Medicalpress

Po latach obowiązywania niemal całkowitego zakazu reklamy aptek polski rynek farmaceutyczny czeka istotna zmiana. 13 listopada 2026 roku prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację Prawa farmaceutycznego, która umożliwi aptekom i punktom aptecznym promowanie swojej działalności, w tym szczepień oraz usług farmaceutycznych. Nowe przepisy są odpowiedzią na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, ale nie oznaczają pełnej swobody reklamowej. Za naruszenie ograniczeń przewidziano kary sięgające miliona złotych.

Czy apteka powinna móc informować pacjentów o dostępnych szczepieniach, przeglądach lekowych i innych usługach zdrowotnych? Przez lata odpowiedź na to pytanie komplikowały polskie przepisy, które wprowadzały bardzo szeroki zakaz reklamy aptek i punktów aptecznych. Choć dopuszczalne było przekazywanie podstawowych informacji o lokalizacji i godzinach pracy placówki, granica pomiędzy informowaniem a niedozwoloną promocją budziła kontrowersje.

Sytuację zmienił wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 czerwca 2025 roku w sprawie C-200/24. Trybunał uznał, że obowiązujący w Polsce całkowity zakaz reklamy aptek narusza prawo unijne. Ustawodawca stanął więc przed koniecznością zmiany regulacji, które przez lata miały między innymi chronić niezależność farmaceutów i ograniczać przewagę marketingową dużych sieci aptecznych.

Podpisana przez prezydenta nowelizacja znosi dotychczasowy generalny zakaz, ale zastępuje go szczegółowymi ograniczeniami dotyczącymi treści i formy reklamy. Apteki będą mogły promować świadczone usługi farmaceutyczne, w tym szczepienia i przeglądy lekowe, jednak przekaz reklamowy nie będzie mógł wykorzystywać mechanizmów zachęcających do nieuzasadnionego korzystania z produktów i usług.

Ustawodawca przewidział między innymi zakaz reklamy porównawczej oraz oferowania korzyści w zamian za skorzystanie z oferty apteki. Oznacza to ograniczenie praktyk polegających na przyciąganiu klientów prezentami czy innymi dodatkowymi świadczeniami. Takie rozwiązanie ma przeciwdziałać traktowaniu aptek wyłącznie jako punktów sprzedaży, w których konkurencja opiera się na agresywnych działaniach promocyjnych.

Nowe przepisy ograniczą również wykorzystywanie autorytetu osób znanych i przedstawicieli zawodów medycznych. W reklamach aptek nie będzie można posługiwać się wizerunkiem ani głosem celebrytów, lekarzy, farmaceutów oraz osób sugerujących posiadanie wykształcenia medycznego lub farmaceutycznego. Zakaz obejmie także cyfrowo wygenerowane wizerunki i głosy, które mogłyby sprawiać wrażenie, że reklamowany podmiot rekomenduje pracownik ochrony zdrowia.

Reklamy nie będą mogły być kierowane do osób niepełnoletnich ani wykorzystywać ich wizerunku. Niedopuszczalne będzie również sugerowanie, że rezygnacja ze skorzystania z usług konkretnej apteki może prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia lub zmniejszenia szans na wyzdrowienie.

Prezydent, komentując podpisanie ustawy, zwrócił uwagę na konieczność zachowania równowagi pomiędzy prawem pacjentów do informacji a ochroną niezależności zawodowej farmaceutów.

– Pacjent powinien mieć dostęp do rzetelnej informacji o świadczeniach zdrowotnych i szczepieniach. Farmaceuci wykonują zawód zaufania publicznego, a ich niezależność wymaga ochrony zamiast wszechogarniającego marketingu – stwierdził Karol Nawrocki.

– Muszę jednak zwrócić uwagę na to, że absolutnym priorytetem państwa jest ochrona etyki farmaceutycznej oraz stabilności małych, rodzinnych aptek konkurujących na rynku z wielkimi sieciami aptecznymi – dodał prezydent.

