Mijają trzy lata od pierwszej dyskusji ekspertów na temat systemowych zmian w leczeniu raka gruczołu krokowego. Jak wynika z najnowszej edycji „Monitora stanu systemu opieki nad pacjentami z rakiem gruczołu krokowego” przygotowanej przez Federację Przedsiębiorców Polskich, wiele z kluczowych postulatów wciąż pozostaje na papierze.

Monitor to narzędzie służące do analizy postępów zmian w systemie profilaktyki, diagnostyki oraz leczenia raka prostaty w Polsce. Porównanie z ubiegłoroczną publikacją nie pozostawia złudzeń – stan realizacji poszczególnych rekomendacji nie uległ znaczącym zmianom. Nie oznacza to jednak, że w obszarze zmian systemowych mamy do czynienia z całkowitą stagnacją.

FPP przypomina, że w odpowiedzi na dynamicznie rosnącą liczbę nowych rozpoznań raka gruczołu krokowego oraz wzrost śmiertelności z powodu tego nowotworu, w 2022 r. zainicjowała projekt „Wprost o prostacie”. Powstała wówczas mapa drogowa potrzebnych reform, opracowana we współpracy z przedstawicielami instytucji publicznych, organizacji pacjentów i ekspertami medycznymi. W maju 2025 r. minęły trzy lata od pierwszego spotkania ekspertów, a w lutym — dwa lata od publikacji mapy drogowej zmian.

Dane Krajowego Rejestru Nowotworów przywołane w raporcie są alarmujące. „W latach 2002-2022 liczba zgonów z powodu raka gruczołu krokowego w Polsce stopniowo wzrastała z poziomu 3 488 do 5 625”. W tym samym okresie wykrywalność nowotworu wzrosła o 321%, a w 2022 r. liczba nowych zachorowań po raz pierwszy przekroczyła 20 tysięcy w ciągu roku.

Eksperci FPP dostrzegają pozytywne zmiany, takie jak wdrożenie ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej, modyfikacje w programie lekowym leczenia raka prostaty czy zastąpienie programu „Profilaktyka 40 Plus” nowym programem „Moje zdrowie” od 1 maja 2025 r. Jednak problemy finansowe Narodowego Funduszu Zdrowia mają bezpośrednie przełożenie na dostępność świadczeń. Liczba pacjentów oczekujących na wizytę w poradni urologicznej w trybie pilnym wzrosła o 33% w ciągu jednego roku — do 23 436 osób, a mediana czasu oczekiwania w trybie pilnym wydłużyła się o 40%, osiągając 28 dni.

Z 19 postulatów zawartych w Mapie Drogowej, obecnie tylko 2 uznano za w pełni zrealizowane, 7 ma status „częściowo zrealizowane”, a aż 10 wciąż czeka na realizację.

„Monitor stanu systemu opieki nad pacjentami z rakiem gruczołu krokowego” to cykliczna publikacja Komitetu ds. Ochrony Zdrowia FPP. Jej celem jest umożliwienie bieżącego śledzenia i weryfikacji działań podejmowanych przez instytucje publiczne na rzecz pacjentów. Kolejna edycja nie pozostawia wątpliwości — rak prostaty w Polsce wciąż wymaga poważnych, systemowych decyzji, a czas działa na niekorzyść chorych.

Cały raport dostępny TU

Źródło: Federacja Przedsiębiorców Polskich

Zakaźne choroby nie zniknęły – przeciwnie, znów pukają do naszych drzwi. Grypa, krztusiec, COVID-19 czy odra coraz częściej pojawiają się w statystykach zachorowań. Ich przebieg bywa poważny, zwłaszcza u osób starszych i z chorobami przewlekłymi. Tymczasem skuteczna profilaktyka wciąż pozostaje w zasięgu ręki – wystarczy się zaszczepić.

Program profilaktyczny Moje Zdrowie stanowi narzędzie wspierające pacjentów w podejmowaniu świadomych decyzji prozdrowotnych. Ułatwia dostęp do szczepień, przypomina o terminach i wskazuje konkretne możliwości działania. Warto z tego skorzystać, zanim pojawią się objawy choroby – bo wtedy często jest już za późno.

Dlaczego szczepienia są dziś kluczowe?

Przez lata, dzięki szczepieniom, medycyna skutecznie ograniczyła występowanie wielu chorób zakaźnych. Jednak odporność populacyjna nie jest stanem trwałym – wymaga systematycznego utrzymywania. Gdy poziom zaszczepienia w społeczeństwie spada, choroby wracają. Zakażenia, które wcześniej pojawiały się sporadycznie, dziś znów stają się realnym problemem zdrowotnym.

