne systemy opieki onkologicznej stoją przed wieloma wyzwaniami, a jednym z kluczowych jest zapewnienie pacjentom dostępu do nowoczesnych technologii leczniczych, w tym innowacyjnej radioterapii. Polska, która rozpoczęła przewodnictwo w Radzie Unii Europejskiej w 2025 roku, ma niepowtarzalną okazję, aby pozytywnie wpłynąć na europejską politykę zdrowotną, wskazując na kluczowe aspekty ochrony zdrowia, takie jak cyfrowa transformacja, zdrowie psychiczne czy profilaktyka chorób. Wśród tych priorytetów nie można jednak pominąć potrzeby rozwoju i poprawy dostępu do skutecznych technologii medycznych.
Radioterapia jako fundament leczenia onkologicznego

Radioterapia stanowi nadal jeden z podstawowych elementów leczenia onkologicznego dla około 50-70% pacjentów z nowotworami. Co ważne, to nie tylko metoda precyzyjna i skuteczna, ale również bezpieczna, w przypadku nowoczesnych technologii, takich jak: radioterapia stereotaktyczna, radioterapia protonowa czy techniki umożliwiające bardzo precyzyjne dostarczanie dawki promieniowania do zmienionych chorobowo tkanek np. radiochirurgia.

– Obecnie są do dyspozycji coraz nowocześniejsze aparaty, coraz lepsze metody obliczeniowe realnie otrzymywanej dawki przez pacjenta, możemy też adaptować plan leczenia do aktualnej anatomii pacjenta – mówił w wywiadzie dla redakcji Medicalpress[1], dr n. med. Andrzej Kukiełka z Zakładu Radioterapii, NU-MED w Zamościu oraz Zakład Brachyterapii i Zakładu Radioterapii, Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie.

Tego rodzaju podejście pozwala na minimalizację skutków ubocznych, skrócenie czasu leczenia oraz prowadzenie terapii w trybie ambulatoryjnym. Niestety, w Polsce dostęp do tych innowacyjnych rozwiązań pozostaje ograniczony.

Na czym polega innowacyjna radioterapia onkologiczna?
Innowacyjna radioterapia onkologiczna to zaawansowana metoda leczenia nowotworów, która wykorzystuje nowoczesne technologie i precyzyjne techniki dostarczania promieniowania do tkanek zmienionych chorobowo. Jej celem jest skuteczne zniszczenie komórek nowotworowych przy jednoczesnym zminimalizowaniu uszkodzeń zdrowych tkanek. W porównaniu z tradycyjną radioterapią, nowoczesne rozwiązania oferują większą precyzję, krótszy czas leczenia oraz zmniejszenie skutków ubocznych, często nie ma również potrzeby hospitalizacji chorego.

– Współczesna radioterapia jest jedną z najnowocześniejszych metod leczenia nowotworów. Około 60-70% pacjentów, którzy chorują na nowotwory, kwalifikuje się do leczenia napromienianiem. Radioterapia może być stosowana w leczeniu nowotworów jako metoda samodzielna, ale najczęściej jest elementem leczenia skojarzonego, rekomendowanego przez polskie i międzynarodowe towarzystwa naukowe. Jest kojarzona w różnych sekwencjach z chirurgią, chemioterapią, immunoterapią lub hormonoterapią np. w przypadku nowotworów głowy i szyi, raka przełyku, odbytnicy lub raka gruczołu krokowego[2]. – wskazywał lek. med. Jacek Kulik, Kierownik Zakładu Radioterapii, Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli.

Kluczowe cechy innowacyjnej radioterapii obejmują:
Wykluczenie geograficzne i nierówności w dostępie do leczenia

Jednym z kluczowych wyzwań, przed którymi stoi Polska, jest eliminacja nierówności w dostępie do pełnego spektrum nowoczesnych metod leczenia onkologicznego, w tym radioterapii. W naszym kraju nadal 10-15% chorych nie korzysta z tej metody leczenia[3], pomimo wskazania. Niestety wciąż niektórzy mieszkańcy mniejszych miejscowości czy terenów wiejskich często zmuszeni są do długich i uciążliwych podróży do ośrodków onkologicznych, co stanowi dodatkowe obciążenie, zwłaszcza dla osób starszych czy z niepełnosprawnościami. Część województw nie ma lub ma niewielki dostęp do innowacji. Tymczasem leczenie blisko miejsca zamieszkania mogłoby nie tylko poprawić jakość życia pacjentów, ale również zwiększyć efektywność terapii, zmniejszając poziom stresu związanego z procesem leczenia.

