Medicalpress

Większe bezpieczeństwo lekowe, wsparcie krajowej produkcji farmaceutycznej, szybszy dostęp do terapii, a także uproszczone procedury refundacyjne. Sejm, bez głosu sprzeciwu, uchwalił nowelizację ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych oraz niektórych innych ustaw.

– Fakt, że posłowie byli praktycznie jednomyślni w głosowaniu pokazuje jak wartościowe dla wszystkich są to zmiany. Ta nowelizacja to część szerszej reformy systemu refundacji – mówi podsekretarz stanu Katarzyna Kacperczyk i wylicza: – Zmiany mają przede wszystkim zwiększyć bezpieczeństwo lekowe Polski, wesprzeć produkcję leków w kraju oraz zapewnić pacjentom szybszy i szerszy dostęp do potrzebnych terapii. Ustawa upraszcza również procedury refundacyjne, ogranicza formalności i daje Ministerstwu Zdrowia nowe narzędzia reagowania w przypadku braków leków lub niezaspokojonych potrzeb zdrowotnych.

Wzmocnienie bezpieczeństwa lekowego i wsparcie krajowej produkcji

Jedną z najważniejszych zmian są preferencje dla leków produkowanych w Polsce. Nowe przepisy przewidują mechanizmy obniżające odpłatność pacjentów za refundowane produkty wytwarzane w kraju. Pacjenci wybierający lek produkowany w Polsce zapłacą o 30% mniej niż za ich zagraniczne odpowiedniki.

Ustawa przewiduje wprowadzenie Krajowej Listy Leków Krytycznych, wskazującej substancje czynne o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa lekowego państwa.

Firmy farmaceutyczne otrzymają więcej zwolnień administracyjnych dla leków produkowanych w Polsce oraz zachęt do transferu technologii produkcji do kraju.

Wnioski dla leków produkowanych w Polsce będą procedowane w pierwszej kolejności spośród konkurencyjnych produktów. W przypadku problemów z dostępnością leku Minister Zdrowia będzie mógł nie tylko sprowadzić lek w opakowaniach obcojęzycznych, ale również objąć go refundacją z korzystniejszą ceną.

Poprawa dostępności leków dla pacjentów

Dzięki nowelizacji Minister Zdrowia może być aktywnym inicjatorem dla obszarów o niezaspokojonych potrzebach zdrowotnych poprzez wzywanie firm farmaceutycznych do złożenia wniosków refundacyjnych.

Ustawa wprowadza uproszczony tryb procedowania wniosków, co z kolei przyspieszy dostęp do nowych terapii, w tym leków innowacyjnych, leków o ugruntowanej skuteczności, terapii skojarzonych i leków złożonych. Wprowadzono też definicję leku sierocego ocenianego w ramach analizy wielokryterialnej. Ma to lepiej odzwierciedlać specyfikę chorób, w przypadku których przeprowadzenie dużych badań klinicznych jest często trudne ze względu na niewielką liczbę pacjentów,

Nowe technologie, dla których wpływ na budżet w pierwszym roku nie będzie wyższy niż 10 mln zł będą przechodziły uproszczoną bardzo krótką ścieżkę procedowania. To również rozwiązania umożliwiające wcześniejsze przygotowanie realizacji nowych programów lekowych, tak aby świadczenia mogły być udzielane od pierwszego dnia obowiązywania decyzji refundacyjnej. To szczególnie ważna zmiana dla pacjentów czekających na nowoczesne terapie m. in. w chorobach rzadkich i onkologicznych.

Uproszczenie procedur dla przedsiębiorców

Przy składaniu wniosków refundacyjnych będzie mniej elementów formalnych i dokumentacyjnych. Zniesiono obowiązek przedstawiania dowodów, że lek jest już dostępny w obrocie w momencie składania wniosku oraz uproszczono zasady dotyczące dostaw oraz ewentualnych kar za brak wywiązania się z umowy. Firmy zyskają dostęp do systemu monitorującego obrotem ich produktami na rynku. Nowe przepisy wprowadzają bardziej elastyczną procedurę obowiązku obniżenia ceny po okresie wygaśnięcia wyłączności rynkowej.

Wzmocnienie głosu pacjentów w stanowieniu prawa

Ustawa pozwala organizacjom pacjenckim brać udział w negocjacjach cenowych z firmami farmaceutycznymi, jak też w posiedzeniach Zespołów Koordynacyjnych, które decydują o kwalifikacji i wyłączeniu pacjentów z refundowanego leczenia.

Rozwinięcie narzędzi cyfrowych

Nowelizacja przewiduje także cyfryzację procedury importu docelowego, czyli sprowadzania z zagranicy leków niedostępnych w Polsce. Pacjenci mają zyskać możliwość składania odpowiednich wniosków przez Internetowe Konto Pacjenta.

Ustawa wprowadza też:

– obowiązek umieszczania na e-recepcie rozpoznania ICD-10, dzięki czemu NFZ może kontrolować zakres stosowanych leków w danych chorobach;

– narzędzie wspierające określenie poziomu refundacji dla lekarzy (automatyzm refundacyjny);

– narzędzie SWDPL (System Wspomagania Decyzji w Polityce Lekowej), które łączy wszystkie obszary: rejestracji, refundacji, dostępności, oceny skuteczności terapii służącemu MZ oraz innym organom do racjonalnego gospodarowania środkami;

– działania SMPL (System Monitorowania Programów Lekowych), dzięki któremu NFZ nie będzie musiał czekać na działania wdrożeniowe podwykonawców opóźniające cyfryzacje. Dodatkowo świadczeniodawcy nie będą musieli dublować wprowadzania informacji co usprawni działanie sprawozdawczości programów lekowych.

To także rozwinięcie systemu ZSMOPL – Zintegrowanego Systemu Monitorowania Obrotem Produktami Leczniczymi – o możliwość kontrolowania przez firmy swojego towaru na różnym poziomie dystrybucji oraz monitorowanie składników recepturowych dla których jest wiele nadużyć.

Mniejsze wydatki dla państwa

W przyjętej ustawie znalazły się rozwiązania, które mają pomóc w lepszym planowaniu i wykorzystywaniu środków na refundację leków. Dla nowych terapii, które nie mają swoich odpowiedników, wprowadzono maksymalny poziom wydatków (CAP), co pozwoli lepiej kontrolować i planować budżet na ich finansowanie.

Ustawa wprowadza również katalog terapii równoważnych oraz zachęty finansowe dla placówek realizujących programy lekowe. Ma to ułatwić racjonalny wybór spośród dostępnych terapii i bardziej efektywne wykorzystanie środków przeznaczonych na leczenie przy jednoczesnym zachowaniu elastyczności podejścia do indywidualnych przypadków klinicznych pacjenta. 

Przyjęte przepisy porządkują także zasady dotyczące leków przygotowywanych w aptekach. Powstanie wykaz refundowanych leków recepturowych, a proces obejmowania ich refundacją ma zostać w kolejnym kroku zautomatyzowany.

Zmieniają się również zasady wyceny leków recepturowych. Ustawa wprowadza unormowanie limitów finansowania opakowań, leków gotowych mogących być użyte w recepturze, utensyliów -materiałów i akcesoriów wykorzystywanych do przygotowania leku, których koszt będzie uwzględniany w jego cenie. Zwiększa też limit finansowania surowców recepturowych z 15 do 25 proc. percentyla ich wartości oraz wprowadza 6-procentową marżę hurtową na składniki, materiały, opakowania i gotowe leki wykorzystywane w recepturze. Kolejnym krokiem będzie wydanie odpowiednich wykazów dla składników recepturowych wraz z nowymi postaciami leków oraz wyceny leku recepturowego przypadającego na 1 ryczałt.

Przyjęta przez Sejm nowelizacja ma nie tylko usprawnić system refundacji, ale również zwiększyć bezpieczeństwo lekowe kraju i poprawić dostępność terapii dla pacjentów. Szczególne znaczenie mogą mieć rozwiązania dotyczące leków produkowanych w Polsce, uproszczenia procedur refundacyjnych oraz szybszego uruchamiania nowych programów lekowych, zwłaszcza w obszarze onkologii i chorób rzadkich.

Ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2027 roku, a część przepisów przejściowych będzie wdrażana stopniowo do 1 stycznia 2028 roku. O rzeczywistym znaczeniu zmian zdecyduje jednak ich praktyczna realizacja – zarówno pod względem dostępności leków, jak i skrócenia czasu oczekiwania pacjentów na potrzebne leczenie.

Źródło: MZ

Zamiast szukać dokumentów, logować się przez przeglądarkę czy dzwonić do placówki, wystarczy sięgnąć po telefon. W aplikacji można szybko sprawdzić wizyty zaplanowane przez centralną e-rejestrację, dokumentację medyczną, e-recepty, e-skierowania czy historię leczenia. To wygoda, oszczędność czasu oraz najważniejsze informacje o zdrowiu w jednym miejscu.

– 6 milionów Polek i Polaków korzysta z aplikacji mojeIKP. Ta liczba pokazuje, że pacjenci chętnie sięgają po cyfrowe rozwiązania. I potwierdza, że warto je stale rozwijać i ulepszać. Narzędzia, takie jak mojeIKP, ułatwiają korzystanie z ochrony zdrowia. Dlatego w mojeIKP pojawiają się kolejne funkcje. – podkreśla minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

Coraz więcej możliwości dla pacjentów

Popularność aplikacji to nie tylko efekt rosnącego zainteresowania usługami cyfrowymi. To także rezultat jej ciągłego rozwoju. W ostatnich miesiącach w mojeIKP pojawiły się nowe funkcje, które odpowiadają na konkretne potrzeby pacjentów.

– Rozwijanie narzędzi online dla pacjentów jest w kluczowe. Dlatego kładziemy na te działania nacisk, bo widzimy jak Polki i Polacy przekonują się do rozwiązań, które proponujemy. Wśród nowych rozwiązań w mojeIKP udostępniamy mapę aptek, informacje o składkach czy możliwość oceny przychodni i pobytu w szpitalu. Nowe technologie pomagają nam zmieniać system na bardziej przyjazny, nowoczesny i funkcjonalny. – dodaje wiceminister Tomasz Maciejewski.