Szczepienia to nie tylko ochrona indywidualna. To także element solidarności społecznej. Chroniąc siebie, chronimy również osoby, które z różnych względów nie mogą przyjąć szczepionki – m.in. pacjentów onkologicznych, osoby po przeszczepach, chorych na choroby autoimmunologiczne czy zakażonych wirusem HIV. W ich przypadku nawet pozornie łagodna infekcja może prowadzić do ciężkich powikłań, a w skrajnych przypadkach – do zgonu.

Brak szczepień – realne ryzyko, które warto znać

Niepokojącym zjawiskiem jest rosnąca liczba osób, które rezygnują ze szczepień – z powodu dezinformacji, lęku lub przekonania, że choroby zakaźne „już nie występują”. Tymczasem rzeczywistość jest inna. Odra, która może prowadzić do zapalenia mózgu i trwałego uszkodzenia układu nerwowego, powróciła w Europie. Krztusiec – szczególnie niebezpieczny dla niemowląt – występuje coraz częściej u dorosłych, którzy nie przyjęli dawek przypominających. Zakażenia pneumokokowe czy grypa sezonowa, bagatelizowane przez wielu pacjentów, co roku prowadzą do hospitalizacji i zgonów, zwłaszcza u seniorów.

Szczepienia są jednym z nielicznych narzędzi w medycynie, które pozwalają uniknąć choroby zanim się ona pojawi. To nie tylko decyzja o ochronie zdrowia, ale często także o zachowaniu niezależności, uniknięciu długotrwałej rehabilitacji czy pobytu w szpitalu – mówi Joanna Szeląg lekarka rodzinna z Federacji Porozumienie Zielonogórskie

Jak skorzystać ze szczepień w ramach programu Moje Zdrowie?

Aby zrealizować szczepienia w ramach programu, wystarczy zgłosić się do przychodni podstawowej opieki zdrowotnej, w której jesteśmy zapisani. Personel medyczny sprawdzi indywidualny kalendarz szczepień, zaproponuje konkretne dawki przypominające i pomoże w doborze szczepień.

W wielu przypadkach szczepienia realizowane są od ręki – w placówkach zrzeszonych w Federacji Porozumienie Zielonogórskie wystarczy jedno zgłoszenie, aby rozpocząć procedurę oraz skonsultować z lekarzem POZ wskazania i przeciwwskazania.

Dla kogo są szczepienia w ramach programu?

Program Moje Zdrowie obejmuje szeroki wachlarz szczepień rekomendowanych w różnych grupach:

• Kobiety w ciąży: szczepienia przeciwko grypie, krztuścowi, RSV  i COVID-19 – chroniące zarówno matkę, jak i dziecko.
• Dorośli: przypomnienia o szczepieniach co 10 lat (tężec, błonica, krztusiec), uzupełnienie dawek MMR i WZW typu B w grupach ryzyka. Warto tez zadbać o uodpornienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu
• Seniorzy (65+): szczepienia przeciw grypie, pneumokokom, COVID-19 (w tym aktualne warianty), krztuścowi,  RSV oraz półpaścowi – istotne w zapobieganiu groźnym powikłaniom.

W naszej przychodni codziennie rozmawiamy z pacjentami o szczepieniach – opowiada lek. Joanna Szeląg – Często okazuje się, że ktoś ostatni raz szczepił się przeciw tężcowi 20 lat temu albo nie wie, że jako senior przysługuje mu bezpłatna szczepionka przeciw  grypie czy wirusowi RSV

Świadoma decyzja, która naprawdę chroni

Szczepienia to nie moda, lecz sprawdzona forma ochrony zdrowia, której skuteczność potwierdzają dane epidemiologiczne. Dzięki nim zmniejszamy ryzyko ciężkiego przebiegu choroby, hospitalizacji, a w wielu przypadkach także długotrwałych powikłań. Warto o tym pamiętać i podejmować decyzje, które – choć pozornie proste – mogą mieć kluczowe znaczenie dla zdrowia i życia.

W codziennej praktyce widzę, jak wielu chorobom można zapobiec, działając zawczasu. Szczepienia to jedna z najskuteczniejszych form profilaktyki – prosta decyzja, która pozwala chronić zdrowie. Zdecydowanie zachęcam do szczepień, tym bardziej, że teraz w programie Moje Zdrowie można wykonać je nieodpłatnie – przekonuje ekspertka Federacji

Źródło: Komunikat Prasowy

Ministerstwo Zdrowia oraz Narodowy Fundusz Zdrowia wprowadzają największy w historii program profilaktyczny – „Moje Zdrowie”. Z budżetem wynoszącym 193 mln zł na 2025 rok, program ma na celu objęcie kompleksową opieką profilaktyczną około 600 tys. dorosłych Polaków. W przyszłym roku planowane jest zwiększenie finansowania do 400 mln zł. Program zastępuje wcześniejszą „Profilaktykę 40 PLUS” i jest dostępny dla wszystkich osób powyżej 20. roku życia.

