Od antykoncepcji, przez terapię niepłodności, po leczenie objawów mięśniaków macicy i endometriozy a także łagodzenie objawów menopauzy – terapie hormonalne mają długą tradycję wspierania kobiet w poprawie ich zdrowia i jakości życia, a ich rozwój jest pełen innowacji. To sprawia, że terapie hormonalne z powodzeniem wykorzystuje się w nowych wskazaniach.

Terapie hormonalne w kontekście zdrowia kobiet to uzupełnianie lub hamowanie działania hormonów płciowych na tkanki i procesy związane z dojrzewaniem organizmu, cyklem miesięcznym, płodnością, popędem seksualnym, ale również z metabolizmem różnych substancji.

 

– Mówiąc o terapiach hormonalnych, warto przypomnieć, czym są hormony – mówi dr n. med. Grzegorz Południewski, specjalista ginekologii i położnictwa, Klinika Gameta Warszawa i wyjaśnia: – Mówiąc najogólniej, hormony są w organizmie ważnymi „posłańcami” przekazującymi komórkom, jak mają prawidłowo funkcjonować. Rozprowadzane są przez krew a reagują na nie tylko te komórki, które są wyposażone w odpowiednie receptory. Można powiedzieć, że hormony regulują większość pracy komórek w całym organizmie. Naturalne procesy związane z przekwitaniem i zmniejszaniem wydzielania hormonów powodują zmiany w całym kobiecym organizmie. Zmiany te mają wpływ na samopoczucie kobiet i jakość ich życia, co jest jednym z powodów stosowania hormonoterapii.

 

 

Jak zaznacza specjalista, podawanie kobietom w okresie okołomenopauzalnym hormonów zmniejsza towarzyszące przekwitaniu objawy, poprawia samopoczucie pacjentek, chroni przed utratą masy mięśni i kości, pogarszaniem parametrów czynnościowych skóry, zaburzeniami cyklu miesiączkowego.

 

– W ginekologii hormony stanowią jedną z najważniejszych form regulacji cyklu, procesów dojrzewania, płodności i przekwitania. Z tej przyczyny ich stosowanie jest bardzo częste. Cele hormonoterapii są różne: raz chodzi nam o pobudzenie wydzielania hormonów, innym razem o zahamowanie ich wydzielania. Oprócz hormonów  stosowane są leki o działaniu wpływającym na receptory hormonalne – pobudzające bądź je blokujące. W pewnych sytuacjach potrzeba jest zaś tylko częściowego pobudzenia receptorów. Stosowane są wówczas antyhormony lub selektywne modulatory receptorów hormonalnych. Wskazania do zastosowania wymienionych terapii obejmują regulacje cykli, zaburzenia czynnościowe, krwawienia i krwotoki z macicy, leczenie endometriozy i mięśniaków macicy[1] – tłumaczy dr Grzegorz Południewski.  

 

 

Jak zaznacza ekspert, rosnąca średnia wieku w krajach wysoko rozwiniętych, coraz dłuższe odkładanie decyzji o macierzyństwie i skuteczniejsza diagnostyka schorzeń, takich jak endometrioza, wpływają na zmianę trendów w rozwoju terapii hormonalnych w stosunku do początków ich stosowania.

 

– Odpowiednie zastosowanie hormonów pozwala obecnie nie tylko ograniczać efekty ich niedoboru, związanego przede wszystkim z procesem menopauzy. Pomaga także efektywnie ograniczać dolegliwości związane z chorobami, takimi jak między innymi mięśniaki macicy czy endometrioza i poprawiać komfort życia kobiet. Co więcej, właściwie dobrana forma hormonoterapii przekłada się na ograniczenie ryzyka występowania chorób, takich jak demencja, osteoporoza czy depresja. Wymienione korzyści wpływają na przedłużenie aktywności zawodowej kobiet, utrzymanie aktywności fizycznej, zachowanie satysfakcjonującego życia seksualnego. Dzięki nowym lekom zakres zastosowania terapii hormonalnej na przestrzeni dekad znacznie się zwiększył – mówi dr Grzegorz Południewski.

 

Poszukiwanie innowacyjnych i kompleksowych rozwiązań spełniających potrzeby kobiet w każdym wieku to strategia firmy Gedeon Richter, czołowego dostawcy opcji terapeutycznych w obszarze zdrowia kobiet w Europie Środkowo-Wschodniej i, według danych IQVIA[2], lidera w tym sektorze farmaceutycznym w Polsce.

 

Niezmiennie kluczowym segmentem dla Gedeon Richter w obszarze ginekologii jest doustna antykoncepcja, jednak obecnie coraz większego znaczenia nabierają obszary takie jak: leczenie niepłodności, leczenie objawów mięśniaków macicy i endometriozy a także łagodzenie objawów menopauzy.

