Medicalpress

Doniesienia omawiane podczas 20. Akademii Onkologii Nuklearnej pokazują rosnącą rolę biologii nowotworu w doborze diagnostyki i leczenia. Obok metod o ustalonej skuteczności rozwijane są nowe radiofarmaceutyki, dokładniejsze sposoby kwalifikacji chorych oraz indywidualizacja leczenia na podstawie dozymetrii. Celem jest skuteczniejsze leczenie nowotworu przy ograniczeniu narażenia zdrowych narządów. Część tych rozwiązań jest już stosowana klinicznie, inne pozostają na etapie badań.

Kierunki rozwoju onkologii nuklearnej wyznaczają dziś terapia radioligandowa, indywidualna dozymetria, nowe radiofarmaceutyki, nowoczesna aparatura SPECT/CT i PET/CT oraz ilościowa analiza obrazów wspierana przez sztuczną inteligencję. Część danych pochodzi jeszcze z niewielkich badań lub doniesień kongresowych, dlatego ich znaczenie dla codziennej praktyki wymaga dalszej oceny.

Ważnym elementem tego rozwoju jest teranostyka: ten sam cel biologiczny wykorzystuje się do obrazowania i kwalifikacji pacjenta, a następnie do dostarczenia radionuklidu terapeutycznego do tkanki nowotworowej. Diagnostyka i terapia stają się w ten sposób elementami jednego procesu decyzyjnego.

– Tegoroczne doniesienia pokazują, że medycyna nuklearna coraz wyraźniej zmierza w stronę personalizacji. Nie wystarczy już samo uwidocznienie zmiany – liczy się dobór właściwego celu molekularnego, precyzyjna kwalifikacja chorego i aktywność dopasowana do jego sytuacji klinicznej. Część rozwiązań wymaga jeszcze potwierdzenia, ale kierunek zmian jest jednoznaczny – mówi prof. Marek Dedecjus, kierownik Kliniki Endokrynologii Onkologicznej i Medycyny Nuklearnej Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie, przewodniczący 20. Akademii Onkologii Nuklearnej.

Terapia radioligandowa wcześniej i z dokładniejszą kwalifikacją

Jednym z najbardziej zaawansowanych klinicznie obszarów rozwoju jest leczenie raka prostaty. Terapia radioligandowa ukierunkowana na PSMA ma ustalone miejsce u chorych na postępującego, przerzutowego, opornego na kastrację raka prostaty z potwierdzoną ekspresją PSMA, po leczeniu inhibitorem szlaku receptora androgenowego (ARPI) i chemioterapii taksanem. Badanie PSMAfore wykazało, że zastosowanie ¹⁷⁷Lu-PSMA-617 przed chemioterapią taksanową wydłuża czas przeżycia wolnego od progresji radiologicznej w porównaniu ze zmianą jednego leku z grupy ARPI na inny. Nie było to porównanie z docetakselem. W analizie zgodnej z pierwotnym przydziałem do grup nie wykazano istotnego statystycznie wydłużenia przeżycia całkowitego. Interpretację utrudniał fakt, że około 60 proc. pacjentów z grupy kontrolnej otrzymało następnie ¹⁷⁷Lu-PSMA-617. Zastosowanie przed chemioterapią taksanową nie jest obecnie objęte wskazaniem zarejestrowanym w Unii Europejskiej.

Rozwija się także kwalifikacja do leczenia. Dodatni wynik PET/CT z ligandem PSMA wymaga oceny w kontekście całego obrazu choroby, ponieważ nowotwór może być biologicznie niejednorodny. U wybranych chorych dodatkowe badanie FDG-PET/CT może ujawnić aktywne ogniska nowotworu o niewystarczającej ekspresji PSMA, które mogą słabiej odpowiadać na terapię ukierunkowaną na ten cel. FDG-PET/CT nie jest jednak obowiązkowym elementem kwalifikacji każdego pacjenta.

Dozymetria i leczenie dopasowane do pacjenta

Kolejny kierunek badań to dostosowywanie aktywności radiofarmaceutyku do indywidualnej sytuacji chorego. Masa guza, wychwyt znacznika, wydolność nerek i rezerwa szpikowa oraz tempo eliminacji radiofarmaceutyku różnią się między pacjentami. Ta sama podana aktywność może więc prowadzić do różnych dawek pochłoniętych w guzie i zdrowych narządach. Jednak schematy o stałej aktywności nadal pozostają podstawą wielu zarejestrowanych terapii.