– Doposażenie w spaecjalne aparaty do teleradioterapii służące do radiochirurgii czy radioterapii śródoperacyjnej powinny w pierwszej kolejności dotyczyć dużych ośrodków onkologicznych. – pozwoliłoby to na zapewnienie w pierwszej kolejności dostępu do innowacyjnych metod leczenia w całej Polsce[4] – podkreślał prof. Krzysztof Składowski, konsultant krajowy w dziedzinie radioterapii onkologicznej.

Bezpieczeństwo zdrowotne jako priorytet polskiej prezydencji

Myślą przewodnią polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej w 2025 roku jest bezpieczeństwo, w tym bezpieczeństwo zdrowotne. W kontekście onkologii oznacza to wyrównanie dostępu do odpowiedniej diagnostyki i skutecznych metod leczenia, takich jak innowacyjne leki czy innowacyjna radioterapia i chirurgia. Warto podkreślić, że radioterapia jest wielokrotnie niezbędnym elementem kompleksowego leczenia skojarzonego i warunkuje możliwość podania innowacyjnych leków np. immunoterapii po radiochemioterapii, a w konsekwencji, takie podejście znacznie poprawia rokowania pacjentów w wielu nowotworach, w tym do niedawna bardzo opornych na leczenia jak np. rak płuca.

Cyfrowa transformacja opieki zdrowotnej a radioterapia

Ministerstwo Zdrowia wskazuje cyfrową transformację jako jeden z kluczowych aspektów ochrony zdrowia. W przypadku radioterapii cyfryzacja jest jej nieodzownym elementem, innowacje w tym zakresie, pozwalają na lepsze planowanie terapii, monitorowanie postępów leczenia oraz wymianę danych między ośrodkami. Wdrożenie rozwiązań takich jak: systemy sztucznej inteligencji do analizy obrazów medycznych może dodatkowo zwiększyć precyzję terapii, zmniejszając ryzyko błędów i poprawiając efektywność leczenia.

Bezpieczeństwo lekowe a rozwój radioterapii

Poprawa bezpieczeństwa lekowego w Unii Europejskiej, o której mowa w polskich priorytetach, powinna obejmować nie tylko farmakoterapię, ale też dostęp do innych technologii medycznych. Wykorzystanie nowoczesnych urządzeń oraz prowadzenie szkoleń dla personelu medycznego to istotne elementy budowania bezpieczeństwa zdrowotnego. . W kontekście radioterapii ważnym elementem jest również potrzeba wzmocnienia kadry medycznej. „Wobec niewielkiego zainteresowania absolwentów medycyny tzw. „trudnymi” specjalizacjami lekarskimi, do których również należy radioterapia onkologiczna i zagrożenia ośrodków RT niedoborem kadry lekarskiej, w 2023 zmodyfikowano system egzaminowania, a w 2024 zaplanowano zmiany szkolenia w tej specjalizacji.”[5] Ten kierunek należy kontynuować i promować kierunki, które są deficytowe. Inwestycje w infrastrukturę oraz kadrę medyczną mogą przyczynić się do podniesienia standardów leczenia, ograniczenia ryzyka powikłań oraz lepszej dostępności do opieki onkologicznej generalnie, m.in. dzięki skróceniu czasu leczenia, ograniczeniu potrzeby dodatkowych hospitalizacji i leczenia powikłań.

Promocja zdrowia i profilaktyka

Wśród priorytetów polskiej prezydencji znajduje się również promocja zdrowia i profilaktyka chorób. W przypadku nowotworów szczególny nacisk należy położyć na wczesne wykrywanie zmian nowotworowych, co pozwala na wdrożenie leczenia w stadiach wczesnych i zastosowanie leczenie radyklanego, jak chirurgia lub radioterapia przy możliwościach także uzupełniającej terapii okołooperacyjnej, prowadzącego do całkowitego wyleczenia. Szeroko zakrojone kampanie edukacyjne oraz zwiększenie uczestnictwa w programach przesiewowych mogą przyczynić się do zwiększenia świadomości społecznej i wzrostu odsetka wczesnych diagnoz onkologicznych.

Wyzwania dla Polski i Europy

Zapewnienie dostępu do nowoczesnej radioterapii jest wyzwaniem nie tylko dla Polski, ale również dla innych krajów europejskich. Wspólne działania na poziomie UE, takie jak wymiana dobrych praktyk, wspieranie badań naukowych czy finansowanie inwestycji w infrastrukturę medyczną, wzmocnienia kadry medycznej mogą przyczynić się do poprawy sytuacji. Polska może odegrać wiodącą rolę w promowaniu tych inicjatyw, wskazując na potrzebę rozwijania nowoczesnych metod leczenia w ramach europejskiej polityki zdrowotnej i narodowych programów walki z rakiem.