Większe wsparcie podczas realizacji recept

Pacjenci mogą sprawdzić termin ważności e-recepty i uniknąć sytuacji, w której dokument traci ważność przed wykupieniem leków.

Dodatkowo aplikacja pomaga znaleźć apteki realizujące recepty współdzielone. Jeśli część leków została wykupiona w jednej aptece, mojeIKP wskaże miejsca, w których można zrealizować pozostałą część recepty.

To szczególnie pomocne podczas podróży lub w sytuacjach chwilowej niedostępności leków w danej aptece.

Bezpieczne udostępnianie danych medycznych farmaceucie

Pacjenci mogą teraz udostępnić farmaceucie nie tylko swoje e-recepty, ale również wybrane dane medyczne. Dzięki temu farmaceuta może lepiej dopasować poradę, sprawdzić istotne informacje dotyczące leczenia czy łatwiej przeprowadzić kwalifikację do szczepienia.

Pełna kontrola nad danymi pozostaje po stronie pacjenta. To on decyduje, komu udostępnia informacje, w jakim zakresie i na jak długo. Rozwiązanie wspiera bezpieczną wymianę informacji oraz pomaga sprawniej korzystać z usług farmaceutycznych.

Ważne wsparcie dla pacjentów onkologicznych

W mojeIKP dostępna jest także karta e-DiLO – jest to elektroniczna wersja karty diagnostyki i leczenia onkologicznego. Pacjenci onkologiczni mogą w łatwy sposób sprawdzić aktualny etap diagnostyki i leczenia, terminy badań, dane koordynatora oraz informacje o placówce prowadzącej terapię. Najważniejsze informacje są zgromadzone w jednym miejscu, co ułatwia przejście przez proces leczenia.

e-zwolnienie

Pacjenci mogą sprawdzić w mojeIKP informacje o swoich zwolnieniach lekarskich, w tym termin ich zakończenia oraz historię wystawionych e-zwolnień. Dzięki temu najważniejsze informacje są zawsze dostępne w telefonie. Dane są przekazywane do systemu e-zdrowie z ZUS. Mogą pojawić się w aplikacji dopiero po trzech dniach od wystawienia zwolnienia.

Składki i refundacje NFZ

Użytkownicy mogą sprawdzić, kto zgłosił ich do ubezpieczenia zdrowotnego, jaka kwota składek została za nich odprowadzona oraz jaka była wartość świadczeń sfinansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Dzięki temu informacje, które wcześniej były rozproszone w różnych systemach, są dostępne w jednym miejscu i zawsze pod ręką.

Ankiety oceny wizyt w przychodni i hospitalizacji

W aplikacji można teraz ocenić wizytę w przychodni lub pobyt w szpitalu. Pacjenci mają możliwość przekazania opinii dotyczącej jakości opieki, organizacji wizyty, warunków leczenia czy zaangażowania personelu medycznego.

To rozwiązanie, które pozwala realnie wpływać na jakość systemu ochrony zdrowia.

Jedna aplikacja, wiele spraw zdrowotnych

W mojeIKP użytkownicy znajdą również m.in.:

Cyfrowe zdrowie staje się codziennością

Sześć milionów użytkowników to nie tylko liczba. To miliony osób, które każdego dnia szybciej załatwiają sprawy związane ze zdrowiem, mają łatwiejszy dostęp do swoich danych medycznych i mogą wygodniej korzystać z usług systemu ochrony zdrowia.

mojeIKP pomaga zarządzać zdrowiem własnym i bliskich, przypomina o ważnych dokumentach oraz zapewnia dostęp do najważniejszych usług zdrowotnych dokładnie wtedy, gdy są potrzebne.

Jak dołączyć do 6 milionów użytkowników?

To proste:

  1. Pobierz aplikację mojeIKP z Google Play lub App Store.
  2. Zaloguj się za pomocą Profilu Zaufanego, bankowości elektronicznej, e-dowodu lub innej dostępnej metody.
  3. Korzystaj z usług e-zdrowia bezpośrednio na swoim smartfonie.

Dołącz do 6 milionów użytkowników mojeIKP. Zaloguj się do zdrowia.

Źródło: MZ

Od 1 stycznia 2027 roku wszystkie placówki uprawnione do wystawiania i prowadzenia kart diagnostyki i leczenia onkologicznego mają obowiązkowo korzystać z ich elektronicznej wersji – e-DiLO. Nowe rozwiązanie ma usprawnić przepływ informacji między placówkami medycznymi, ograniczyć formalności i zapewnić pacjentom łatwiejszy dostęp do informacji o przebiegu diagnostyki oraz leczenia. Już teraz trwa stopniowe wdrażanie systemu, a do końca 2026 roku dopuszczalne jest równoległe korzystanie z kart papierowych i elektronicznych.

Karta diagnostyki i leczenia onkologicznego (DiLO) funkcjonuje w polskim systemie ochrony zdrowia od ponad dekady. Przez ten czas stała się jednym z podstawowych narzędzi organizujących opiekę nad pacjentami z podejrzeniem lub rozpoznaniem nowotworu. Jej zadaniem jest uporządkowanie procesu diagnostyczno-terapeutycznego, określenie maksymalnych terminów realizacji poszczególnych etapów oraz zapewnienie chorym szybszego dostępu do niezbędnych badań.

Pacjenci posiadający kartę DiLO korzystają z tzw. szybkiej ścieżki onkologicznej, w ramach której diagnostyka jest finansowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia bez limitów. Rozwiązanie ma ograniczać opóźnienia w rozpoznawaniu nowotworów i umożliwiać sprawniejsze rozpoczęcie leczenia.

Dotychczas jednak obieg dokumentacji wiązał się z koniecznością korzystania z papierowych kart oraz obsługi danych w odrębnych systemach informatycznych. Wraz z rozwojem Krajowej Sieci Onkologicznej i cyfryzacją ochrony zdrowia coraz większego znaczenia nabiera możliwość sprawnego przekazywania informacji pomiędzy placówkami uczestniczącymi w diagnostyce i leczeniu pacjenta.

Odpowiedzią na te potrzeby ma być elektroniczna karta diagnostyki i leczenia onkologicznego, czyli e-DiLO.

Jedna karta, pełniejsza informacja o przebiegu leczenia

Najważniejszą zmianą będzie zastąpienie papierowego obiegu dokumentacji rozwiązaniem elektronicznym, zintegrowanym z systemami wykorzystywanymi przez placówki medyczne.

Dzięki e-DiLO personel medyczny ma uzyskać łatwiejszy dostęp do informacji o dotychczasowym przebiegu diagnostyki i leczenia pacjenta. Lekarz będzie mógł sprawdzić, w jakich placówkach chory korzystał ze świadczeń, jakie badania zostały już wykonane oraz na jakim etapie znajduje się proces diagnostyczno-terapeutyczny.

System ma również umożliwiać sprawniejsze przygotowywanie i aktualizowanie planów diagnostyki, leczenia oraz monitorowania stanu zdrowia. Automatyczne uzupełnianie części danych powinno ograniczyć czas poświęcany przez personel na czynności administracyjne.

Istotnym elementem cyfryzacji będzie także możliwość bezpiecznego udostępniania dokumentacji podczas konsultacji medycznych za pośrednictwem narzędzia e-konsylium.

Dla placówek działających w ramach Krajowej Sieci Onkologicznej przewidziano dostęp do podglądu kart na różnych etapach diagnostyki i leczenia. Ma to ułatwić koordynowanie opieki, szczególnie w sytuacjach, gdy pacjent korzysta ze świadczeń w kilku ośrodkach.

Cyfryzacja ma również zwiększyć bezpieczeństwo danych medycznych, ograniczając konieczność przekazywania papierowych dokumentów pomiędzy placówkami.

Pacjent sprawdzi e-DiLO na Internetowym Koncie Pacjenta

Zmiany obejmą nie tylko lekarzy i szpitale, ale również samych pacjentów. Elektroniczna karta będzie dostępna za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta (IKP) oraz aplikacji mojeIKP.

Pacjent będzie mógł sprawdzić informacje dotyczące podejrzenia lub rozpoznania nowotworu, zaplanowanych i wykonanych badań diagnostycznych oraz aktualnego etapu leczenia. Wyniki i opisy badań będą udostępniane w ramach elektronicznej dokumentacji medycznej.

To istotna zmiana z punktu widzenia osób, które w trakcie diagnostyki onkologicznej często korzystają ze świadczeń realizowanych przez różne placówki. Łatwiejszy dostęp do informacji może pomóc im lepiej zrozumieć kolejne etapy postępowania i aktywniej uczestniczyć w procesie leczenia.

Warto jednak pamiętać o ważnym ograniczeniu. Karty DiLO wystawione wcześniej w formie papierowej nie będą widoczne na Internetowym Koncie Pacjenta. Dostęp do dokumentu w IKP i aplikacji mojeIKP będzie dotyczył kart prowadzonych elektronicznie.

Wdrażanie e-DiLO już trwa. Kluczowa data to 1 stycznia 2027 roku

Wprowadzanie elektronicznych kart zostało podzielone na etapy, aby placówki medyczne mogły przygotować swoje systemy i personel do nowych zasad.

Pierwszy etap rozpoczął się 11 sierpnia 2026 roku i trwał do końca września. W tym okresie dostęp do e-DiLO otrzymały specjalistyczne ośrodki leczenia onkologicznego najwyższego poziomu, czyli SOLO III, pełniące jednocześnie funkcję wojewódzkich ośrodków monitorujących (WOM).

Od 1 października 2026 roku możliwość korzystania z elektronicznych kart rozszerzono na pozostałe podmioty zakwalifikowane do Krajowej Sieci Onkologicznej, w tym ośrodki SOLO I, SOLO II i SOLO III oraz ośrodki kooperacyjne. Dostęp uzyskały również inne placówki i osoby uprawnione do wystawiania kart, w tym lekarze podstawowej opieki zdrowotnej.

Do 31 grudnia 2026 roku obowiązuje okres przejściowy. W tym czasie karta DiLO może być prowadzona zarówno na dotychczasowych zasadach, z wykorzystaniem aplikacji AP-DILO i dokumentacji papierowej, jak i w nowej wersji elektronicznej.

