Medicalpress
Podczas Letniej Akademii Onkologicznej dla Dziennikarzy 2025 jednym z głównych tematów była ocena dotychczasowych efektów Narodowej Strategii Onkologicznej (NSO) oraz sytuacja Krajowej Sieci Onkologicznej (KSO). Dyskusja, prowadzona z udziałem ekspertów i praktyków, pokazała obraz pełen kontrastów – z jednej strony liczne osiągnięcia i realne zmiany, z drugiej – poważne opóźnienia i braki systemowe.
 
Profesor Piotr Rutkowski, pełnomocnik Dyrektora ds. Narodowej Strategii Onkologicznej i Badań Klinicznych Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie, przypomniał, że strategia rozpoczęła się w 2020 roku i obecnie znajduje się na półmetku realizacji. – „Wyzwań jest dużo. Jak Państwo pamiętają, jesteśmy na półmetku Narodowej Strategii Onkologicznej. Ma ona pięć kluczowych obszarów, z czego część została już zrealizowana – i to trzeba przyznać. Jeżeli pojawiają się stwierdzenia, że to nie jest może najszczęśliwsza ustawa, to chcę zapewnić, że większość tych działań w ogóle nie zostałaby zrealizowana, gdyby nie ona” – mówił.

Co udało się osiągnąć w onkologii

Wśród wymiernych efektów wymienił m.in. wzrost przeżywalności w czerniaku i raku płuca, wdrożenie nowych programów profilaktycznych, modernizację sprzętu diagnostycznego (w tym wymianę wszystkich mammografów na cyfrowe), szkolenia dla lekarzy i koordynatorów oraz uruchomienie Narodowego Portalu Onkologicznego. – „To jest podstawowe źródło wiedzy dla naszych obywateli, jeżeli chodzi również o badania przesiewowe” – podkreślał.

W ramach strategii wdrożono również szczepienia przeciw HPV, program profilaktyki raka szyjki macicy oparty na badaniu HPV DNA, a także działania w zakresie profilaktyki antytytoniowej obejmujące nowatorskie wyroby tytoniowe i e-papierosy. Zrealizowano także działania w obszarze profilaktyki na poziomie POZ, badań genetycznych i diagnostyki nowotworów dziedzicznych, włączono program badań przesiewowych raka jelita grubego do standardowego finansowania, przygotowano i zaktualizowano wytyczne diagnostyczno-terapeutyczne dla najważniejszych typów nowotworów.

Również w Krajowej Sieci Onkologicznej udało się wypracować pozytywne mechanizmy. Profesor Beata Jagielska, dyrektor Krajowego Ośrodka Monitorującego, wskazywała na sukces w budowaniu współpracy między wojewódzkimi ośrodkami monitorującymi (WOM-ami) i grupami roboczymi. – „Wzajemnie nauczyliśmy się rozmawiać, słuchać i działać” – mówiła, opisując regularne spotkania, wymianę doświadczeń i wspólne inicjatywy, np. w zakresie inwestycji, analiz czy koordynacji opieki.

Co wciąż wymaga pilnych działań

Obok osiągnięć pojawiały się jednak wątki krytyczne. Profesor Rutkowski mówił wprost o opóźnieniach, które trudno zrozumieć – w tym o braku wdrożenia lung cancer unitów, które miały być jednym z filarów poprawy opieki nad pacjentami z rakiem płuca. Równie krytycznie ocenił brak uruchomienia testu FIT w programie profilaktyki raka jelita grubego, mimo że dokumentacja i założenia zostały przygotowane przez Krajową Radę Onkologiczną już trzy lata temu.

Prof. Rutkowski zaznaczył także, że od czterech lat toczy się dyskusja między Centrum e-Zdrowia a Ministerstwem Zdrowia na temat proaktywnych działań profilaktycznych w Internetowym Koncie Pacjenta. Dotychczasowe funkcjonalności są ubogie, a przesunięcie wdrożenia elektronicznej karty DILO na 2027 rok opóźnia stworzenie spójnego systemu monitorowania ścieżki pacjenta – kluczowego dla KSO.

Profesor Jagielska zwróciła uwagę na nierówności w dostępie i jakości diagnostyki – pacjenci diagnozowani w Narodowym Instytucie Onkologii kończą proces szybciej niż w innych ośrodkach, a różnica może sięgać nawet trzech miesięcy. W odpowiedzi przygotowano obowiązkowe checklisty mające ujednolicić proces w całej sieci.

