Medicalpress

W ciągu ostatnich dwóch lat z publicznej opieki zdrowotnej korzystało 84,7 proc. Polaków, a z prywatnej 65,9 proc. 70 proc. osób z tej drugiej grupy skorzystało z usług prywatnych z uwagi na krótszy czas oczekiwania lub brak dostępności świadczenia w NFZ – wynika z raportu Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej (IPPEZ). To jeden z aspektów postępującej prywatyzacji sektora ochrony zdrowia, która – jak podkreślają eksperci – może się jednak wiązać z pewnym ryzykiem.

– Prywatyzacja systemu ochrony zdrowia cały czas się toczy. Można ją widzieć w kilku wymiarach. Po pierwsze, to sprzedaż szpitali czy innych podmiotów medycznych prywatnym operatorom. Po drugie, przesunięcie pacjentów z systemu publicznego do systemu prywatnego, co jest najczęściej spowodowane niedostępnością usług i kolejkami do świadczeń – mówi agencji Newseria Urszula Demkow, lekarz, menedżer ochrony zdrowia i była wiceminister zdrowia.

Prywatna ochrona zdrowia coraz popularniejsza

W 2025 roku krajowe bieżące wydatki na ochronę zdrowia osiągnęły 348 mld zł i stanowiły 8,9 proc. wstępnie oszacowanego produktu krajowego brutto (PKB) – wynika z ostatnich danych GUS. W porównaniu z 2024 rokiem wydatki te wzrosły o 60,4 mld zł, to jest o 21 proc. Nakłady sektora publicznego oszacowano na 271,8 mld zł, czyli o 50,6 mld zł więcej niż w 2024 roku (6,9 proc. PKB), a wydatki prywatne wyniosły 76,2 mld zł (1,9 proc. PKB), przy 66,3 mld zł w 2024 roku.

– Problem z prywatyzacją jest przede wszystkim taki, że jak dotąd prywatni operatorzy korzystają głównie ze świadczeń, które są dobrze wycenione, w miarę łatwe do wykonania, możliwe do standaryzacji, nieniosące za sobą dużego ryzyka powikłań, a jeżeli już takie wystąpią, to są przekazywane szpitalom publicznym – wyjaśnia Urszula Demkow. – Bardzo dobrym przykładem procedury, która jest w bardzo dużym procencie sprywatyzowana w kraju, jest dializa. Chorzy, którzy do tej pory byli dializowani w centrach publicznych, w tej chwili mają co najmniej trzech operatorów niepublicznych. Większość dializ odbywa się w systemie prywatnym, natomiast płaci za nie NFZ. Taki chory jest idealnym klientem, dlatego że potrzeba tych dializ jest ciągła, a procedura jest dosyć prosta do wykonania, nie niesie ze sobą wielkich zagrożeń.

Na koniec 2025 roku łącznie dializowano w Polsce blisko 21 tys. pacjentów, a dializoterapię rozpoczęło 5,6 tys. kolejnych osób. Około 60 proc. stacji dializ oferujących hemodializę należy do prywatnych firm oferujących leczenie nerkozastępcze – wskazują dane Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego. Dializa otrzewnowa jest oferowana głównie w stacjach publicznych.

– Drugim mocno sprywatyzowanym obszarem jest kardiologia inwazyjna, czyli bezoperacyjne zabiegi na sercu takie jak udrażnianie naczyń po zawale czy wymiana zastawek, które są bardzo dobrze wycenione – tłumaczy była wiceminister zdrowia. – Operatorzy prywatni, tacy jak American Heart of Poland czy Scanmed, prowadzą wiele ośrodków wykonujących te procedury. Później jednak pacjent trafia do systemu publicznego, który musi się zająć jego rehabilitacją, leczeniem nadciśnienia, cukrzycy czy otyłości – to wszystko spada już na barki szpitali publicznych.

Z danych NFZ wynika, że w 2025 roku ze świadczeń opieki zdrowotnej skorzystało niemal 32 mln pacjentów. Wartość refundacji świadczeń i leków wyniosła 187,63 mld zł, z czego znacząca część środków koncentruje się na pacjentach wymagających najbardziej kosztownego leczenia. Ponad 48 mld zł przypada na świadczenia dla 1 proc. mieszkańców Polski. Za wysokimi kosztami stoją przede wszystkim potrzeby zdrowotne pacjentów, m.in. przeszczepy, interwencje kardiochirurgiczne, leczenie onkologiczne, choroby rzadkie oraz innowacyjne terapie lekowe realizowane w programach lekowych.