Od 1 stycznia 2027 roku prowadzenie kart e-DiLO ma stać się obowiązkowe dla wszystkich uprawnionych placówek. Oznacza to zakończenie okresu równoległego funkcjonowania obu rozwiązań.

Finansowanie świadczeń powiązane z elektroniczną kartą

Jednym z istotnych elementów planowanych zmian jest powiązanie finansowania świadczeń onkologicznych przez NFZ z obowiązkiem założenia pacjentowi karty e-DiLO.

Takie rozwiązanie ma zapewnić powszechne stosowanie elektronicznej dokumentacji i ograniczyć ryzyko, że część placówek pozostanie przy dotychczasowych zasadach prowadzenia kart.

Jednocześnie oznacza to konieczność odpowiedniego przygotowania wszystkich podmiotów uczestniczących w szybkiej ścieżce onkologicznej. Dotyczy to zarówno dużych ośrodków specjalistycznych, jak i placówek ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz podstawowej opieki zdrowotnej.

Samo uruchomienie systemu nie gwarantuje jeszcze sprawniejszego przepływu informacji. Znaczenie będzie miało również prawidłowe wprowadzanie danych, integracja wykorzystywanych systemów informatycznych i przygotowanie pracowników do obsługi nowych funkcjonalności.

Centrum e-Zdrowia szkoli personel medyczny

W związku z wdrażaniem e-DiLO Akademia Centrum e-Zdrowia prowadzi szkolenia dla pracowników placówek medycznych uczestniczących w diagnostyce i leczeniu onkologicznym.

Spotkania organizowane są z podziałem na województwa i obejmują zarówno przedstawienie zasad funkcjonowania elektronicznej karty, jak i praktyczne omówienie obsługi systemu.

Uczestnicy poznają m.in. różnice między dotychczasową kartą DiLO a e-DiLO, zasady przechodzenia pomiędzy poszczególnymi etapami diagnostyki i leczenia oraz funkcjonalności aplikacji Gabinet.gov.pl.

Przewidziano również omówienie najczęstszych problemów technicznych i organizacyjnych oraz możliwość zadawania pytań specjalistom Centrum e-Zdrowia.

Każde szkolenie trwa około półtorej godziny. Rejestracja odbywa się za pośrednictwem strony Akademii CeZ, a zapisy zamykane są najpóźniej 48 godzin przed terminem spotkania. Liczba miejsc jest ograniczona.

Cyfryzacja to kolejny etap zmian w polskiej onkologii

Wprowadzenie e-DiLO stanowi jeden z elementów szerszych zmian organizacyjnych związanych z funkcjonowaniem Krajowej Sieci Onkologicznej. Ich wspólnym celem jest usprawnienie koordynacji opieki oraz poprawa przepływu informacji pomiędzy placówkami.

Elektroniczna karta ma ułatwić monitorowanie ścieżki pacjenta, ograniczyć powielanie czynności administracyjnych i zapewnić większą przejrzystość procesu diagnostyczno-terapeutycznego.

Z perspektywy pacjenta najważniejsze pozostaje jednak to, czy zmiana przełoży się na sprawniejszą diagnostykę, lepszą koordynację leczenia i łatwiejszy dostęp do informacji o własnym zdrowiu.

Najbliższe miesiące będą więc nie tylko okresem wdrażania nowego narzędzia informatycznego, ale również sprawdzianem przygotowania placówek do pełnej cyfryzacji szybkiej ścieżki onkologicznej.

Żródło: Centrum e-Zdrowia

Tańsze leki produkowane w Polsce, szybszy dostęp do nowoczesnych terapii i większy wpływ organizacji pacjentów na decyzje refundacyjne – to najważniejsze założenia reformy przyjętej przez Radę Ministrów. Projekt nowelizacji ustawy refundacyjnej obejmuje blisko 200 zmian, które mają uprościć procedury, wzmocnić krajowy przemysł farmaceutyczny i poprawić bezpieczeństwo lekowe. Nowe przepisy mają zacząć obowiązywać 1 stycznia 2027 roku.

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych oraz niektórych innych ustaw, przedłożony przez Minister Zdrowia.

Projekt zawierający prawie 200 zmian ma na celu przede wszystkim wzmocnienie bezpieczeństwa lekowego Polski, wsparcie krajowej produkcji farmaceutycznej oraz zapewnienie pacjentom szybszego dostępu do potrzebnych terapii. Nowe rozwiązania przewidują również uproszczenie procedur refundacyjnych, ograniczenie obciążeń administracyjnych oraz usprawnienie funkcjonowania systemu refundacyjnego.

Nowelizacja stanowi odpowiedź na problemy ujawnione w praktyce stosowania przepisów wprowadzonych reformą z 2023 r. Część rozwiązań okazała się niejednoznaczna lub powodowała trudności w funkcjonowaniu systemu refundacyjnego. Potrzeba usunięcia tych barier, poprawy dostępności leków oraz usprawnienia procesów administracyjnych stała się podstawą do podjęcia prac legislacyjnych. Proponowane rozwiązania były omawiane z szerokim gronem interesariuszy systemu ochrony zdrowia. 

Najważniejsze rozwiązania projektu obejmują:

Wzmocnienie bezpieczeństwa lekowego i wsparcie krajowej produkcji

Poprawę dostępności leków dla pacjentów

Uproszczenie procedur dla przedsiębiorców

Wzmocnienie głosu pacjentów w stanowieniu prawa

Przyjęty przez rząd projekt nowelizacji ustawy refundacyjnej zakłada istotne zmiany zarówno dla pacjentów, jak i producentów leków. Wśród proponowanych rozwiązań znalazły się preferencje cenowe dla leków produkowanych w Polsce, utworzenie Krajowej Listy Leków Krytycznych, cyfryzacja importu docelowego oraz uproszczenie procedur refundacyjnych. Reforma ma również przyspieszyć dostęp do innowacyjnych terapii i umożliwić organizacjom pacjentów udział w negocjacjach cenowych. Projekt przewiduje wejście nowych przepisów w życie 1 stycznia 2027 roku, jednak wcześniej konieczne jest zakończenie procesu legislacyjnego.

Źródło: MZ

Pacjenci, którzy wyczerpali dostępne możliwości leczenia, mogą zyskać nowe ścieżki dostępu do terapii finansowanych ze środków publicznych. Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt przepisów przewidujących m.in. zastąpienie ratunkowego dostępu do technologii lekowych nowym mechanizmem finansowania pomostowego, zabezpieczenie ciągłości skutecznego leczenia po zakończeniu programów przedrejestracyjnych oraz uproszczenie procedur refundacji leków sprowadzanych z zagranicy. Zmiany mają również rozszerzyć możliwości finansowania wybranych terapii zaawansowanych u dorosłych pacjentów z chorobami rzadkimi. Proponowane rozwiązania wymagają jeszcze przejścia procesu legislacyjnego.

Przygotowany przez Ministerstwo Zdrowia projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw obejmuje nowelizację ośmiu ustaw. Proponowane rozwiązania mają pomóc przede wszystkim pacjentom, u których dostępne możliwości terapeutyczne zostały wyczerpane. Celem jest zapewnienie bardziej spójnego i przewidywalnego dostępu do terapii.

–  Chcemy, żeby dostęp pacjenta do skutecznej terapii nie był uzależniony od tego, czy uda mu się zebrać miliony złotych w zbiórce publicznej. Nie wyeliminujemy wszystkich zbiórek, ale proponujemy dodatkowe rozwiązania, które mają dać pacjentom szersze możliwości leczenia, ale też zwrócić ich uwagę na bezpieczeństwo leczenia – wyjaśnia wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk.

Ochrona przed przerwaniem skutecznego leczenia

Projekt przewiduje zabezpieczenie kontynuacji skutecznego leczenia po zakończeniu Programu Przedrejestracyjnego Dostępu (PPD). Po dopuszczeniu leku do obrotu koszt jego dalszego stosowania u pacjenta będzie mógł być finansowany przez NFZ ze środków Funduszu Medycznego przez maksymalnie 12 miesięcy.

Warunkiem będzie m.in. udokumentowana korzyść z dotychczasowej terapii, wyczerpanie dostępnych możliwości leczenia oraz ryzyko pogorszenia stanu zdrowia w przypadku jego przerwania. Kontynuacja ma dotyczyć tego samego leku i wskazania, w którym pacjent był leczony w PPD. Konieczne będą również opinia konsultanta i akceptacja finansowa NFZ.

Projekt przewiduje obowiązek złożenia przez podmiot odpowiedzialny wniosku o refundację. Jeżeli po okresie przejściowym nie dojdzie do objęcia leczenia refundacją systemową, dalsze finansowanie terapii ma przejąć podmiot odpowiedzialny.

– Dziś poszczególne ścieżki dostępu do leków nie zawsze tworzą spójny system. Chcemy je uporządkować i połączyć tak, aby pacjent mógł łatwiej odnaleźć się w systemie i miał zapewnioną ciągłość leczenia – podkreśla wiceminister Katarzyna Kacperczyk.

Pomostowe finansowanie terapii na jednolitych zasadach

Ratunkowy Dostęp do Technologii Lekowej (RDTL) ma zostać przekształcony w Pomostowe Finansowanie Technologii Lekowej (PFTL). Rozwiązanie będzie przeznaczone dla dzieci i dorosłych, którzy wyczerpali możliwości leczenia finansowanego publicznie i potrzebują leku nieobjętego finansowaniem ze środków publicznych w danym wskazaniu.

Projekt przewiduje jednolity formularz wniosku oraz ocenę zasadności terapii przez konsylium w placówce medycznej i konsultanta wojewódzkiego lub krajowego. Przy pozytywnej ocenie konsylium i pozytywnej opinii konsultanta brak odpowiedzi NFZ w ciągu siedmiu dni ma oznaczać akceptację finansowania. Kontynuacja leczenia będzie zależała m.in. od jego skuteczności i braku dostępnej alternatywy terapeutycznej.

Celem jest wprowadzenie równych zasad dostępu do tej formy leczenia w całym kraju oraz określenie terminów podejmowania decyzji. Nowe rozwiązania mają również ułatwiać przechodzenie leków z finansowania pomostowego do refundacji systemowej.

