Diagnostyka zaczyna się wcześniej, niż wielu pacjentów może przypuszczać. Zanim materiał tkankowy trafi do oceny lekarza patomorfologa, musi zostać odpowiednio zabezpieczony, opracowany i wybarwiony. To właśnie od jakości pracy histotechników i histotechnologów, czyli specjalistów odpowiedzialnych za przygotowanie materiału tkankowego do badania mikroskopowego, zależy, czy powstanie preparat, który pozwoli na precyzyjną ocenę, rozpoznanie choroby i zaplanowanie najlepszego leczenia.

Dlatego tak ważne jest systematyczne wzmacnianie kompetencji osób, które odpowiadają za ten kluczowy etap procesu diagnostycznego. Przygotowanie merytoryczne histotechników i histotechnologów ma bardzo duży wpływ na jakość rozpoznania patomorfologicznego.

W miniony weekend w Narodowym Instytucie Onkologii odbyły się szkolenia dla histotechnologów. To kontynuacja działań rozpoczętych w maju 2025 r. ubiegłego roku. Wówczas w NIO odbyły się pierwsze ogólnopolskie kursy doszkalające i doskonalące z certyfikacją dla tej grupy zawodowej.

Szkolenia realizowane są w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej. Za ich merytoryczne przygotowanie odpowiada Zakład Patomorfologii Nowotworów Instytutu, a organizację koordynuje Krajowy Ośrodek Monitorujący, którego rolę pełni NIO. Ważną rolę w tym procesie odgrywają także Wojewódzkie Ośrodki Monitorujące, wspierające rozwój i upowszechnianie jednolitych standardów diagnostyki patomorfologicznej w całym kraju. Obecna formuła rozwija działania ubiegłoroczne, kiedy szkolenia i warsztaty odbywały się w organizacji wyłącznie Krajowego Ośrodka Monitorującego.

To współpraca, która ma bardzo praktyczny wymiar. Uczestnicy rozwijają kompetencje potrzebne nie tylko do prawidłowego przygotowania i procesowania materiału, ale także do identyfikacji nieprawidłowości i błędów w fazie przedzakładowej oraz eliminowania błędów w trakcie technicznej obróbki materiału. Wpływa to na jakość opracowywanych preparatów, jakość rozpoznania patomorfologicznego oraz decyzje dotyczące wyboru odpowiedniej terapii.

Certyfikacja histotechników i histotechnologów to także ważny krok w budowaniu rangi tych zawodów. To specjaliści, których praca przez lata pozostawała mniej widoczna, choć ma bezpośredni wpływ na jakość diagnozy i decyzje terapeutyczne podejmowane przez zespoły kliniczne.

Duże zainteresowanie szkoleniami pokazuje, że środowisko jest gotowe do dalszego rozwoju, a jednostki diagnostyki patomorfologicznej widzą realną wartość inwestowania w wiedzę, kompetencje i standardy. Podczas ubiegłorocznych edycji kursów dla histotechników i histotechnologów certyfikaty otrzymało 112 pracowników Jednostek Diagnostyki Patomorfologicznej z całej Polski.

To także dopiero początek. Kolejne edycje szkoleń, najbliższe zaplanowane na wczesną jesień tego roku, oraz programy dla osób rozpoczynających pracę w zawodzie mają szansę stać się stałym elementem systemowego rozwoju diagnostyki patomorfologicznej w Polsce – z korzyścią dla personelu, lekarzy i przede wszystkim pacjentów.

Więcej informacji o szkoleniach, harmonogram i zasady rejestracji można znaleźć na stronie Krajowego Ośrodka Monitorującego: https://kom.nio.gov.pl/ 

Źródło: NIO
Foto: NIO

Podczas XXIII Zjazdu Polskiego Towarzystwa Patologów, który odbył się 24 czerwca 2025 roku we Wrocławiu, wybrano nowe władze stowarzyszenia. Na stanowisko prezesa elekta PTP został powołany prof. dr hab. n. med. Piotr Donizy, ceniony specjalista patomorfolog, naukowiec i dydaktyk związany z Uniwersytetem Medycznym we Wrocławiu. Funkcję tę obejmie na kadencję 2025–2028.