• Dla kogo? Dorośli od 20. roku życia, ubezpieczeni w NFZ.

• Jak się zapisać? Wypełnienie ankiety zdrowotnej online przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP) lub aplikację mojeIKP, bądź bezpośrednio w przychodni POZ.

• Zakres badań: Morfologia krwi, glukoza, lipidogram, kreatynina z eGFR, TSH, badanie ogólne moczu oraz dodatkowe badania w zależności od wieku i płci, takie jak PSA, anty-HCV, lipoproteina A, test na krew utajoną w kale.

• Indywidualny Plan Zdrowotny: Na podstawie wyników badań i ankiety, pacjent otrzymuje spersonalizowany plan zdrowotny, obejmujący zalecenia dotyczące stylu życia, diety, aktywności fizycznej oraz kalendarz szczepień i porad edukacyjnych.

• Finansowanie POZ: Przychodnie otrzymują 325 zł za pacjenta w wieku 20–59 lat i 349 zł za pacjenta powyżej 60. roku życia, z możliwością dodatkowego finansowania za porady edukacyjne i wybrane badania specjalistyczne.

Program „Moje Zdrowie” ma na celu wczesne wykrywanie chorób cywilizacyjnych, takich jak choroby serca, nowotwory, cukrzyca czy zaburzenia psychiczne. Dzięki kompleksowej opiece i indywidualnemu podejściu, pacjenci mają szansę na wcześniejsze rozpoznanie i skuteczniejsze leczenie potencjalnych schorzeń.

Moje Zdrowie to kolejny etap tworzenia nowoczesnej, dostępnej i zintegrowanej opieki zdrowotnej. Od momentu uruchomienia, czyli od 5 maja, zainteresowanie programem systematycznie rośnie. Do udziału zgłosiło się już 80 tys. pacjentów, z czego najliczniejsza grupa to osoby w wieku 20–39 lat. To pokazuje, że młodsze pokolenie coraz bardziej świadomie podchodzi do profilaktyki i dbałości o zdrowie.

Ministerstwo Zdrowia nie przewiduje masowego napływu pacjentów do przychodni POZ w związku z programem „Moje Zdrowie”, choć intensyfikacja działań promujących udział w programie jest jednym z głównych celów resortu. Jednocześnie, by uniknąć przeciążenia placówek i zapewnić sprawną realizację zadań profilaktycznych obok bieżącej opieki nad pacjentami przewlekle chorymi, rozważane są zmiany organizacyjne.

Jedną z analizowanych propozycji jest modyfikacja zapisów w umowach z placówkami POZ dotyczących godzin ich funkcjonowania. Obecnie poradnie pracują w godzinach 8:00–18:00. Minister Zdrowia Izabela Leszczyna zasugerowała możliwość wprowadzenia zapisu: „od 8:00 – minimum do 18:00”, co dałoby kierownictwu placówek większą elastyczność w organizacji harmonogramu pracy – tak, by możliwe było łączenie opieki nad pacjentami wymagającymi leczenia z realizacją badań i konsultacji profilaktycznych.

– Od pierwszego dnia funkcjonowania programu pacjenci wypełniają ankiety bardzo sprawnie. Jako Centrum e-Zdrowia z satysfakcją obserwujemy, że ich zdecydowaną większość (ponad 95%) pacjenci wypełniają drogą cyfrową – w aplikacji mojeIKP lub przez Internetowe Konto Pacjenta. To najszybsze i najwygodniejsze sposoby skorzystania z programu Moje Zdrowie – podkreślił Andrzej Sarnowski z w Centrum e-Zdrowia.

 

Konferencję możesz obejrzeć tutaj.

Wprowadzenie badań w kierunku HIV do katalogu świadczeń gwarantowanych w podstawowej opiece zdrowotnej to jedna z najważniejszych zmian w systemie profilaktyki zdrowotnej ostatnich lat. Od 5 maja 2025 roku lekarze POZ mogą zlecać testy w ramach programu „Moje zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej”, co znacząco ułatwia dostęp do diagnostyki i może przyczynić się do zatrzymania wzrostu liczby zakażeń HIV w Polsce.