 

– Firma Gedeon Richter, która powstała w 1901 roku jako mała apteka, już w 1902 roku dysponowała produktem ginekologicznym: lekiem hormonalnym stosowanym w leczeniu objawów menopauzy. Firma jako pierwsza wprowadziła środek antykoncepcyjny na rynek Europy Środkowej i Wschodniej. W połowie lat 2000. w naszym portfolio znajdowało się już 10 środków antykoncepcyjnych – w wywiadzie[3] dla węgierskiego portalu Portfolio mówił dr Peter Turek, szef działu Women’s Health w Richter i dodał, że od tego czasu liczba oferowanych przez firmę produktów z obszaru zdrowia kobiet stale rosła.

Przykładem nowatorskiego rozwiązania z obszaru terapii hormonalnych, opracowanego przez Gedeon Richter, jest innowacyjny estrogen.

 

W 1938 roku miała miejsce synteza etynyloestradiolu. W 1961 roku wprowadzono na rynek pierwszy preparat zawierający etynyloestradiol. W 1965 roku estetrol został po raz pierwszy zidentyfikowany i zsyntetyzowany. W 2021 roku pierwszy produkt na bazie estetrolu został wprowadzony na rynek. Po 60 latach lekarze i ich pacjentki otrzymali innowacyjny estrogen. Była to prawdziwa innowacja, szczególnie, jeśli wziąć pod uwagę, że estrogen ten wyróżnia się korzystnym profilem bezpieczeństwa i tolerancji.

 

Oprócz wsparcia pacjentek w optymalnym leczeniu schorzeń, nie mniej istotne jest dla firmy Gedeon Richter ciągłe doskonalenie form terapii. Przykładem takiego rozwiązania jest nowa farmakoterapia stosowana w leczeniu objawów mięśniaków macicy i endometriozy. Unikalna trójskładnikowa terapia hormonalna może istotnie wpłynąć na poprawę stanu zdrowia oraz samopoczucia pacjentek w przypadku chorób, które znacząco obniżają jakość ich życia.

 

– Terapia farmakologiczna stosowana w leczeniu objawów mięśniaków macicy – wieloskładnikowy lek nowej generacji, będący skojarzeniem relugoliksu, estradiolu i octanu noretysteronu, w określonej grupie pacjentek powoduje między innymi redukcję obfitych krwawień, bólu, zmniejszenie objętości macicy i wzrost poziomu hemoglobiny we krwi. Ponadto, omawiany lek ma potwierdzony korzystny profil tolerancji i zapewnia równowagę między skutecznością a bezpieczeństwem terapii. To przykład rozwiązania do niedawna niedostępnego, które w przypadku części pacentek z mieśniakami macicy może wymiernie poprawić jakość życia, czyli spełnić cele kliniczne, dodatkowo pozytywnie wpływając na jakość życia pacjentek[4] – potwierdza dr Grzegorz Południewski.

 

Gedeon Richter Plc. (www.gedeonrichter.com), z siedzibą w Budapeszcie (Węgry), jest jedną z największych firm farmaceutycznych w Europie Środkowo-Wschodniej, coraz prężniej rozwijającą swoją działalność na rynkach Europy Zachodniej, w Chinach, Ameryce Łacińskiej i Australii. W 2023 roku firma Richter osiągnęła skonsolidowaną sprzedaż na poziomie 2,1 mld euro (2,3 mld dol.), a jej wartość giełdową wyceniano na 4,3 mld euro (4,7 mld dol.). Wachlarz produktów Richter obejmuje wiele ważnych obszarów terapeutycznych, m.in. ginekologię, ośrodkowy układ nerwowy oraz układ sercowo-naczyniowy. Posiadając największe centrum badawczo-rozwojowe w Europie Środkowo-Wschodniej, spółka Richter koncentruje swoje badania nad lekami oryginalnymi w dziedzinie chorób ośrodkowego układu nerwowego. Za sprawą swojego powszechnie uznanego doświadczenia w dziedzinie chemii steroidów, firma Richter odgrywa na świecie znaczącą rolę w zakresie zdrowia kobiet. Aktywnie angażuje się również w rozwój produktów biopodobnych.

 

 

Wybór metody antykoncepcyjnej dla kobiet w każdym wieku, a szczególnie po 40. roku życia, zależy od wielu czynników, które trzeba uwzględnić w wywiadzie lekarskim. Należy do nich m.in. ryzyko wystąpienia niebezpiecznych dla życia chorób. Jednoskładnikowa antykoncepcja bez estrogenu jest bezpieczniejsza niż dwuskładnikowa i skuteczna dla kobiet po czterdziestce, chorujących na cukrzycę, nadciśnienie czy otyłość, a nawet dla pacjentek po przebytej zakrzepicy. To jednak nie wszystkie jej zalety. Tegoroczna, druga edycja kampanii Nowa Generacja – Antykoncepcja bez Estrogenu odbywa się pod hasłem „40 to nowa 20”. Jej celem jest uświadamianie kobiet oraz zachęcanie ich do podejmowania w gabinecie lekarskim tematu antykoncepcji po 40. roku życia.

