7 sierpnia 2025 r. Senat RP jednogłośnie przyjął projekt ustawy wprowadzającej obowiązek umieszczania na opakowaniach napojów alkoholowych oraz w reklamach piwa informacji o szkodliwości spożywania alkoholu przez kobiety w ciąży lub karmiące piersią. Za nowelizacją ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi opowiedziało się 92 senatorów – nikt nie był przeciw, nikt nie wstrzymał się od głosu. Projekt trafi teraz do Sejmu.

To finał wieloletnich starań – inicjatywa legislacyjna jest efektem petycji złożonej w 2017 r., a Senat podchodzi do niej już po raz trzeci. Tym razem wszystko wskazuje na to, że proces legislacyjny ma szansę zakończyć się sukcesem.

Co przewiduje ustawa?

Senator sprawozdawca Rafał Ambrozik podkreślał, że celem jest ujednolicenie i upowszechnienie ostrzeżeń zdrowotnych: „Napoje alkoholowe, dostarczane do miejsc sprzedaży, będą dostarczane tylko w naczyniach zamkniętych, ale też… będą zawierały (…) oznaczenie informujące o szkodliwości spożywania alkoholu przez kobiety w ciąży lub karmiące piersią”. Analogiczny wymóg obejmie reklamy piwa, które – aby były zgodne z prawem – będą musiały zawierać takie ostrzeżenie.

Szczegółowy wzór, zakres i sposób umieszczania informacji określi minister zdrowia w rozporządzeniu. Projekt przewiduje półroczne vacatio legis oraz 24-miesięczny okres przejściowy, w którym dozwolona będzie sprzedaż opakowań niespełniających nowych wymogów.

Ustawa zawiera także elementy deregulacyjne – ułatwienia dla przedsiębiorców: likwidację opłat za zmiany w zezwoleniach na sprzedaż alkoholu (np. zmiana danych kontaktowych), wydłużenie terminu na zgłoszenie zmian w działalności z 14 do 30 dni oraz eliminację absurdalnych kar, jakie dotąd groziły za drobne błędy w opłatach (nawet o 1 grosz).

Dramatyczne dane o skali problemu

Senator Krzysztof Kwiatkowski przywołał najnowsze badania Instytutu Matki i Dziecka, które – jak powiedział – „radykalnie wywróciły dotychczasową naszą wiedzę o skali problemu”. W badaniu z zastosowaniem analizy próbek włosów kobiet po ciąży stwierdzono, że „w czasie ciąży po alkohol sięgało ponad 50% kobiet”. To wstrząsające dane, biorąc pod uwagę, że spożywanie alkoholu w tym okresie wiąże się z ryzykiem wystąpienia FASD (Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych), prowadzącego m.in. do trwałych deficytów intelektualnych.

„Wiemy oczywiście, że samo oznaczenie nie jest jedynym elementem, który wpływa na to, czy ktoś będzie spożywał alkohol, czy nie, ale jest jednym z narzędzi, którymi dysponujemy” – zaznaczył Kwiatkowski.

Senator przypomniał, że podobne regulacje wprowadziła już Irlandia, a projekt jest zgodny z prawem UE. Wskazał też na szerszy kontekst: „W parlamencie i w rządzie (…) trwają prace dalej idące, jest rozważane (…) zakazu reklamy alkoholu, czy np. zakazu sprzedaży napojów alkoholowych na stacjach paliw”.

Wiceminister zdrowia Wojciech Konieczny poparł projekt, podkreślając znaczenie trwałego umocowania wymogu w ustawie: „Te zmiany są na tyle poważne i istotne, że powinny uzyskać pewną trwałość, tę trwałość zaś zapewnia ustawa”. Wskazał jednak na ryzyko rozbieżności między treścią ostrzeżeń na opakowaniach a tymi w reklamach i zapowiedział zgłaszanie uwag w dalszych pracach legislacyjnych.

Przyjęcie ustawy przez Senat to dopiero początek drogi. W dalszych pracach – jak zapowiadali senatorowie – kluczowe będzie dopracowanie szczegółów rozporządzenia i zapewnienie spójności przekazu ostrzeżeń. Jednak już dziś wiadomo, że polski ustawodawca – wzorem wielu państw – chce wprowadzić wyraźny, czytelny sygnał: alkohol w ciąży to realne zagrożenie dla zdrowia i życia dziecka.