Od 5 maja 2025 r. testy na HIV są świadczeniem gwarantowanym w ramach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). To oznacza, że lekarze rodzinni mogą zlecać je pacjentom podczas realizacji programu „Moje zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej”. Zmiana ma szansę wpłynąć na realne zwiększenie wykrywalności zakażeń i zahamowanie niepokojącego trendu wzrostu zachorowań na HIV w Polsce.

Jak przypominają eksperci, do tej pory testy w kierunku HIV były dostępne głównie w Punktach Konsultacyjno-Diagnostycznych – anonimowo i bezpłatnie, ale poza systemem podstawowej opieki zdrowotnej. Teraz pacjenci będą mogli wykonać takie badanie znacznie łatwiej – bez dodatkowych formalności, w ramach rutynowej wizyty u lekarza rodzinnego.

„Fakt, że lekarze pierwszego kontaktu w Polsce będą nareszcie mogli kierować swoich pacjentów na testy w kierunku HIV to przełom” – podkreśla Sławomir Roś, koordynator programu Pozytywnie Otwarci.

Wzrost zakażeń w Polsce na tle spadków w Europie

Statystyki są alarmujące. Podczas gdy w Europie liczba nowych zakażeń HIV systematycznie maleje od 2010 roku, w Polsce – przeciwnie – wzrasta. W 2010 roku rozpoznano 583 przypadki HIV, w 2024 roku było ich już 2013. To ponad 5–6 nowych zakażeń dziennie.

Eksperci alarmują, że nawet 17% osób żyjących z HIV w Polsce nie jest świadomych zakażenia. Brak diagnozy oznacza brak leczenia i ryzyko dalszego przenoszenia wirusa.

Skuteczność badań i profilaktyczne znaczenie testowania

Współczesne testy IV generacji charakteryzują się wysoką czułością (99,4–100%) i swoistością (98,3–99,94%), co pozwala na bardzo dokładne i szybkie wykrycie zakażenia. Wprowadzenie testów do POZ to nie tylko ułatwienie dla pacjentów, ale też ważny element profilaktyki zdrowotnej, który może zmniejszyć długofalowe koszty leczenia HIV i AIDS w systemie ochrony zdrowia.

Czas na zmianę podejścia

Pomimo dostępnych metod diagnostycznych i skutecznych terapii antyretrowirusowych, w Polsce testuje się zaledwie ok. 10% dorosłej populacji. Rozszerzenie dostępu do badań nie wystarczy – konieczne są działania edukacyjne i kampanie społeczne, które zwiększą świadomość i przełamią tabu wokół testowania się na HIV.

Od 1 maja 2025 r. w Polsce zacznie obowiązywać nowy program profilaktyczny dla dorosłych – „Moje zdrowie”. To kompleksowy bilans zdrowia, który ma objąć osoby już od 20. roku życia i zastąpi dotychczasowy program „Profilaktyka 40 Plus”. Zakres zmian jest szeroki: od nowej ankiety zdrowotnej i rozszerzonej diagnostyki, po wprowadzenie Indywidualnego Planu Zdrowotnego (IPZ). Wszystko po to, by poprawić wczesne wykrywanie chorób przewlekłych, nowotworów, zaburzeń psychicznych oraz zwiększyć skuteczność działań profilaktycznych w całej populacji dorosłych Polaków.

Rządowe Centrum Legislacji (RCL) w ostatnich dniach opublikowało uwagi zgłoszone podczas uzgodnień i konsultacji publicznych do projektu rozporządzenia resortu zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, które wprowadza nowy bilans zdrowia.

30 kwietnia zakończy się pilotażowy, wielokrotnie przedłużany program „Profilaktyka 40 Plus”. Nowy przegląd „Moje zdrowie” ma wejść w życie 1 maja. Kierowany jest do pacjentów od 20 roku życia i obejmie choroby serca, nowotwory, zdrowie psychiczne, uzależnienia, styl życia i szczepienia.

Na początku lekarz, pielęgniarka lub profilaktyk przeprowadzi z pacjentem ankietę. Będzie można ją wypełnić także samodzielnie przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP). W założeniu jest to pogłębiony wywiad dotyczący stylu życia, czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, chorób onkologicznych, z uwzględnieniem wywiadu rodzinnego, stanu zdrowia psychicznego. Obejmie też wywiad środowiskowy. Ankieta będzie też okazją do zweryfikowania wykonanych szczepień zalecanych. Taki kwestionariusz po zatwierdzeniu będzie podstawą do wygenerowania zlecenia na badania.

Program „Moje zdrowie” ma charakter ogólnopopulacyjny i jest kierowany do osób od 20. roku życia. Zakres tematyczny bilansu jest szeroki – obejmuje:

• choroby serca i układu krążenia,

• choroby onkologiczne,

• stan zdrowia psychicznego,

• uzależnienia i styl życia,

• historię szczepień i odporność populacyjną.