– Pacjent powinien wiedzieć, na jakich zasadach może otrzymać leczenie i w jakim terminie zapada decyzja. Pomostowe finansowanie ma ułatwiać dostęp do potrzebnej terapii, a jednocześnie sprzyjać obejmowaniu leków refundacją dla szerszej grupy pacjentów – wyjaśnia Mateusz Oczkowski, dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji.

Refundacja leku z zagranicy — wniosek przez IKP

Pacjenci korzystający z importu docelowego będą mogli składać wnioski o refundację przez Internetowe Konto Pacjenta, monitorować przebieg sprawy i uzyskać dostęp do decyzji. Zachowana zostanie także możliwość składania wniosków w formie papierowej.

Elektronizacja postępowania ma usprawnić obieg dokumentów i ułatwić pacjentom dostęp do informacji. Apteki uzyskają dostęp do decyzji refundacyjnych przez System Informacji Medycznej.

Import docelowy umożliwia sprowadzenie z zagranicy leku niezbędnego do ratowania życia lub zdrowia, gdy w Polsce nie ma dostępnego produktu zastępczego i spełnione są pozostałe warunki ustawowe.

Dodatkowe możliwości dla dorosłych z chorobami rzadkimi

Projekt przewiduje rozszerzenie możliwości finansowania z Funduszu Medycznego jednorazowych terapii zaawansowanych w chorobach rzadkich o pacjentów dorosłych.

Rozwiązanie obejmie produkty lecznicze terapii zaawansowanej podawane pacjentowi jednorazowo w szpitalu. Finansowanie będzie możliwe po łącznym spełnieniu warunków wskazanych w projekcie, w tym dotyczącego braku finansowania na podstawie określonych w nim przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej.

Decyzje oparte na ocenie medycznej

Podstawą dostępu do proponowanych form finansowania mają być kryteria medyczne: skuteczność i bezpieczeństwo terapii oraz zasadność jej zastosowania u konkretnego pacjenta. Projekt przewiduje także rozwiązania służące monitorowaniu efektów leczenia i wydatków oraz usprawnieniu elektronicznego obiegu dokumentacji. Proponowane przepisy będą mogły wejść w życie po zakończeniu procesu legislacyjnego.

Źródło: MZ

Kończy się okres przejściowy dla elektronicznych orzeczeń lekarskich z zakresu medycyny pracy. Od 18 października 2026 r. lekarze podczas przeprowadzania badań lekarskich pracowników mają obowiązek wystawiania orzeczeń lekarskich w postaci dokumentacji medycznej. Sprawdź, jak działa nowy proces.Od 18 października 2026 r. orzeczenia lekarskie z zakresu medycyny pracy muszą być wystawiane w formie elektronicznej, z wyjątkiem sytuacji przewidzianych w przepisach. Zakończył się sześciomiesięczny okres przejściowy, podczas którego dopuszczalne były również dokumenty papierowe. Lekarze mogą korzystać z systemów gabinetowych lub bezpłatnej aplikacji Gabinet.gov.pl, a pracownicy uzyskają dostęp do swoich orzeczeń przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP). Zakres badań profilaktycznych i zasady orzekania pozostają bez zmian.

Elektroniczne orzeczenia lekarskie z zakresu medycyny pracy są dostępne od 17 kwietnia 2026 r. Do 17 października 2026 r. trwa okres przejściowy, w którym lekarz może wystawiać orzeczenia lekarskie zarówno w postaci papierowej, jak i elektronicznej.

Od 18 października 2026 r. orzeczenia lekarskie z zakresu medycyny pracy powinny być wystawiane wyłącznie elektronicznie, poza wyjątkami przewidzianymi w przepisach.

To kolejny krok w rozwoju elektronicznej dokumentacji medycznej (EDM) i budowie pełnego cyfrowego obiegu dokumentów pomiędzy pracownikiem, lekarzem wykonującym badanie a pracodawcą.

Co zmienia się dla lekarza

Zmiana dotyczy wyłącznie formy wystawiania orzeczenia lekarskiego.

Zakres badań profilaktycznych, sposób ich przeprowadzania oraz zasady podejmowania decyzji medycznych przez lekarza pozostają bez zmian.

Po przeprowadzeniu badania lekarz wystawia orzeczenie w formie elektronicznej. Jeśli jego oprogramowanie gabinetowe jest zintegrowane z funkcjonalnością, robi to w swoim systemie gabinetowym. Jeśli nie, może skorzystać z bezpłatnej aplikacji Gabinet.gov.pl. Dokument poszerzy zasób elektronicznej dokumentacji medycznej. Dzięki temu informacje będą dostępne w uporządkowany i bezpieczny sposób dla uprawnionych uczestników procesu, m.in. dla pacjentów na ich Internetowym Koncie Pacjenta (IKP).

Jak wystawić elektroniczne orzeczenie

Elektroniczne orzeczenia można wystawiać:

Dokumentacja integracyjna dla dostawców jest dostępna w zakładce „Interfejsyotwiera się w nowej karcie” w sekcji „Pliki do pobrania”.

Aby ułatwić wprowadzenie obowiązkowej zmiany, przygotowaliśmy film instruktażowy pokazujący krok po kroku proces wystawienia orzeczenia na przykładzie aplikacji Gabinet.gov.pl.

Co dzieje się po wystawieniu orzeczenia

  1. Po przeprowadzeniu badania lekarz wystawia elektroniczne orzeczenie medycyny pracy, a w razie potrzeby także elektroniczne zalecenie lekarskie. Istnieje możliwości ich wystawienia zarówno dla pracodawcy, jak i pracownika.
  2. Dokumenty są automatycznie zapisywane w systemie i trafiają do centralnego systemu e-zdrowia jako elektroniczna dokumentacja medyczna (EDM).
  3. Pacjent może je następnie znaleźć na swoim Internetowym Koncie Pacjenta (IKP), gdzie ma dostęp do treści wydanego orzeczenia lekarskiego. Dzięki temu nie musi przechowywać papierowej dokumentacji, a wszystkie dokumenty są dostępne online w jednym miejscu. Lekarz może także wydrukować orzeczenie i dać wydrukowane pacjentowi.

Obowiązek wystawiania elektronicznych orzeczeń medycyny pracy to kolejny etap cyfryzacji dokumentacji medycznej w Polsce. Nowe rozwiązanie umożliwia przechowywanie orzeczeń w centralnym systemie e-zdrowia i udostępnianie ich pacjentom za pośrednictwem IKP. Zmiana dotyczy sposobu dokumentowania wyników badań, a nie zasad ich przeprowadzania. Lekarze mogą wystawiać dokumenty za pomocą zintegrowanych systemów gabinetowych lub aplikacji Gabinet.gov.pl. W przewidzianych prawem przypadkach nadal możliwe są wyjątki od obowiązkowej formy elektronicznej.

Źródło: Centrum e-Zdrowie

Od 1 października część pacjentów zapisanych przez centralną e-rejestrację może otrzymać telefon od Anny, wirtualnej asystentki Ministerstwa Zdrowia. System ma przede wszystkim pomóc osobom, które nie korzystają z IKP i mojeIKP oraz posługują się telefonem stacjonarnym. Anna przypomni o wizycie i pozwoli ją odwołać, ale nie poprosi o PESEL, dane z dowodu ani pieniądze.

Wirtualna asystentka Anna ma pomóc przede wszystkim seniorom i innym osobom, które nie obsługują SMS-ów, nie korzystają z IKP ani aplikacji mojeIKP i umawiają wizyty bezpośrednio w placówce. Dzięki temu również pacjenci, którzy nie używają cyfrowych narzędzi, będą mogli otrzymywać przypomnienia o wizytach w centralnej e-rejestracji i łatwo je odwoływać. To dodatkowa forma komunikacji, która ma wspierać dostępność centralnej e-rejestracji i zapobiegać wykluczeniu osób mniej aktywnych cyfrowo.

Jak działa wirtualna asystentka

Anna będzie dzwonić do pacjenta 7 dni oraz 1 dzień przed zaplanowaną wizytą. Podczas rozmowy:

Wirtualna asystentka Anna nigdy nie poprosi pacjenta o podanie numeru PESEL, danych z dowodu osobistego ani o dokonanie jakiejkolwiek płatności.

Połączenia będą realizowane z numeru 116 117.

Aktualne dane kontaktowe pacjentów

Pacjent powinien zadbać o to, by placówka miała jego aktualny numer telefonu. Dzięki temu będzie otrzymywać powiadomienia o wizytach. Placówka z kolei podczas rejestracji wizyty powinna upewnić się, że ma aktualny numer telefonu pacjenta i że należy on do niego. Jeśli pacjent nie podał swojego numeru, nie należy zastępować go numerem placówki leczniczej. Aktualne dane kontaktowe pozwalają w porę przypomnieć pacjentowi o wizycie i umożliwić jej odwołanie. Zwolniony termin może wtedy szybciej trafić do innej osoby, co pomaga ograniczyć liczbę niewykorzystanych wizyt.

W kolejnych etapach planujemy rozszerzać zakres spraw, w których wirtualna asystentka Anna będzie wspierać komunikację z pacjentami.  

Jak działa centralna e-rejestracja

Centralna e-rejestracja obejmuje:  

Zakres świadczeń jest stopniowo rozszerzany zgodnie z przyjętym harmonogramem.  

CeR pomaga też zarządzać wizytami, m.in. dzięki przypomnieniom i możliwości ich odwołania.

Więcej informacji o centralnej e-rejestracji znajduje się na portalu ezdrowie.gov.pl (sekcja Dla podmiotów leczniczych -> Centralna e-rejestracja).  

Źródło: Centrum e-Zdrowia

Cyfrowe narzędzia medyczne są niczym bez świadomego i przygotowanego na nie pacjenta, który stanowi najważniejsze ogniwo całego systemu. Kluczem do sukcesu jest edukacja pacjenta, gdyż bez wiedzy i świadomości zdrowotnej (health literacy) nowoczesne rozwiązania cyfrowe pozostaną dla niego niedostępne lub bezużyteczne.