U kobiet po 40. roku życia statystycznie częściej występują choroby, takie jak nadciśnienie, cukrzyca, dyslipidemia. U coraz większej liczby pacjentek wzrasta też wskaźnik BMI, co niejednokrotnie jest efektem pozostałych po urodzeniu dziecka kilogramów. Niejednokrotnie kobiety po czterdziestce doświadczają już powikłań zakrzepowych, których ryzyko podczas ciąży i połogu jest duże. W tym wieku mogą również pojawiać się trombofilie, które ujawniają się  nie tylko w czasie ciąży i połogu, lecz także w trakcie stosowana dwuskładnikowej tabletki antykoncepcyjnej. 

To oznacza, że o wyborze antykoncepcji po 40. roku życia nie zawsze decydują preferencje pacjentki. Decyzję o bezpiecznej metodzie musi podjąć lekarz ginekolog, który po uwzględnieniu przeciwwskazań i różnych czynników ryzyka zaproponuje możliwe rozwiązania odpowiednie dla konkretnej kobiety. 

Płodność po 40. roku życia u każdej pacjentki może wyglądać inaczej, jednak z całą pewnością się obniża. Kobiety rodzą się z określoną liczbą komórek jajowych, które wyczerpują się do czasu menopauzy. Termin menopauza sensu stricto oznacza ostatnią miesiączkę, ale poprzedzoną trwającym do 10 lat tzw. okresem premenopauzalnym, w którym spada ilość produkowanych przez jajniki hormonów. Rzadziej dochodzi też do owulacji. Z tego powodu płodność kobiety jest mniejsza niż przed czterdziestką. 

U każdej pacjentki co jakiś czas, a już z pewnością po zakończeniu 40. roku życia, ginekolog powinien zaktualizować wywiad lekarski. Należy w nim ocenić, czy nie ujawniły się choroby stanowiące przeciwwskazanie do pewnych form antykoncepcji, np. zawierających estrogen. Mogą to być m.in.: 

• ciężkie nadciśnienie, 
• cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, 
• choroby genetyczne, np. wrodzone trombofilie, 
• nabyte trombofilie, 
• ciężkie choroby wątroby. 

Trzeba wiedzieć, że przekroczenie czterdziestki to czas, by zweryfikować dotychczasową metodę antykoncepcji i być może zmienić ją na bardziej bezpieczną. To również dobry moment, by wybrać między antykoncepcją długoterminową a taką, którą kobieta może samodzielnie odstawić w dowolnym czasie. 

Inne kwestie, które powinien uwzględniać wywiad lekarski to: 

• przebieg porodów, liczba poronień, trudności z zajściem w ciążę i z donoszeniem ciąży (czynniki te mogą sugerować większe ryzyko zakrzepicy), 
• zachorowania w rodzinie na raka piersi, udary, zawały, zakrzepicę żył głębokich, 
• przyjmowanie leków wchodzących w interakcje z hormonami, 
• palenie papierosów, 
• wskaźnik BMI.

Sprawdzenie wszystkich wymienionych czynników jest bardzo ważne. Przykładowo, pacjentka po 35. roku życia z nałogiem papierosowym w żadnym wypadku nie powinna przyjmować antykoncepcji dwuskładnikowej. To samo dotyczy czterdziestolatek z nadprogramowymi kilogramami. A to tylko niektóre przypadki, kiedy znacząco wzrasta ryzyko wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. 

W gabinecie lekarskim należy postawić na szczerość i poinformować ginekologa o wszelkich zmianach w stanie zdrowia, nawykach, stylu życia. Dzięki temu lekarz będzie mógł przepisać odpowiednią antykoncepcję, a pacjentka – mieć udane i bezpieczne życie seksualne.
 

Główne korzyści z jednoskładnikowej antykoncepcji bez estrogenu to bezpieczeństwo i skuteczność. Ta metoda może być stosowana mimo obecności chorób, których częstość występowania rośnie wraz z wiekiem (nadciśnienie, cukrzyca, dyslipidemia, otyłość). Niewątpliwą zaletą tabletki jednoskładnikowej jest możliwość jej bezpiecznego przyjmowania po przebytej zakrzepicy. 

Tegoroczna odsłona kampanii Nowa Generacja – Antykoncepcja bez Estrogenu nosi hasło „40 to nowa 20”. Jej adresatkami są głównie kobiety po czterdziestce, czyli będące w takim momencie życia, w którym należy zweryfikować stosowaną metodę zapobiegania niechcianej ciąży. Celem kampanii jest uświadamianie kobiet i przypomnienie im o tej konieczności oraz zachęcenie do rozmowy ze swoim ginekologiem o bezpiecznej i skutecznej antykoncepcji po 40. roku życia. 

