Medicalpress
Onkologia

Żywienie kliniczne w onkologii. Eksperci NIO o nowych rekomendacjach i wyzwaniach w opiece nad pacjentami

Redakcja Medicalpress 18 listopada 2026
Żywienie kliniczne w onkologii. Eksperci NIO o nowych rekomendacjach i wyzwaniach w opiece nad pacjentami

Blisko 1500 pacjentów objętych wsparciem i ponad 3000 konsultacji – to skala działalności Poradni Chorób Metabolicznych Narodowego Instytutu Onkologii. To także liczby, za którymi stoją indywidualne potrzeby chorych i doświadczenie zespołu, który rozwija opiekę żywieniową, współtworzy rekomendacje oraz kształci specjalistów. Okazją do dzielenia się tą wiedzą będzie kolejna edycja konferencji „Nowości i trendy w żywieniu klinicznym w onkologii”, zaplanowana na 19–20 listopada 2026 roku w NIO. W programie znalazły się najnowsze rekomendacje, sześć bloków warsztatowych i sesje poświęcone aktualnym wyzwaniom klinicznym. Dzień wcześniej odbędą się praktyczne szkolenia specjalistyczne sygnowane przez European Society for Clinical Nutrition and Metabolism – ESPEN, czyli Europejskie Towarzystwo Żywienia Klinicznego i Metabolizmu.

Doświadczenie, za którym stoją potrzeby pacjentów

Uruchomiona w kwietniu 2018 roku Poradnia Chorób Metabolicznych stała się ważnym ogniwem kompleksowej opieki onkologicznej w Instytucie. Każda z przeprowadzonych dotychczas konsultacji, to czas na ocenę stanu odżywienia, rozmowę o trudnościach i wyjaśnienie wątpliwości pacjenta. To także poszukiwanie rozwiązań możliwych do zastosowania w codziennym życiu. Eksperci opracowują indywidualne zalecenia, a podczas kolejnych wizyt monitorują efekty i dostosowują postępowanie do zmieniających się potrzeb chorego.

– Pacjent może potrzebować wsparcia żywieniowego w bardzo różnych momentach: przed rozpoczęciem leczenia, w trakcie terapii, podczas rekonwalescencji czy w opiece paliatywnej. Naszym zadaniem jest odpowiednio wcześnie rozpoznać te potrzeby i zaproponować pomoc dostosowaną do jego sytuacji. Doświadczenia codziennej pracy w NIO pokazują też, jak ważna jest współpraca specjalistów. Dlatego podczas konferencji tak duży nacisk kładziemy na praktykę – wspólną analizę przypadków, ćwiczenie umiejętności i podejmowanie decyzji, z którymi mierzymy się przy pacjencie – podkreśla dr hab. n. med. Aleksandra Kapała, prof. NIO – kierująca Kliniką Diagnostyki Onkologicznej i Medycyny Paliatywnej oraz Działem Żywienia Klinicznego NIO, przewodnicząca Komitetu Naukowego konferencji.

Codzienna praca z chorymi pozwala dostrzegać zarówno indywidualne trudności, jak i obszary wymagające uporządkowanych zasad postępowania. Dlatego ważną częścią działalności ekspertów NIO jest współtworzenie rekomendacji, które pomagają przekładać aktualną wiedzę na opiekę nad pacjentami. Podczas konferencji najnowsze rekomendacje z zakresu dietetyki w onkologii przedstawi dr Katarzyna Różycka, ekspertka NIO.

– Pacjenci często pytają, co mogą jeść, jak poradzić sobie z brakiem apetytu albo, co zrobić, gdy dotychczasowy sposób odżywiania staje się zbyt trudny. Odpowiedź wymaga uwzględnienia rodzaju leczenia, objawów i możliwości konkretnej osoby. Rekomendacje tworzą wspólną podstawę takiego postępowania: pomagają specjalistom ocenić sytuację i zaplanować kolejne kroki zgodnie z aktualną wiedzą. Ważne, aby przekładały się na odpowiednio wcześnie wdrażaną, spójną i dostosowaną do potrzeb chorego opiekę żywieniową – wyjaśnia dr Katarzyna Różycka.

Sześć warsztatów, konkretne umiejętności

Tegoroczna konferencja, poza zdobywaniem wiedzy teoretycznej, stwarza wiele możliwości praktycznej nauki. Sześć bloków warsztatowych obejmie problemy, z którymi zespoły opiekujące się pacjentami spotykają się na różnych etapach leczenia.

Podczas zajęć z żywienia pozajelitowego uczestnicy przeanalizują, jak ocenić zapotrzebowanie chorego, obliczyć podaż składników i dobrać mieszaninę do jego stanu klinicznego. Warsztaty żywienia dojelitowego umożliwią natomiast ćwiczenie zakładania PEG, czyli przezskórnej endoskopowej gastrostomii, oraz innych dostępów na modelach z wykorzystaniem żołądków świńskich. Osobny blok zostanie poświęcony doborowi doustnych preparatów odżywczych (ONS) do potrzeb konkretnego pacjenta.