Internetowe Konto Pacjenta (IKP) ma już ponad 21 mln., aplikację mojeIKP ponad 5,5mln. użytkowników, ponad 3,15 mld. wystawionych e-recept i 344 mln. e-skierowań – polska ochrona zdrowia jest już w dużej mierze cyfrowa.

Sam dostęp do technologii nie oznacza jednak, że pacjent potrafi wykorzystać dostępne informacje do świadomego dbania o zdrowie. Szczególnie dobrze widać to w profilaktyce: mimo dostępności badań i setek tysięcy wolnych terminów nadal korzysta z nich tylko część uprawnionych osób. Kolejnym wyzwaniem cyfryzacji staje się więc nie tylko zapewnienie dostępu do informacji, ale także wspieranie pacjenta w przełożeniu wiedzy na konkretne działania.

Polacy przyzwyczaili się już do e-recept, e-skierowań czy dostępu do dokumentacji przez IKP. Cyfrowa infrastruktura coraz skuteczniej zapewnia dostęp do informacji o naszym zdrowiu i ułatwia korzystanie z systemu ochrony zdrowia. Sam dostęp do informacji nie oznacza jednak jeszcze, że pacjent wie, jak wykorzystać ją w praktyce.

Tu kluczowe znaczenie ma świadomość zdrowotna, określana również jako health literacy. To nie tylko wiedza o zdrowiu, ale także zdolność rozumienia informacji zdrowotnych i wykorzystywania ich przy podejmowaniu decyzji. W profilaktyce oznacza m.in. świadomość, jakie działania dotyczą konkretnego pacjenta, dlaczego są potrzebne i kiedy należy je podjąć.

Znaczenie health literacy dla skutecznej profilaktyki i aktywnego uczestnictwa pacjenta w dbaniu o zdrowie wskazują również dr Robert Mordaka i współautorzy w artykule poświęconym długowieczności i profilaktyce w dobie transformacji cyfrowej.

– Przez ostatnie lata wykonaliśmy ogromną pracę nad cyfrowym dostępem do ochrony zdrowia. Dzisiaj potrzebujemy kolejnego kroku. Pacjent nie powinien być wyłącznie odbiorcą recepty, skierowania czy wyniku badania. Powinien rozumieć, co dana informacja oznacza dla jego zdrowia i jakie działania powinien na jej podstawie podjąć. Technologia może mu w tym pomóc – mówi dr Robert Mordaka, lekarz – specjalista zdrowia publicznego, pomysłodawca aplikacji Doctor Robert Asystent profilaktyki zdrowotnej.

Samo zaoferowanie badań to jeszcze nie gwarancja, że pacjent faktycznie z nich skorzysta.

Ten paradoks szczególnie wyraźnie pokazują najnowsze dane dotyczące profilaktyki. Z programu profilaktyki raka piersi w ciągu ostatnich dwóch lat skorzystało 32,77% uprawnionych kobiet, a poziom objęcia programem profilaktyki raka szyjki macicy z wykorzystaniem testu HPV HR wynosił na początku sierpnia 15,22%. Tymczasem 6 sierpnia w centralnej e-rejestracji dostępnych było ponad 384 tys. terminów na mammografię i ponad 445 tys. na test HPV HR w perspektywie kolejnych 90 dni.

Problem nie zawsze polega więc na braku dostępu do badania. Między możliwością jego wykonania, a rzeczywistym działaniem pozostaje jeszcze pacjent – musi wiedzieć, że badanie go dotyczy, rozumieć jego znaczenie i pamiętać o jego wykonaniu, mimo że często nic mu nie dolega.

Sam system zaczyna dostrzegać tę lukę. W sierpniu Ministerstwo Zdrowia i Centrum e-Zdrowia rozpoczęły spersonalizowaną komunikację dotyczącą profilaktyki, wykorzystując SMS-y oraz powiadomienia w aplikacji mojeIKP. To istotna zmiana: nie wystarczy udostępnić świadczenie i informację o nim, trzeba jeszcze pomóc pacjentowi przejść od informacji do działania.

Profilaktyka to proces rozłożony na lata

W przypadku profilaktyki jest to szczególnie istotne. Zalecenia dotyczące badań zależą m.in. od wieku, płci, chorób współistniejących, historii rodzinnej, wcześniejszych wyników czy stylu życia. Poszczególne badania wykonuje się w różnych odstępach czasu, a potrzeby zdrowotne zmieniają się wraz z wiekiem.

W praktyce duża część odpowiedzialności za pilnowanie tego procesu spoczywa na samym pacjencie. Musi pamiętać, kiedy ostatnio wykonywał konkretne badanie, kiedy powinien je powtórzyć i czy pojawiły się czynniki, które zmieniają dotychczasowe zalecenia.

– Profilaktyka nie jest pojedynczym badaniem, tylko procesem rozłożonym na lata. Sama wiedza, że warto się badać, nie wystarcza. Pacjent powinien wiedzieć, jakie działania dotyczą właśnie jego i kiedy powinien je podjąć. Oczekiwanie, że każdy będzie samodzielnie śledził wszystkie rekomendacje i pamiętał o terminach przez kolejne lata, jest mało realistyczne. Potrzebujemy rozwiązań, które pomagają przełożyć wiedzę na konkretne, systematyczne działania – podkreśla dr Kamil Trambowicz.

Od informacji do działania

Właśnie w tym kierunku mogą rozwijać się cyfrowe rozwiązania wspierające profilaktykę. Ich rolą nie jest zastępowanie lekarza ani podejmowanie decyzji medycznych, ale pomaganie pacjentowi w codziennym dbaniu o zdrowie, zwiększanie systematyczności badań i wspieranie realizacji zaleceń. Taką rolę cyfrowych narzędzi wskazują również autorzy artykułu „Świadomość zdrowotna jako fundament długowieczności – nowa era profilaktyki w dobie transformacji cyfrowej”.

Taką funkcję ma pełnić aplikacja Doctor Robert Asystent profilkatyki zdrowowtnej. Na podstawie informacji dotyczących m.in. wieku, płci, chorób współistniejących i stylu życia tworzy indywidualny plan badań obejmujący kolejne 5 lat. Porządkuje zalecenia, wskazuje, jakie działania należy podjąć i kiedy, oraz przypomina o kolejnych krokach. Rozwiązanie ma wspierać edukację zdrowotną i zwiększać realizację badań profilaktycznych, a po stronie pacjenta zapewniać m.in. przypomnienia oraz plan badań dopasowany do wieku i stylu życia.

– Lekarz podejmuje decyzje medyczne. Technologia może natomiast pomagać pacjentowi zrozumieć zalecenia i konsekwentnie realizować profilaktykę pomiędzy wizytami. Jeśli wiemy, że określone badanie powinno zostać wykonane za rok czy kilka lat, nie ma powodu, żeby cała odpowiedzialność za pamiętanie o nim spoczywała na pacjencie – mówi dr Robert Mordaka.

Cyfryzacja ma prowadzić do realnej zmiany

Polska zbudowała w ostatnich latach rozbudowaną infrastrukturę e-zdrowia. Kolejnym wyzwaniem staje się wykorzystanie jej nie tylko do obsługi zdarzeń medycznych, ale również do zwiększania zaangażowania pacjentów w dbanie o własne zdrowie. Spersonalizowane przypomnienia o badaniach profilaktycznych są jednym z pierwszych przykładów takiego podejścia.

W dłuższej perspektywie cyfrowe narzędzia mogą wspierać pacjenta w sposób bardziej systematyczny i dopasowany do jego indywidualnej sytuacji. To szczególnie istotne w profilaktyce chorób przewlekłych, sercowo-naczyniowych i nowotworowych – obszarach, w których regularność działań podejmowanych przez wiele lat ma fundamentalne znaczenie dla zdrowia i długowieczności. Znaczenie skutecznej profilaktyki, świadomości zdrowotnej i aktywnego uczestnictwa pacjenta w procesie leczenia jest również jednym z głównych wniosków artykułu dr Mordaki i współautorów.

– Cyfryzacja osiąga swój cel nie wtedy, kiedy pacjent ma wszystkie informacje w telefonie, ale wtedy, kiedy potrafi je zrozumieć i wykorzystać, żeby lepiej zadbać o swoje zdrowie. Technologia daje nam dziś możliwość nie tylko informowania pacjenta, ale także wspierania jego świadomości zdrowotnej i systematyczności. I właśnie w tym kierunku powinniśmy rozwijać cyfrową profilaktykę – podsumowuje dr Robert Mordaka.

Źródło: inf pras

Ministerstwo Zdrowia konsekwentnie rozwija cyfrowe rozwiązania, które wspierają profilaktykę i codzienne dbanie o zdrowie. Narzędzia dostępne w aplikacji mojeIKP pomagają użytkownikom lepiej poznać swój stan zdrowia, kontrolować czynniki ryzyka i podejmować świadome decyzje dotyczące codziennych nawyków. Jednym z nich jest ankieta „10 dla zdrowia”, która zastąpiła „10 dla serca”. To nie tylko zmiana nazwy, ale przede wszystkim rozwinięcie narzędzia, które dziś obejmuje znacznie szersze spojrzenie na zdrowie.

„10 dla zdrowia” to rozwinięcie narzędzia informatycznego tworzonego w ramach Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata 2022–2032. Ankieta została teraz rozszerzona tak, aby pomagać spojrzeć na zdrowie w sposób bardziej kompleksowy. Oprócz profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych uwzględnia także kwestie związane ze zdrowiem psychicznym, profilaktyką chorób nowotworowych oraz innymi czynnikami, które mają wpływ na długość i jakość życia.

Poważne choroby często rozwijają się przez wiele lat. Na niektóre czynniki ryzyka możemy wpływać poprzez codzienne decyzje, a inne możemy odpowiednio wcześnie wykrywać, kontrolować i ograniczać. Dlatego „10 dla zdrowia” łączy własnego stanu zdrowia oraz konkretne działania profilaktyczne.

„10 dla zdrowia” opiera się na dziesięciu ważnych dla zdrowia obszarach: kontroli ciśnienia tętniczego, poziomu cholesterolu LDL i glukozy, utrzymaniu prawidłowej masy ciała, zdrowym żywieniu, regularnej aktywności fizycznej, zdrowym śnie, radzeniu sobie ze stresem, a także rezygnacji z używania tytoniu, nikotyny i alkoholu. Po wypełnieniu ankiety użytkownik otrzymuje wynik oraz indywidualne rekomendacje pokazujące, które obszary warto poprawić.

