26 października w Światowym Centrum Słuchu IFPS w Kajetanach odbędzie się II Międzynarodowe Sympozjum Muzykoterapii. Eksperci z Polski, Austrii i Łotwy będą rozmawiać o przyszłości zawodu, który w Polsce wciąż nie ma jednoznacznie określonego statusu. Gospodarzem spotkania jest Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu, w którym prof. Henryk Skarżyński i jego zespół od lat wykorzystują muzykę w rehabilitacji słuchu.

Muzykoterapeuci pracują z pacjentami, jednak ich kompetencje i zakres pracy nadal są mało jasne. Jak podkreślają organizatorzy, potrzebne jest lepsze zrozumienie tej profesji również wśród osób decydujących o zatrudnieniu terapeutów i finansowaniu zajęć. Sympozjum pod hasłem „Muzykoterapia jako profesja – między potrzebą regulacji a społecznym zrozumieniem” będzie okazją do omówienia potrzebnych zmian i pozyskania poparcia dla ich wprowadzenia.

Muzyka w pracy z pacjentem

W Kajetanach muzykoterapia jest wykorzystywana w rehabilitacji dzieci z implantami słuchowymi. Podczas zajęć dzieci rozpoznają brzmienie instrumentów i uczą się reagować na zmiany w muzyce. Terapeuta dostosowuje ćwiczenia do możliwości dziecka i etapu rozwoju jego mowy. W ten sposób pracuje nad umiejętnościami słuchowymi potrzebnymi także w codziennym porozumiewaniu się.

Zajęcia są częścią programu „Muzyka w rozwoju słuchowym człowieka”, zainicjowanego przez prof. Henryka Skarżyńskiego. Zespół IFPS opracował na jego potrzeby specjalne kompozycje i ćwiczenia. Bada również ich wykorzystanie w terapii. Barbara Kaczyńska, Katarzyna Godlewska i prof. Henryk Skarżyński opisali w „Journal of Hearing Science” pilotażowe badanie programu „Teatr Instrumentalny” dla dzieci z implantami ślimakowymi.

Muzykoterapia znajduje zastosowanie także w opiece długoterminowej, edukacji i pomocy społecznej. Jej prowadzenie wymaga odpowiedniego przygotowania i współpracy z innymi specjalistami. Ustalenie zasad wykonywania zawodu ma więc znaczenie również dla placówek oraz osób korzystających z pomocy muzykoterapeutów.

Doświadczenie Kajetan

IFPS należy do światowej czołówki ośrodków zajmujących się implantami słuchowymi. Jego twórca i dyrektor, prof. Henryk Skarżyński, w 1992 roku jako pierwszy w Polsce wszczepił implant ślimakowy osobie niesłyszącej. W 2002 roku przeprowadził pierwszą na świecie operację wszczepienia takiego implantu dorosłej osobie z częściową głuchotą. Rozwijany z jego inicjatywy program muzykoterapii wspiera rehabilitację pacjentów po operacji.

Instytut od lat organizuje międzynarodowe spotkania naukowe. W 2026 roku był gospodarzem konferencji implantów słuchowych CI2026. Związkom muzyki ze słuchem poświęcone są również „Ślimakowe Rytmy”, festiwal IFPS, podczas którego występują osoby korzystające z implantów.

Na październikowym sympozjum eksperci przedstawią sytuację muzykoterapeutów w Polsce oraz rozwiązania z Austrii i Łotwy, gdzie zawód został objęty regulacjami prawnymi. Porównają zasady kształcenia i organizacji pracy, a następnie omówią możliwości wykorzystania zagranicznych doświadczeń w Polsce.

Wystąpią m.in. dr hab. Krzysztof Stachyra, profesor UMCS i przewodniczący Zarządu Głównego Polskiego Stowarzyszenia Muzykoterapeutów, prof. Gerhard Tucek z Uniwersytetu Nauk Stosowanych IMC w Krems oraz Mirdza Paipare i dr Jana Duhovska z Uniwersytetu Stradiņša w Rydze. Po debacie o przyszłości zawodu odbędą się sesje dotyczące społecznego rozumienia muzykoterapii i zatrudnienia w instytucjach. Spotkanie zakończy muzykoterapeutyczne jam session.

Organizatorem wydarzenia jest Światowe Centrum Słuchu Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu. Współorganizatorami są Polskie Stowarzyszenie Muzykoterapeutów, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie oraz Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach.