Zagrożenia wynikające z prywatyzacji świadczeń

– Kolejnym zagrożeniem jest koncentracja kapitału, kiedy znaczna część rynku, na przykład stacji dializ, trafia w ręce jednego podmiotu. Choć czuwa nad tym UOKiK, pojawiają się pytania, czy te granice nie zostały przekroczone. Prywatny inwestor, mający siedzibę chociażby w Dubaju, może w każdej chwili uznać, że biznes przestaje się opłacać i wycofać się z rynku, zostawiając państwo zupełnie nieprzygotowane – podkreśla lekarka. – Podobnie dzieje się w podstawowej opiece zdrowotnej. Gdy prywatna sieć skupi milion deklaracji POZ, może dyktować warunki, bo w biznesie liczą się zysk i marża, tymczasem ochrona zdrowia nie może się kierować wyłącznie rachunkiem ekonomicznym.

Według raportu IPPEZ „Społeczne znaczenie kapitału zdrowia. Wiedza, postawy i oczekiwania Polek i Polaków wobec systemu zdrowia” 53,3 proc. badanych ocenia funkcjonowanie publicznego systemu ochrony zdrowia negatywnie, a 65,5 proc. uważa, że środki publiczne są źle wykorzystywane. Dwie trzecie Polaków w ciągu ostatnich dwóch lat skorzystało z opieki prywatnej, a 70 proc. z nich zrobiło to ze względu na krótszy czas oczekiwania lub brak dostępności świadczenia w NFZ, a nie wyższą jakość usług. 

– To, że coraz więcej usług jest w sektorze prywatnym, niesie niebezpieczeństwo systemu dwóch prędkości. Jeden to system dla osób bogatszych, którzy mają środki, ale czasami nie chodzi o pieniądze, ale np. o znajomości. To jest ten szybszy system. Drugi to system wolniejszy, dla biedniejszych, mieszkających w małych ośrodkach, z ograniczonym dostępem do systemu i bez pieniędzy, wykluczonych transportowo. On będzie działał o wiele gorzej i te osoby będą musiały długo oczekiwać na świadczenie i stać w kolejkach – uważa Urszula Demkow.

Respondenci w badaniu IPPEZ pytani o to, skąd brać dodatkowe pieniądze na zdrowie, najczęściej wskazują budżet państwa (42,8 proc.), a wyższą składkę dla wszystkich popiera tylko 13 proc. Badani oczekują też większej roli państwa w systemie. 64,9 proc. chce, aby wynagrodzenia w publicznej ochronie zdrowia były w większym stopniu regulowane przez państwo.

– Pieniędzy jest ciągle za mało. Nakłady zdecydowanie rosną, ale pamiętajmy o tym, że mieliśmy dużą inflację, rosły wynagrodzenia, ale też koszty leków i materiałów medycznych. Poza tym ciągle wprowadzamy nowe leki i technologie, które są na początku bardzo drogie. Są też choroby onkologiczne czy rzadkie, gdzie mamy nowe leki, innowacyjne, ale one bardzo dużo kosztują – wyjaśnia była wiceminister zdrowia. – To jest przyczyna tego, że mimo wzrostu nakładów ten system ciągle się nie bilansuje. Jego reforma jest bardzo potrzebna, bo na pewno można się zgodzić z tym, że środki nie są wydawane efektywnie.

Potrzebna reforma w ochronie zdrowia

Zdaniem ekspertki potrzebna jest m.in. ustawa o systemie właścicielskim podmiotów, żeby szpitale powiatowe nie walczyły między sobą o pacjentów i lekarzy. Jak wskazuje raport Związku Powiatów Polskich (ZPP) „Szpitale powiatowe w kryzysie – analiza sytuacji finansowej w 2025 roku”, te placówki są jednym z fundamentów systemu ochrony zdrowia. To na nich opiera się dostępność podstawowych świadczeń w takich dziedzinach jak chirurgia ogólna, choroby wewnętrzne, ginekologia i położnictwo, pediatria czy ortopedia. Jednocześnie ich funkcjonowanie odbywa się w warunkach narastającej presji finansowej i organizacyjnej. Rosnące koszty działalności, utrzymujące się niedofinansowanie oraz pogarszające się wyniki ekonomiczne powodują, że coraz więcej placówek balansuje na granicy stabilności.

