Od 1 lipca 2025 r. pacjenci z nowotworami związanymi z mutacjami BRCA1 i BRCA2 (m.in. rak piersi, jajnika, trzustki, prostaty, jajowodu, otrzewnej) mogą wykonać badania genetyczne z krwi w trybie ambulatoryjnym — bez konieczności hospitalizacji. Wystarczy udać się do szpitala na jedno pobranie krwi i tego samego dnia wrócić do domu, a koszt pokryje w całości NFZ

• pęcherzyk żółciowy i drogi żółciowe,

• nowotwory urotelialne (miedniczka nerkowa, moczowód).

Cel zmian

• Skrócenie ścieżki diagnostycznej: Eliminacja hospitalizacji przyspieszy dostęp do badań i terapii.

• Ułatwiony dostęp: To odpowiedź na postulaty ekspertów i organizacji pacjentów.

• Nowoczesna diagnostyka dostępna dla wszystkich: Refundacja ma zapewnić równy dostęp do zaawansowanych technologii molekularnych.

Opinie ekspertów i szczegóły operacyjne

Wiceminister zdrowia, prof. Urszula Demkow, oraz dr Andrzej Tysarowski z NIO‑PIB podkreślają, że ambulatoryjny tryb badania zmniejszy bariery dla pacjentów, co jest istotne dla szybkiego wdrożenia leczenia ukierunkowanego molekularnie.

• Końcowy etap legislacji: Zarządzenie NFZ zostało opublikowane i weszło w życie 1 lipca 2025 r.

• Rozszerzenie diagnostyki: Trwają prace nad refundacją testów HRD (np. w raku jajnika) i kompleksowego profilowania genomowego (CGP).

• Wsparcie POZ: Niektóre testy BRCA będą wykonywane również w poradniach ginekologicznych i POZ, co zwiększy dostępność w regionach.

Ministerstwo Zdrowia i NFZ wprowadziły od 1 lipca 2025 r. znaczącą zmianę – refundowane badania genetyczne BRCA można teraz wykonać ambulatoryjnie, z pobraniem krwi, bez hospitalizacji. Refundacja obejmuje testy NGS i dotyczy szerszej grupy nowotworów. To kluczowy krok ku szybszej diagnostyce i diagnostyce precyzyjnej, odpowiadający na oczekiwania środowiska onkologicznego. Kolejnym etapem zmian ma być wsparcie diagnostyki HRD i dalsze rozszerzenie opieki molekularnej.

1. Poproś lekarza o skierowanie na badanie BRCA w trybie ambulatoryjnym.
2. Umów termin w szpitalu lub poradni z umową z NFZ.
3. Pobranie krwi odbywa się tego samego dnia — brak hospitalizacji.
4. Wynik pozwala na kwalifikację do terapii celowanych takich jak inhibitory PARP.

Źródło: www.gov.pl

Badacze z Uniwersytetu Teksasu w Arlington (UTA) odkryli kluczowy enzym — IDO1 (indolamin-2,3-dioxygenaza 1), którego blokada przywraca prawidłowe przetwarzanie cholesterolu przez makrofagi (komórki układu odpornościowego). To przełomowe odkrycie może zrewolucjonizować leczenie chorób przewlekłych, takich jak miażdżyca, cukrzyca, nowotwory czy demencja.

Choroby przewlekłe, takie jak miażdżyca i cukrzyca typu 2, stanowią dziś jedno z największych wyzwań zdrowotnych na świecie – odpowiadają za miliony zgonów rocznie i generują ogromne koszty dla systemów ochrony zdrowia. Ich wspólnym mianownikiem jest przewlekły stan zapalny oraz zaburzenia metabolizmu lipidów i glukozy. Dotychczasowe terapie skupiają się głównie na łagodzeniu objawów i kontrolowaniu czynników ryzyka, jednak naukowcy od lat poszukują metod, które mogłyby działać u podstaw tych schorzeń.

Przełom w tym obszarze ogłosili właśnie badacze z University of Texas at Arlington, którzy zidentyfikowali enzym o nazwie IDO1 (indolamin-2,3-dioksygenaza 1) jako kluczowy element zaburzający gospodarkę cholesterolową w komórkach układu odpornościowego. Co najważniejsze – jego zablokowanie pozwala przywrócić naturalne mechanizmy kontroli cholesterolu, otwierając drogę do potencjalnego leczenia nie tylko miażdżycy i cukrzycy, ale także chorób nowotworowych, neurodegeneracyjnych i innych związanych z przewlekłym zapaleniem.