– Dlaczego jest ważne, żeby pacjent miał do takiego właśnie leczenia dostęp? Myślę, że jest to myśl naszych czasów. Dążymy do tego, żeby pacjenci byli leczeni na światowym poziomie w sposób taki, jaki dyktują nam aktualne doniesienia z najnowszych badań, aby pacjent wyleczony był człowiekiem zdrowym, a nie okaleczonym tym leczeniem, żeby po okresie rekonwalescencji i rehabilitacji mógł wrócić do życia lub te objawy leczenia nie były gorsze niż objawy samej choroby. Dlatego bez innowacyjności w leczeniu, bez poszukiwania takich, a nie innych technologii leczenia, jest to po prostu niemożliwe[6]. – mówiła dr Barbara Lisiecka, Kierownik Zakładu Radioterapii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie.

Nowoczesne radioterapia: korzyści dla świadczeniodawców, pacjentów i systemu ochrony zdrowia

Nowoczesna radioterapia przynosi liczne korzyści dla świadczeniodawców, pacjentów oraz systemu ochrony zdrowia. Z punktu widzenia świadczeniodawców, zaawansowane technologie pozwalają na zwiększenie skuteczności leczenia. Dzięki precyzyjnym metodom terapeutycznym możliwe jest osiąganie lepszych wyników klinicznych, co przekłada się na wyższą jakość opieki nad pacjentem. Dodatkowo, optymalizacja zasobów wynikająca z krótszego czasu terapii umożliwia leczenie większej liczby pacjentów w danym ośrodku, co skutkuje efektywniejszym wykorzystaniem zarówno infrastruktury, jak i personelu. To także możliwość mniejszej ilości hospitalizacji pacjentów. Wprowadzenie innowacyjnych metod radioterapii podnosi również prestiż placówki medycznej, co przyciąga pacjentów oraz wykwalifikowanych specjalistów.

Dla pacjentów nowoczesna radioterapia oznacza wyraźną poprawę jakości życia. Zaawansowane techniki minimalizują skutki uboczne leczenia, takie jak uszkodzenie sąsiednich narządów czy długotrwałe zmęczenie, co pozwala na łagodniejsze przejście przez proces terapeutyczny. Skrócenie czasu terapii zmniejsza także obciążenie fizyczne i psychiczne pacjentów, umożliwiając szybszy powrót do codziennego życia. Innowacyjne metody leczenia coraz częściej oferują możliwość terapii w trybie ambulatoryjnym, eliminując konieczność hospitalizacji i zwiększając wygodę pacjentów. Personalizacja terapii, dostosowana do indywidualnych potrzeb chorego, poprawia skuteczność leczenia i zwiększa szanse na wyleczenie, jednocześnie zmniejszając ryzyko powikłań dzięki precyzyjnemu ukierunkowaniu promieniowania.

Korzyści wynikające z zastosowania nowoczesnej radioterapii są również zauważalne na poziomie systemu ochrony zdrowia. Chociaż wdrożenie zaawansowanych technologii wiąże się z początkowymi inwestycjami, ich długoterminowe efekty pozwalają na redukcję kosztów bezpośrednich i pośrednich, takich jak leczenie powikłań, hospitalizacje, absencja zawodowa. Precyzyjne metody radioterapii zwiększają efektywność leczenia, co zmniejsza potrzebę dodatkowych interwencji medycznych. Możliwość prowadzenia terapii w krótszym czasie i w trybie ambulatoryjnym odciąża placówki medyczne, skracając listy oczekujących i zwiększając dostępność świadczeń. Dzięki nowoczesnym metodom leczenia można także osiągnąć poprawę ogólnych wyników zdrowotnych populacji, co przekłada się na wyższe wskaźniki wyleczalności chorób onkologicznych. Ważnym aspektem jest również zmniejszanie nierówności w dostępie do nowoczesnej radioterapii – inwestycje w rozwój ośrodków medycznych w mniejszych miejscowościach przyczyniają się do redukcji różnic regionalnych w dostępie do zaawansowanego leczenia.

– Innowacyjne technologie radioterapii onkologicznej powinny być finansowane ze środków publicznych. Wykazano, że są one efektywne kosztowo, zapewniając poprawę wyników kontroli chorób nowotworowych[7]. – wskazywał dr Łukasz Kuncman z Polskiego Towarzystwa Radioterapii Onkologicznej.