– Idealnie byłoby, gdyby szpitale powiatowe przeszły pod zarząd wojewódzki. Wtedy wojewoda na podstawie potrzeb zdrowotnych mógłby rozdzielić zadania, skonsolidować szpitale, które się do tej pory nie chciały konsolidować, szczególnie gdy jeden jest bogatszy, a drugi biedniejszy. To powinno się dziać na poziomie wojewódzkim i wtedy uporządkowalibyśmy sobie te szpitale, może coś trzeba by było zamknąć, zmniejszyć gdzieś liczbę łóżek, gdzieś coś przenieść, tu kardiologia, a tam porodówka. Ale to jest bardzo potrzebne, dlatego że teraz każdy szpital to państwo w państwie, które walczy o siebie i swoich pracowników – tłumaczy Urszula Demkow. – Druga rzecz, która jest konieczna, to oddłużenie szpitali i plan ich restrukturyzacji.

Koszty działalności operacyjnej 207 szpitali powiatowych badanych przez ZPP przekroczyły w 2025 roku 30,8 mld zł, z czego największą część stanowiły wynagrodzenia wraz z pochodnymi (48,8 proc.) oraz usługi obce (30,5 proc.). Przychody nie pokrywają kosztów działalności placówek. Łączna strata netto badanych podmiotów w 2025 roku wyniosła ponad 1,26 mld zł, a strata ze sprzedaży przekroczyła 1,86 mld zł. Blisko 91 proc. szpitali wykazało stratę operacyjną na działalności podstawowej.

Reforma ochrony zdrowia wymaga dodatkowych pieniędzy

Jak podkreśla ekspertka, do przeprowadzenia reformy potrzebna jest nie tylko determinacja, ale także odpowiednie finansowanie.

– Jeżeli cokolwiek reformujemy, zmieniamy swój dom czy zakładamy nowy ogród, to na to potrzeba środków. Ten dom kiedyś będzie piękny i będzie funkcjonował super, ale musimy najpierw zainwestować. W Niemczech się teraz toczy reforma, która będzie ich kosztować 100 mld euro. Oczywiście, gdy ta reforma się dokona, to się pewnie częściowo zwróci, ale potrzebne są pieniądze tu i teraz. Mamy deficyt sektora finansów publicznych, mamy duży dług publiczny, który nam narasta w tempie kuli śniegowej, dlatego minister finansów mocno trzyma finanse państwa, żeby na zdrowie nie wydać więcej, niż naprawdę musi – wskazuje była wiceminister zdrowia.

Źródło: Newseria

Od 1 października część pacjentów zapisanych przez centralną e-rejestrację może otrzymać telefon od Anny, wirtualnej asystentki Ministerstwa Zdrowia. System ma przede wszystkim pomóc osobom, które nie korzystają z IKP i mojeIKP oraz posługują się telefonem stacjonarnym. Anna przypomni o wizycie i pozwoli ją odwołać, ale nie poprosi o PESEL, dane z dowodu ani pieniądze.

Wirtualna asystentka Anna ma pomóc przede wszystkim seniorom i innym osobom, które nie obsługują SMS-ów, nie korzystają z IKP ani aplikacji mojeIKP i umawiają wizyty bezpośrednio w placówce. Dzięki temu również pacjenci, którzy nie używają cyfrowych narzędzi, będą mogli otrzymywać przypomnienia o wizytach w centralnej e-rejestracji i łatwo je odwoływać. To dodatkowa forma komunikacji, która ma wspierać dostępność centralnej e-rejestracji i zapobiegać wykluczeniu osób mniej aktywnych cyfrowo.

Jak działa wirtualna asystentka

Anna będzie dzwonić do pacjenta 7 dni oraz 1 dzień przed zaplanowaną wizytą. Podczas rozmowy:

Wirtualna asystentka Anna nigdy nie poprosi pacjenta o podanie numeru PESEL, danych z dowodu osobistego ani o dokonanie jakiejkolwiek płatności.

Połączenia będą realizowane z numeru 116 117.

Aktualne dane kontaktowe pacjentów

Pacjent powinien zadbać o to, by placówka miała jego aktualny numer telefonu. Dzięki temu będzie otrzymywać powiadomienia o wizytach. Placówka z kolei podczas rejestracji wizyty powinna upewnić się, że ma aktualny numer telefonu pacjenta i że należy on do niego. Jeśli pacjent nie podał swojego numeru, nie należy zastępować go numerem placówki leczniczej. Aktualne dane kontaktowe pozwalają w porę przypomnieć pacjentowi o wizycie i umożliwić jej odwołanie. Zwolniony termin może wtedy szybciej trafić do innej osoby, co pomaga ograniczyć liczbę niewykorzystanych wizyt.

