Polska nauka po raz kolejny zaznacza swoją obecność na europejskiej mapie badań biomedycznych. Prof. Danuta Gutowska-Owsiak z Międzyuczelnianego Wydziału Biotechnologii Uniwersytetu Gdańskiego i Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego została laureatką prestiżowej EFIS Eastern Star Award 2026 – wyróżnienia przyznawanego zaledwie trzem naukowcom rocznie z Europy Środkowo-Wschodniej za wybitne osiągnięcia w dziedzinie immunologii. Nagroda otwiera drogę do realizacji kolejnego projektu, który może pomóc lepiej zrozumieć mechanizmy rozwoju chorób alergicznych i w przyszłości wpłynąć na opracowanie nowych metod ich leczenia.

Choć alergie dotyczą dziś milionów ludzi na całym świecie, wiele pytań dotyczących ich powstawania wciąż pozostaje bez odpowiedzi. Dlaczego u jednych pacjentów niewielkie objawy skórne z czasem przekształcają się w astmę lub inne postacie alergii? Dlaczego układ odpornościowy u części osób reaguje coraz silniej na kolejne alergeny? To właśnie na te zagadnienia chce odpowiedzieć zespół kierowany przez prof. Danutę Gutowską-Owsiak.

Badania będą koncentrowały się na zależnych od lipidów odpowiedziach immunologicznych zachodzących w płucach oraz roli małych pęcherzyków zewnątrzkomórkowych, które umożliwiają komunikację pomiędzy komórkami układu odpornościowego. Zrozumienie tych mechanizmów może okazać się kluczowe dla wyjaśnienia zjawiska określanego jako marsz alergiczny, czyli stopniowego rozwoju kolejnych chorób alergicznych u tego samego pacjenta.

To właśnie marsz alergiczny od lat stanowi jedno z największych wyzwań współczesnej alergologii. U wielu dzieci pierwszym objawem jest atopowe zapalenie skóry, które z czasem może prowadzić do alergii pokarmowych, alergicznego nieżytu nosa czy astmy. Nadal jednak nie wiadomo dokładnie, dlaczego u części pacjentów proces ten postępuje, a u innych zostaje zatrzymany.

Badania prowadzone przez gdański zespół wpisują się w coraz silniejszy nurt tzw. immunologii translacyjnej. Nie chodzi wyłącznie o poznanie mechanizmów biologicznych, ale o takie prowadzenie badań, aby ich wyniki mogły w przyszłości znaleźć zastosowanie w praktyce klinicznej. Jeśli uda się lepiej zrozumieć komunikację pomiędzy komórkami układu odpornościowego oraz rolę lipidów i pęcherzyków zewnątrzkomórkowych, może to otworzyć drogę do nowych metod zapobiegania i leczenia chorób alergicznych.

Sama nagroda EFIS Eastern Star Award należy do najbardziej prestiżowych europejskich wyróżnień w immunologii. Została ustanowiona przez Europejską Federację Towarzystw Immunologicznych, aby wspierać najlepszych badaczy z Europy Środkowo-Wschodniej. Każdego roku przyznawane są jedynie trzy nagrody, a laureaci otrzymują środki na realizację projektów badawczych. Program ma umożliwić prowadzenie wysokiej jakości badań w krajach, które często dysponują mniejszym finansowaniem niż największe zachodnioeuropejskie ośrodki naukowe.

Wyróżnienie jest kolejnym dowodem na silną pozycję prof. Danuty Gutowskiej-Owsiak w międzynarodowym środowisku naukowym. Ukończyła studia medyczne w Gdańsku, doktorat obroniła na University of Liverpool, a następnie przez osiem lat prowadziła badania na University of Oxford, koncentrując się na mechanizmach regulujących barierę naskórkową oraz odpowiedź immunologiczną w chorobach zapalnych i alergicznych. Jej dorobek obejmuje publikacje w czołowych światowych czasopismach naukowych, takich jak Science Translational Medicine, The Journal of Experimental Medicine czy Journal of Extracellular Vesicles. Kierowała również licznymi projektami finansowanymi przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej, Narodowe Centrum Nauki oraz programy europejskie.

W ostatnich latach badaczka została również przewodniczącą Europejskiej Sieci Badań nad Barierą Naskórkową (European Epidermal Barrier Research Network – E2BRN), skupiającej naukowców zajmujących się rolą bariery skórnej w zdrowiu i chorobie. W swoich wypowiedziach wielokrotnie podkreślała, że zaburzenia funkcji bariery naskórkowej obserwowane są nie tylko w chorobach skóry, ale także w alergiach, w tym astmie i alergiach pokarmowych, co pokazuje, jak silnie powiązane są różne elementy układu odpornościowego.

Znaczenie badań nad alergiami będzie prawdopodobnie rosło wraz ze wzrostem liczby pacjentów cierpiących na choroby atopowe. Światowa Organizacja Zdrowia od lat zwraca uwagę, że alergie należą do najszybciej narastających problemów zdrowotnych w krajach rozwiniętych. Poszukiwanie mechanizmów odpowiedzialnych za rozwój tych chorób staje się więc nie tylko wyzwaniem naukowym, ale również jednym z priorytetów współczesnej medycyny.