Nowa odsłona narzędzia wpisuje się w działania Ministerstwa Zdrowia, które stawia na nowoczesne rozwiązania wspierające profilaktykę i budowanie świadomości zdrowotnej. Celem jest nie tylko zapewnienie pacjentom łatwego dostępu do informacji o własnym zdrowiu, ale także zachęcanie ich do regularnych badań i codziennych wyborów, które sprzyjają zdrowiu.

Rozszerzeniu narzędzia towarzyszy kampania edukacyjna „Bądź 10 na 10”, która startuje 18 września i pokazuje, że dbanie o zdrowie nie zaczyna się dopiero w gabinecie lekarskim, ale od codziennych decyzji i regularnej profilaktyki. Kampania zachęca do sprawdzenia swojego wyniku w „10 dla zdrowia”, poznania własnych czynników ryzyka i podejmowania działań, które pomagają dłużej cieszyć się zdrowiem. Ankieta jest dostępna bezpłatnie w aplikacji mojeIKP.

10 obszarów zdrowia

1. Optymalne ciśnienie tętnicze 

Regularnie kontroluj ciśnienie tętnicze.

2. Optymalny poziom cholesterolu LDL

Dbaj o utrzymanie prawidłowego poziomu cholesterolu LDL i regularnie go kontroluj.

3. Optymalny poziom glukozy

Dbaj o utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi i regularnie kontroluj jej stężenie.

4. Prawidłowa masa ciała

Kontroluj masę ciała i dbaj o utrzymanie jej na prawidłowym poziomie.

5. Zdrowe żywienie

Odżywiaj się zdrowo.

6. Zero tytoniu i nikotyny

Nie pal papierosów ani nie używaj innych wyrobów tytoniowych lub nikotynowych.

7. Zero alkoholu

Nie pij alkoholu.

8. Zdrowy sen

Dbaj o zdrowy i odpowiednio długi sen.

9. Radzenie sobie ze stresem

Ucz się radzić sobie ze stresem i dbaj o zdrowie psychiczne.

10. Regularna aktywność fizyczna

Bądź aktywny fizycznie.

Czy jesteś 10 na 10? Sprawdź!

Wypełnij ankietę „10 dla zdrowia” w aplikacji mojeIKP i dowiedz się, o które obszary swojego zdrowia warto zadbać.

Źródło: MZ

Sama wiedza o profilaktyce nie wystarczy, jeśli nie prowadzi do wykonania badania. Ministerstwo Zdrowia zainaugurowało ogólnopolską kampanię „Profilaktyka – podaj dalej”, która ma zachęcić Polaków do regularnych badań i dbania o zdrowie jeszcze przed pojawieniem się objawów choroby. Przez cały wrzesień w kraju odbędzie się ponad 500 wydarzeń i akcji zdrowotnych, a w promocję profilaktyki włączą się także resorty edukacji, sportu, infrastruktury i aktywów państwowych.

Konferencji towarzyszyło podpisanie porozumienia o współpracy między Ministerstwem Zdrowia, Ministerstwem Edukacji Narodowej i Ministerstwem Sportu i Turystyki. Dokument podpisali minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda, minister edukacji Barbara Nowacka oraz minister sportu i turystyki Jakub Rutnicki. Wcześniej podobne porozumienia zawarto z Ministerstwem Infrastruktury i Ministerstwem Aktywów Państwowych.

Profilaktyka zaczyna się przed pojawieniem się objawów

Głównym przesłaniem kampanii jest zachęcenie Polek i Polaków do działania, zanim pojawią się symptomy choroby. Profilaktyka to nie tylko badania, ale także aktywność fizyczna, zdrowe odżywianie, szczepienia i ograniczanie czynników ryzyka.

„O zdrowie warto dbać, zanim pojawią się objawy. Profilaktyka zaczyna się dużo wcześniej: od codziennych decyzji, aktywności fizycznej, zdrowego odżywiania, szczepień, niepalenia, kontroli czynników ryzyka i regularnych badań odpowiednich do wieku i stanu zdrowia” – podkreśliła minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

Minister zaznaczyła, że celem kampanii jest przełożenie wiedzy na działanie i zwiększenie liczby osób korzystających z badań profilaktycznych: „Chcemy budować świadomość, że badania profilaktyczne nie są wymagające. Wystarczy zrobić pierwszy krok: sprawdzić dostępne badania i umówić termin wizyty. Oprócz tego, że sami będziemy przykładać wagę do regularnych badań, warto, abyśmy uświadamiali i namawiali do tego naszych bliskich: rodzinę, przyjaciół, współpracowników. Najlepszym prezentem, jaki możemy podarować drugiej osobie, jest troska o jej zdrowie.”

Informacja ma prowadzić do badania

Podczas konferencji zwrócono uwagę, że mimo szerokiej oferty bezpłatnych badań zainteresowanie profilaktyką wciąż jest niewystarczające. Jednocześnie dostępne są setki tysięcy terminów na mammografię i badania HPV HR, na które można zapisać się również przez Internetowe Konto Pacjenta i aplikację mojeIKP.

„Sama wiedza nie wystarczy. Chcemy, żeby informacja prowadziła do decyzji, decyzja do zapisu, a zapis do wykonanego badania” – mówiła minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

Profilaktyka na wyciągnięcie ręki

Ważnym elementem kampanii są narzędzia cyfrowe. Z aplikacji mojeIKP korzysta już ponad 5,5 mln osób. Umożliwia ona m.in. sprawdzenie dostępnych programów profilaktycznych, wypełnienie ankiety programu „Moje Zdrowie” oraz zapisanie się na badania.

Kampania wykorzystuje także spersonalizowane powiadomienia w mojeIKP i wiadomości SMS, przypominające o badaniach i wskazujące najprostszą drogę do zapisania się na wizytę.

Profilaktyka wspólną odpowiedzialnością państwa

Partnerzy kampanii będą wykorzystywać własne kanały komunikacji i infrastrukturę, aby promować profilaktykę wśród uczniów, rodziców, pracowników, pasażerów i uczestników wydarzeń sportowych.

Podczas panelu „Profilaktyka – wspólna odpowiedzialność państwa” przedstawiciele administracji publicznej rozmawiali o obecności profilaktyki w szkołach, miejscach pracy, sporcie, transporcie publicznym i przestrzeni cyfrowej.

Wiedza, która ma prowadzić do działania

Drugi panel poświęcono znaczeniu regularnych badań, wczesnemu wykrywaniu chorób oraz barierom utrudniającym korzystanie z profilaktyki. Eksperci podkreślali rolę edukacji zdrowotnej, prostych komunikatów i cyfrowych narzędzi ułatwiających zapis na badania.

Uczestnicy wydarzenia mogli również skorzystać z podstawowych pomiarów zdrowotnych, nauczyć się samobadania oraz uzyskać pomoc przy instalacji aplikacji mojeIKP.

Ponad 500 wydarzeń w całej Polsce

Kampania będzie prowadzona przez cały wrzesień. W całym kraju zaplanowano ponad 500 wydarzeń i akcji zdrowotnych. Przekazy kampanii pojawią się m.in. w telewizji, na billboardach, nośnikach cyfrowych i w warszawskim metrze.

Ambasadorami kampanii są Katarzyna Dowbor, Anna Karwan, Tomasz Majewski, Pia Skrzyszowska oraz Otylia Jędrzejczak. Towarzyszy im Profiś, maskotka kampanii promująca ideę przekazywania dalej wiedzy o zdrowiu.

Więcej o kampanii: https://pacjent.gov.pl/profilaktyka-podaj-dalej

Źródło: MZ

Dostępnych jest ponad 384 tys. terminów mammografii i 445 tys. terminów badań HPV HR, jednak zgłaszalność na badania przesiewowe wciąż pozostaje niska. Z mammografii w ciągu ostatnich dwóch lat skorzystało niespełna 33 proc. uprawnionych kobiet, a z programu profilaktyki raka szyjki macicy nieco ponad 15 proc. Ministerstwo Zdrowia ogłasza wrzesień miesiącem profilaktyki i rozpoczyna ogólnopolską kampanię „Profilaktyka – podaj dalej”. W całym kraju zaplanowano ponad 500 wydarzeń i akcji zdrowotnych.

– Chcemy budować świadomość, że badania profilaktyczne nie są wymagające. Wystarczy zrobić pierwszy krok – sprawdzić dostępne badania i umówić termin wizyty. Oprócz tego, że sami będziemy przykładać wagę do regularnych badań, warto abyśmy uświadamiali i namawiali do tego naszych bliskich – rodzinę, przyjaciół, współpracowników. Najlepszym prezentem, jaki możemy podarować drugiej osobie, jest troska o jej zdrowie. Czasem wystarczy przypomnieć o badaniu, poinformować o programie profilaktycznym albo zachęcić bliską osobę do umówienia wizyty. Taki prosty gest może mieć naprawdę duże znaczenie – przekonuje minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

Choć dostęp do badań profilaktycznych jest coraz prostszy, ich skala ciągle jest niezadowalająca. W ciągu ostatnich dwóch lat z programu profilaktyki raka piersi skorzystało 32,77 proc. uprawnionych kobiet (bezpłatna mammografia przysługuje kobietom od 45. roku życia), a z programu profilaktyki raka szyjki macicy, wykorzystującego test HPV HR zaledwie 15,22 proc. Na badania te można zapisać się m. in. przez aplikację MojeIKP. W sierpniu 2026 r. w moim IKP dostępnych było ponad 384 tys. terminów mammografii i ponad 445 tys. terminów badań HPV HR.

Na program badań przesiewowych raka jelita grubego z wykorzystaniem kolonoskopii, który jest skierowany zarówno do kobiet, jak i do mężczyzn w 2025 roku zgłosiło się ok 15 % uprawnionych do badania.

