Małoinwazyjne zabiegi u dzieci z wadami serca. WUM rozwija program przezskórnej implantacji zastawki płucnej

Dwoje dzieci z ciężką niedomykalnością zastawki płucnej przeszło w Dziecięcym Szpitalu Klinicznym UCK WUM przezskórną implantację biologicznej zastawki. Oboje pacjenci mieli już wcześniej za sobą operacje kardiochirurgiczne. Tym razem lekarze dostali się do serca przez żyłę udową, dzięki czemu nie było konieczności ponownego otwierania klatki piersiowej. Dzieci po kilku dniach opuściły szpital w bardzo dobrym stanie.

To właśnie wcześniejsze operacje są jednym z najważniejszych elementów tej historii. W przypadku dzieci z niektórymi wrodzonymi wadami serca skuteczna operacja wykonana we wczesnym okresie życia nie zawsze oznacza koniec leczenia zabiegowego. Wraz z dorastaniem pacjenta i upływem czasu mogą pojawiać się problemy wymagające kolejnych interwencji. Jednym z nich jest istotna niedomykalność zastawki płucnej.

Przewlekły przeciek krwi przez niesprawną zastawkę zwiększa obciążenie prawej komory serca. W określonych sytuacjach konieczna staje się więc wymiana zastawki. Kluczowe pytanie brzmi jednak nie tylko „czy”, ale także „kiedy” i „w jaki sposób” przeprowadzić kolejną interwencję.

W przypadku dwóch pacjentów Dziecięcego Szpitala Klinicznego UCK WUM możliwe było zastosowanie metody przezskórnej. Biologiczną zastawkę wprowadzono do układu krążenia przez żyłę udową, a następnie za pomocą cewnika przemieszczono do serca i umieszczono w odpowiednim miejscu. Procedura wymaga zaawansowanego obrazowania i precyzyjnego zaplanowania, ale pozwala uniknąć klasycznego dostępu kardiochirurgicznego.

„To ogromny krok naprzód dla małych pacjentów, zwłaszcza tych, którzy wcześniej przeszli już operacje serca i wymagają kolejnych interwencji. Dzięki tej metodzie możemy uniknąć ponownego otwierania klatki piersiowej, a także skrócić czas hospitalizacji i rekonwalescencji” – mówi dr n. med. Krzysztof Godlewski, kierownik Pracowni Hemodynamicznej DSK UCK WUM.

Dla dziecka, które wcześniej przeszło już operację serca, różnica między kolejną sternotomią a zabiegiem wykonanym przez naczynie krwionośne ma szczególne znaczenie. Chodzi nie tylko o długość pobytu w szpitalu czy szybszy powrót do codziennego funkcjonowania. Leczenie wrodzonych wad serca trzeba rozpatrywać w perspektywie całego życia pacjenta. Każda kolejna interwencja powinna być więc planowana także z myślą o tym, jakie możliwości leczenia pozostawi na przyszłość.

Takie podejście wyraźnie widać w opublikowanym w 2026 r. międzynarodowym konsensusie dotyczącym wymiany zastawki płucnej u dzieci po korekcji tetralogii Fallota. Eksperci Society of Thoracic Surgeons, World Society for Pediatric and Congenital Heart Surgery oraz European Congenital Heart Surgeons Association podkreślają, że strategia powinna minimalizować łączną liczbę interwencji i związane z nimi ryzyko w ciągu całego życia, a jednocześnie chronić funkcję prawej komory oraz jakość życia dziecka.

Nie oznacza to jednak, że zabieg przezcewnikowy powinien automatycznie zastępować operację kardiochirurgiczną u każdego dziecka wymagającego wymiany zastawki płucnej. To istotne zastrzeżenie, zwłaszcza gdy informacje o małoinwazyjnych procedurach przedstawiane są jako prosta alternatywa dla operacji.

Tegoroczny konsensus wskazuje, że zarówno chirurgiczna, jak i przezcewnikowa wymiana zastawki mogą być dobrym rozwiązaniem, ale nie są równoważne w każdej sytuacji. Znaczenie mają m.in. anatomia drogi odpływu prawej komory, wielkość dziecka, dostęp naczyniowy, wcześniejsze operacje i przewidywane przyszłe interwencje. U mniejszych dzieci, zwłaszcza ważących poniżej 30 kg, oraz w przypadku niekorzystnej anatomii nadal preferowane może być leczenie chirurgiczne. Z kolei metoda przezcewnikowa może mieć szczególne znaczenie u pacjentów obciążonych wysokim ryzykiem kolejnej operacji.

Pozostaje także kwestia długoterminowych wyników. Eksperci zwracają uwagę, że w przypadku przezcewnikowej wymiany zastawki płucnej danych dotyczących bardzo odległych efektów jest nadal mniej niż w przypadku leczenia chirurgicznego. Jednym z powikłań wymagających obserwacji jest infekcyjne zapalenie wsierdzia. Dlatego małoinwazyjność nie może być jedynym kryterium wyboru metody.

W tym kontekście zabiegi przeprowadzone w Warszawie są ważne przede wszystkim jako poszerzenie możliwości leczenia dzieci, które już wcześniej wymagały interwencji kardiochirurgicznych. Nie chodzi o wyeliminowanie kardiochirurgii, ale o możliwość wyboru mniej obciążającej procedury tam, gdzie pozwalają na to anatomia i sytuacja kliniczna pacjenta.

Program przezskórnej implantacji zastawki płucnej u dzieci jest na WUM bardzo młody. Pierwszą taką procedurę zespół przeprowadził 15 kwietnia 2026 r. Kolejne dwa skuteczne zabiegi pokazują, że metoda zaczyna być wykorzystywana u następnych pacjentów.

Dla dzieci z wrodzonymi wadami serca rozwój takich technik ma znaczenie wykraczające poza pojedynczą hospitalizację. Współczesne leczenie coraz częściej nie kończy się na uratowaniu życia podczas pierwszej operacji. Jego kolejnym celem jest takie planowanie następnych interwencji, aby dziecko, a później dorosły pacjent, mogło przejść przez kolejne dekady życia z możliwie najmniejszym obciążeniem wynikającym z leczenia.

Źródło: WUM