Nagroda dla prof. Danuty Gutowskiej-Owsiak jest więc nie tylko indywidualnym sukcesem badaczki. To także potwierdzenie, że polskie ośrodki naukowe coraz częściej uczestniczą w projektach, które mogą wyznaczać kierunki rozwoju europejskiej immunologii i w przyszłości przełożyć się na nowe strategie zapobiegania oraz leczenia chorób alergicznych.

Źródło: Gdański Uniwersytet Medyczny

Leczenie atopowego zapalenia skóry nie kończy się na stosowaniu leków i emolientów. Coraz większą rolę odgrywają również rozwiązania wspierające codzienną pielęgnację i odbudowę bariery skórnej. We współpracy ze Śląskim Uniwersytetem Medycznym opracowano pierwszą polską linię specjalistycznej odzieży terapeutycznej dla pacjentów z AZS, która ma wspomagać terapię, ograniczać podrażnienia oraz zwiększać komfort dzieci i dorosłych zmagających się z chorobą.

Choroby skóry – problem, który dotyka setek tysięcy pacjentów

Choroby dermatologiczne dotykają coraz większej liczby pacjentów już od pierwszych lat życia. Na AZS choruje co 12. dziecko w grupie wiekowej 0–4 lat, a w przedziale 0–19 lat liczba chorych przekracza 400 tysięcy.

W przypadku AZS i chorób pokrewnych codzienna terapia opiera się na stałym protokole pielęgnacyjnym obejmującym nawilżanie skóry emolientami, a następnie zakładanie specjalistycznej odzieży medycznej mokrą, bezpośrednio po kąpieli. Dotychczas produkty tego rodzaju oferował wyłącznie jeden zagraniczny producent, co przekładało się na ograniczony dostęp i wysokie koszty ponoszone przez pacjentów oraz ich rodziny. Współpraca Gatta ze Śląskim Uniwersytetem Medycznym to odpowiedź na tę lukę i zarazem pierwsze polskie rozwiązanie opracowane klinicznie z myślą o potrzebach grupy chorych.

Linia GATTA CARE ATOPIC SENSITIVE

Gatta Care Atopic Sensitive to linia specjalistycznej odzieży terapeutycznej obejmująca legginsy, golfy, kominiarki, rękawiczki i skarpetki dla dzieci, pełniące funkcję warstwy kontaktowej wspierającej codzienną pielęgnację skóry. Każdy element kolekcji został zaprojektowany z myślą o potrzebach pacjentów z wrażliwą, atopową skórą – tak, aby skutecznie minimalizować podrażnienia, redukować tarcie, poprawiać komfort termiczny oraz wspierać odbudowę bariery ochronnej naskórka.

– To nie jest zwykła odzież, ale element wspomagający terapię – podkreśla dr Hubert Arasiewicz, kierownik Oddziału Klinicznego Dermatologii i Leczenia Anomalii Naczyniowych dla Dzieci Śląskiego Uniwersytetu Medycznego – Odpowiednia konstrukcja dzianiny może realnie wpływać na komfort pacjenta i wspierać proces leczenia.

Produkty znajdują zastosowanie zarówno w codziennej pielęgnacji, jak i podczas terapii dermatologicznych, w tym metody wet wrap, polegającej na aplikacji emolientów bezpośrednio na skórę z następczym zastosowaniem warstwy specjalnej odzieży tekstylnej. W procesie projektowania zastosowano miękkie szwy zewnętrzne, wyeliminowano wszelkie elementy mogące powodować podrażnienia, a do produkcji użyto starannie dobranych włókien wiskozy, poliamidu i elastanu, które zapewniają optymalną oddychalność, elastyczność i trwałość wyrobu.

Cała produkcja realizowana jest w Polsce, w zakładach grupy Gatta., co gwarantuje pełną kontrolę jakości na każdym etapie wytwarzania oraz umożliwia systematyczne doskonalenie produktu w oparciu o wiedzę kliniczną oraz rzeczywiste potrzeby użytkowników. W kolejnych etapach planowane jest uruchomienie dystrybucji bezpośrednio na oddziałach dermatologicznych dla dzieci, w formie tzw. ubrankomatu, co dodatkowo zwiększy dostępność produktów dla pacjentów wymagających specjalistycznej opieki.

– Marka Gatta od ponad 30 lat jest synonimem dbałości o jakość i komfort. Tym razem zdecydowaliśmy się pójść krok dalej i wykorzystać nasze kompetencje dla potrzeb medycznych. Jesteśmy dumni, że współpraca ze Śląskim Uniwersytetem Medycznym zawiodła nas do miejsca, w którym możemy realnie wspierać pacjentów doświadczających chorób skóry – mówi Piotr Słupski, Członek Zarządu Ferax.

Źródło: inf pras