Rozbudowana ankieta zdrowotna

Podstawą bilansu będzie pogłębiony wywiad medyczny, który można będzie wypełnić z pomocą lekarza, pielęgniarki, położnej lub samodzielnie przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP). Ankieta obejmuje m.in.:

• styl życia (dieta, aktywność fizyczna, używki),

• historię chorób w rodzinie,

• objawy zaburzeń psychicznych,

• środowisko życia i pracy,

• dotychczasowe szczepienia.

Po zatwierdzeniu ankiety automatycznie wygenerowane zostanie skierowanie na pakiet badań laboratoryjnych.

W ramach bilansu „Moje zdrowie” pacjent może liczyć na:

Badania podstawowe:

• morfologia krwi,

• glukoza,

• kreatynina + eGFR,

• lipidogram (cholesterol całkowity, HDL, LDL, trójglicerydy),

• TSH.

Badania rozszerzone (w zależności od wieku i ankiety):

• ALAT, ASPAT, GGTP (próby wątrobowe),

• PSA całkowity (dla mężczyzn),

• anty-HCV,

• lipoproteina A (jednorazowo między 20 a 40 r.ż. dla oceny ryzyka sercowo-naczyniowego).

W ciągu 14 dni od wykonania badań pacjent odbędzie wizytę u lekarza lub pielęgniarki. Zostanie ocenione:

• ciśnienie krwi, tętno, masa ciała, BMI, WHR,

• funkcje poznawcze (dla pacjentów 60+ z użyciem skali mini-COG),

• tzw. globalne ryzyko sercowo-naczyniowe.

Każdy pacjent otrzyma Indywidualny Plan Zdrowotny (IPZ), zawierający:

• wykryte czynniki ryzyka,

• zalecenia dotyczące stylu życia i badań profilaktycznych,

• kalendarz szczepień,

• rekomendacje dotyczące porad edukacyjnych (udzielanych przez lekarza, pielęgniarkę, profilaktyka, dietetyka).

Jak często można korzystać z bilansu?

• osoby w wieku 20–49 lat: raz na 5 lat,

• osoby 50+: raz na 3 lata.

• wcześniejszego wykrywania cukrzycy, chorób serca, nerek i tarczycy,

• wykrywania nowotworów i infekcji HCV,

• identyfikacji zaburzeń poznawczych i depresji,

• zwiększenia odsetka osób zaszczepionych zgodnie z zaleceniami.

Źródło: PAP MediaRoom

Kompleksowy program profilaktyczny w maju tego roku zastąpi pilotaż „Profilaktyka 40+”. Ma być dostępny dla szerszej grupy osób, oparty na kompleksowym wywiadzie i realizowany w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej. Wyniki badań będą analizowane przez personel medyczny i posłużą do przygotowania Indywidualnego Planu Zdrowotnego.

Pacjenci w wieku 20-49 lat będą mieć wykonywane profilaktyczne badania bilansowe raz na 5 lat, natomiast w przypadku pacjentów powyżej 49 roku życia będą one przeprowadzane raz na 3 lata.

Podstawą do wykonania badań ma być ankieta, którą będzie można wypełnić samodzielnie za pośrednictwem internetowego konta pacjenta (IKP) lub w placówce POZ z pomocą personelu. Na podstawie odpowiedzi pacjent otrzyma zestaw badań diagnostycznych, który będzie szerszy niż w dotychczasowym programie „Profilaktyka 40+”. Po wykonanych badaniach pacjent spotka się z personelem medycznym i omówi wyniki. Dowie się, jakie zidentyfikowano czynniki ryzyka rozwoju chorób i otrzyma zalecenia dotyczące:

• zdrowego stylu życia,
• diety i aktywności fizycznej,
• badań profilaktycznych,
• indywidualne zalecenia wynikające ze stwierdzonych czynników ryzyka,
• kalendarza szczepień zalecanych,
• innych zalecanych interwencji prozdrowotnych.   

Zakres wizyty podsumowującej będzie uzależniony od wyników badań oraz wieku pacjenta.

U osób 60+ będzie dostępne dodatkowe badanie w kierunku diagnostyki chorób otępiennych, na które pacjent może zostać skierowany podczas wizyty podsumowującej bilans.

„Z wiekiem nasze zdrowie wymaga większej kontroli. Jeśli wyniki badań wykażą problemy zdrowotne, to lekarz ustali indywidualny plan dalszej diagnostyki i leczenia dla pacjenta” – podsumowuje ministra Izabela Leszczyna.