To właśnie relacja pomiędzy dużymi sieciami a mniejszymi, niezależnymi aptekami pozostaje jednym z najważniejszych punktów sporu. Zwolennicy liberalizacji przepisów wskazują na potrzebę umożliwienia pacjentom dostępu do informacji o usługach zdrowotnych. Przeciwnicy nadmiernej swobody reklamowej obawiają się natomiast, że podmioty dysponujące największymi budżetami marketingowymi mogą uzyskać dodatkową przewagę konkurencyjną.

Istotne pozostaje również pytanie, czy przyjęte ograniczenia w wystarczającym stopniu realizują wyrok TSUE. Trybunał zakwestionował całkowity zakaz reklamy, ale nie wykluczył możliwości wprowadzania proporcjonalnych ograniczeń służących ochronie zdrowia publicznego. Ostateczna ocena nowych przepisów będzie więc zależała między innymi od tego, jak będą interpretowane i stosowane w praktyce.

Za naruszenie zasad reklamowania aptek i punktów aptecznych przewidziano sankcje finansowe sięgające 1 mln zł. Wysokość potencjalnej kary pokazuje, że choć ustawodawca otwiera rynek na reklamę, zamierza zachować ścisłą kontrolę nad jej formą.

Z perspektywy pacjentów najważniejszą zmianą może okazać się możliwość łatwiejszego uzyskiwania informacji o usługach świadczonych przez farmaceutów. W ostatnich latach rola aptek w systemie ochrony zdrowia zaczęła wykraczać poza wydawanie produktów leczniczych. Szczepienia oraz rozwój opieki farmaceutycznej sprawiają, że stają się one również miejscem realizacji określonych świadczeń zdrowotnych.

Nowelizacja może ułatwić informowanie o tych możliwościach, ale nie rozstrzyga wszystkich problemów związanych z dostępnością usług farmaceutycznych. Sama możliwość reklamy nie oznacza bowiem, że każda apteka będzie realizowała szczepienia czy przeglądy lekowe.

Podpisana ustawa stanowi zatem próbę znalezienia kompromisu pomiędzy swobodą komunikacji, ochroną pacjentów i zasadami konkurencji na rynku aptecznym. Najważniejszym sprawdzianem nowych regulacji będzie to, czy zwiększą dostęp do rzetelnej informacji o opiece farmaceutycznej, nie prowadząc jednocześnie do nadmiernej komercjalizacji działalności aptek.

Źródło: Prezydent.gov.pl

Ministerstwo Zdrowia kontynuuje prace nad jedną z najbardziej oczekiwanych zmian organizacyjnych w systemie ochrony zdrowia. Nowa ustawa o receptach ma uporządkować przepisy, które przez lata rozrastały się w kolejnych nowelizacjach i dziś są rozproszone w wielu aktach prawnych. Projekt ma ułatwić wystawianie i realizację recept oraz lepiej wykorzystać potencjał cyfrowych narzędzi, takich jak Internetowe Konto Pacjenta. Jednocześnie prace nad ustawą pokazują, że dyskusja nie dotyczy wyłącznie technicznych zmian w prawie. Równolegle trwa bowiem debata o tym, jak daleko powinny sięgać kompetencje farmaceutów, pielęgniarek i położnych oraz gdzie przebiega granica pomiędzy zwiększaniem dostępności świadczeń a bezpieczeństwem farmakoterapii.

W czwartek w Ministerstwie Zdrowia odbyło się kolejne spotkanie poświęcone projektowi ustawy o receptach oraz zmianom w innych ustawach. W rozmowach uczestniczyli przedstawiciele strony społecznej, w tym Naczelnej Izby Aptekarskiej oraz Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych. Był to kolejny etap prac prowadzonych od wiosny, podczas których analizowane są uwagi zgłaszane przez poszczególne środowiska zawodowe.

Jednym z głównych celów przygotowywanych przepisów jest uproszczenie systemu. Obecnie zasady dotyczące wystawiania i realizacji recept znajdują się w wielu różnych ustawach i rozporządzeniach, co utrudnia ich praktyczne stosowanie zarówno lekarzom, farmaceutom, jak i pielęgniarkom. Resort chce stworzyć bardziej spójny model, który będzie łatwiejszy do stosowania przez wszystkich uczestników systemu.