Nowoczesna radioterapia stanowi zatem kluczowy element współczesnej medycyny, przynosząc znaczące korzyści dla całego społeczeństwa, podnosząc standardy leczenia oraz optymalizując funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia.
 
Przypisy:
[1] https://medicalpress.pl/zdrowie-wspolna-sprawa/nowoczesna-radioterapia-w-leczeniu-raka-prostaty_JnRXgEevpO/
[2] https://medicalpress.pl/rynek/wspczesna-radioterapia-jest-jedn-z-najnowoczeniejszych-metod-leczenia-nowotworw_XgR7dQjyZO/
[3] Za: Raport na temat stanu radioterapii w Polsce na dzień 31.12.2023 r. https://kkro.io.gliwice.pl/do-pobrania/
[4] https://wygrajmyzdrowie.pl/aktualizacja-raportu-radioterapia-w-polsce-w-swietle-zmian-systemowych-z-2021-r/
[5] Za: Raport na temat stanu radioterapii w Polsce na dzień 31.12.2023 r. https://kkro.io.gliwice.pl/do-pobrania/
[6]https://medicalpress.pl/rynek/n-cybernetyczny-precyzyjne-i-bezpieczne-napromienianie-guzw-nowotworowych-przy-oszczdzeniu-zdrowych-tkanek-i-narzdw-krytycznych_JLynK2bA4K/
[7] https://wygrajmyzdrowie.pl/aktualizacja-raportu-radioterapia-w-polsce-w-swietle-zmian-systemowych-z-2021-r/

źródło: red. Medicalpress, B.A.

Zakład Radioterapii COZL jako pierwsza w Polsce posiada nowoczesny akcelerator do tomoterapii na tym poziomie wyposażenia. Inwestycja została zrealizowana ze środków Ministerstwa Zdrowia. Całkowity koszt inwestycji to ponad 16 milionów złotych – powiedział podczas konferencji Pan Piotr Matej, p.o. Dyrektora Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej. Inwestycje w onkologię, w tym w radioterapię zapewnią możliwość leczenia większej ilości pacjentów na najwyższym poziomie. Dzięki wdrażaniu nowych rozwiązań pacjenci będą leczeni precyzyjnie, ponieważ wiązka promieniowania podąża za guzem, adaptując się do jego położenia w czasie rzeczywistym; bezpieczniej, bo z maksymalnym zabezpieczeniem tkanek zdrowych oraz w krótszym czasie.
W dniu 23 maja 2024 roku odbyła się konferencja prasowa „Nowoczesna radioterapia. Nowe inwestycje w radioterapię w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli w Lublinie”. Centrum Onkologii jako największy i jedyny ośrodek w regionie zapewnia chorym z Województwa Lubelskiego możliwość przejścia całej ścieżki terapeutycznej w jednym miejscu, od diagnostyki po nowoczesne leczenie onkologiczne. Ważne miejsce w tym procesie zajmuje radioterapia, którą objętych jest od 50 do 70% pacjentów onkologicznych.

„Kładziemy nacisk na leczenie ambulatoryjne, aby chorzy mogli w miarę możliwości prowadzić normalne życie prywatne i zawodowe, bez konieczności długiego przebywania w szpitalu. Oferujemy dzięki nowoczesnym rozwiązaniom ambulatoryjne leczenie dla pacjentów, wpisując się w potrzeby pacjentów oraz aktualne standardy i rekomendacje międzynarodowych towarzystw naukowych. Jednocześnie mamy przestrzeń do leczenia pacjentów, którzy wymagają hospitalizacji.” – podkreślił Piotr Matej, p.o. Dyrektora Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli.

„COZL staje się kluczowym ośrodkiem na ścianie wschodniej. Przed nami kolejne wyzwania i inwestycje. Już dziś mogę powiedzieć, że Oddział Hematologii i Transplantacji Szpiku będzie kolejnym miejscem nowych rozwiązań klinicznych.” – dodał na zakończenie Piotr Matej.

Zakład Radioterapii Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli jest obecnie największą tego typu jednostką we wschodniej Polsce. Władze Województwa Lubelskiego stawiają na zapewnienie pacjentom w regionie dostępu do nowoczesnego leczenia. Jest to szczególnie ważne w kontekście zaawansowanej radioterapii, realizowanej w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej. Wspólnie z placówką Zarząd Województwa wspiera działania, które zmierzają do poprawy sytuacji pacjentów onkologicznych w województwie.