Źródło: inf pras

Implant ślimakowy nie musi już mieć procesora noszonego za uchem, ale całość urządzenia, łącznie z mikrofonem i źródłem zasilania, może być umieszczona pod skórą. To duża zmiana dla osób ze znacznym ubytkiem słuchu. Dzięki nowym implantom pacjent może słyszeć podczas snu czy aktywności w wodzie. Rozwiązanie to trafia teraz na europejskie rynki, a jeden z jego prototypów wszczepiono w ramach badań klinicznych w Instytucie Fizjologii i Patologii Słuchu​ w Kajetanach.

– Najważniejszą innowacją jest możliwość umieszczenia pod skórą pełnego systemu – mówi agencji Newseria prof. dr hab. inż. Artur Lorens z Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu. – Jednym z największych wyzwań technologicznych było opracowanie mikrofonu, który może odbierać dźwięki przez skórę, a jednocześnie pozwala zachować parametry słyszenia porównywalne z rozwiązaniami wykorzystującymi mikrofon zewnętrzny. Ten implant może działać przez całą dobę, także podczas snu czy ładowania.

Firma MED-EL opracowała wszczepiany mikrofon, który umożliwia odbiór wyraźnego dźwięku wysokiej jakości, pozostając całkowicie pod skórą. Implant TICI UNICO odbiera dźwięki przez skórę, przekształca je w sygnały elektryczne i stymuluje ślimak. Sygnały są następnie przekazywane za pośrednictwem nerwu słuchowego do mózgu.

– Z punktu widzenia użytkownika oznacza to możliwość korzystania z implantu również w sytuacjach, w których zewnętrzne elementy tradycyjnego systemu zwykle są zdejmowane, na przykład podczas snu czy niektórych aktywności w wodzie – wyjaśnia prof. dr hab. n. med. i n. o zdr. mgr zarz. Piotr H. Skarżyński z Międzynarodowego Centrum Słuchu i Mowy. – Jednocześnie dotychczasowe dane kliniczne wskazują, że jakość słyszenia może być porównywalna z uznanymi systemami implantów ślimakowych.

Pierwsze wyniki badań klinicznych nad całkowicie wszczepialnym implantem opublikowano w 2025 roku w „Communications Medicine”. W badaniu uczestniczyło sześciu dorosłych ze znacznym lub głębokim odbiorczym ubytkiem słuchu. Pacjentów obserwowano przez 52 tygodnie. Wyniki testów rozumienia mowy w ciszy i w hałasie były porównywalne przy korzystaniu z całkowicie wszczepialnego systemu i zewnętrznego procesora. Autorzy zaznaczyli jednak, że ze względu na niewielką liczbę uczestników wyniki wymagają potwierdzenia w większych badaniach.

W kolejnym badaniu klinicznym, prowadzonym od czerwca 2024 do września 2025 roku w ośrodkach w czterech krajach, wzięło udział 30 pacjentów. W badaniach uczestniczył również Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu w Kajetanach.

– Z pewnością jest to istotny krok w rozwoju implantów ślimakowych. Dotychczas ich skuteczność rozwijano przede wszystkim poprzez poprawę jakości słyszenia, technologii elektrod czy procesorów. Możliwość wszczepienia całego aparatu pod skórę otwiera kolejny kierunek rozwoju, związany nie tylko ze słyszeniem, ale również z tym, jak funkcjonuje urządzenie w codziennym życiu pacjenta. Brak zewnętrznych elementów może mieć znaczenie dla komfortu, swobody wykonywania różnych aktywności czy dyskrecji – wyjaśnia prof. Piotr H. Skarżyński.

Według Światowej Organizacji Zdrowia ponad 1,5 mld ludzi na świecie żyje z różnym stopniem ubytku słuchu, a ok. 430 mln wymaga rehabilitacji z powodu ubytku słuchu powodującego niepełnosprawność. WHO prognozuje, że do 2050 roku będzie to odpowiednio niemal 2,5 mld i ponad 700 mln osób. W rehabilitacji słuchu stosuje się m.in. aparaty słuchowe i implanty ślimakowe.

W Polsce pierwszy zabieg wszczepienia implantu ślimakowego przeprowadził 16 lipca 1992 roku prof. Henryk Skarżyński. Dzień później implant otrzymało pierwsze w Polsce dziecko. W 2002 roku zespół prof. Skarżyńskiego przeprowadził pierwszą na świecie operację wszczepienia implantu ślimakowego pacjentowi z częściową głuchotą. Do 2026 roku w Instytucie Fizjologii i Patologii Słuchu wszczepiono ponad 20 tys. różnych typów aktywnych implantów słuchowych.