Więcej informacji na stronie www.antykoncepcjabezestrogenu.pl

 

Wybór metody antykoncepcyjnej dla kobiet w każdym wieku, a szczególnie po 40. roku życia, zależy od wielu czynników, które trzeba uwzględnić w wywiadzie lekarskim. Należy do nich m.in. ryzyko wystąpienia niebezpiecznych dla życia chorób. Jednoskładnikowa antykoncepcja bez estrogenu jest bezpieczniejsza niż dwuskładnikowa i skuteczna dla kobiet po czterdziestce, chorujących na cukrzycę, nadciśnienie czy otyłość, a nawet dla pacjentek po przebytej zakrzepicy. To jednak nie wszystkie jej zalety. Tegoroczna, druga edycja kampanii Nowa Generacja – Antykoncepcja bez Estrogenu odbywa się pod hasłem „40 to nowa 20”. Jej celem jest uświadamianie kobiet oraz zachęcanie ich do podejmowania w gabinecie lekarskim tematu antykoncepcji po 40. roku życia.

U kobiet po 40. roku życia statystycznie częściej występują choroby, takie jak nadciśnienie, cukrzyca, dyslipidemia. U coraz większej liczby pacjentek wzrasta też wskaźnik BMI, co niejednokrotnie jest efektem pozostałych po urodzeniu dziecka kilogramów. Niejednokrotnie kobiety po czterdziestce doświadczają już powikłań zakrzepowych, których ryzyko podczas ciąży i połogu jest duże. W tym wieku mogą również pojawiać się trombofilie, które ujawniają się  nie tylko w czasie ciąży i połogu, lecz także w trakcie stosowana dwuskładnikowej tabletki antykoncepcyjnej. 

To oznacza, że o wyborze antykoncepcji po 40. roku życia nie zawsze decydują preferencje pacjentki. Decyzję o bezpiecznej metodzie musi podjąć lekarz ginekolog, który po uwzględnieniu przeciwwskazań i różnych czynników ryzyka zaproponuje możliwe rozwiązania odpowiednie dla konkretnej kobiety. 

Płodność po 40. roku życia u każdej pacjentki może wyglądać inaczej, jednak z całą pewnością się obniża. Kobiety rodzą się z określoną liczbą komórek jajowych, które wyczerpują się do czasu menopauzy. Termin menopauza sensu stricto oznacza ostatnią miesiączkę, ale poprzedzoną trwającym do 10 lat tzw. okresem premenopauzalnym, w którym spada ilość produkowanych przez jajniki hormonów. Rzadziej dochodzi też do owulacji. Z tego powodu płodność kobiety jest mniejsza niż przed czterdziestką. 

U każdej pacjentki co jakiś czas, a już z pewnością po zakończeniu 40. roku życia, ginekolog powinien zaktualizować wywiad lekarski. Należy w nim ocenić, czy nie ujawniły się choroby stanowiące przeciwwskazanie do pewnych form antykoncepcji, np. zawierających estrogen. Mogą to być m.in.: 

• ciężkie nadciśnienie, 
• cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, 
• choroby genetyczne, np. wrodzone trombofilie, 
• nabyte trombofilie, 
• ciężkie choroby wątroby. 

Trzeba wiedzieć, że przekroczenie czterdziestki to czas, by zweryfikować dotychczasową metodę antykoncepcji i być może zmienić ją na bardziej bezpieczną. To również dobry moment, by wybrać między antykoncepcją długoterminową a taką, którą kobieta może samodzielnie odstawić w dowolnym czasie. 

Inne kwestie, które powinien uwzględniać wywiad lekarski to: 

• przebieg porodów, liczba poronień, trudności z zajściem w ciążę i z donoszeniem ciąży (czynniki te mogą sugerować większe ryzyko zakrzepicy), 
• zachorowania w rodzinie na raka piersi, udary, zawały, zakrzepicę żył głębokich, 
• przyjmowanie leków wchodzących w interakcje z hormonami, 
• palenie papierosów, 
• wskaźnik BMI.

Sprawdzenie wszystkich wymienionych czynników jest bardzo ważne. Przykładowo, pacjentka po 35. roku życia z nałogiem papierosowym w żadnym wypadku nie powinna przyjmować antykoncepcji dwuskładnikowej. To samo dotyczy czterdziestolatek z nadprogramowymi kilogramami. A to tylko niektóre przypadki, kiedy znacząco wzrasta ryzyko wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. 

W gabinecie lekarskim należy postawić na szczerość i poinformować ginekologa o wszelkich zmianach w stanie zdrowia, nawykach, stylu życia. Dzięki temu lekarz będzie mógł przepisać odpowiednią antykoncepcję, a pacjentka – mieć udane i bezpieczne życie seksualne.
 

Główne korzyści z jednoskładnikowej antykoncepcji bez estrogenu to bezpieczeństwo i skuteczność. Ta metoda może być stosowana mimo obecności chorób, których częstość występowania rośnie wraz z wiekiem (nadciśnienie, cukrzyca, dyslipidemia, otyłość). Niewątpliwą zaletą tabletki jednoskładnikowej jest możliwość jej bezpiecznego przyjmowania po przebytej zakrzepicy. 