Jednym z najbardziej interesujących elementów projektu pozostają recepty kontynuowane. To rozwiązanie, które mogłoby znacząco zmienić opiekę nad pacjentami przewlekle chorymi. Zgodnie z projektem receptę kontynuującą terapię rozpoczętą wcześniej przez lekarza mogliby wystawiać również farmaceuci, pielęgniarki oraz położne, korzystając z informacji o dotychczasowym leczeniu dostępnych w Internetowym Koncie Pacjenta. Na obecnym etapie są to jednak nadal propozycje legislacyjne, a nie obowiązujące przepisy.

To właśnie wokół zakresu nowych uprawnień pojawiają się największe różnice stanowisk. Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych od dawna postuluje dalsze rozszerzanie kompetencji zawodowych. Samorząd uważa, że odpowiednio wykwalifikowane pielęgniarki i położne powinny uzyskać możliwość samodzielnego ordynowania niektórych substancji bardzo silnie działających oraz wybranych leków psychotropowych. W ocenie Rady takie rozwiązanie miałoby szczególne znaczenie przede wszystkim w opiece paliatywnej i długoterminowej, gdzie szybki dostęp do leczenia przeciwbólowego czy objawowego często decyduje o komforcie pacjenta.

Przedstawiciele pielęgniarek zwracają również uwagę na konieczność zapewnienia pełniejszego dostępu do danych zgromadzonych w systemach P1 i Internetowym Koncie Pacjenta. Bez dostępu do aktualnej dokumentacji medycznej trudno bowiem mówić o bezpiecznym rozszerzaniu kompetencji zawodowych. W przypadku recept kontynuowanych NRPiP proponuje także możliwość zmiany wielkości opakowania, liczby opakowań czy postaci farmaceutycznej przy zachowaniu tej samej substancji czynnej, dawki dobowej oraz celu terapeutycznego.

Z relacji samorządu wynika jednak, że nie wszystkie postulaty znalazły uznanie resortu. Według informacji przekazanych podczas spotkania propozycja rozszerzenia możliwości ordynowania wskazanych grup leków nie została uwzględniona w obecnym kierunku prac. Co istotne, podobnych uprawnień nie mają otrzymać również farmaceuci. Kompetencje w zakresie ordynowania tych grup produktów leczniczych mają nadal pozostać po stronie lekarzy.

Naczelna Izba Aptekarska patrzy na projekt z nieco innej perspektywy. Dla farmaceutów najważniejsze wydaje się uporządkowanie przepisów oraz usunięcie niejasności prawnych, które od lat komplikują codzienną pracę aptek. Samorząd podkreśla również znaczenie rozwiązań cyfrowych, które mogłyby usprawnić realizację recept, jednocześnie zwracając uwagę, że nowe przepisy nie powinny generować kolejnych obowiązków administracyjnych dla aptek.

Prace nad ustawą pokazują szerszy kierunek zmian zachodzących w polskim systemie ochrony zdrowia. Coraz większa liczba świadczeń opiera się na współpracy wielu zawodów medycznych, a cyfrowa dokumentacja stopniowo staje się wspólnym źródłem informacji dla lekarzy, farmaceutów, pielęgniarek i położnych. Rozszerzanie kompetencji poszczególnych grup zawodowych jest naturalnym elementem tego procesu, ale jednocześnie wymaga bardzo precyzyjnego określenia zakresu odpowiedzialności każdego z uczestników systemu.

Jednocześnie część zmian już została wdrożona. Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych przypomina, że od 1 lipca działa możliwość częściowej realizacji jednej e-recepty w różnych aptekach. Funkcjonalność jest dostępna w placówkach, których systemy informatyczne obsługują nowe rozwiązanie. To przykład, że cyfryzacja recept postępuje stopniowo, a kolejne etapy zmian są wprowadzane sukcesywnie.

Na razie trudno przesądzać, jaki ostateczny kształt przyjmie ustawa. Wiele propozycji pozostaje przedmiotem dalszych konsultacji, a zarówno Naczelna Izba Aptekarska, jak i Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych deklarują aktywny udział w kolejnych etapach prac. Można jednak przypuszczać, że nowa ustawa będzie miała znaczenie znacznie wykraczające poza same recepty. W praktyce stanie się kolejnym elementem definiującym podział kompetencji pomiędzy poszczególnymi zawodami medycznymi oraz sposób funkcjonowania nowoczesnej, cyfrowej opieki nad pacjentem.