Dr Adam Kozierkiewicz, ekspert ochrony zdrowia, mówił o „błędzie założycielskim” ustawy o KSO – braku narzędzi do realnego pomiaru wskaźników, w tym podstawy prawnej dla elektronicznej wersji karty DILO. Zapowiedział jednak, że prace nad nowelizacją trwają, a projekt może trafić do Sejmu jeszcze jesienią.

Eksperci powtarzali, że bez centralnego systemu zbierania danych i monitorowania profilaktyki trudno liczyć na trwałą poprawę jakości opieki. Profesor Rutkowski podkreślał, że wprowadzanie zmian w onkologii to długotrwały i wymagający proces. – „To jest wielki proces przestawiania tankowca na inny kierunek” – mówił.

W drugiej części dyskusji pojawiły się postulaty: egzekwowania obowiązku posiadania karty DILO przez każdego pacjenta w KSO, uporządkowania konsyliów między różnymi poziomami ośrodków, wdrożenia systemu teleinformatycznego oraz rozszerzenia programów profilaktycznych. Padła też zapowiedź, że w przyszłym roku powinny powstać centra kompetencji dla nowotworów rzadkich.

Podsumowując, uczestnicy przyznali, że w ostatnich miesiącach udało się osiągnąć kilka ważnych kamieni milowych. Jednak, jak podkreślono, kluczowe cele Krajowej Sieci Onkologicznej – skuteczne monitorowanie jakości i realne wyrównanie dostępu do opieki – wciąż pozostają daleko w przyszłości.

 
Źródło: Letnia Akademia Onkologiczna dla Dziennikarzy 2025. Wszystkie cytowane wypowiedzi pochodzą z debaty „Organizacja opieki onkologicznej w Polsce”, która odbyła się 7 sierpnia 2025 r. w ramach wydarzenia
W szpitalnej codzienności, gdzie kroplówki, badania i procedury często przysłaniają dziecięcą beztroskę, Uniwersytecki Szpital Kliniczny we Wrocławiu proponuje coś wyjątkowego – bajkę. Nie jako ucieczkę od rzeczywistości, ale jako narzędzie wspierające proces leczenia. Latem 2025 r. kampania „Bajka na zdrowie” powróciła z nową odsłoną. Tym razem głosy dzieciom oddali dziennikarze.
Po wiosennej inauguracji, kiedy bajki czytali znani wrocławscy artyści, teraz przed mikrofonem stanęli przedstawiciele redakcji TVN24, TVP3 Wrocław, Gazety Wrocławskiej, Radia Wrocław i RMF FM. Nie przyjechali z kamerami, nie relacjonowali wydarzeń. Czytali. I przypominali, że słowo może leczyć.

– „Chcemy zachęcać rodziców, by zamiast sięgać po telefon lub tablet, wybierali książkę i własny głos. To coś pozornie błahego, ale jak podkreślają również nasi specjaliści, może mieć wielkie znaczenie” – mówi dr Marcin Drozd, dyrektor USK. – „Obecność bliskiej osoby i wspólna lektura potrafią skutecznie oswoić lęk, odciągnąć uwagę dziecka od trudnych procedur, a przede wszystkim – budować więź. Wszystko to ma pozytywny wpływ na proces leczenia. (…) Dla odmiany dzisiaj kolejny raz pokazujemy, że te starania mogą wychodzić poza ramy stricte leczenia, że ważne jest kompleksowe ujęcie procesu powrotu do zdrowia.”

W kwietniu w Światowy Dzień Książki bajki czytali aktorzy Justyna Szafran i Robert Gonera. Akcja miała nie tylko promować czytanie, ale także zwracać uwagę na niepokojące zjawisko: wszechobecność ekranów na oddziałach. – „Coraz częściej widzimy, że dzieci w salach są 'otulane’ nie niebem opowieści, a niebieskim światłem ekranów. Tymczasem badania jasno pokazują: mózg dziecka, nawet uśpiony przez leki, rejestruje dźwięki, emocje, głos bliskiej osoby” – mówiła wówczas prof. dr hab. Marzena Zielińska z Oddziału Anestezjologii i Intensywnej Terapii Dziecięcej.

Literatura jako narzędzie terapeutyczne

Kampania „Bajka na zdrowie” to coś więcej niż czytanie. To również realna pomoc edukacyjna. We współpracy z partnerami i sponsorami, m.in. Fundacją Na Ratunek Dzieciom z Chorobą Nowotworową i firmą Nettle, szpital opracował serię książek dla małych pacjentów i ich rodzin. Inspiracją były poradniki brytyjskiej organizacji Children’s Cancer and Leukemia Group – teksty zostały zaadaptowane do polskich realiów, przetłumaczone i zilustrowane przez zespół USK.