Odkrycie to może w niedalekiej przyszłości doprowadzić do opracowania innowacyjnych terapii działających u źródła problemu – na poziomie komórkowym i molekularnym.

Dlaczego to może powstrzymać miażdżycę i cukrzycę?

1. Miażdżyca – złogi cholesterolowe w naczyniach powstają m.in. przez „zanieczyszczone” makrofagi. Przywrócona zdolność ich usuwania redukuje tworzenie blaszek miażdżycowych .

2. Cukrzyca – przewlekłe zapalenie i zaburzenia lipidowe są wspólną osią wielu chorób metabolicznych. Regulacja metabolizmu makrofagów poprawia ogólny profil zapalny i lipidowy.

Stan zapalny i zakłócenia metabolizmu komórkowego odgrywają rolę także w:

• nowotworach,

• demencji (np. miażdżycowe zmiany podkorowe).
  Poprzez precyzyjne modulowanie reakcji zapalnych w makrofagach, blokada IDO1 może mieć szerokie zastosowanie terapeutyczne.

Perspektywy i wyzwania

• Badania prowadzone są w modeli in vitro i zwierzęcych; konieczne są testy kliniczne u ludzi.

• Trzeba ustalić: najlepsze inhibitory IDO1, profil dawkowania i potencjalne efekty uboczne.

• Warto zbadać interakcje między IDO1 a innymi enzymami i mechanizmami metabolicznymi .

W erze cyfryzacji opieki zdrowotnej dostęp do aktualnych, sprawdzonych i zrozumiałych danych klinicznych jest kluczowy. National Comprehensive Cancer Network (NCCN), uznawany globalnie za lidera w tworzeniu wytycznych onkologicznych, wprowadził nowe, interaktywne narzędzie – Nawigator po wytycznych NCCN™. To odpowiedź na rosnące potrzeby klinicystów i pacjentów poszukujących bardziej intuicyjnych, dostępnych i aktualizowanych w czasie rzeczywistym źródeł wiedzy medycznej.

PLYMOUTH MEETING (stan Pensylwania), 24 czerwca 2025 r. /PRNewswire/ — National Comprehensive Cancer Network® (NCCN®) – stowarzyszenie not-for-profit obejmujące czołowe ośrodki onkologiczne, ogłasza nowy, interaktywny format cyfrowego dostarczania treści Wytycznych praktyki klinicznej w onkologii NCCN (Wytycznych NCCN®). Wytyczne NCCN® są uznanym standardem podejmowania decyzji i strategii leczenia raka, które stanowią najbardziej dokładne i najczęściej aktualizowane wytyczne praktyki klinicznej dostępne w dowolnym obszarze medycyny. Wspierają one podejmowanie decyzji przez osoby biorące udział w opiece i profilaktyce onkologicznej – w tym lekarzy, pielęgniarki, farmaceutów, płatników, pacjentów i ich opiekunów – w celu lepszej opieki nad pacjentami i efektów leczenia.

Nowy Nawigator po wytycznych NCCN™ przedstawia oparte na dowodach i konsensusie ekspertów zalecenia zawarte w Wytycznych NCCN na wirtualnej platformie, która umożliwia użytkownikom łatwiejsze wyszukiwanie i nawigację. Do Nawigatora po wytycznych NCCN™ mają dostęp osoby posiadające bezpłatne konto NCCN do użytku niekomercyjnego. Wśród funkcji Nawigatora po wytycznych NCCN™ można znaleźć:

• płynne poruszanie się po wytycznych za pomocą spisu treści lub funkcji wyszukiwania;

• zaawansowane funkcje wyszukiwania i możliwość korzystania z filtrów;

• funkcja podkreślania istotnych treści;

• linki nawigacyjne kodowane kolorami;

• łatwe przeglądanie przypisów powiązanych bezpośrednio z treściami;

• bezpośrednie linki do Wytycznych NCCN dla pacjentów®;

• bezpośrednie linki do odpowiednich szablonów zleceń na chemioterapię NCCN (Szablony NCCN®) dla subskrybentów;

• funkcja powiększania;

• przystosowane do urządzeń mobilnych;

• wbudowany tutorial i często zadawane pytania;

• linki do formatu PDF wytycznych.

„To przyszłość wytycznych w zakresie leczenia raka – powiedziała Crystal S. Denlinger, MD, dyrektorka generalna NCCN. – Wielokrotnie potwierdzono, że profilaktyka nowotworowa, badania przesiewowe, leczenie i opieka wspomagająca zgodne z cieszącymi się zaufaniem na całym świecie wytycznymi przekładają się na lepsze efekty leczenia pacjentów onkologicznych. Jestem dumna z tego, że osiągnęliśmy ambitny cel zwiększenia dostępności i użyteczności treści Wytycznych NCCN bez wpływu na jakość”.