W polskim wieloośrodkowym badaniu DUONEN porównuje się cztery strategie leczenia guzów neuroendokrynnych: standardowe leczenie ¹⁷⁷Lu-DOTATATE oraz trzy strategie z indywidualną dozymetrią. Obejmują one leczenie samym lutetem z dostosowywaną aktywnością oraz dwa warianty terapii tandemowej ¹⁷⁷Lu/⁹⁰Y, różniące się tym, którego radionuklidu aktywność jest modyfikowana. Dotychczasowe wyniki wskazują, że dozymetria pozwala zarówno zwiększać aktywność u części chorych, jak i ograniczać ją w celu ochrony narządów krytycznych. Opublikowana analiza pośrednia dotyczy przede wszystkim bezpieczeństwa i dozymetrii; wpływ modyfikacji na długoterminową skuteczność leczenia wymaga dalszej obserwacji. Praktyczne wdrożenie tej strategii wymaga czasu, powtarzalnych pomiarów i odpowiedniego finansowania.

Nowe znaczniki odzwierciedlają biologię konkretnego guza

¹⁸F-FDG pozostaje podstawowym znacznikiem w onkologii, ale nie wszystkie guzy wykazują jego intensywny wychwyt. Coraz większe zainteresowanie budzą znaczniki FAPI, obrazujące białko aktywacji fibroblastów w mikrośrodowisku nowotworu. Wstępne badania wskazują, że obrazowanie FAPI może uzupełniać FDG-PET/CT w wybranych nowotworach o niskim wychwycie FDG, w tym w raku zrazikowym piersi. Zakres jego zastosowań klinicznych wymaga jednak dalszej oceny.

W raku rdzeniastym tarczycy badane są m.in. znaczniki z grupy CTR-FAPI. Wczesne badania porównawcze wykazały większą wykrywalność zmian niż w FDG-PET/CT, co może pomóc w dokładniejszym określeniu zasięgu choroby i planowaniu postępowania. Wyniki te nie oznaczają jednak, że metoda jest już standardowym badaniem dla wszystkich chorych; potrzebna jest dalsza walidacja i ocena jej wpływu na wyniki leczenia.

W badaniu Co-PSMA nowy radiofarmaceutyk ⁶⁴Cu-SAR-bisPSMA oceniono u 50 chorych z nawrotem biochemicznym raka prostaty po prostatektomii, ze stężeniem PSA 0,2–0,75 ng/ml. W obrazowaniu wykonanym po 24 godzinach od podania tego znacznika zmiany wykryto u 78 proc. badanych wobec 36 proc. w badaniu z użyciem ⁶⁸Ga-PSMA-11. Plan postępowania zmieniono u 44 proc. chorych. Wyniki odnoszą się do tej konkretnej populacji i protokołu obrazowania. Wymagają potwierdzenia w większych badaniach oraz wykazania, że zmiana postępowania przekłada się na korzyść kliniczną.

Nowoczesny SPECT/CT może poszerzyć dostęp do diagnostyki PSMA

Diagnostyka PSMA kojarzy się przede wszystkim z PET/CT, tymczasem nowoczesne kamery SPECT/CT oraz nowe radiofarmaceutyki mogą zwiększyć dostępność badań. Opracowany w Polsce znacznik ⁹⁹ᵐTc-PSMA-T4 można przygotowywać z wykorzystaniem technetu uzyskanego z powszechnie stosowanego generatora. W badaniu pilotażowym czułość i swoistość wynosiły odpowiednio 92 proc. i 100 proc. dla zmian w prostacie oraz 83 proc. i 100 proc. dla zajęcia węzłów chłonnych miednicy. Ze względu na niewielką grupę badaną wyniki wymagają potwierdzenia w większych badaniach.

Detektory CZT oraz rozwój metod rekonstrukcji i korekcji ruchu poprawiają jakość obrazowania SPECT/CT i wspierają pomiary ilościowe. Wpływ tych rozwiązań na praktykę zależy jednak nie tylko od technologii, lecz także od rejestracji radiofarmaceutyków, finansowania procedur i dostępu ośrodków do odpowiedniej aparatury.