Ważnym tematem dyskusji będzie również dysfagia, czyli zaburzenia połykania. Uczestnicy poznają praktyczne zastosowanie standardów IDDSI (ang. International Dysphagia Diet Standardisation Initiative, pol. Międzynarodowa Inicjatywa Standaryzacji Diety w Dysfagii) dotyczących konsystencji pokarmów i płynów oraz omówią planowanie bezpiecznego odżywiania. Warsztat z prehabilitacji i gojenia ran połączy przygotowanie żywieniowe, aktywność fizyczną i opiekę okołooperacyjną z analizą rzeczywistych przypadków. Z kolei zajęcia dotyczące probiotykoterapii pomogą uporządkować wiedzę o potencjalnych korzyściach, ograniczeniach i bezpieczeństwie jej stosowania w onkologii.

Mięśnie, metabolizm i nowe wyzwania w leczeniu

Jednym z istotnych obszarów konferencji będzie sarkopenia, czyli utrata siły i masy mięśniowej, która może ograniczać sprawność i utrudniać codzienne funkcjonowanie. Jej rozpoznawanie, współwystępowanie z otyłością oraz znaczenie dla wyników i tolerancji leczenia onkologicznego. Tematy te podejmą m.in. prof. Stanisław Kłęk, dr n. med. Agnieszka Dąbek i dr Konrad Tałasiewicz.

Zagadnienia te łączą się z kolejnym ważnym pytaniem: jak prowadzić leczenie choroby otyłościowej u osoby z rozpoznaniem nowotworu, uwzględniając ochronę mięśni i stan odżywienia? Podczas sesji poświęconej lekom stosowanym w leczeniu otyłości, działającym na receptory GLP-1/GIP, eksperci omówią, u których pacjentów onkologicznych można je zastosować oraz jak zadbać o bezpieczeństwo terapii, odpowiednie odżywienie i ochronę mięśni.

Na nowotworach przewodu pokarmowego skoncentruje się też rozbudowany panel poświęcony chirurgii. Przygotowanie do operacji, żywienie okołooperacyjne i postępowanie po zabiegach będą punktem wyjścia do rozmowy o ciągłości opieki oraz współpracy chirurgów, onkologów, dietetyków i pozostałych członków zespołu.

Rzetelna wiedza wobec nowych możliwości i fałszywych obietnic

Program konferencji obejmie także zagadnienia mikrobioty jelitowej, jej zmiany po operacjach oraz możliwości i ograniczenia przeszczepienia mikrobioty w kontekście leczenia onkologicznego. Uczestnicy przyjrzą się również zastosowaniom sztucznej inteligencji w żywieniu klinicznym – jej potencjałowi we wspomaganiu pracy specjalistów i potrzebie krytycznej oceny uzyskiwanych odpowiedzi.

Szczególne znaczenie będzie miała dezinformacja żywieniowa. Rozmowa o niesprawdzonych dietach i fałszywych obietnicach stanie się okazją do zastanowienia, jak skuteczniej docierać do pacjentów z przystępną, wiarygodną informacją. Konferencja pozwoli też poznać doświadczenia innych polskich ośrodków onkologicznych i wymienić się rozwiązaniami dotyczącymi organizacji opieki żywieniowej.

– Pacjenci szukają informacji o żywieniu, ponieważ chcą aktywnie uczestniczyć w leczeniu i zrobić dla siebie coś dobrego. Dlatego tak ważne jest, aby mogli otwarcie zapytać o dietę czy suplement, o których przeczytali w Internecie. Naszą rolą jest wysłuchać, wyjaśnić wątpliwości i pomóc odróżnić zalecenia oparte na wiedzy naukowej od obietnic bez pokrycia. Rzetelna informacja powinna dawać choremu poczucie bezpieczeństwa i wskazywać, gdzie może uzyskać pomoc dostosowaną do swoich potrzeb – mówi dr. hab n. med. Aleksandra Kapała.

Szkolenia ESPEN LLL – dodatkowa możliwość rozwoju

W dniu poprzedzającym konferencję odbędą się warsztaty praktyczne obejmujące dwa moduły programu Life Long Learning (LLL), czyli ustawicznego kształcenia w zakresie żywienia klinicznego i metabolizmu, sygnowane przez ESPEN.

Pierwszy, będzie dotyczył żywienia doustnego i dojelitowego u dorosłych. Drugi, poświęcono żywieniu pozajelitowemu. Każdy potrwa cztery godziny i zakończy się testem oraz wydaniem certyfikatu

– To niepowtarzalna możliwość uporządkowania wiedzy o wskazaniach, technikach prowadzenia żywienia, doborze preparatów, monitorowaniu i postępowaniu w przypadku powikłań – podkreśla dr hab. n .med.  Aleksandra Kapała, certyfikowany wykładowca ESPEN.

Rozwój kompetencji w służbie pacjentom

Rozwijanie wiedzy specjalistów ma bezpośredni cel: zapewnienie choremu odpowiedniej pomocy wtedy, gdy jej potrzebuje. W NIO trudności z odżywianiem można zgłosić lekarzowi prowadzącemu, który może wystawić skierowanie do Poradni Chorób Metabolicznych. Jeśli konieczna jest pilna konsultacja, lekarz podczas wizyty w Instytucie może skierować pacjenta do gabinetu dietetycznego w trybie „na cito”, aby otrzymał wsparcie jeszcze tego samego dnia.

Źródło: NIO

Ostatnia aktualizacja: 18 listopada 2026

Powiązane artykuły