Medicalpress
Medycyna

Co szósta infekcja bakteryjna oporna na antybiotyki. WHO alarmuje, eksperci wskazują na rolę edukacji

Redakcja Medicalpress 17 listopada 2026
Co szósta infekcja bakteryjna oporna na antybiotyki. WHO alarmuje, eksperci wskazują na rolę edukacji

W dniach 18-24 listopada po raz kolejny obchodzony jest World Antimicrobial Resistance Awareness Week (WAAW), czyli Światowy Tydzień Wiedzy o Antybiotykach. Celem tej globalnej kampanii jest zwiększenie świadomości i zrozumienia zjawiska AMR (ang. antimicrobial resistance) oraz promowanie działań na rzecz przeciwdziałania powstawaniu i rozprzestrzenianiu się infekcji wywołanych przez drobnoustroje oporne na leki. Równie istotne przesłanie tej inicjatywy dotyczy racjonalnego stosowania antybiotyków, leków przeciwwirusowych, przeciwgrzybiczych i przeciwpasożytniczych. Tegoroczne hasło kampanii brzmi: „Jedno zdrowie, wspólne działanie: przeciwdziałajmy oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe już teraz” (ang. One Health, one action: Prevent AMR now).

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR) za jedno z globalnych zagrożeń dla zdrowia i rozwoju. Zjawisko to występuje, gdy bakterie, wirusy, grzyby i pasożyty przestają reagować na leki stosowane w leczeniu wywoływanych przez nie zakażeń, co zwiększa ryzyko ich rozprzestrzeniania się, ciężkiego przebiegu choroby i zgonu.

Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe stanowi globalne wyzwanie dla zdrowia i gospodarki

AMR ogranicza możliwości leczenia, zwiększa ryzyko powikłań, m.in. po zabiegach chirurgicznych, a także obciąża systemy ochrony zdrowia, prowadząc do dłuższych hospitalizacji i wyższych kosztów opieki. Problem wykracza jednak poza medycynę – wpływa również na zdrowie zwierząt i roślin, produktywność rolnictwa oraz bezpieczeństwo żywnościowe.

Skala wyzwania rośnie: według WHO w 2023 r. około jedna na sześć potwierdzonych laboratoryjnie infekcji bakteryjnych na świecie była oporna na antybiotyki. Konsekwencje AMR są odczuwalne także w gospodarce. Przy obecnym poziomie działań roczne koszty leczenia zakażeń bakteryjnych opornych na leki mogą do 2035 r. sięgnąć 412 mld dolarów, a dodatkowe straty wynikające ze spadku produktywności – 443 mld dolarów rocznie.

Rozwój i rozprzestrzenianie się opornych drobnoustrojów napędzają przede wszystkim niewłaściwe i nadmierne stosowanie środków przeciwdrobnoustrojowych. Sytuację pogarszają także ograniczony dostęp do odpowiednich szczepionek, badań diagnostycznych i leków oraz niewielka liczba nowych preparatów opracowywanych w ramach badań i rozwoju.

Mikrobiota a antybiotykoterapia: ważna rola edukacji medycznej

Środki przeciwdrobnoustrojowe obejmują różne grupy leków, w tym antybiotyki, które stosuje się w leczeniu zakażeń bakteryjnych. Choć odgrywają one kluczową rolę w zwalczaniu infekcji, ich stosowanie może wpływać również na mikrobiotę, czyli złożony ekosystem mikroorganizmów zamieszkujących ludzkie ciało. Jej prawidłowa równowaga wspiera odporność, metabolizm i funkcjonowanie układu nerwowego. Nadmierne lub niewłaściwe stosowanie antybiotyków może zaburzać ten ekosystem, prowadząc do tzw. dysbiozy, która wiąże się m.in. ze zwiększoną podatnością na niektóre infekcje oraz zaburzeniami metabolicznymi.

Z najnowszego raportu International Microbiota Observatory 2026wynika, że 71% badanych ma świadomość, że antybiotyki mogą wpływać na mikrobiom. Wiedza ta nie zawsze idzie jednak w parze z odpowiednią edukacją ze strony personelu medycznego. Tylko 25% respondentów deklaruje, że podczas ostatniego przepisywania antybiotyku otrzymało od lekarza komplet informacji na temat możliwych konsekwencji dla mikrobiomu oraz sposobów ograniczania niekorzystnych skutków antybiotykoterapii. Zaledwie 39% badanych poinformowano o tym, że antybiotyki mogą zaburzać równowagę mikrobiomu, a 36% otrzymało wskazówki, jak ograniczyć ich niekorzystny wpływ. Wyniki te wskazują na potrzebę wzmocnienia edukacji pacjentów, która powinna obejmować nie tylko zasady przyjmowania leków, lecz także wyjaśnienie, dlaczego antybiotyki należy stosować wyłącznie zgodnie ze wskazaniami i zaleceniami specjalisty.

Podczas leczenia chorób bakteryjnych antybiotyki są często niezbędne, jednak należy pamiętać, że ich działanie nie ogranicza się wyłącznie do zwalczania drobnoustrojów wywołujących zakażenie. Mogą wpływać również na mikroorganizmy tworzące mikrobiotę, a tym samym zaburzać jej naturalną równowagę. Dlatego tak istotne jest, aby pacjenci rozumieli, dlaczego antybiotyki należy stosować wyłącznie zgodnie z zaleceniami lekarza. Jednocześnie do obowiązków personelu medycznego powinno należeć jasne wyjaśnienie zasad terapii, a także uświadomienie pacjentom, jak antybiotykoterapia może oddziaływać na mikrobiotę i dlaczego warto o nią dbać – komentuje prof. dr hab. n. med. Jakub Fichna, członek Rady Naukowej Biocodex Microbiota Foundation.

O Fundacji i Instytucie Biocodex Microbiota

Fundacja i Instytut Biocodex Microbiota to organizacje non-profit, których misją jest szerzenie wiedzy o mikrobiocie człowieka i jej znaczeniu dla zdrowia. Instytut organizuje projekty edukacyjne, kampanie społeczne i inicjatywy naukowe, wspierające odpowiedzialne stosowanie antybiotyków. Poprzez popularyzację badań, szkolenia i działania medialne, Instytut zachęca do refleksji nad wpływem leków na mikrobiom, promując jednocześnie podejście One Health i globalną solidarność w walce z opornością.

Misją Biocodex Microbiota Foundation jest odkrywanie nowych perspektyw i rozwiązań dla zdrowia ludzkiego poprzez badanie złożonych interakcji między mikrobiotą a organizmem człowieka.

Fundacja i Instytut Biocodex Microbiota aktywnie wspierają działania WHO w zakresie walki z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe, realizując projekty edukacyjne skierowane zarówno do środowiska medycznego, jak i społeczeństwa.

Źródło: inf pras

Ostatnia aktualizacja: 17 listopada 2026

Powiązane artykuły