Publikacje, takie jak „Mój brat lub siostra ma nowotwór”, „Ani wypadają włosy” czy „Wojtek i Zosia idą na radioterapię”, w prosty, ale empatyczny sposób tłumaczą, co dzieje się z chorym dzieckiem i jego otoczeniem. Są wykorzystywane nie tylko w Polsce – zyskały uznanie również wśród zespołów medycznych w Anglii i Irlandii.

Najświeższą pozycją w serii jest „Kuba i Martynka w szpitalu” – książeczka o długoterminowych dostępach naczyniowych, takich jak Broviac czy port. Choć niewidoczne, są dla wielu dzieci kluczowym elementem leczenia onkologicznego. Książka powstała w ramach współpracy Działu Farmacji Klinicznej USK i Katedry Farmakologii Klinicznej Uniwersytetu Medycznego.

– „Naturalnym odbiorcą naszych działań są dzieci z Kliniki Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej USK, które często nie rozumieją, co dzieje się wokół nich” – tłumaczy dr Olga Fedorowicz, koordynatorka projektu. – „Dlatego tak ważne było dla nas przygotowanie m.in. książeczki „Kuba i Martynka w szpitalu”, która w prosty, zrozumiały sposób tłumaczy szpitalną rzeczywistość.”

Tekst napisała mgr Ewa Zygadło-Kozaczuk, a publikacja powstała na podstawie doświadczeń pacjentów i personelu. – „Pomaga dziecku zrozumieć, co się dzieje z jego ciałem, dlaczego niektóre rzeczy wyglądają inaczej niż dotychczas i że wszystko, co dzieje się wokół, ma swój sens i cel. Daje poczucie sprawczości i zmniejsza lęk – a to ogromnie ważne w procesie terapii” – dodaje dr Fedorowicz.

Wszystkie książeczki zawierają też informacje dla dorosłych – jak rozmawiać z dzieckiem, jak je wspierać i jak pomóc mu poradzić sobie z emocjami. Na końcu każdej publikacji jest miejsce, by dziecko mogło opisać własną historię.

Dziennikarze w roli lektorów

Zaangażowanie mediów w akcję miało nie tylko wymiar symboliczny. – „Cieszy mnie, że redaktorzy i redaktorki na co dzień współtworzący z nami materiały edukacyjne i informacyjne o terapii nowotworów, tym razem osobiście dołączyli do wsparcia naszych małych pacjentów” – mówi prof. dr hab. Krzysztof Kałwak, kierownik Kliniki Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej. – „Ich zaangażowanie ma szczególną wartość – pokazuje dzieciom i rodzinom, że są widziani i ważni również poza salą szpitalną.”

Dziennikarze czytali dzieciom zarówno fragmenty najnowszej książeczki, jak i wybrane przez najmłodszych tytuły. Dla wielu była to pierwsza taka wizyta. Ale – jak pokazuje reakcja dzieci – z pewnością nie ostatnia.

Powrót do słowa

Kampania „Bajka na zdrowie” w USK to opowieść o czymś prostym i zarazem fundamentalnym. O sile opowieści, o znaczeniu głosu, o więzi, która potrafi przebić się przez szpitalne mury i procedury. O literaturze, która w szpitalu zyskuje nowy wymiar.

– „Zależy nam, by w szpitalnych salach wracała kultura wspólnego czytania i obecności” – mówi dr hab. Monika Szewczuk-Bogusławska. – „Literatura daje możliwość rozmowy, opisu emocji i wspólnego przeżywania. To nie tylko zdrowy nawyk, ale też skuteczna forma wspierania dziecka w chorobie.”

W świecie, w którym coraz więcej spraw załatwiamy przez ekran, a kontakt z drugim człowiekiem coraz częściej zastępuje emotikon, we wrocławskim szpitalu ktoś otwiera książkę i zaczyna czytać: „Za siedmioma górami, za siedmioma lasami…”

I wtedy naprawdę zaczyna się magia.