Kampania „Profilaktyka – podaj dalej” ma przekonać, że badania profilaktyczne są elementem codziennej troski o zdrowie – obok aktywności fizycznej, zdrowego odżywiania czy szczepień. To także najlepszy sposób na wczesne wykrycie ewentualnej choroby, co w konsekwencji da większą możliwość skutecznego leczenia i szybszego powrotu do zdrowia.

Ponad 500 wydarzeń i akcji zdrowotnych w całej Polsce

Mieszkańcy całego kraju zobaczą przekazy kampanii „Profilaktyka – podaj dalej” w telewizji, na billboardach, nośnikach cyfrowych oraz na stacjach warszawskiego metra.

W ośmiu miastach w Polsce zrealizowane zostaną akcje, zachęcające do zainteresowania się profilaktyką zdrowotną i skorzystania z dostępnych badań.

W całej Polsce we wrześniu odbędzie się ponad 500 wydarzeń i akcji zdrowotnych, podczas których uczestnicy będą mogli dowiedzieć się więcej o profilaktyce, dostępnych programach i badaniach, a także porozmawiać ze specjalistami.

Zaplanowano też podświetlenia i specjalne ekspozycje w charakterystycznych obiektach w całym kraju. Na pomarańczowo podświetlone zostaną: Stadion Śląski w Chorzowie, Spodek w Katowicach, Tarczyński Arena Wrocław, Pałac Kultury i Nauki w Warszawie, zaś na PGE Narodowym w Warszawie 2 września pojawi się napis #Profilaktyka, a na Atlas Arenie w Łodzi wyświetlony zostanie materiał graficzny kampanii. Do akcji włączą się również Arena Gliwice PreZero i Tauron Arena Wrocław.

Kampania ma również swoją maskotkę – Profisia, czyli ambasadora profilaktyki i symbol troski o zdrowie oraz idei przekazywania dalej wiedzy i informacji, które mogą pomóc bliskim zadbać o własne zdrowie.

Razem dla profilaktyki

„Profilaktyka – podaj dalej” to wspólne przedsięwzięcie, w które włączyły się kolejne ministerstwa, samorządy, instytucje publiczne, spółki Skarbu Państwa i partnerzy zewnętrzni.

2 września minister zdrowia podpisała porozumienie o współpracy na rzecz profilaktyki z ministrem sportu i turystyki oraz ministrem edukacji narodowej. To kolejne porozumienie wzmacniające wspólne działania na rzecz zdrowia – wcześniej Ministerstwo Zdrowia podpisało je z Ministerstwem Infrastruktury oraz Ministerstwem Aktywów Państwowych.

W ramach porozumienia partnerzy będą wykorzystywać własne kanały komunikacji do promocji profilaktyki.

W działania zaangażują się również spółki Skarbu Państwa i instytucje infrastrukturalne, wykorzystując własne kanały dotarcia do milionów odbiorców. Do kampanii „Profilaktyka – podaj dalej” włączają się m.in. ORLEN S.A., PGE Polska Grupa Energetyczna S.A., ENEA S.A., TAURON Polska Energia S.A., PKO Bank Polski S.A., Poczta Polska S.A., PZU Życie S.A., PZU Zdrowie S.A., Polski Holding Nieruchomości S.A., Krajowa Grupa Spożywcza S.A., Polska Grupa Zbrojeniowa S.A., Polski Holding Hotelowy sp. z o.o., PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., PKP Intercity S.A., Polskie Porty Lotnicze S.A. oraz Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Szczególnym elementem współpracy będzie przygotowanie przez Pocztę Polską specjalnej edycji znaczka pocztowego poświęconego profilaktyce zdrowotnej.

Ambasadorami kampanii zostali: Katarzyna Dowbor, Anna Karwan, Tomasz Majewski.

„Moje Zdrowie” i mojeIKP – profilaktyka na wyciągnięcie ręki

Dostęp do badań profilaktycznych nigdy nie był tak prosty jak dzisiaj. Nie trzeba iść do przychodni, żeby zapisać się na badania. Wystarczy w swoim telefonie zainstalować aplikację MojeIKP lub wejść na stronę Internetowe Konto Pacjenta. Dzięki niej w prosty sposób włączymy się do programu „Moje Zdrowie”.

Program skierowany jest do osób od 20. roku życia. Można bezpłatnie wykonać bilans zdrowia, rozpoczynając od ankiety. Po przetworzeniu ankiety przychodnia POZ wystawi skierowanie na badania laboratoryjne, które następnie pacjent omówi z personelem medycznym i otrzyma Indywidualny Plan Zdrowotny.

Cyfrowa profilaktyka ma coraz większe znaczenie. Z aplikacji mojeIKP korzysta już ponad 5,5 mln osób, a sekcja „Profilaktyka” należy do jednej z najczęściej odwiedzanych. To właśnie tam użytkownicy mogą znaleźć informacje o dostępnych świadczeniach i korzystać z wybranych możliwości centralnej e-rejestracji.

„10 dla Zdrowia”: profilaktyka chorób serca zaczyna się wcześniej

W kampanii ważne miejsce zajmuje także „10 dla Zdrowia”. To ankieta, która również już dostępna w aplikacji. Koncentruje się ona na modyfikowalnych czynnikach ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i ma pomagać w podejmowaniu konkretnych działań na rzecz zdrowia.

Jak podkreśla prof. Piotr Dobrowolski, choroby sercowo-naczyniowe pozostają jedną z najważniejszych przyczyn przedwczesnej utraty sprawności i zgonów. W 2023 r. odpowiadały za 36,9 proc. wszystkich zgonów. Jednocześnie znaczna część przedwczesnych zdarzeń sercowo-naczyniowych jest potencjalnie możliwa do uniknięcia poprzez ograniczenie czynników ryzyka.

„10 dla Zdrowia” łączy m.in. monitorowanie ciśnienia tętniczego, cholesterolu i glikemii z działaniami dotyczącymi aktywności fizycznej, diety, masy ciała i palenia tytoniu. Każda poprawa parametrów zdrowotnych i stylu życia ma znaczenie, a wczesne wykrywanie nieprawidłowości pozwala odpowiednio wcześnie reagować.

Serce, mózg i nowotwory – wspólna sprawa

Do szerokiego spojrzenia na profilaktykę przekonują Polskie Towarzystwo Kardiologiczne, Polskie Towarzystwo Onkologiczne i Polskie Towarzystwo Neurologiczne. Choroby sercowo-naczyniowe, nowotwory i choroby neurologiczne odpowiadają za znaczną część zgonów
i niepełnosprawności, a wiele czynników ryzyka jest wspólnych i możliwych do modyfikacji.

Prof. Piotr Rutkowski zwraca uwagę, że profilaktyka powinna być jednym z fundamentów polityki zdrowotnej. Aż 80 proc. nowotworów wiąże się z zewnętrznymi, w dużej mierze związanymi ze stylem życia, czynnikami ryzyka. Dlatego potrzebne są działania, które ułatwiają zdrowe wybory, zwiększają dostęp do badań przesiewowych i pozwolą wcześniej rozpoznawać ryzyko.

Nowe możliwości profilaktyki – kolejne badania dostępne dla pacjentów

Oferta badań profilaktycznych stale się rozszerza. Od 1 października do koszyka świadczeń gwarantowanych NFZ trafi ogólnopolski program wczesnego wykrywania raka płuca z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej (NDTK). Program jest skierowany do osób z grup ryzyka (palących papierosy) w wieku od 55 do 74 lat.

Źródło: MZ

Badania przesiewowe w najważniejszych z punktu widzenia zdrowia publicznego nowotworach wciąż nie cieszą się zainteresowaniem. Jednym z głównych powodów jest brak objawów – osoby, które czują się zdrowe, często nie widzą potrzeby wykonywania badań profilaktycznych. Resort zdrowia zmienia sposób komunikacji. Spersonalizowane SMS-y i powiadomienia na Internetowym Koncie Pacjenta mają zachęcić Polaków do wykonywania badań profilaktycznych.

Programy przesiewowe kierowane są do osób zdrowych lub niemających jeszcze objawów. To właśnie ten brak dolegliwości jest jedną z podstawowych barier hamujących przed zgłoszeniem się na przesiew.

– Osoba, która czuje się zdrowa, nie ma objawów, nie widzi potrzeby, by się zbadać. Nie wszyscy mamy dobre wspomnienia kontaktów z ochroną zdrowia i to bardzo często podczas warsztatów, szkoleń i spotkań edukacyjnych przejawia się jako jedna z barier. Pamiętajmy też, że test HPV HR, mammografia czy kolonoskopia nie są zupełnie bezbolesne i nie możemy powiedzieć, że są całkowicie komfortowe. Jest grupa osób, które będą odczuwały dolegliwości w trakcie wykonania takich badań. I zawsze znajdziemy wymówkę: nie mamy czasu, pracujemy, placówka jest za daleko… – mówi agencji Newseria Dagmara Mokwa, zastępca kierownika Zakładu Profilaktyki Nowotworów z Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie.

W Polsce funkcjonują trzy główne programy przesiewowe w kierunku nowotworów finansowane ze środków publicznych: program profilaktyki raka piersi, raka szyjki macicy oraz raka jelita grubego. Skierowanie na badania nie jest wymagane.

Jak zauważa ekspertka, świadomość dotycząca badań profilaktycznych jest wysoka. Polakom brakuje jednak decyzyjności. Z danych resortu zdrowia wynika, że na początku sierpnia centralna e-rejestracja wskazywała ponad 384 tys. wolnych terminów na mammografię i ponad 445 tys. na test HPV HR w ciągu kolejnych trzech miesięcy.

– Musimy zdać sobie sprawę, że żeby wygrać z chorobą nowotworową, trzeba wykryć ją w bardzo wstępnej fazie rozwoju. Tylko wtedy mamy szansę, żeby pozbyć się problemu, zachować zdrowie i życie. Nie można zwlekać przy pełnej świadomości, że choroba nowotworowa jest bardzo niebezpieczna i niestety podstępna, przez wiele lat może nie dać nam żadnych objawów. Pamiętajmy, że badamy się po to, żeby mieć pewność – mówi Dagmara Mokwa.