Nawigator po wytycznych NCCN™ w zakresie raka jelita grubego i gruczołu krokowego niedawno przeszedł testy beta. 16 czerwca 2025 r. w nawigatorze opublikowano kolejne wytyczne dla raka odbytnicy. NCCN będzie nadal publikować treści w Nawigatorze po wytycznych NCCN™ dla pozostałych typów nowotworów, aby ze wszystkich 88 Wytycznych NCCN można było korzystać w nowym formacie. Wszystkie Wytyczne NCCN będą nadal dostępne w pierwotnym formacie pdf. Obydwa formaty będą uwzględniać najaktualniejsze informacje, z których użytkownicy mogą korzystać w codziennej opiece i profilaktyce onkologicznej.

Osoby, które korzystają z Wytycznych NCCN w dowolnym formacie, również za pośrednictwem Nawigatora po wytycznych NCCN™, mogą uzyskać punkty CE/MOC w ramach nowej funkcji Wytyczne NCCN w praktyce, którą ogłoszono na początku miesiąca.

NCCN planuje również dalszą optymalizację narzędzia, w tym dodanie funkcji sztucznej inteligencji, aby wyszukiwanie było bardziej interaktywne i intuicyjne, oraz większą integrację z innymi zasobami NCCN.

„30 lat temu miało miejsce pierwsze wydanie Wytycznych; od tego czasu co roku korzystają z nich miliony ludzi na całym świecie, w tym ponad 90% ankietowanych lekarzy z USA i innych części świata – powiedziała Dr. Denlinger. – Opieka onkologiczna staje się z każdym rokiem coraz skuteczniejsza, ale również bardziej skomplikowana. Nowe narzędzie, jakim jest Nawigator po wytycznych NCCN, upraszcza korzystanie z danych z najnowszych badań, korzysta z wiedzy fachowej, aby umieścić je w odpowiednim kontekście, i wspiera podejmowanie decyzji i edukację w miejscu opieki. Nowe narzędzie łączy wszystkie nasze inicjatywy, aby wspierać pacjentów onkologicznych i ich świadczeniodawców, definiując i rozwijając wysokiej jakości, skuteczną, sprawiedliwą i dostępną opiekę dla chorych na raka w celu poprawy jakości ich życia”.

National Comprehensive Cancer Network® (NCCN®) to działające od 30 lat stowarzyszenie not-for-profit obejmujące czołowe ośrodki onkologiczne, zaangażowane w działania obejmujące opiekę nad pacjentami, badania i edukację. NCCN ma na celu definiowanie i polepszanie standardów jakości, skuteczności, sprawiedliwości i dostępu do opieki i profilaktyki onkologicznej, aby odmieniać na lepsze życie wszystkich ludzi. Wytyczne praktyki klinicznej w onkologii NCCN (Wytyczne NCCN®) zapewniają przejrzyste, oparte na dowodach i konsensusie ekspertów zalecenia leczenia i zapobiegania nowotworom oraz świadczenia wspomagające; są one uznanym standardem postępowania klinicznego w leczeniu raka i stanowią najbardziej wyczerpujące i regularnie aktualizowane wytyczne dostępne w dowolnym obszarze medycyny. Wytyczne dla pacjentów NCCN® zapewniają specjalistyczne informacje na temat leczenia nowotworów, aby zapewnić pacjentom i opiekunom dostęp do informacji i możliwości przy wsparciu Fundacji NCCN®. NCCN działa również na rzecz kształcenia ustawicznego, realizuje globalne inicjatywy, strategie oraz prowadzi współpracę badawczą i publikuje opracowania z dziedziny onkologii. Więcej informacji na stronie NCCN.org.

Nowy Nawigator po wytycznych NCCN™ to przełom w dostarczaniu wiedzy klinicznej dla onkologii – intuicyjny, dostępny, oparty na dowodach i przyjazny dla użytkownika. W dobie rosnącej złożoności terapii nowotworowych narzędzie to może znacząco wspomóc nie tylko lekarzy, ale też pacjentów w podejmowaniu świadomych decyzji o leczeniu. NCCN po raz kolejny wyznacza standardy w cyfrowym dostępie do wiedzy onkologicznej.

Źródło: National Comprehensive Cancer Network