W kolejnych etapach planujemy rozszerzać zakres spraw, w których wirtualna asystentka Anna będzie wspierać komunikację z pacjentami.  

Jak działa centralna e-rejestracja

Centralna e-rejestracja obejmuje:  

Zakres świadczeń jest stopniowo rozszerzany zgodnie z przyjętym harmonogramem.  

CeR pomaga też zarządzać wizytami, m.in. dzięki przypomnieniom i możliwości ich odwołania.

Więcej informacji o centralnej e-rejestracji znajduje się na portalu ezdrowie.gov.pl (sekcja Dla podmiotów leczniczych -> Centralna e-rejestracja).  

Źródło: Centrum e-Zdrowia

Czy kolejki, które znamy ze szpitali i poradni specjalistycznych pojawią się także w podstawowej opiece zdrowotnej? To ryzyko staje się coraz bardziej konkretne. NFZ nakłada limity na świadczenia, część wykonanych badań i opieki koordynowanej nadal czeka na rozliczenie, a nowe zasady jakości przewidują możliwość obniżania finansowania placówek. Porozumienie Zielonogórskie rozpoczyna kampanię #POZbezBarier żeby pokazać, co te decyzje oznaczają dla społeczności lokalnych.

W ostatnich latach podstawowa opieka zdrowotna dostała nowe możliwości by stać się stabilnym fundamentem systemu ochrony zdrowia w Polsce. Pacjent może wykonać w swojej przychodni więcej badań a w ramach opieki koordynowanej skorzystać z dodatkowej diagnostyki i konsultacji specjalistycznych. Szczególne znaczenie ma to dla osób z chorobami przewlekłymi, które wymagają regularnych badań i kontroli.

Podstawowa opieka limitowana

Problem pojawia się wtedy, gdy potrzeby pacjentów są większe niż budżet przyznany placówce przez NFZ. Fundusz określa kwoty na badania i opiekę koordynowaną a od przychodni oczekuje rozłożenia ich na kolejne miesiące. Pacjent nadal potrzebuje badania, ale po wykorzystaniu dostępnych środków jego wykonanie może zostać przesunięte. W ten sposób limit zaczyna tworzyć kolejkę.

„Opieka koordynowana miała skrócić pacjentowi drogę do diagnostyki i specjalisty. Tymczasem NFZ wyznacza placówkom określony budżet i oczekuje, że wystarczy on na cały rok. Jeśli potrzeby pacjentów są większe, przychodnia staje przed wyborem: wykonać potrzebne badania ponad limit, nie wiedząc, czy NFZ za nie zapłaci, albo przesunąć je w czasie. A to oznacza kolejkę. Choroba przecież nie poczeka, aż pojawią się pieniądze na kolejne świadczenia” – mówi Joanna Zabielska-Cieciuch, specjalistka medycyny rodzinnej, ekspertka Federacji Porozumienie Zielonogórskiegórskie.

Świadczenia wykonane – niezapłacone

Druga bariera to zapłata za świadczenia, które już zostały wykonane. W pierwszym półroczu 2026 roku placówki POZ wykonały świadczenia opieki koordynowanej o wartości 511,4 mln zł. 63,2 mln zł pozostawało niezapłacone. Do tego dochodziło 15,7 mln zł za badania diagnostyczne w POZ. Łącznie to blisko 79 mln zł za opiekę, którą pacjenci już otrzymali.

„Nie chodzi o pieniądze dla przychodni, ale o to, czy będziemy mogli dalej zapewniać pacjentom badania, konsultacje i diagnostykę blisko domu. Nie można rozwijać opieki a jednocześnie pozostawiać placówki bez zapłaty za prawidłowo wykonane świadczenia” – podkreśla Tomasz Zieliński, wiceprezes Porozumienia Zielonogórskiego.

NFZ stawia na sankcje

Kolejną barierą mogą być nowe zasady oceny jakości w POZ. Porozumienie Zielonogórskie popiera mierzenie jakości i porównywanie wyników placówek. Problemem nie są więc same wskaźniki, ale sposób w jaki NFZ chce powiązać je z finansowaniem. Nieosiągnięcie określonego poziomu części wskaźników może skutkować obniżeniem stawki otrzymywanej przez placówkę na opiekę nad wszystkimi pacjentami.