Tegoroczna odsłona kampanii Nowa Generacja – Antykoncepcja bez Estrogenu nosi hasło „40 to nowa 20”. Jej adresatkami są głównie kobiety po czterdziestce, czyli będące w takim momencie życia, w którym należy zweryfikować stosowaną metodę zapobiegania niechcianej ciąży. Celem kampanii jest uświadamianie kobiet i przypomnienie im o tej konieczności oraz zachęcenie do rozmowy ze swoim ginekologiem o bezpiecznej i skutecznej antykoncepcji po 40. roku życia. 

Więcej informacji na stronie www.antykoncepcjabezestrogenu.pl

 

Palenie papierosów, przypadki zakrzepicy w rodzinie, częste podróże, siedzący tryb życia, wielogodzinna praca przy komputerze – to czynniki ryzyka, o których należy powiedzieć lekarzowi podczas wywiadu przy doborze antykoncepcji hormonalnej. Jak każdy lek, może ona powodować skutki uboczne, szczególnie jeśli zawiera estrogen. Dlatego w przypadku wielu kobiet bezpieczna będzie jedynie antykoncepcja jednoskładnikowa nowej generacji, niezawierająca tego hormonu. Pacjentki z czynnikami ryzyka mogą ją przyjmować bez obaw, tym bardziej że jest tak samo skuteczna jak antykoncepcja z estrogenem.

Kiedy pacjentka trafia do gabinetu lekarskiego i dostaje receptę na antykoncepcję hormonalną, zwykle najczęstszym pytaniem jest: „Pani doktor, ale czy mi to nie zaszkodzi?”. Żaden lekarz rzecz jasna nie potrafi odpowiedzieć na to pytanie. Są w nim jednak zawarte obawy pacjentki o objawy uboczne mogące występować podczas przyjmowania leków hormonalnych. A do najpoważniejszych objawów ubocznych tabletek hormonalnych może należeć zakrzepica – mówi dr n. med. Katarzyna Lau, ekspertka kampanii Nowa Generacja – Antykoncepcja bez Estrogenu.

Zakrzepica to zamknięcie naczynia, zwykle żylnego, ale też tętniczego, w wyniku powstania zakrzepu. Obecnie jest to już choroba cywilizacyjna, która zbiera większe żniwo niż nowotwory złośliwe piersi czy wypadki komunikacyjne.

Jeśli proces zakrzepowy obejmuje naczynia żylne, dochodzi do zahamowania odpływu krwi z zaopatrywanego przez daną żyłę narządu, co prowadzi do tzw. zakrzepicy żylnej. Zwykle proces ten dotyczy kończyn dolnych. Stopień pogorszenia odpływu krwi zależy od tego, czy inne żyły mogą przejąć jej część. Niewielka ilość krwi spływa przez żyły powierzchowne, a większa część przez żyły głębokie i to zamknięcie tych naczyń (głównie żył udowych i biodrowych) jest szczególnie niebezpieczne. Jeśli pojawi się taki stan, dochodzi do obrzęku, zaczerwienienia kończyny i bólu – wyjaśnia dr n. med. Katarzyna Lau. – Skóra staje się napięta, a objawom tym towarzyszą: ból w stopie, łydce, dole podkolanowym, który ustępuje po uniesieniu kończyny. Jako następstwo zakrzepicy żylnej mogą się rozwinąć zatorowość płucna czy zespół pozakrzepowy – dodaje dr Lau.

Powstawanie zatoru płucnego w przebiegu zakrzepicy żylnej polega na tym, że skrzeplina, odrywająca się od ściany naczynia, na której się utworzyła, zostaje porwana przez prąd krwi, z którym trafia do serca. Stamtąd zator płynie do krążenia płucnego, gdzie już zostaje, powodując nagłe zamknięcie światła naczynia i tym samym ostre zaburzenie ukrwienia płuc. Objawia się to nasiloną dusznością, uczuciem ucisku w klatce piersiowej, a nawet wstrząsem. Jest to stan zagrażający życiu i wymaga pilnej interwencji lekarskiej!

Zakrzepica tętnicza to stan, w którym proces zakrzepowy zamyka tętnicę. Zaopatrywany przez naczynie narząd zostaje wówczas odcięty od tlenu i substancji odżywczych. Zakrzepica w tętnicy zaopatrującej mózgowie jest powodem udaru.

Typowe objawy udaru to: zawroty i ból głowy, nudności, zaburzenia świadomości i przede wszystkim niedowład. Gdy zakrzep zamyka tętnicę zaopatrującą mięsień serca (tętnicę wieńcową), dochodzi do zawału serca, który jest stanem zagrożenia życia. Typowymi alarmującymi objawami zawału serca są: ból w klatce piersiowej, ból zamostkowy, ból pleców i ramion, duszność – wymienia dr n. med. Katarzyna Lau.