To ważny moment dla środowiska patomorfologów, a jednocześnie wyraźny sygnał kontynuacji kursu na rozwój naukowy, umiędzynarodowienie i wdrażanie nowoczesnych technologii w diagnostyce patologicznej.

Prof. Donizy należy do grona najbardziej rozpoznawalnych przedstawicieli nowego pokolenia polskich patologów. Specjalizuje się w patologii nowotworów skóry, w tym czerniaka i raka z komórek Merkla, a także w nefropatologii i patologii transplantacyjnej. Jego badania skupiają się m.in. na markerach predykcyjnych i prognostycznych oraz na wykorzystaniu nowoczesnych metod diagnostyki histopatologicznej. To obszary, które w najbliższych latach mogą istotnie zmienić standardy praktyki klinicznej.

Nowy prezes elekt jest autorem ponad 90 publikacji naukowych (łączny IF przekraczający 270), cytowanych ponad 1200 razy. Współpracuje z renomowanymi ośrodkami naukowymi na świecie, takimi jak Harvard Medical School, Massachusetts General Hospital, Institut Curie, University of Bari, czy University Hospital of Basel. Laureat licznych prestiżowych nagród i stypendiów, m.in. Nagród Naukowych „Polityki”, tytułu „Supertalentu w Medycynie”, stypendium NAWA i nagrody Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej.

Od 2022 roku kieruje Oddziałem Wrocławskim PTP. Znany jest ze swojego zaangażowania w rozwój środowiska, innowacyjne podejście do edukacji i silne nastawienie na integrację nauki z praktyką kliniczną. Łączy aktywność akademicką, dydaktyczną i kliniczną, stale wspierając młodych lekarzy wybierających ścieżkę patomorfologii.

Polskie Towarzystwo Patologów (PTP) od lat pełni kluczową rolę w rozwoju tej dziedziny w Polsce. Działa na rzecz podnoszenia jakości diagnostyki, integracji środowiska, wprowadzania standardów europejskich, wspierania edukacji i rozwoju kadr, a także – coraz intensywniej – w debacie publicznej na temat roli patomorfologii w systemie ochrony zdrowia.

To właśnie patomorfolodzy odgrywają decydującą rolę w potwierdzaniu diagnoz onkologicznych, monitorowaniu efektów leczenia, kwalifikowaniu pacjentów do terapii celowanych czy rozpoznawaniu rzadkich chorób układowych. Ich praca, choć często niewidoczna dla pacjenta, jest fundamentem nowoczesnej medycyny.

W ostatnich latach PTP intensywnie zabiega o poprawę warunków pracy patomorfologów, większe inwestycje w infrastrukturę laboratoryjną, cyfryzację i standaryzację procedur. Włącza się także w procesy legislacyjne i dialog z Ministerstwem Zdrowia oraz NFZ, m.in. w obszarze refundacji badań molekularnych.

Wybór prof. Donizego to szansa na dalsze umiędzynarodowienie polskiej patomorfologii, ale też na wzmocnienie głosu środowiska w sprawach systemowych – takich jak akredytacja laboratoriów, włączenie diagnostyki molekularnej do rutynowej praktyki czy cyfrowa transformacja w patologii.

Jego kadencja przypada na czas, gdy wyzwania są liczne: z jednej strony postęp technologiczny i rosnące oczekiwania kliniczne, z drugiej – deficyt kadr, przeciążenie diagnostów i konieczność inwestycji w jakość. Nowy lider staje przed zadaniem kontynuacji działań na rzecz nowoczesnej, europejskiej i silnej patomorfologii w Polsce – i wszystko wskazuje na to, że ma ku temu wiedzę, energię i doświadczenie.

Źródło: Uniwersytecki Szpital Kliniczny Fot. Uniwersytecki Szpital Kliniczny

Choć pacjent rzadko ma okazję spotkać patomorfologa, to właśnie ten specjalista jako pierwszy ma wgląd w prawdziwe oblicze choroby nowotworowej. Od jego analizy zaczyna się skuteczne leczenie – dlatego patomorfologia nazywana jest fundamentem współczesnej onkologii. Przykładem nowoczesnego podejścia do tej dyscypliny jest Zakład Patomorfologii Nowotworów Narodowego Instytutu Onkologii (NIO-PIB) w Warszawie – jedna z najważniejszych jednostek diagnostycznych w kraju.