Źródło: Naczelna Izba Aptekarska

11 sierpnia 2026 r. w Ministerstwie Zdrowia odbyło się historyczne spotkanie poświęcone przyszłości zawodu farmaceuty, perspektywom jego rozwoju oraz rozszerzaniu kompetencji zawodowych. Wydarzeniu przewodniczyła wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk. To przykład efektywnego dialogu ponad podziałami. Podczas spotkania prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej Marek Tomków złożył na ręce wiceminister zdrowia projekt ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw, przygotowany wspólnie z reprezentantami środowiska farmaceutycznego. – To ważny moment nie tylko dla środowiska farmaceutycznego, ale także dla resortu. To wydarzenie jest dowodem na dialog, który promujemy w ministerstwie, i na otwartość na dobre, konstruktywne rozwiązania. Bardzo dziękuję wszystkim za zaangażowanie w wypracowanie wspólnego kierunku działań. To przełomowy dzień i początek intensywnej pracy nad zmianami – mówi wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk.

Szersze kompetencje i nowe możliwości dla farmaceutów

Wśród założeń projektu znajdują się m.in. wdrażanie nowych świadczeń oraz uporządkowanie zasad udzielania świadczeń zdrowotnych w aptekach ogólnodostępnych, wprowadzenie indywidualnych i grupowych praktyk zawodowych farmaceutów, zapewnienie dostępu do dokumentacji medycznej w ramach udzielanych świadczeń, a także doprecyzowanie statusu usług farmacji klinicznej.

Złożenie dokumentu odbyło się również w symbolicznym dla farmaceutów momencie, dokładnie 35 lat po powstaniu samorządu aptekarskiego i 25 lat po wejściu w życie ustawy Prawo farmaceutyczne.

– To dla nas wydarzenie historyczne, ponieważ otwiera nowy rozdział w wykonywaniu zawodu farmaceuty. Mam nadzieję, że wspólnie z resortem piszemy dziś nowy rozdział tej historii, a przedłożony przez nas projekt zostanie przyjęty, przeanalizowany i skierowany do dalszych prac legislacyjnych. Liczymy również, że w odpowiedzi na zmiany zachodzące na rynku farmaceutycznym uda się wdrożyć nowe świadczenia i wyznaczyć nowe kierunki rozwoju tego zawodu – podkreśla Marek Tomków.

Projekt otwierający nowy etap rozwoju zawodu

Projekt jest także przykładem zjednoczenia środowiska i skutecznego prowadzenia dialogu ponad podziałami. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele środowiska farmaceutycznego, w tym konsultanci krajowi w dziedzinie farmacji, Naczelna Izba Aptekarska, Główny Inspektorat Farmaceutyczny, Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, Agencja Badań Medycznych oraz przedstawiciele organizacji branżowych. Ministerstwo Zdrowia reprezentowali również przedstawiciele Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji oraz Departamentu Rozwoju Kadr Medycznych.

Prace zostały zapoczątkowane w Departamencie Polityki Lekowej i Farmacji jako inicjatywa przeprowadzenia wewnętrznych prekonsultacji. Ministerstwo Zdrowia przedstawiło jednocześnie perspektywę dalszych prac nad dwoma aktami prawnymi zawierającymi rozwiązania zmieniające model pracy farmaceuty, wspierające rozwój opieki farmaceutycznej oraz dalsze wzmacnianie kompetencji zawodowych: ustawą o receptach oraz ustawą o Indywidualnej Praktyce Zawodowej Farmaceuty.

Uczestnicy spotkania byli zgodni co do kierunku zmian i zadeklarowali jedność całego środowiska na rzecz wzmocnienia roli farmaceutów w polskim systemie ochrony zdrowia, wzorując się na rozwiązaniach funkcjonujących w innych krajach europejskich.

Źrodło: MZ

Foto: MZ