Źródło: Senat RP. Wszystkie cytowane wypowiedzi pochodzą z posiedzenia Senatu z 7 sierpnia 2025 r.

Agresja wobec medyków nie będzie dłużej bagatelizowana – to jasny przekaz płynący z nowych wytycznych Prokuratora Generalnego, ogłoszonych 14 lipca 2025 r., oraz z szeregu działań legislacyjnych i informacyjnych prowadzonych przez Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Sprawiedliwości i inne instytucje państwowe.

Wytyczne, które dotyczą prowadzenia postępowań karnych wobec sprawców przestępstw popełnianych na szkodę pracowników ochrony zdrowia i ratownictwa, są reakcją na rosnącą falę agresji – zarówno słownej, jak i fizycznej – wobec osób niosących pomoc. Dotyczy to zwłaszcza zespołów ratownictwa medycznego, personelu szpitalnych oddziałów ratunkowych, lekarzy, pielęgniarek, ratowników medycznych oraz innych przedstawicieli zawodów medycznych.

Przypadki pobić, gróźb karalnych, znieważania, a nawet ciężkich uszkodzeń ciała stają się, niestety, coraz częstszym doświadczeniem zespołów ratunkowych. Sprawcami bywają nie tylko osoby, którym udzielana jest pomoc, ale też członkowie ich rodzin i osoby postronne.

– Sytuacja wymaga natychmiastowych działań – mówiła już w maju minister zdrowia Izabela Leszczyna, która zainicjowała międzyresortowe spotkania z udziałem ministra sprawiedliwości Adama Bodnara, ministra SWiA Tomasza Siemoniaka oraz Komendanta Głównego Policji Marka Boronia. Tematem rozmów była ochrona pracowników ochrony zdrowia i poprawa bezpieczeństwa w szpitalach i zespołach ratownictwa.

To nie tylko deklaracje. Już w kwietniu 2025 r. Sejm przyjął nowelizację ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, która zawiera istotne zmiany poprawiające bezpieczeństwo członków ZRM. Wejdą one w życie 1 stycznia 2026 r. i obejmują:

• możliwość tworzenia 3-osobowych zespołów ratownictwa medycznego typu P,

• obowiązek szkoleń z zakresu samoobrony i technik deeskalacyjnych,

• systemowe wsparcie psychologiczne dla członków zespołów ratownictwa.

Równolegle ruszyły szkolenia prowadzone przez Policję – do tej pory zgłosiło się ponad 8,8 tys. osób z 80% dysponentów ZRM. Trwają również działania informacyjne i przygotowania do ogólnopolskiej kampanii społecznej budującej szacunek wobec zawodów medycznych.

Ważnym elementem pakietu zmian jest projekt nowelizacji kodeksu karnego, przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Przewiduje on zaostrzenie kar wobec sprawców ataków na osoby wykonujące zadania ratujące życie lub zapewniające porządek publiczny, nawet jeśli formalnie nie mają statusu funkcjonariusza publicznego. Projekt został na początku lipca skierowany do Stałego Komitetu Rady Ministrów i oczekuje na dalsze procedowanie.

14 lipca Prokurator Generalny wydał dokument zatytułowany:
„Wytyczne w sprawie prowadzenia postępowań o przestępstwa popełniane na szkodę osób udzielających świadczeń zdrowotnych, pierwszej pomocy, czynności ratunkowych, a także innych osób wykonujących obowiązki służbowe i zawodowe, które korzystają z ochrony przewidzianej w kodeksie karnym dla funkcjonariuszy publicznych.”

Wytyczne zawierają konkretne zalecenia dla prokuratorów prowadzących postępowania, tak aby każdy akt przemocy wobec medyka spotykał się z nieuchronną i adekwatną reakcją organów ścigania. Podkreślono, że niezbędne jest traktowanie takich przestępstw ze szczególną surowością, z uwagi na ich wpływ na funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia i bezpieczeństwo społeczne.

Całość działań – od legislacji, przez edukację, po ściganie przestępstw – ma jedno wspólne przesłanie: pracownicy ochrony zdrowia muszą czuć się bezpiecznie wykonując swoje obowiązki. To zobowiązanie państwa wobec tych, którzy codziennie ryzykują własne zdrowie i życie, niosąc pomoc innym.

Źródło: MZ