Zdaniem Federacji kierunek powinien być odwrotny, zgodny z obowiązującym prawem: jakość należy mierzyć a dobre wyniki premiować. Takie podejście zachęca placówki do poprawy opieki zamiast ograniczać ich budżet, z którego finansowane są świadczenia dla pacjentów.

„Jeśli chcemy poprawiać jakość, premiujmy dobre wyniki. Wskaźniki powinny pomagać poprawiać opiekę, a nie prowadzić do obniżania finansowania z powodów, na które lekarz czy przychodnia nie mają wpływu” – przekonuje Tomasz Zieliński, specjalista medycyny rodzinnej, wiceprezes Federacji Porozumienie Zielonogórskie.

W centrum zdrowia społeczeństwa

Dlatego Porozumienie Zielonogórskie rozpoczyna kampanię „Podstawowa opieka zdrowotna bez barier”. Federacja będzie pokazywać konkretne przykłady z regionów i konsekwencje obecnych zasad dla pacjentów. Postulaty są proste: zapłata za wykonaną opiekę, finansowanie, które nie prowadzi do kolejek, oraz premiowanie jakości zamiast obniżania finansowania.

Bo jeśli podstawowa opieka zdrowotna ma przejmować coraz więcej zadań, być stabilnym fundamentem systemu, to bariery należy usuwać a nie tworzyć kolejne. Każda bariera dla podstawowej opieki zdrowotnej jest barierą dla zdrowia społeczeństwa.

Źródło: inf pras

Rząd przyjął kolejne projekty składające się na reformę ochrony zdrowia. Zmiany obejmują m.in. zasady wynagradzania i zatrudniania personelu medycznego, większą jawność konkursów na świadczenia, przedłużenie funkcjonowania sieci szpitali oraz nowe mechanizmy kontroli kolejek i czasu pracy. Pakiet uzupełniają rozwiązania dotyczące Centralnej e-Rejestracji, AP KOLCE i planowanej Centralnej e-Kolejki. Przyjęcie projektów przez Radę Ministrów nie oznacza jednak jeszcze, że nowe limity wynagrodzeń już obowiązują – projekty muszą przejść dalszy proces legislacyjny.

Ustawy są częścią szerokiego pakietu zmian, którego celem jest zwiększenie przejrzystości funkcjonowania systemu, lepsze wykorzystanie środków publicznych, stabilizacja finansowania placówek oraz poprawa dostępności świadczeń dla pacjentów.

Pakiet zmian obejmuje rozwiązania ustawowe, jak i rozporządzenia dotyczące organizacji pracy, monitorowania kolejek, zarządzania kadrami czy rozwoju narzędzi cyfrowych.

Przejrzyste zasady wynagradzania i zatrudniania personelu medycznego

Jednym z najważniejszych elementów pakietu jest projekt ustawy wprowadzający nowe zasady zatrudniania i wynagradzania personelu medycznego. Przyjęte przez Radę Ministrów rozwiązania przewidują maksymalną stawkę godzinową na poziomie 1/20 minimalnego wynagrodzenia, co daje dziś 240 zł brutto, limit łącznego czasu pracy odpowiadający maksymalnie dwóm pełnym etatom oraz maksymalne miesięczne wynagrodzenie na poziomie 16-krotności płacy minimalnej. Minimalny wymiar zatrudnienia przy udzielaniu świadczeń szpitalnych oraz ambulatoryjnych w poradniach przyszpitalnych będzie wynosił połowę pełnego wymiaru czasu pracy.

Nowe przepisy zakazują zawierania umów za pośrednictwem spółek i spółdzielni lekarskich oraz zakazują ustalania wynagrodzenia jako procentu wartości wykonanych procedur. Celem zmian jest zwiększenie przejrzystości zasad wynagradzania, poprawa organizacji pracy oraz większa stabilność kadrowa podmiotów leczniczych.  

Projektowana ustawa przewiduje przepisy przejściowe umożliwiające dostosowanie umów obowiązujących w dniu wejścia w życie przepisów. Termin ten jednak będzie nie dłuższy niż 6 miesięcy.  Do nowo zawieranych umów nowe przepisy będą stosowane od razu po wejściu w życie ustawy.   

Jawność postępowań konkursowych i większa transparentność wydatkowania środków publicznych

Każdego roku przeprowadzanych jest około 39 tys. konkursów na wykonywanie świadczeń zdrowotnych oraz zawieranych około 37 tys. umów z medykami. Dlatego istotne było przyjęcie projektu ustawy zwiększającej jawność postępowań konkursowych prowadzonych przez podmioty lecznicze.

Nowe przepisy zobowiążą placówki do publikowania informacji o złożonych ofertach, proponowanych warunkach finansowych oraz wynikach konkursów.

Dane będą dostępne zarówno na stronach podmiotów leczniczych, jak i w centralnej aplikacji. Informacje będą publikowane również w sytuacji, gdy wyłoniono oferenta, ale ostatecznie nie doszło do zawarcia umowy.

Większą transparentnością zostaną objęte także umowy zawierane przez podmioty niebędące jednostkami sektora finansów publicznych, w tym ich warunki finansowe.

Stabilne finansowanie szpitali w okresie reformy

Istotnym elementem pakietu jest również przedłużenie obowiązywania sieci szpitali. Rozwiązanie zapewni placówkom stabilne warunki finansowania w okresie wdrażania reform. Szpitale otrzymają czas do 30 czerwca 2029 r. na przeprowadzenie zmian organizacyjnych, dostosowanie działalności do potrzeb zdrowotnych mieszkańców oraz wdrażanie nowych rozwiązań bez ryzyka utraty finansowania z Narodowego Funduszu Zdrowia.

Przyjęte przez Radę Ministrów rozwiązanie ma zwiększyć bezpieczeństwo finansowe placówek oraz zapewnić ciągłość udzielania świadczeń pacjentom.

Ustawa PESEL-owa już obowiązuje

5 sierpnia 2026 r. weszła w życie tzw. ustawa PESEL-owa, która umożliwia analizowanie wynagrodzeń, czasu pracy i wieloetatowości personelu medycznego na podstawie numeru PESEL albo numeru prawa wykonywania zawodu. Dzięki temu decyzje dotyczące finansowania ochrony zdrowia będą mogły opierać się na rzeczywistych danych, a nie na szacunkach.

Nowe przepisy mają zwiększyć przejrzystość kosztów wynagrodzeń, poprawić kontrolę wydatkowania środków publicznych i wspierać podejmowanie decyzji finansowych w oparciu o wiarygodne dane. Obecnie w Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji trwa ostatni etap przygotowań do pierwszej zbiórki danych na nowych zasadach – zbiórka rozpocznie się pod koniec września 2026 r.

Lepsza kontrola kolejek przez NFZ

Jednym z wdrożonych rozwiązań jest rozszerzenie elektronicznego monitorowania harmonogramów przyjęć. Dzięki temu Narodowy Fundusz Zdrowia uzyska aktualne dane o liczbie oczekujących i rzeczywistych czasach oczekiwania. Możliwe będzie identyfikowanie wielokrotnych zapisów tej samej osoby na to samo świadczenie. To wszystko umożliwi skuteczniejszą kontrolę list oczekujących.  Od 1 października 2026 r. obowiązek prowadzenia list oczekujących w aplikacji AP KOLCE zostanie rozszerzony o 15 grup zabiegów szpitalnych. Pacjenci mają również otrzymywać SMS-y przypominające o terminie zabiegu.  Od 1 stycznia 2027 r. placówki będą prowadzić odrębne harmonogramy dla kolejnych dziesięciu procedur leczenia szpitalnego.

Rzeczywiste grafiki pracy personelu

Placówki zostały zobowiązane do przekazywania do Narodowego Funduszu Zdrowia, do 20. dnia każdego miesiąca, informacji o rzeczywistej obecności personelu medycznego, w tym dokładnych godzinach udzielania świadczeń. Rozwiązanie pozwoli lepiej monitorować wykorzystanie zasobów kadrowych, weryfikować realizację umów oraz zwiększyć nadzór nad wydatkowaniem środków publicznych. Rozporządzenie wejdzie w życie 1 listopada 2026 r.

Rozwój Centralnej e-Rejestracji przyspieszony o dwa lata

Centralna e-Rejestracja ma objąć w ciągu dwóch lat wszystkie 40 świadczeń z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Rozwiązanie zapewni pacjentom łatwiejszy dostęp do informacji o dostępnych terminach, a placówkom umożliwi sprawniejsze zarządzanie kolejkami i planowanie przyjęć.

Niezależnie od procedowanego pakietu zmian w ochronie zdrowia, resort równolegle rozwija Centralną e-Rejestracje w dodatkowe narzędzia. Od 1 października 2026 r. pacjentów będzie wspierał asystent głosowy, czyli voicebot. Jego zadaniem będzie przypominanie o wizytach osobom, które nie korzystają ze smartfonów. 