Według Eurostatu Polska należy do krajów Unii Europejskiej o najniższym udziale kobiet uczestniczących w badaniach przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy. W 2023 roku poddało się im niecałe 10,9 proc. kobiet w wieku 20–69 lat objętych populacją docelową badania. W krajach takich jak Szwecja, Czechy czy Słowenia było to 74–78 proc.

Od sierpnia 2026 roku test molekularny HPV HR stał się wyłącznym standardem w bezpłatnym programie profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce, zastępując tradycyjną cytologię. Jest dokładniejszy niż mikroskopowa ocena komórek – pozwala zidentyfikować materiał genetyczny wirusa, który odpowiada za powstanie niemal wszystkich przypadków tego nowotworu. Jak informuje NFZ, udostępnienie nowej metody (najpierw w ramach pilotażu, potem etapami) spowodowało wyraźny wzrost zgłaszalności. W pierwszym półroczu 2026 roku liczba badań dwukrotnie przekroczyła wynik z całego drugiego półrocza 2025 roku – z testu HPV HR skorzystało 14,65 proc. uprawnionych kobiet.

Niska zgłaszalność dotyczy także pozostałych programów. Z badań przesiewowych raka jelita grubego korzysta niecałe 17 proc. kwalifikujących się osób, a na bezpłatną mammografię zgłasza się mniej niż 33 proc. kobiet w wieku 45–74 lat.

Jak przyznaje Dagmara Mokwa, informacja o programach profilaktycznych nie dociera do osób najbardziej zagrożonych. Sytuację mogłaby zmienić centralna wysyłka zaproszeń adresowanych do ściśle określonych grup populacji.

– Bardzo ważne jest to, żebyśmy wrócili do systemowego przypominania o badaniach z wykorzystaniem każdego dostępnego, w tym również nowoczesnego, narzędzia. To powinny być zaproszenia geolokalizacyjne. Wypuszczenie informacji „zrób mammografię” to trochę za mało. To powinna być informacja: „to jest bardzo ważne badanie, możesz je wykonać w swojej okolicy, masz listę placówek, do których się możesz zapisać” czy spersonalizowane zaproszenia. To musi być bardzo jasny, czytelny przekaz: gdzie jest najbliższa placówka, w której można zrobić to badanie – tłumaczy ekspertka.

Jako przykład przytacza tradycyjne imienne zaproszenia, które funkcjonowały do 2015 roku.

– Bardzo pomocna jest centralna e-rejestracja, gdzie jest już spersonalizowana oferta. Można się zalogować na Internetowe Konto Pacjenta i poprzez „Umów wizytę” sprawdzić, jakie badania nam przysługują. Jeżeli jestem kobietą po 45. roku życia i nie mam aktualnego badania mammograficznego, to na moim Internetowym Koncie Pacjenta będzie komunikat: „zrób badanie w kierunku raka piersi”. Jeżeli nie mam aktualnego testu HPV bądź cytologii, upłynął mi interwał, będę miała informację: „zrób badanie w kierunku raka szyjki macicy”. To są bardzo ważne elementy, które każdy z nas powinien wykorzystywać – zachęca.

We współpracy z Centrum e-Zdrowia Ministerstwo Zdrowia zmienia sposób zachęcania do profilaktyki. W połowie sierpnia rozesłane zostały pierwsze spersonalizowane informacje o mammografii do kobiet, które ukończyły 45 lat i po raz pierwszy mogą wykonać to badanie w ramach programu przesiewowego. W następnej kolejności komunikaty dotrą do pozostałych kwalifikujących się kobiet (czyli w wieku 46–74 lat). Docelowo MZ planuje wysłanie wiadomości SMS z zaproszeniem na mammografię do ponad 1,3 mln kobiet i powiadomień w aplikacji mojeIKP – do ponad 892 tys. Podobne działanie jest planowane w kontekście profilaktyki raka szyjki macicy.

Źródło: Newseria

Zaledwie co trzecia uprawniona kobieta skorzystała w ostatnich dwóch latach z programu profilaktyki raka piersi, a w przypadku programu profilaktyki raka szyjki macicy z wykorzystaniem testu HPV HR odsetek objęcia populacji wynosi niewiele ponad 15 proc. Jednocześnie w centralnej e-rejestracji dostępne są setki tysięcy wolnych terminów na oba badania. Ministerstwo Zdrowia chce więc zmienić sposób docierania do pacjentek. Zamiast ogólnych komunikatów o profilaktyce kobiety będą otrzymywać spersonalizowane SMS-y i powiadomienia w aplikacji mojeIKP, przypominające o konkretnym badaniu i prowadzące bezpośrednio do możliwości zapisu.

Badania są dostępne. Problemem pozostaje zgłaszalność

Według danych na 1 sierpnia 2026 r. z programu profilaktyki raka piersi w ciągu ostatnich dwóch lat skorzystało 32,77 proc. uprawnionych kobiet. W przypadku programu profilaktyki raka szyjki macicy z wykorzystaniem testu HPV HR poziom objęcia populacji wyniósł 15,22 proc.

Nie wynika to wyłącznie z braku dostępnych terminów. 6 sierpnia centralna e-rejestracja wskazywała ponad 384 tys. wolnych terminów na mammografię oraz ponad 445 tys. na test HPV HR w ciągu kolejnych 90 dni.

Ministerstwo Zdrowia i Centrum e-Zdrowia chcą więc wykorzystać rozwiązania cyfrowe nie tylko do obsługi zapisów, ale również do aktywnego przypominania pacjentkom o możliwości wykonania badań.

Na początek mammografia. Pierwsze wiadomości trafią do 45-latek

Nowy model komunikacji rozpocznie się od programu profilaktyki raka piersi. W drugiej połowie sierpnia pierwsze spersonalizowane informacje otrzymają kobiety, które ukończyły 45 lat i po raz pierwszy mogą skorzystać z programu.

Do blisko 35 tys. kobiet mają trafić wiadomości SMS, a niemal 25 tys. otrzyma powiadomienia w aplikacji mojeIKP. Komunikat przypomni o możliwości wykonania bezpłatnej mammografii bez skierowania oraz wskaże sposób umówienia badania.

– Naszym celem nie jest wysłanie ogólnego komunikatu o tym, że warto się badać. Chcemy przekazać właściwej osobie, we właściwym czasie, jasną informację o badaniu, z którego może skorzystać oraz wskazać najprostszą drogę zapisu. Pierwsze działania obejmą mammografię oraz test w kierunku wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka, czyli test HPV HR – mówi minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

Pacjentka będzie mogła wybrać miejsce i termin mammografii oraz zapisać się za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta lub aplikacji mojeIKP.

Kolejna wysyłka obejmie kobiety w wieku 46–74 lat. W tym przypadku komunikacja będzie miała przede wszystkim charakter edukacyjny – ma przypominać o znaczeniu regularnej mammografii i możliwości zapisania się na badanie online. SMS-y mają trafić do ponad 1,338 mln kobiet, a powiadomienia w mojeIKP – do ponad 892 tys.

Miliony kobiet otrzymają przypomnienie o teście HPV HR

Kolejnym etapem będzie spersonalizowana komunikacja dotycząca profilaktyki raka szyjki macicy. Bezpłatny test HPV HR przysługuje kobietom w wieku 25–64 lat i nie wymaga skierowania.

Do kobiet w wieku 25–62 lat Ministerstwo Zdrowia planuje wysłać ponad 2,178 mln SMS-ów. Ponad 1,72 mln kobiet ma otrzymać powiadomienie za pośrednictwem aplikacji mojeIKP.

Osobny komunikat przygotowano dla 63-latek. Ma on przypominać, że z bezpłatnego testu HPV HR można skorzystać do 64. roku życia. SMS otrzyma ponad 35,5 tys. kobiet, a powiadomienie w aplikacji – niespełna 23 tys.

Wyodrębnienie tej grupy ma dać kobietom zbliżającym się do końca okresu uprawniającego do udziału w programie czas na podjęcie decyzji i umówienie badania.

mojeIKP ma prowadzić od przypomnienia prosto do zapisu

Istotną rolę w nowym modelu komunikacji ma odgrywać aplikacja mojeIKP. Według danych z 11 sierpnia 2026 r. korzystało z niej 5 525 297 osób – o ponad 1,4 mln więcej niż pod koniec 2025 roku. Oznacza to wzrost liczby użytkowników o ponad 34 proc.

Jeżeli pacjentka wyraziła zgodę zarówno na kontakt SMS, jak i poprzez aplikację, w pierwszej kolejności ma otrzymać powiadomienie w mojeIKP. SMS będzie wykorzystywany przede wszystkim w sytuacji, gdy nie będzie możliwości skutecznego dotarcia przez aplikację.

Połączenie spersonalizowanego komunikatu z centralną e-rejestracją ma skrócić drogę między otrzymaniem przypomnienia a wykonaniem badania. Pacjentka może sprawdzić dostępne terminy, umówić wizytę, a później – jeśli będzie taka potrzeba – zmienić jej termin lub ją odwołać.

Zamiast „badaj się” – konkretna informacja dla konkretnej osoby

Zmiana sposobu komunikacji ma sprawić, że informacja o profilaktyce będzie trafiała do pacjenta wtedy, gdy rzeczywiście może on skorzystać z danego świadczenia. Zamiast ogólnego przekazu zachęcającego do badań pacjent ma otrzymać konkretną informację: jakie badanie jest dla niego dostępne, czy jest bezpłatne i jak można się na nie zapisać.

Takie rozwiązanie ma ograniczać bariery związane m.in. z brakiem wiedzy o programach profilaktycznych, odkładaniem decyzji o badaniu czy przekonaniem, że jego umówienie jest skomplikowane.

Mammografia i HPV HR to dopiero początek

Ministerstwo Zdrowia zapowiada, że podobny model komunikacji będzie stopniowo rozszerzany na kolejne działania profilaktyczne.

W planach jest wykorzystanie spersonalizowanych komunikatów do wspierania programu Moje Zdrowie, Ankiety 10 dla Zdrowia oraz szczepień przeciw HPV.

Nowy sposób komunikacji ma więc nie tylko informować o dostępności profilaktyki, ale przede wszystkim ułatwiać przejście od otrzymania informacji do konkretnego działania – umówienia i wykonania badania.

Źródło: Ministerstwo Zdrowia