Źródło: USK we Wrocławiu Fot. USK we Wrocławiu

Celem konkursu jest nagrodzenie dziennikarzy, którzy swoją pracą przyczynili się do budowania społecznej świadomości na temat zagrożeń związanych z coraz częstszymi chorobami, jakimi są choroby cywilizacyjne, m.in. choroby układu krążenia, depresja, nowotwór oraz cukrzyca, a także promowanie postaw prozdrowotnych i ograniczania, a nawet eliminacji, czynników ryzyka.
Tegoroczna edycja konkursu dla dziennikarzy „Kryształowe Pióra” została rozstrzygnięta. Pierwszą nagrodę oraz statuetkę otrzymało dziewięcioro dziennikarzy, jury przyznało także 23 wyróżnienia. W tym roku do konkursu zgłoszono 289 materiałów w czterech kategoriach, wśród nich znalazły się artykuły prasowe i internetowe, audycje radiowe, a także materiały telewizyjne i podcasty.

W kategorii „Choroby serca – rosnące zagrożenie” najwyższe uznanie jury oraz I miejsce zdobyły Katarzyna Pinkosz z redakcji Wprost.pl za materiał pt. „To nie tylko problem czerwonej chemii. Kardioonkolog: Można leczyć raka, chroniąc serce” oraz Aleksandra Zalewska-Stankiewicz z redakcji portalu HelloZdrowie.pl za materiał pt. „Igor Jarzemski przeszedł zawał mięśnia sercowego: To był nagły, gwałtowny, incydent. Potrzebna była kilkukrotna reanimacja. O tym, na czym polega rehabilitacja kardiologiczna, opowiada dr Natasza Krauze”.

Wyróżnienie otrzymało 6 dziennikarek:

W kategorii „Choroby serca – rosnące zagrożenie” w skład komisji oceniającej prace weszli: prof. dr hab. n. med. Tomasz Grodzicki – kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, redaktorki: Anna Wilczyńska-Ciupa z TVN24 oraz Natalia Miller z redakcji Plus Minus Rzeczpospolita – laureatki ubiegłorocznej edycji konkursu, oraz Katarzyna Urbańska z firmy Servier Polska.

Laureatkami I nagrody w kategorii „Depresja – przełamać tabu” zostały Anna Wilczyńska-Ciupa z redakcji telewizji TVN24 za materiał pt. „Najgorsza matka na świecie” oraz trzyosobowy zespół redakcyjny ze stacji TVP3 Bydgoszcz w składzie Karolina Ratajczak, Kinga Wasilewska i Monika Kamińska za materiały z cyklu Wspólna Sprawa: „Depresja. Zaburzenia lękowe” oraz „Problemy psychiczne dzieci i młodzieży, a uzależnienie od internetu”.

Wyróżnienie otrzymali:

W kategorii „Depresja – przełamać tabu” w skład komisji oceniającej prace weszli: prof. dr hab. n. med. Janusz Heitzman – wiceprezes Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, pełnomocnik ministra zdrowia ds. psychiatrii sądowej, redaktor Magda Roszkowska z portalu weekend.gazeta.pl – laureatka ubiegłorocznej edycji konkursu, oraz Katarzyna Urbańska z firmy Servier Polska.

W kategorii „Cukrzyca – wygrać z postępem choroby” najwyższe uznanie jury oraz I nagrodę otrzymała Ewa Kurzyńska z kanału telewizyjnego News24 za pracę pt. „Mednews24: Nigdy nie jest za późno na zmiany. Wywiad z muzykiem, Zbigniewem Hołdysem, który choruje na cukrzycę”.

Wyróżnienie otrzymało także 6 osób:

W kategorii „Cukrzyca – wygrać z postępem choroby” w skład komisji oceniającej prace weszli: prof. dr hab. n. med. Leszek Czupryniak – kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych w Warszawie, redaktora Dominika Stanisławska z Poradnika Zdrowie – laureatka ubiegłorocznej edycji konkursu, oraz Katarzyna Urbańska z firmy Servier Polska.

Laureatami I nagrody w kategorii „Nowotwór – przełamać strach, wygrać życie” zostali Magdalena Hykawy z Telewizji Polsat za materiał pt. „Pomacaj się” oraz Jakub Jamrozek z redakcji Czwórka Polskie Radio za materiał pt. „Rak i dziewczyna” (w ramach programu „Wieczór z czwórką”).

Wyróżnienie zaś otrzymały:

W kategorii „Nowotwór – przełamać strach, wygrać życie” w skład komisji oceniającej prace weszli: prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski z Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie, prezes Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, redaktor Monika Kamińska z telewizji TVP3 Bydgoszcz – laureatka ubiegłorocznej edycji konkursu, oraz Katarzyna Urbańska z firmy Servier Polska.

źródło: Servier