„Cieszę się, że dzięki sprzętowi medycznemu najwyższej jakości skorzysta z niego coraz większa liczba pacjentów” – powiedział Jarosław Stawiarski, marszałek województwa lubelskiego. Zainwestowane ponad 16 milionów złotych, w tym 6 milionów na zakup systemów planowania radioterapii, doposażenie stacji planowania oraz doposażenie akceleratorów to, moim zdaniem, najlepiej wydane pieniądze, ponieważ zdrowie jest najważniejsze. Stajemy się liderem na ścianie wschodniej i tym samym musimy jeszcze efektywniej odpowiadać na potrzeby pacjentów. Temu służą między innymi ultranowoczesne aparaty, które będą leczyły skutecznie i bezpiecznie pacjentów onkologicznych –dodał Jarosław Stawiarski.

Aparat do tomoterapii RadixAct firmy Accuray to zaawansowany technologicznie akcelerator do napromieniania z modulacją intensywności wiązki fotonów (IMRT). Technologia pozwala na dostarczenie zaplanowanej dawki promieniowania do guza nowotworowego z oszczędzeniem tkanki zdrowej. Wiązka promieniowania może zmieniać swoją intensywność i być podawana spiralnie wokół ciała pacjenta.

„Nowe wersje aparatów do tomoterapii pozwalają na napromienianie zmian nowotworowych w okolicach ruchomych (płuco, gruczoł krokowy). Umożliwiają także adaptację planu leczenia w zależności od zmieniających się czynników, jak np. zmniejszenia się objętości guza czy spadku masy ciała pacjenta.” – wyjaśnił podczas spotkania dr Jacek Kulik, Kierownik Zakładu Radioterapii COZL.

Nowe rozwiązania oznaczają, że wiązka promieniowania „widzi” guza i za nim podąża. Ruch ten wynika z naturalnych czynników, jak oddech pacjenta. Zainstalowany moduł obrazowania w aparacie do tomoterapii pozwala na śledzenie guza i adaptację wiązki w czasie rzeczywistym, wyjaśniał podczas spotkania dr Jacek Kulik. Aparat będzie wykorzystywany m.in. do leczenia nowotworów płuca oraz raka gruczołu krokowego. Jest wykorzystywany do procedury napromienianie całego ciała u dzieci i dorosłych pacjentów, przygotowywanych do przeszczepu szpiku kostnego. Podczas konferencji uczestnicy mieli możliwość zapoznać się z zakresem realizowanych świadczeń w radioterapii, w tym z nowoczesnym akceleratorem do tomoterapii.

Dla pacjentów onkologicznych kluczowe znaczenie ma szybka diagnostyka, dostępność, efektywność i bezpieczeństwo leczenia oraz jakość życia w trakcie i po leczeniu. Aby leczenie mogło przebiegać właściwie, konieczna jest szybka diagnoza, a potem możliwość szybkiego rozpoczęcia leczenia.

„Dobrą wiadomością dla pacjentów z regionu jest to, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej otrzymują pełen wachlarz leczenia w jednym miejscu. Następnym ważnym elementem jest wysoka i kompleksowa jakość leczenia skoncentrowana na konkretnym pacjencie. Cieszymy się, że pacjenci z Województwa Lubelskiego będą mogli liczyć na kolejne nowoczesne rozwiązania w onkologii. My ze swojej strony, w ramach działalności w Amazonkach, koncertujemy się też na aspekcie przygotowania i wsparcia psychologicznego, co jest bardzo ważnym elementem samego procesu leczenia.” – podkreśliła Grażyna Chaberko, Prezes Lubelskich Amazonek.

Zakład Radioterapii Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej wyposażony jest w 6 aparatów do radioterapii w tym pięć nowoczesnych akceleratorów liniowych oraz aparat do tomoterapii. Posiadany sprzęt pozwala na napromienianie pacjentów przy wykorzystaniu wysokospecjalistycznych technik konformalnych z modulacją, i intensywności wiązki oraz zastosowanie dynamicznych technik łukowych.

W Zakładzie Radioterapii realizowane są także procedury stereotaktycznej radiochirurgii śródczaszkowej (SRS) oraz stereotaktycznej radioterapii pozaczaszkowej SBRT. Ośrodek prowadzi także radioterapię dzieci we współpracy z Kliniką Hematologii, Onkologii i Transplantologii Dziecięcej Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Lublinie. Wszystkie aparaty terapeutyczne wyposażone są w systemy radioterapii sterowanej obrazem, zapewniające bezpieczeństwo realizacji i odtwarzalności planu leczenia. W roku 2023 w Zakładzie wykonano łącznie 2561 procedur leczniczych, z czego 1585 procedur u pacjentów leczonych w trybie ambulatoryjnym i 976 procedur u pacjentów hospitalizowanych w COZL.

źródło: Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej