Sejm właśnie przeszedł pierwszy etap legislacyjny ważnego projektu nowelizacji Kodeksu karnego, Kodeksu wykroczeń i Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia – celem jest wzmocnienie ochrony osób niosących pomoc, w tym medyków, ratowników i obywateli reagujących w sytuacjach kryzysowych.

Coraz częstsze przypadki agresji wobec personelu medycznego i osób ratujących życie – tragicznie zilustrowane głośnymi zdarzeniami, jak zabójstwo ratownika w Siedlcach czy atak na lekarza w Krakowie – stały się bezpośrednim impulsem do zmian w prawie. Nowe przepisy przewidują, że za atak na osobę interweniującą lub ratującą życie grozić będzie kara od 3 miesięcy do 5 lat więzienia, podczas gdy dotychczas sankcje były znacznie łagodniejsze. Również agresja słowna, dotychczas wymagająca prywatnego aktu oskarżenia, będzie ścigana z urzędu przez prokuraturę.

Projekt zakłada także znaczne podniesienie kar finansowych za zakłócanie spokoju w miejscach publicznych – w tym w szpitalach i urzędach. Grzywny mają wynosić od 1 000 do 5 000 zł, zamiast obecnych maksymalnych 500 zł. Sąd, na wniosek pokrzywdzonego, będzie zobowiązany do upublicznienia wyroku skazującego, co ma stanowić dodatkowy element prewencji. Policja z kolei otrzyma obowiązek zatrzymania sprawcy „na gorącym uczynku” i przekazania sprawy do sądu w trybie przyspieszonym.

Zmiany obejmą nie tylko lekarzy, pielęgniarki czy ratowników medycznych, ale również zwykłych obywateli, którzy podejmują interwencję w obronie innych – np. powstrzymują napastnika, rozdzielają bójkę czy ratują ofiary wypadków. Takie rozwiązanie ma zlikwidować dotychczasową nierówność w traktowaniu funkcjonariuszy publicznych i osób cywilnych niosących pomoc.

Podczas sejmowej debaty projekt uzyskał szerokie poparcie wszystkich klubów parlamentarnych, choć politycy zwracali uwagę, że represja nie wystarczy. Konieczne są także działania edukacyjne i systemowe, które wpłyną na postrzeganie pracy ratowników i medyków, a także poprawią bezpieczeństwo w placówkach ochrony zdrowia. W dyskusji podnoszono również propozycje dodatkowych rozwiązań, takich jak rejestr agresywnych pacjentów, systemy alarmowe w gabinetach lekarskich, monitoring czy dodatkowe zabezpieczenia fizyczne w szpitalach.

Nowelizacja, którą skierowano do prac w Komisji Nadzwyczajnej ds. Zmian w Kodyfikacjach, to ważny krok w kierunku poprawy bezpieczeństwa tych, którzy codziennie ryzykują, ratując życie i zdrowie innych. Jeżeli zapisy ustawy zostaną dopracowane i skutecznie egzekwowane, mogą stać się realnym narzędziem ochrony przed przemocą wobec lekarzy, ratowników i wszystkich osób interweniujących w sytuacjach zagrożenia.

Źródło: SEJM RP

Agresja wobec medyków nie będzie dłużej bagatelizowana – to jasny przekaz płynący z nowych wytycznych Prokuratora Generalnego, ogłoszonych 14 lipca 2025 r., oraz z szeregu działań legislacyjnych i informacyjnych prowadzonych przez Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Sprawiedliwości i inne instytucje państwowe.

Wytyczne, które dotyczą prowadzenia postępowań karnych wobec sprawców przestępstw popełnianych na szkodę pracowników ochrony zdrowia i ratownictwa, są reakcją na rosnącą falę agresji – zarówno słownej, jak i fizycznej – wobec osób niosących pomoc. Dotyczy to zwłaszcza zespołów ratownictwa medycznego, personelu szpitalnych oddziałów ratunkowych, lekarzy, pielęgniarek, ratowników medycznych oraz innych przedstawicieli zawodów medycznych.

Przypadki pobić, gróźb karalnych, znieważania, a nawet ciężkich uszkodzeń ciała stają się, niestety, coraz częstszym doświadczeniem zespołów ratunkowych. Sprawcami bywają nie tylko osoby, którym udzielana jest pomoc, ale też członkowie ich rodzin i osoby postronne.

– Sytuacja wymaga natychmiastowych działań – mówiła już w maju minister zdrowia Izabela Leszczyna, która zainicjowała międzyresortowe spotkania z udziałem ministra sprawiedliwości Adama Bodnara, ministra SWiA Tomasza Siemoniaka oraz Komendanta Głównego Policji Marka Boronia. Tematem rozmów była ochrona pracowników ochrony zdrowia i poprawa bezpieczeństwa w szpitalach i zespołach ratownictwa.

To nie tylko deklaracje. Już w kwietniu 2025 r. Sejm przyjął nowelizację ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, która zawiera istotne zmiany poprawiające bezpieczeństwo członków ZRM. Wejdą one w życie 1 stycznia 2026 r. i obejmują:

• możliwość tworzenia 3-osobowych zespołów ratownictwa medycznego typu P,

• obowiązek szkoleń z zakresu samoobrony i technik deeskalacyjnych,

• systemowe wsparcie psychologiczne dla członków zespołów ratownictwa.

Równolegle ruszyły szkolenia prowadzone przez Policję – do tej pory zgłosiło się ponad 8,8 tys. osób z 80% dysponentów ZRM. Trwają również działania informacyjne i przygotowania do ogólnopolskiej kampanii społecznej budującej szacunek wobec zawodów medycznych.

Ważnym elementem pakietu zmian jest projekt nowelizacji kodeksu karnego, przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Przewiduje on zaostrzenie kar wobec sprawców ataków na osoby wykonujące zadania ratujące życie lub zapewniające porządek publiczny, nawet jeśli formalnie nie mają statusu funkcjonariusza publicznego. Projekt został na początku lipca skierowany do Stałego Komitetu Rady Ministrów i oczekuje na dalsze procedowanie.

14 lipca Prokurator Generalny wydał dokument zatytułowany:
„Wytyczne w sprawie prowadzenia postępowań o przestępstwa popełniane na szkodę osób udzielających świadczeń zdrowotnych, pierwszej pomocy, czynności ratunkowych, a także innych osób wykonujących obowiązki służbowe i zawodowe, które korzystają z ochrony przewidzianej w kodeksie karnym dla funkcjonariuszy publicznych.”

Wytyczne zawierają konkretne zalecenia dla prokuratorów prowadzących postępowania, tak aby każdy akt przemocy wobec medyka spotykał się z nieuchronną i adekwatną reakcją organów ścigania. Podkreślono, że niezbędne jest traktowanie takich przestępstw ze szczególną surowością, z uwagi na ich wpływ na funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia i bezpieczeństwo społeczne.

Całość działań – od legislacji, przez edukację, po ściganie przestępstw – ma jedno wspólne przesłanie: pracownicy ochrony zdrowia muszą czuć się bezpiecznie wykonując swoje obowiązki. To zobowiązanie państwa wobec tych, którzy codziennie ryzykują własne zdrowie i życie, niosąc pomoc innym.

Źródło: MZ