Powiatowe Centra Zdrowia – opieka blisko pacjenta

Powiatowe Centra Zdrowia to rozwiązanie, które ma ułatwić dostęp do diagnostyki, konsultacji internistycznych oraz drobnych zabiegów chirurgicznych bliżej miejsca zamieszkania pacjentów. Centra uzupełnią sieć placówek medycznych, dzięki czemu zapewnią mieszkańcom powiatów oddalonych od szpitali dostęp do podstawowych świadczeń. Powiatowe Centra Zdrowia to ważny element systemowych zmian. Rozporządzenie zostało już podpisane przez Ministra Zdrowia i niebawem zostanie opublikowane w Dzienniku Ustaw.

Monitorowanie wydatków placówek na wynagrodzenia

Nowe przepisy wprowadzają trzy wskaźniki dotyczące struktury kosztów wynagrodzeń osób wykonujących zawód medyczny i osób wykonujących zawód inny niż medyczny: udział całkowitych kosztów zasobów kadrowych w przychodach z umów z NFZ, udział kosztów zatrudnienia na podstawie stosunku pracy oraz udział kosztów personelu medycznego w całkowitych kosztach zasobów kadrowych. Dane mają wspierać ocenę wykorzystania środków publicznych i identyfikację problemów wpływających na funkcjonowanie placówek.

Centralna e-Kolejka

W Ministerstwie Zdrowia trwają zaawansowane prace nad Centralną e-Kolejką, która ma uporządkować zasady zapisów na planowe leczenie szpitalne w całym kraju, zwiększyć przejrzystość kolejek oraz zapewnić pacjentom bardziej równy dostęp do świadczeń. Technicznie narzędzie będzie gotowe na przełomie 2026 i 2027 roku. Rok 2027 to czas wdrażania tego rewolucyjnego narzędzia do setek szpitali i tysięcy przychodni w całej Polsce.

Źródło: MZ

Ministerstwo Zdrowia wdraża pakiet zmian, który ma zwiększyć kontrolę nad wydatkami publicznymi i organizacją pracy placówek, a jednocześnie poprawić dostęp pacjentów do świadczeń. Wśród planowanych rozwiązań znalazły się m.in. maksymalna stawka godzinowa 240 zł brutto dla personelu medycznego, ograniczenie czasu pracy, większa jawność konkursów na świadczenia oraz przekazywanie NFZ rzeczywistych grafików pracy. Od 1 października 2026 r. rozszerzone zostanie także elektroniczne monitorowanie kolejek do zabiegów, a Centralna e-Rejestracja ma do końca 2027 r. objąć 40 zakresów świadczeń. Część rozwiązań już obowiązuje, natomiast trzy projekty ustaw zostały przyjęte przez Stały Komitet Rady Ministrów i dopiero przechodzą do kolejnego etapu procesu legislacyjnego.

Przedstawiony pakiet zmian obejmuje zarówno ustawy, jak i rozporządzenia dotyczące organizacji pracy personelu medycznego, zasad wynagradzania, kontroli kolejek, cyfryzacji zapisów oraz nadzoru nad wydatkowaniem środków publicznych. 

Do kolejnego etapu legislacyjnego przechodzą trzy projekty ustaw dotyczące: wydłużenia sieci szpitali o 2 lata, zasad wynagradzania oraz zwiększenia przejrzystości postępowań konkursowych. Projekty zostały przyjęte przez Stały Komitet Rady Ministrów i zostaną skierowane, zgodnie ze ścieżką legislacyjną, do Rządowego Centrum Legislacyjnego, do rozpatrzenia przez komisję prawniczą, a następnie będą przedmiotem posiedzenia Rady Ministrów.

Przejrzyste zasady wynagradzania i zatrudniania 

W projekcie ustawy o wynagrodzeniach utrzymano wszystkie kluczowe założenia, w tym: propozycję maksymalnej stawki godzinowej 240 zł brutto, ograniczenie łącznego czasu pracy do wymiaru odpowiadającego maksymalnie dwóm pełnym etatom, wprowadzenie minimalnego wymiaru zatrudnienia przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu leczenia szpitalnego w wysokości ½ pełnego wymiaru, maksymalnego miesięcznego poziomu wynagrodzenia wynoszącego 16-krotność płacy minimalnej czy też ograniczenie zawierania umów za pośrednictwem spółek/ spółdzielni lekarskich itp. Utrzymano również założenia związane z odejściem od ustalania wynagrodzenia jako procentu wartości wykonanych procedur.

Wejście w życie przepisów to 30 dni od dnia publikacji w Dzienniku Ustaw. Wszystkie nowo zawierane umowy z personelem medycznym będą podlegać nowym przepisom od razu po ich wejściu w życie. Ustawa przewiduje 12 miesięczny okres przejściowy na dostosowanie umów wcześniej zawartych. 

Jawność postępowań konkursowych

Podmioty lecznicze udzielające zamówień na świadczenia zdrowotne będą publikować ogłoszenia o konkursach na swojej stronie internetowej oraz w systemie teleinformatycznym. W tych samych miejscach będą także udostępniać informacje o podmiotach lub osobach, których oferty zostały otwarte, oraz o zaproponowanych warunkach finansowych. Publikacji będą podlegać kwota wynagrodzenia albo rodzaj i sposób jego kalkulacji, a w przypadku stawki ryczałtowej również jej wysokość.

Dane będą publikowane w jednolitym formacie, co ułatwi ich porównywanie i dostęp do informacji oraz zwiększy przejrzystość postępowań.

Na stronie internetowej trzeba będzie również zamieścić informację, jeżeli w konkursie wybrano przyjmującego zamówienie, ale ostatecznie nie zawarto z nim umowy. Podmioty spoza sektora finansów publicznych, w tym przedsiębiorcy i spółki kapitałowe, będą dodatkowo publikować dane podmiotu, z którym zawarły umowę, oraz jej warunki finansowe.

NFZ zyskuje lepszą kontrolę nad kolejkami 

Jednym z wdrażanych rozwiązań jest rozszerzenie elektronicznego monitorowania harmonogramów przyjęć. Od 1 października 2026 r. aplikacja Kolejki Centralne, czyli AP KOLCE, zostanie rozszerzona o 15 grup zabiegów szpitalnych, m.in. koronarografię, wszczepienie i wymianę rozrusznika, artroskopię leczniczą kolana, usunięcie migdałków, zabiegi na przegrodzie nosowej, operacyjne leczenie cieśni nadgarstka czy żylaków kończyn dolnych.

Dzięki prowadzeniu harmonogramów w jednej aplikacji Narodowy Fundusz Zdrowia otrzyma dostęp do aktualnych danych o liczbie osób oczekujących i rzeczywistych czasach oczekiwania w skali kraju. Umożliwi to kontrolę prawidłowości prowadzenia list i identyfikowanie wielokrotnych zapisów tej samej osoby na to samo świadczenie. Pacjenci mają również otrzymywać SMS-y przypominające o terminie zabiegu. 

Zaś od 1 stycznia 2027 r. placówki będą zobowiązane do prowadzenia odrębnych harmonogramów przyjęć dla dziesięciu nowych procedur.

Rzeczywiste grafiki pracy personelu 

Pakiet obejmuje zwiększenie kontroli nad organizacją pracy w placówkach medycznych. Szpitale mają przekazywać do NFZ godzinowe zestawienia obecności personelu realizującego świadczenia wskazane w harmonogramach pracy. Dane mają być przekazywane do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Rozwiązanie ma umożliwić dokładniejszą weryfikację realizacji świadczeń i wykonywania umów finansowanych ze środków publicznych. 

Od 1 listopada 2026 r. do NFZ mają być przekazywane dane pozwalające zidentyfikować osobę udzielającą świadczenia, w tym jej numer PESEL. Ma to umożliwić wykrywanie sytuacji, w których ta sama osoba jest wykazywana jako udzielająca świadczeń w tym samym czasie w różnych placówkach. 

Szybszy rozwój Centralnej e-Rejestracji 

W Dzienniku Ustaw zostało opublikowane rozporządzenie przyspieszające rozwój Centralnej e-Rejestracji. Zgodnie z aktualnym materiałem Ministerstwa Zdrowia, do końca 2027 r. system ma objąć 40 zakresów świadczeń.  

Pacjenci i placówki mają dzięki temu korzystać z tych samych, aktualnych informacji o dostępnych terminach. Rozwój systemu ma ułatwić wykorzystanie zwalnianych wizyt, ograniczyć liczbę niewykorzystanych terminów i usprawnić zarządzanie kolejkami. 

Trwają prace nad Centralną e-Kolejką 

Ministerstwo Zdrowia prowadzi zaawansowane prace nad Centralną e-Kolejką, czyli jednolitym systemem zarządzania kolejnością przyjęć do planowego leczenia szpitalnego. Ma ona wprowadzić jednakowe zasady obsługi skierowań oraz umożliwić monitorowanie ścieżki pacjenta.

Źródło: MZ