Sztuczna inteligencja wspiera analizę obrazów i ocenę rokowania

Sztuczna inteligencja wspiera rekonstrukcję i poprawę jakości obrazów oraz automatyzację wybranych etapów analizy i przygotowania opisu. Jest także wykorzystywana w radiomice, czyli ilościowej analizie cech obrazu, w tym takich, których nie ocenia się rutynowo wzrokowo. Badania nad łączeniem wyników różnych modeli wskazują na możliwość poprawy przewidywania przebiegu choroby na podstawie PET/CT. Przed zastosowaniem klinicznym trzeba jednak potwierdzić przydatność modeli w niezależnych populacjach i różnych ośrodkach. Potrzebne są również jednolite standardy pozyskiwania i przetwarzania obrazów, ponieważ różnice między aparatami i protokołami mogą wpływać na wynik algorytmu.

Aktualna wiedza medyczna a praktyka kliniczna w Polsce

Polska uczestniczy w rozwoju medycyny nuklearnej: prowadzi wieloośrodkowe badania, opracowuje radiofarmaceutyki i jest obecna w europejskich projektach. Wyzwaniem pozostaje przekładanie wyników badań na rutynową opiekę. Zdaniem ekspertów potrzebne są sprawniejsze ścieżki oceny i finansowania nowych radiofarmaceutyków, rozliczanie dozymetrii, współpraca ośrodków w badaniach klinicznych oraz inwestycje w kadry i aparaturę. Finansowanie badań PET/CT powinno umożliwiać terminową diagnostykę pacjentów z potwierdzonymi wskazaniami medycznymi.

Praktycznym sposobem oceny postępu może być monitorowanie czasu oczekiwania na badanie i terapię, stopnia wdrażania procedur o potwierdzonej wartości klinicznej oraz dostępności badań klinicznych poza największymi ośrodkami. Warto również oceniać wykorzystanie dozymetrii tam, gdzie ma ona uzasadnienie kliniczne. Takie mierniki pozwalałyby oceniać rzeczywistą dostępność świadczeń dla pacjentów.

– Wyzwaniem jest to, aby postęp naukowy w dziedzinie medycyny nuklearnej, który Polska aktywnie współtworzy, stawał się dostępny dla pacjenta w optymalnym czasie, niezależnie od miejsca zamieszkania. Potrzebujemy finansowania podążającego za wskazaniem medycznym, szybszego włączania nowych procedur do praktyki oraz krajowej współpracy ośrodków w badaniach klinicznych i dozymetrii – podkreśla prof. Rafał Czepczyński, kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej Katedry i Kliniki Endokrynologii Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, prezes Polskiego Towarzystwa Medycyny Nuklearnej.

Polska ma kompetencje, aby współtworzyć ten rozwój; potrzebuje jednak mechanizmów, które pozwolą szybciej przekładać postęp naukowy na świadczenia dostępne dla pacjentów.

Źródło: inf pras

Od 1 października 2026 r. zaczyna obowiązywać kolejna lista leków refundowanych. Wśród 24 nowych terapii znalazło się 13 dedykowanych onkologii. Zmiany obejmują m.in. leczenie nowotworów układu pokarmowego, raka nerki, raka piersi i płuca, nowotworów urotelialnych, guzów neuroendokrynnych, szpiczaka plazmocytowego oraz przewlekłej białaczki limfocytowej.

To czwarta i ostatnia w tym roku aktualizacja listy. W całym 2026 r. refundacją objęto 90 nowych terapii, z czego aż 46 skierowanych do pacjentów onkologicznych. Październikowa lista nie oznacza przy tym wyłącznie pojawienia się nowych leków. W części przypadków, rozszerzone zostały dotychczasowe wskazania lub zmienione zasady programów lekowych tak, aby z określonych terapii mogły skorzystać kolejne grupy pacjentów.

Szczególnie wyraźnym kierunkiem najnowszych zmian jest dalsze różnicowanie leczenia w zależności od biologicznych cech nowotworu. Coraz częściej o wyborze terapii decyduje nie tylko lokalizacja i stopień zaawansowania choroby, ale również obecność konkretnej mutacji, ekspresja określonego białka czy wynik badania immunohistochemicznego.