– Nie jest to rozwiązanie dla każdego pacjenta ani nie zastąpi obecnie stosowanych implantów. Powinniśmy raczej mówić o poszerzeniu możliwości i większej personalizacji doboru technologii do potrzeb konkretnej osoby – podkreśla prof. Piotr H. Skarżyński.

TICI UNICO jest przeznaczony dla osób ze znacznym i głębokim odbiorczym ubytkiem słuchu, które kwalifikują się do wszczepienia implantu ślimakowego.

– TICI UNICO uzyskał oznakowanie CE i jest obecnie stopniowo wprowadzany na wybrane rynki europejskie. Szczegółowy harmonogram jego dostępności w Polsce, a także informacje dotyczące ceny, nie zostały jeszcze ogłoszone – mówi Bartłomiej Szylz, dyrektor zarządzający spółki MEDEV Medical Devices Polska, która jest dystrybutorem tych urządzeń. – Jeżeli chodzi o finansowanie ze środków publicznych, w Polsce istnieją już świadczenia obejmujące leczenie zaburzeń słuchu za pomocą implantów ślimakowych. Nie oznacza to jednak automatycznie, że nowy system TICI UNICO będzie od momentu wprowadzenia objęty finansowaniem w tym samym zakresie. Kwestia ta będzie zależała od dalszych ustaleń dotyczących jego dostępności i zasad finansowania na polskim rynku.

Źródło: Newseria

Na kongresowych „smyczach”, plakatach, banerach Europejskiego Forum Nowych Idei jest obecne hasło #cobędziejutro. EFNI to miejsce wymiany poglądów, także tych dotyczących rozwoju medycyny.

„W zdrowiu wiele się może zmienić >>jutro<<, zwłaszcza jeżeli wykorzystamy sztuczną inteligencję” – stwierdził prof. Henryk Skarżyński, dyrektor Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu oraz Światowego Centrum Słuchu, a także przewodniczący Rady Programowej Kongresu „Zdrowie Polaków”.

Profesor przekonuje, że przy operacjach medycznych technologia daje szansę, że lekarze zrobią więcej, dokładniej, lepiej, bezpieczniej dla pacjenta. Zdaniem dyrektora Światowego Centrum Słuchu przy przygotowywaniu skomplikowanych zabiegów liczba danych będzie trudna do przeanalizowania przez lekarza, natomiast dla sztucznej inteligencji będzie to przysłowiowa chwila. W konsekwencji operacja może nie tylko trwać krócej i w konsekwencji stanowić mniejsze obciążenie dla pacjenta, ale także będzie bezpieczniejsza i skuteczniejsza.

„W obszarze ochrony zdrowia w ciągu kilku najbliższych lat sztuczna inteligencja nie zastąpi lekarza, ale lekarz, który nie będzie korzystał z AI, będzie zastąpiony przez tego, który z niej korzysta” – przewidywał prof. Henryk Skarżyński.

Specjalista z zakresu fizjologii i patologii słuchu informuje, że zostały złożone wnioski patentowe, dotyczące wykorzystywania sztucznej inteligencji w masowych badaniach przesiewowych dotyczących narządów zmysłów. Tego typu program, wykorzystujący do diagnozy specjalistyczną aplikację mobilną, będzie w stanie dotrzeć w przystępnej formie do dużych grup ludzi m.in do młodzieży czy do seniorów.

„Wyniki badań klinicznych skonfrontowane z działaniem programu zapowiadają bardzo wysoką skuteczność aplikacji w diagnostyce. Aplikacja będzie zaprezentowana na Kongresie Zdrowia Polaków pod koniec listopada 2024 r.” – informował prof. Henryk Skarżyński.

Według profesora kolejnym krokiem będą działania edukacyjne, mające doprowadzić do upowszechnienia programu. Jeśli to się powiedzie w dziedzinie wad słuchu, to następny program będzie dotyczył zaburzeń mowy oraz zaburzeń równowagi wśród seniorów.

Europejskie Forum Nowych Idei (EFNI) to konferencja poświęcona globalnym trendom, nowym ideom oraz przyszłości Europy. Forum co roku gromadzi przedstawicieli świata biznesu, nauki, kultury oraz administracji zarówno polskiej, jak i europejskiej. Europejskie Forum Nowych Idei organizowane jest od 2011 roku przez Konfederację Lewiatan. Tradycyjnie odbywa się w Sopocie, w tym roku w dniach 16-18 października.

źródło: PAP MediaRoom