Powikłania zakrzepowe mogą mieć bardzo różny przebieg. Od bezobjawowego, kiedy zmiany są dyskretne, aż po prowadzące do śmierci pacjenta, np. w wyniku zawału, udaru czy zatorowości płucnej.

Do zatorowości dochodzi wtedy, kiedy wystąpi tzw. triada Virchowa, czyli zespół trzech czynników, do których zaliczamy:

• spadek przepływu krwi przez naczynie (unieruchomienie, ucisk),
• obecność czynników aktywujących układ krzepnięcia (nadkrzepliwość wrodzona lub nabyta),
• uszkodzenie śródbłonka naczyń (uraz, operacje).

Bardzo ważna jest też znajomość czynników ryzyka powstawania zakrzepicy. Należą do nich:

• wiek > 40. roku życia,
• otyłość – BMI > 30 kg/m²,
• palenie papierosów,
• choroba żylakowa,
• ciąża/połóg,
• zastój żylny – unieruchomienie, ucisk,
• podróże trwające powyżej 6 godzin,
• zabiegi operacyjne,
• antykoncepcja hormonalna, głównie zawierająca estrogeny,
• choroby nowotworowe,
• wysoka temperatura otoczenia,
• ciężka obłożna choroba, np. zapalenie płuc,
• odwodnienie,
• trombofilie wrodzone (mutacja czynnika V Leiden, mutacja genu protrombiny, niedobór białka C i/lub S, niedobór antytrombiny),
• trombofilie nabyte (zespół antyfosfolipidowy, hiperhomocysteinemia, zwiększona aktywność czynnika IX, XI, VIII, napadowa nocna hemoglobinuria),
• choroby zapalne jelit (np. choroba Leśniowskiego–Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego),
• choroby reumatyczne (toczeń układowy, zespół Sjoegrena, mieszana choroba tkanki łącznej, twardzina, zapalenie naczyń),
• zakrzepica u członków rodziny.

 

Tabletka antykoncepcyjna z estrogenem jest jednym z czynników ryzyka zakrzepicy, ale nie jedynym. Im więcej u danej pacjentki takich czynników, tym prawdopodobieństwo wystąpienia powikłania w postaci zakrzepicy jest większe. Część z wymienionych czynników ryzyka stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania tabletki z estrogenem, np. występowanie trombofilii, połóg, niektóre nowotwory. W takich sytuacjach tabletka dwuskładnikowa w ogóle nie powinna być przepisywana – wyjaśnia dr n. med. Katarzyna Lau. – Zdarza się też, że u danej pacjentki występuje więcej niż jeden względny czynnik ryzyka, np. jest po 35. roku życia i pali papierosy. Wówczas tabletka z estrogenem staje się kategorycznie przeciwwskazana. O tym, czy tabletkę z estrogenem można zastosować, zawsze ostatecznie decyduje lekarz, ale musi on mieć rzetelną wiedzę na temat pacjentki. Nie należy zatem przed nim zatajać, że palimy papierosy, że w rodzinie były przypadki zakrzepicy, że często podróżujemy, mamy mało ruchu itd., bo to może mieć fatalne skutki dla naszego zdrowia – dodaje dr Lau.

Dla grupy kobiet, u których występuje kilka czynników ryzyka, odpowiednim rodzajem antykoncepcji hormonalnej będą tabletki bez estrogenu. W wielu przypadkach jest to jedyna możliwa do zastosowania bezpieczna forma zabezpieczenia, a przy tym tak samo skuteczna jak tabletki z estrogenem. Można ją bez obaw przepisywać pacjentkom palącym, otyłym, dojrzałym, z chorobami towarzyszącymi, z obciążeniem rodzinnym.

Materiał powstał w ramach kampanii edukacyjnej „Nowa Generacja – Antykoncepcja bez Estrogenu”, która ma na celu zwiększenie świadomości na temat skutecznej i wysoce bezpiecznej jednoskładnikowej antykoncepcji hormonalnej. Zwraca też uwagę kobiet na czynniki, które lekarz uwzględnia przy wyborze skutecznej i bezpiecznej dla nich formy antykoncepcji. Dzięki kampanii kobiety m.in. dowiedzą się, jak przygotować się do wizyty u ginekologa, na co zwrócić uwagę, mówiąc mu o swoich schorzeniach. Dodatkowo kampania kładzie nacisk na uświadomienie użytkowniczkom antykoncepcji, że ich styl życia czy wywiad rodzinny nie pozostają bez znaczenia. Czynniki te często mogą być decydujące przy wyborze odpowiedniego, bezpiecznego preparatu. Ważne, aby kobiety były świadome, jakie informacje należy przekazać lekarzowi.