Najwięcej zmian w nowotworach układu pokarmowego

Duża część październikowej aktualizacji dotyczy nowotworów przewodu pokarmowego. W przypadku zaawansowanego raka jelita grubego refundacją zostanie objęte skojarzenie enkorafenibu z cetuksymabem u dorosłych pacjentów z potwierdzoną mutacją BRAF V600E, w drugiej lub kolejnych liniach leczenia. 

– To terapia, na którą pacjenci czekali bardzo długo – wyjaśnia prof. Lucjan Wyrwicz, kierujący w Narodowym Instytucie Onkologii  Kliniką Onkologii i Radioterapii – Rak jelita grubego z mutacją BRAF V600E należy do najbardziej agresywnych podtypów tej choroby, dlatego udostępnienie nowej opcji terapeutycznej stanowi istotny postęp i poszerza możliwości pomocy chorym w zaawansowanym stadium. Liczymy jednak na dalsze rozszerzenie wskazań refundacyjnych – najnowsze badania naukowe pokazują, że zastosowanie tej terapii już w pierwszej linii przynosi jeszcze większe korzyści – dodaje ekspert

Nowe możliwości leczenia obejmą również chorych na miejscowo zaawansowanego lub przerzutowego raka dróg żółciowych. Pembrolizumab w skojarzeniu z chemioterapią będzie dostępny dla chorych już w pierwszej linii leczenia. 

– Terapia ta stanowi alternatywę dla durwalumabu, refundowanego od ponad roku. Oba leki zapewniają zbliżone wyniki leczenia. Istotną różnicą jest możliwość kontynuowania chemioterapii w skojarzeniu z pembrolizumabem przez ponad sześć miesięcy, co u niektórych pacjentów może być uzasadnione klinicznie – mówi prof. Wyrwicz

Rak żołądka – trzy nowe możliwości i coraz większa rola biomarkerów

Duże zmiany dotyczą leczenia zaawansowanego raka żołądka oraz raka połączenia żołądkowo-przełykowego.U pacjentów z nowotworem HER2-dodatnim, przy odpowiedniej ekspresji PD-L1, refundacją zostanie objęty pembrolizumab w skojarzeniu z trastuzumabem i chemioterapią w pierwszej linii leczenia. Dla chorych z nowotworem HER2-ujemnym i ekspresją PD-L1 dostępne będzie natomiast leczenie pembrolizumabem w połączeniu z chemioterapią. W praktyce zmiana ta poszerza grupę pacjentów, którzy już na pierwszym etapie leczenia będą mogli skorzystać z nowoczesnego leczenia skojarzonego.

– Obie te opcje terapeutyczne były intensywnie badane w Narodowym Instytucie Onkologii w ramach badań klinicznych. W przypadku raka HER2-ujemnego poszerza się grupa pacjentów, którzy mogą otrzymać immunoterapię, w porównaniu z dotychczasowym zakresem refundacji pembrolizumabu. Terapia ta ma dla mnie szczególne znaczenie, ponieważ jestem seniorem autorskim publikacji przedstawiającej wyniki badania, które stanowiło podstawę jej rejestracji – kontynuuje prof. Wyrwicz

Trzecia zmiana dotyczy pacjentów z HER2-ujemnym, miejscowo zaawansowanym nieresekcyjnym lub przerzutowym rakiem gruczołowym żołądka albo połączenia żołądkowo-przełykowego, którego komórki wykazują obecność klaudyny 18.2 (CLDN18.2). W tej grupie refundowany będzie zolbetuksymab w skojarzeniu z chemioterapią. 

– Jest to bardzo ważne uzupełnienie możliwości terapeutycznych u pacjentów z rakiem żołądka. Ekspresja CLDN18.2 jest biomarkerem niekorzystnego rokowania w tzw. typie rozlanym raka żołądka, a ta grupa pacjentów stanowi duże wyzwanie w terapii. Stąd znaczna wartość uzupełnienia spektrum dostępnych terapii o zolbetuksimab. Jest to jednocześnie wyjątkowy lek celowany, gdyż posiada bardzo nasilone działania niepożądane jakimi są nudności i wymioty o znacznym nasileniu wynikające z podrażnienia zdrowej części żołądka. Stosowanie terapii tym lekiem wymaga od onkologa dużego doświadczenia zwłaszcza w początkowej fazie terapii gdy objawy uboczne są najsilniejsze – zaznacza prof. Lucjan Wyrwicz