Badanie tkanek i komórek pod mikroskopem to nie tylko techniczne działanie – to wieloetapowy proces wymagający ogromnej wiedzy z anatomii, fizjologii i patofizjologii. Jak podkreśla dr hab. n. med. Monika Durzyńska, kierownik Zakładu:
„Diagnozowanie tkanek to znacznie więcej niż tylko obserwacja materiału pod mikroskopem. Musimy rozumieć anatomię, fizjologię, patofizjologię i obraz kliniczny choroby. Tylko lekarz z pełnym przygotowaniem medycznym potrafi właściwie zinterpretować analizowany materiał.”

To właśnie patomorfolog ocenia, czy zmiana jest łagodna czy złośliwa, określa typ histologiczny, stopień złośliwości guza, a także parametry, które wpływają na dalsze leczenie. Bez tej wiedzy – jak zaznacza dr Durzyńska – „onkologia byłaby jak leczenie w ciemno”.

W Narodowym Instytucie Onkologii każda decyzja terapeutyczna – od chirurgii po leczenie molekularne – zaczyna się od oceny patomorfologa. „Leczenie nowotworu zaczyna się pod mikroskopem” – przypomina dr Durzyńska.

Rocznie Zakład Patomorfologii Nowotworów NIO wykonuje ponad 50 tysięcy badań histopatologicznych i cytologicznych oraz blisko 90 tysięcy oznaczeń immunohistochemicznych. To nie tylko centrum diagnostyczne, ale również jednostka dydaktyczna i badawcza, która szkoli nowe pokolenia patologów oraz współpracuje z ośrodkami w kraju i za granicą.

„Jako jedna z niewielu jednostek w Polsce posiadamy certyfikat jakości w zakresie badań patomorfologicznych, a także prowadzimy działalność dydaktyczną i naukową” – mówi mgr Iwona Sosnowska, zastępca kierownika Zakładu.

Nowoczesność w Zakładzie NIO nie kończy się na standardach jakości. Jednostka korzysta z w pełni zautomatyzowanego workflow, który łączy wszystkie etapy procesu diagnostycznego i minimalizuje ryzyko błędów. Wdrożono również cyfrową patologię – obrazy mikroskopowe są skanowane, dzięki czemu można je analizować zdalnie i wspierać się sztuczną inteligencją.

„Dzięki cyfrowym obrazom patomorfologicznym możemy nie tylko zwiększyć efektywność pracy zespołu, ale także błyskawicznie konsultować wyniki z ekspertami z innych ośrodków, bez konieczności fizycznego przesyłania preparatów” – wyjaśnia dr Durzyńska.

To rozwiązanie nie tylko zwiększa precyzję diagnozy, ale też otwiera nowe możliwości w zakresie badań naukowych i edukacji. Tworzone są m.in. wirtualne biblioteki obrazów do celów szkoleniowych.

W ramach Narodowej Strategii Onkologicznej w Zakładzie uruchomiono też pierwsze ogólnopolskie kursy dla histotechników i histotechnologów – grup zawodowych niezwykle ważnych w technicznym przygotowaniu materiału do badań. To krok ku profesjonalizacji i certyfikacji kadr w diagnostyce patomorfologicznej.

Dzięki interdyscyplinarnej współpracy z Klinikami Narządowymi NIO oraz pełnemu zapleczu technologicznemu, jednostka nie tylko realizuje misję precyzyjnej diagnostyki, ale również aktywnie kształtuje przyszłość tej dziedziny. Jak podsumowuje dr Durzyńska:
„Patomorfologia stoi dziś na styku nauki, technologii i medycyny. To dziedzina, która nieustannie się zmienia, ale jedno pozostaje niezmienne – potrzeba precyzyjnej, rzetelnej diagnozy, od której zależy życie i zdrowie pacjenta.”