Na stronie kampanii www.antykoncepcjajednoskladnikowa.pl zamieszczono artykuły i porady ekspertów oraz udostępniono ankietę z kilkoma pytaniami, opracowaną przez specjalistkę w dziedzinie ginekologii. Celem ankiety jest przygotowanie kobiet do rozmowy z ginekologiem o antykoncepcji hormonalnej, m.in. przez określenie ryzyka związanego z przyjmowaniem syntetycznego estrogenu obecnego w tabletkach dwuskładnikowych.

źródło: komunikat

Palenie papierosów, przypadki zakrzepicy w rodzinie, częste podróże, siedzący tryb życia, wielogodzinna praca przy komputerze – to czynniki ryzyka, o których należy powiedzieć lekarzowi podczas wywiadu przy doborze antykoncepcji hormonalnej. Jak każdy lek, może ona powodować skutki uboczne, szczególnie jeśli zawiera estrogen. Dlatego w przypadku wielu kobiet bezpieczna będzie jedynie antykoncepcja jednoskładnikowa nowej generacji, niezawierająca tego hormonu. Pacjentki z czynnikami ryzyka mogą ją przyjmować bez obaw, tym bardziej że jest tak samo skuteczna jak antykoncepcja z estrogenem.

Kiedy pacjentka trafia do gabinetu lekarskiego i dostaje receptę na antykoncepcję hormonalną, zwykle najczęstszym pytaniem jest: „Pani doktor, ale czy mi to nie zaszkodzi?”. Żaden lekarz rzecz jasna nie potrafi odpowiedzieć na to pytanie. Są w nim jednak zawarte obawy pacjentki o objawy uboczne mogące występować podczas przyjmowania leków hormonalnych. A do najpoważniejszych objawów ubocznych tabletek hormonalnych może należeć zakrzepica – mówi dr n. med. Katarzyna Lau, ekspertka kampanii Nowa Generacja – Antykoncepcja bez Estrogenu.

Zakrzepica to zamknięcie naczynia, zwykle żylnego, ale też tętniczego, w wyniku powstania zakrzepu. Obecnie jest to już choroba cywilizacyjna, która zbiera większe żniwo niż nowotwory złośliwe piersi czy wypadki komunikacyjne.

Jeśli proces zakrzepowy obejmuje naczynia żylne, dochodzi do zahamowania odpływu krwi z zaopatrywanego przez daną żyłę narządu, co prowadzi do tzw. zakrzepicy żylnej. Zwykle proces ten dotyczy kończyn dolnych. Stopień pogorszenia odpływu krwi zależy od tego, czy inne żyły mogą przejąć jej część. Niewielka ilość krwi spływa przez żyły powierzchowne, a większa część przez żyły głębokie i to zamknięcie tych naczyń (głównie żył udowych i biodrowych) jest szczególnie niebezpieczne. Jeśli pojawi się taki stan, dochodzi do obrzęku, zaczerwienienia kończyny i bólu – wyjaśnia dr n. med. Katarzyna Lau. – Skóra staje się napięta, a objawom tym towarzyszą: ból w stopie, łydce, dole podkolanowym, który ustępuje po uniesieniu kończyny. Jako następstwo zakrzepicy żylnej mogą się rozwinąć zatorowość płucna czy zespół pozakrzepowy – dodaje dr Lau.

Powstawanie zatoru płucnego w przebiegu zakrzepicy żylnej polega na tym, że skrzeplina, odrywająca się od ściany naczynia, na której się utworzyła, zostaje porwana przez prąd krwi, z którym trafia do serca. Stamtąd zator płynie do krążenia płucnego, gdzie już zostaje, powodując nagłe zamknięcie światła naczynia i tym samym ostre zaburzenie ukrwienia płuc. Objawia się to nasiloną dusznością, uczuciem ucisku w klatce piersiowej, a nawet wstrząsem. Jest to stan zagrażający życiu i wymaga pilnej interwencji lekarskiej!

Zakrzepica tętnicza to stan, w którym proces zakrzepowy zamyka tętnicę. Zaopatrywany przez naczynie narząd zostaje wówczas odcięty od tlenu i substancji odżywczych. Zakrzepica w tętnicy zaopatrującej mózgowie jest powodem udaru.

Typowe objawy udaru to: zawroty i ból głowy, nudności, zaburzenia świadomości i przede wszystkim niedowład. Gdy zakrzep zamyka tętnicę zaopatrującą mięsień serca (tętnicę wieńcową), dochodzi do zawału serca, który jest stanem zagrożenia życia. Typowymi alarmującymi objawami zawału serca są: ból w klatce piersiowej, ból zamostkowy, ból pleców i ramion, duszność – wymienia dr n. med. Katarzyna Lau.

Powikłania zakrzepowe mogą mieć bardzo różny przebieg. Od bezobjawowego, kiedy zmiany są dyskretne, aż po prowadzące do śmierci pacjenta, np. w wyniku zawału, udaru czy zatorowości płucnej.