Nowa opcja w guzach neuroendokrynnych

Guzy neuroendokrynne tworzą bardzo zróżnicowaną grupę nowotworów, dlatego dobór postępowania zależy m.in. od lokalizacji, stopnia zróżnicowania, zaawansowania choroby i wcześniejszego leczenia. Kolejna refundowana możliwość poszerza zakres postępowania u pacjentów, u których dostępne dotychczas metody nie mogą być zastosowane.
Kabozantynib będzie dostępną opcją w leczeniu dorosłych pacjentów z nieresekcyjnymi lub przerzutowymi, dobrze zróżnicowanymi guzami neuroendokrynnymi, gdy nie mogą zostać zastosowane inne metody leczenia. Zmiana dotyczy zarówno guzów wywodzących się z trzustki, jak i guzów neuroendokrynnych o innych lokalizacjach.

Rak nerki i pierwsza terapia celowana w chorobie von Hippla-Lindaua

Kolejna możliwość zastosowania nowoczesnej terapii pierwszej linii leczenia obejmie pacjentów chorujących na raka nerkowokomórkowego. Refundacją objęte zostanie skojarzenie pembrolizumabu z aksytynibem u dorosłych pacjentów z pośrednim lub niekorzystnym rokowaniem według skali IMDC (International Metastatic Renal Cell Carcinoma Database Consortium), stosowanej do oceny rokowania u pacjentów z przerzutowym rakiem nerki.

– Objęcie refundacją kolejnej terapii łączącej przeciwciało anty-PD-1, które wspiera układ odpornościowy w walce z nowotworem, z lekiem ograniczającym tworzenie naczyń krwionośnych odżywiających guz zwiększy możliwości dopasowania leczenia do potrzeb pacjenta. Leki z tej drugiej grupy, należące do inhibitorów wielokinazowych, różnią się profilem działań niepożądanych. Różnice te mogą mieć znaczenie przy wyborze terapii, zwłaszcza u osób z chorobami współistniejącymi – wyjaśnia prof. Jakub Kucharz z Kliniki Nowotworów Układu Moczowego NIO

Osobną i szczególnie istotną zmianą jest refundacja belzutifanu dla dorosłych pacjentów z chorobą von Hippla-Lindaua, u których leczenie miejscowe zostało uznane za nieodpowiednie. Jest to pierwsza refundowana terapia celowana przeznaczona dla tej grupy chorych. Choroba von Hippla-Lindaua jest rzadkim, uwarunkowanym genetycznie zespołem predysponującym do powstawania nowotworów. Możliwość zastosowania leczenia systemowego ma znaczenie zwłaszcza wtedy, kiedy charakter lub liczba zmian ogranicza możliwości kolejnych interwencji miejscowych.  

– To niezwykle ważna refundacja dla osób z rzadką chorobą, której objawy często dotyczą wielu narządów i wymagają licznych zabiegów. W zdecydowanej większości przypadków pojawiają się one już w młodości, a kolejne operacje mogą z czasem pogarszać funkcjonowanie narządów i jakość życia chorych. U części pacjentów dalsze interwencje chirurgiczne stają się niemożliwe lub wiążą się z nieakceptowalnym ryzykiem. – mowi prof. Jakub Kucharz  – Belzutyfan jest pierwszym zarejestrowanym lekiem z grupy inhibitorów HIF-2α. To zarazem znakomity przykład tego, jak poznanie mechanizmów choroby i badania z zakresu biologii molekularnej mogą prowadzić do opracowania skutecznej terapii.

Warto podkreślić, że Klinika Nowotworów Układu Moczowego NIO-PIB była pierwszym ośrodkiem w Polsce i jednym z pierwszych w Europie, w którym rozpoczęto  stosowanie belzutyfanu u osób z chorobą von Hippla–Lindaua (VHL) – Początkowo leczenie prowadziliśmy w ramach importu docelowego, a po rejestracji leku w Europie – w ramach ratunkowego dostępu do technologii lekowych (RDTL). Obecnie mamy pod opieką kilkunastu chorych. Należy jednak podkreślić, że belzutyfan powinien być stosowany wyłącznie u pacjentów, u których metody leczenia miejscowego są niemożliwe do zastosowania lub nie są odpowiednie. Kwalifikacja do terapii musi opierać się na ocenie zespołu wielospecjalistycznego – dodaje ekspert

Większa elastyczność w leczeniu raka urotelialnego

Zmodyfikowane zostaną również zasady leczenia raka urotelialnego. W schemacie obejmującym niwolumab, gemcytabinę i cisplatynę możliwe będzie zastąpienie cisplatyny karboplatyną u pacjentów, u których stwierdzono nietolerancję leczenia cisplatyną. Zmiana została wprowadzona jako wskazanie off-label, czyli poza wskazaniami określonymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego. W praktyce zwiększa to możliwość dostosowania schematu do sytuacji klinicznej pacjenta, w szczególności w przypadkach, w których dalsze stosowanie cisplatyny jest niemożliwe.

– To ważna zmiana w codziennej praktyce klinicznej. Podczas chemioterapii opartej na cisplatynie mogą wystąpić działania niepożądane, które uniemożliwiają jej dalsze podawanie. Możliwość zastąpienia cisplatyny karboplatyną pozwoli dostosować schemat chemioterapii do aktualnego stanu pacjenta i kontynuować leczenie skojarzone z niwolumabem, pod warunkiem że nadal będą spełnione kryteria jego bezpiecznego stosowania – mówi prof. Kucharz 

Takie postępowanie przewidziano również w badaniu rejestracyjnym, w którym dopuszczano zmianę cisplatyny na karboplatynę w trakcie terapii. Modyfikacja zasad refundacji uwzględnia więc sytuację kliniczną znaną zarówno z praktyki, jak i z badania stanowiącego podstawę wprowadzenia tego schematu leczenia.

Dla pacjenta oznacza to większą elastyczność i szansę na zachowanie ciągłości terapii mimo nietolerancji jednego z jej składników. Dla lekarza jest to możliwość odpowiedniego dostosowania schematu chemioterapii bez konieczności rezygnacji z immunoterapii. Zmiana dotyczy chorych, u których nietolerancja pojawiła się podczas leczenia, nie oznacza automatycznego rozszerzenia możliwości rozpoczynania leczenia 



Rak piersi – rozszerzenie leczenia pooperacyjnego

Zmiana w programie leczenia raka piersi dotyczy abemacyklibu stosowanego w skojarzeniu z hormonoterapią w leczeniu uzupełniającym. Możliwość refundowanego leczenia obejmie określoną grupę dorosłych pacjentów bez przerzutów do węzłów chłonnych, z wczesnym hormonozależnym, HER2-ujemnym rakiem piersi i wysokim ryzykiem nawrotu. Także w tym przypadku chodzi o wskazanie off-label. To przykład zmiany dotyczącej leczenia prowadzonego na wczesnym etapie choroby, kiedy celem terapii uzupełniającej jest zmniejszenie ryzyka jej nawrotu po leczeniu radykalnym.

– Rozszerzenie refundacji abemacyklibu na wybraną grupę chorych bez przerzutów do węzłów chłonnych, ale z wysokim ryzykiem nawrotu, pozwala lepiej dostosować leczenie uzupełniające do indywidualnych potrzeb pacjentek z hormonozależnym, HER2-ujemnym rakiem piersi. Część z nich może już korzystać z innego inhibitora CDK4/6. Obecna zmiana daje dodatkową możliwość zastosowania abemacyklibu poza wskazaniami rejestracyjnymi, zgodnie z kryteriami programu lekowego. Wybór terapii powinien uwzględniać sytuację kliniczną pacjentki, dostępne dowody naukowe, choroby współistniejące, profil działań niepożądanych oraz preferencje chorej – wyjaśnia dr n. med. Aleksandra Konieczna z Kliniki Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej NIO


Rak płuca – możliwość ponownego zastosowania immunoterapii

W programie leczenia raka płuca pojawi się ważna zmiana dotycząca mozliwości ponownego zastosowania immunoterapii. Obejmie ona zarówno chorych z niedrobnokomórkowych rakiem płuca leczonych radykalnie we wczesnych stadiach, jak i pacjentów leczonych w stadium uogólnienia choroby.

U chorych, którzy otrzymywali immunoterapię lub immunochemioterapię w ramach leczenia radykalnego, ponowne zastosowanie immunoterapii będzie możliwe, jeśli nawrót choroby nastąpi po co najmniej 12 miesiącach od podania ostatniej dawki immunoterapii.