Do zatorowości dochodzi wtedy, kiedy wystąpi tzw. triada Virchowa, czyli zespół trzech czynników, do których zaliczamy:

• spadek przepływu krwi przez naczynie (unieruchomienie, ucisk),
• obecność czynników aktywujących układ krzepnięcia (nadkrzepliwość wrodzona lub nabyta),
• uszkodzenie śródbłonka naczyń (uraz, operacje).

Bardzo ważna jest też znajomość czynników ryzyka powstawania zakrzepicy. Należą do nich:

• wiek > 40. roku życia,
• otyłość – BMI > 30 kg/m²,
• palenie papierosów,
• choroba żylakowa,
• ciąża/połóg,
• zastój żylny – unieruchomienie, ucisk,
• podróże trwające powyżej 6 godzin,
• zabiegi operacyjne,
• antykoncepcja hormonalna, głównie zawierająca estrogeny,
• choroby nowotworowe,
• wysoka temperatura otoczenia,
• ciężka obłożna choroba, np. zapalenie płuc,
• odwodnienie,
• trombofilie wrodzone (mutacja czynnika V Leiden, mutacja genu protrombiny, niedobór białka C i/lub S, niedobór antytrombiny),
• trombofilie nabyte (zespół antyfosfolipidowy, hiperhomocysteinemia, zwiększona aktywność czynnika IX, XI, VIII, napadowa nocna hemoglobinuria),
• choroby zapalne jelit (np. choroba Leśniowskiego–Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego),
• choroby reumatyczne (toczeń układowy, zespół Sjoegrena, mieszana choroba tkanki łącznej, twardzina, zapalenie naczyń),
• zakrzepica u członków rodziny.

 

Tabletka antykoncepcyjna z estrogenem jest jednym z czynników ryzyka zakrzepicy, ale nie jedynym. Im więcej u danej pacjentki takich czynników, tym prawdopodobieństwo wystąpienia powikłania w postaci zakrzepicy jest większe. Część z wymienionych czynników ryzyka stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania tabletki z estrogenem, np. występowanie trombofilii, połóg, niektóre nowotwory. W takich sytuacjach tabletka dwuskładnikowa w ogóle nie powinna być przepisywana – wyjaśnia dr n. med. Katarzyna Lau. – Zdarza się też, że u danej pacjentki występuje więcej niż jeden względny czynnik ryzyka, np. jest po 35. roku życia i pali papierosy. Wówczas tabletka z estrogenem staje się kategorycznie przeciwwskazana. O tym, czy tabletkę z estrogenem można zastosować, zawsze ostatecznie decyduje lekarz, ale musi on mieć rzetelną wiedzę na temat pacjentki. Nie należy zatem przed nim zatajać, że palimy papierosy, że w rodzinie były przypadki zakrzepicy, że często podróżujemy, mamy mało ruchu itd., bo to może mieć fatalne skutki dla naszego zdrowia – dodaje dr Lau.

Dla grupy kobiet, u których występuje kilka czynników ryzyka, odpowiednim rodzajem antykoncepcji hormonalnej będą tabletki bez estrogenu. W wielu przypadkach jest to jedyna możliwa do zastosowania bezpieczna forma zabezpieczenia, a przy tym tak samo skuteczna jak tabletki z estrogenem. Można ją bez obaw przepisywać pacjentkom palącym, otyłym, dojrzałym, z chorobami towarzyszącymi, z obciążeniem rodzinnym.

Materiał powstał w ramach kampanii edukacyjnej „Nowa Generacja – Antykoncepcja bez Estrogenu”, która ma na celu zwiększenie świadomości na temat skutecznej i wysoce bezpiecznej jednoskładnikowej antykoncepcji hormonalnej. Zwraca też uwagę kobiet na czynniki, które lekarz uwzględnia przy wyborze skutecznej i bezpiecznej dla nich formy antykoncepcji. Dzięki kampanii kobiety m.in. dowiedzą się, jak przygotować się do wizyty u ginekologa, na co zwrócić uwagę, mówiąc mu o swoich schorzeniach. Dodatkowo kampania kładzie nacisk na uświadomienie użytkowniczkom antykoncepcji, że ich styl życia czy wywiad rodzinny nie pozostają bez znaczenia. Czynniki te często mogą być decydujące przy wyborze odpowiedniego, bezpiecznego preparatu. Ważne, aby kobiety były świadome, jakie informacje należy przekazać lekarzowi.

Na stronie kampanii www.antykoncepcjajednoskladnikowa.pl zamieszczono artykuły i porady ekspertów oraz udostępniono ankietę z kilkoma pytaniami, opracowaną przez specjalistkę w dziedzinie ginekologii. Celem ankiety jest przygotowanie kobiet do rozmowy z ginekologiem o antykoncepcji hormonalnej, m.in. przez określenie ryzyka związanego z przyjmowaniem syntetycznego estrogenu obecnego w tabletkach dwuskładnikowych.

źródło: komunikat