W przypadku pacjentów leczonych immunoterapią w stadium uogólnienia choroby ponowna kwalifikacja będzie możliwa wyłącznie po spełnieniu wszystkich określonych warunków: planowym zakończeniu dwuletniego leczenia, utrzymywaniu się odpowiedzi na immunoterapię do jego zakończenia, braku istotnych działań niepożądanych oraz nawrocie choroby po co najmniej 6 miesiącach od ostatniej dawki immunoterapii.

– Możliwość ponownego zastosowania immunoterapii będzie zależała od tego, na jakim etapie choroby pacjent otrzymywał ją wcześniej, oraz od czasu, jaki upłynął od zakończenia leczenia do nawrotu. U chorych leczonych w stadium uogólnienia znaczenie będą miały również utrzymująca się odpowiedź na wcześniejszą terapię i jej tolerancja. Ponowna kwalifikacja będzie więc wymagała spełnienia ściśle określonych kryteriów programu lekowego – wyjaśnia dr hab. n. med. Magdalena Knetki-Wróblewska z Kliniki Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej NIO

Nowy program lekowy jednoznacznie określi również czas stosowania immunoterapii w pierwszej linii leczenia: terapia będzie mogła trwać nie dłużej niż dwa lata. Natomiast chorzy otrzymujący immunoterapię po niepowodzeniu wcześniejszej chemioterapii będą mogli kontynuować ją do momentu udokumentowania progresji choroby.

Nowe możliwości w hematoonkologii

Październikowa lista refundacyjna poszerza również możliwości leczenia pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego. Zmiany dotyczą szpiczaka plazmocytowego oraz przewlekłej białaczki limfocytowej.

W szpiczaku plazmocytowym refundacją w pierwszej linii leczenia zostanie objęty schemat DVRd, łączący daratumumab z bortezomibem, lenalidomidem i deksametazonem. Będzie on dostępny dla dorosłych, wcześniej nieleczonych chorych, którzy nie kwalifikują się do autologicznego przeszczepienia krwiotwórczych komórek macierzystych.

– Dotychczas starsi pacjenci mogli korzystać w ramach programu lekowego ze schematu DRd, obejmującego daratumumab, lenalidomid i deksametazon. Obecna zmiana udostępnia dodatkową opcję – schemat czterolekowy, zawierający również bortezomib. Poszerza to możliwości wyboru terapii już na początku leczenia – zaznacza prof. Joanna Romejko-Jarosińska kierująca Kliniką Nowotworów Układu Chłonnego NIO

Z kolei w przewlekłej białaczce limfocytowej refundacja zanubrutynibu w monoterapii w pierwszej linii zostanie rozszerzona na całą populację dorosłych chorych. Dotychczas obejmowała pacjentów starszych oraz młodszych z określonymi obciążeniami, takimi jak choroby współistniejące, nawracające infekcje lub zaburzenia czynności nerek. Teraz z tej opcji będą mogli skorzystać także pozostali dorośli pacjenci, zgodnie z kryteriami programu lekowego.

Obie zmiany zwiększają możliwości dostosowania terapii do sytuacji klinicznej chorego. W chorobach wymagających wieloletniego postępowania większy wybór na początku leczenia ma znaczenie także dla planowania jego kolejnych etapów.

Kierunek: leczenie coraz dokładniej dopasowane do choroby

Październikowa aktualizacja oznacza nie tylko rosnącą liczbę dostępnych terapii. Coraz bardziej widoczna jest zmiana sposobu kwalifikowania pacjentów do samego leczenia.W raku jelita grubego znaczenie ma mutacja BRAF V600E. W raku żołądka – status HER2, ekspresja PD-L1 czy obecność CLDN18.2. W raku płuca, coraz ważniejsze staje się z kolei nie tylko to, jakie leczenie pacjent otrzymał wcześniej, ale również kiedy je zakończył i po jakim czasie doszło do nawrotu.

Nowoczesna onkologia coraz rzadziej sprowadza się więc do jednego schematu przypisanego do określonego rozpoznania. Decyzja terapeutyczna jest wynikiem połączenia wielu informacji – dotyczących biologii nowotworu, stadium choroby, wcześniejszego leczenia i sytuacji klinicznej konkretnego pacjenta.

Październikowe zmiany poszerzają liczbę takich możliwych scenariuszy i w kolejnych grupach chorych pozwalają lepiej dopasować dostępne leczenie do charakteru choroby.
 

Źródło: NIO