Medicalpress

Państwowa specjalizacja w dziedzinie psychoterapii została wpisana do systemu w 2023 roku, ale kształcenie wciąż nie ruszyło. Teraz do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich docierają informacje, że działania zmierzające do jej uruchomienia mogą zostać wstrzymane. RPO chce wiedzieć, czy taka decyzja rzeczywiście zapadła i jak wpłynie na osoby zdobywające kwalifikacje oraz na planowaną ustawową regulację zawodu psychoterapeuty.

Główny koordynator do spraw ochrony zdrowia psychicznego w Biurze RPO Błażej Kmieciak zwrócił się o wyjaśnienia do konsultanta krajowego w dziedzinie psychoterapii dr. n. med. Łukasza Müldnera-Nieckowskiego. Na tym etapie nie można więc mówić o potwierdzonym wstrzymaniu specjalizacji. RPO chce dopiero ustalić, czy taka decyzja została podjęta, a jeśli tak, z jakich powodów.

Sprawa jest istotna, ponieważ specjalizacja z psychoterapii nie jest jedynie projektem. Została formalnie dodana do wykazu specjalizacji w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia rozporządzeniem Ministra Zdrowia z czerwca 2023 roku. Przepisy określiły również, jakie wykształcenie umożliwia rozpoczęcie tej ścieżki.

Jednocześnie w systemie funkcjonują już specjalizacje z psychoterapii dzieci i młodzieży oraz psychoterapii uzależnień. Osoby kształcące się w tych dziedzinach przystępują do państwowych egzaminów. Ewentualne zatrzymanie kolejnej specjalizacji rodzi więc pytanie nie tylko o jej przyszłość, ale o spójność całego systemu kształcenia psychoterapeutów.

Sytuację dodatkowo komplikuje trwająca dyskusja nad ustawowym uregulowaniem zawodu psychoterapeuty. W Sejmie procedowany jest poselski projekt ustawy o zawodzie psychoterapeuty oraz samorządzie zawodowym, a Ministerstwo Zdrowia prowadzi własne prace nad propozycjami rozwiązań w tym obszarze.

Specjalizacja i ustawowa regulacja zawodu to jednak dwie różne kwestie. Specjalizacja tworzy państwową ścieżkę uzyskania określonych kwalifikacji w ochronie zdrowia. Ustawa ma znacznie szerzej odpowiedzieć na pytanie, kto będzie mógł wykonywać zawód psychoterapeuty, jakie kwalifikacje będą do tego potrzebne i jakie zasady odpowiedzialności zawodowej będą obowiązywały.

Dlatego jednym z najważniejszych pytań RPO jest to, jak przyszłe przepisy zostaną powiązane z już istniejącymi specjalizacjami. Nie mniej istotna jest sytuacja osób, które już rozpoczęły kształcenie lub przygotowują się do wejścia na określoną ścieżkę zawodową. Przy zmianie modelu potrzebne będą jasne przepisy przejściowe, aby zdobywane obecnie kwalifikacje nie znalazły się w prawnej próżni.

Problem ma też bezpośrednie znaczenie dla pacjentów. Uregulowanie psychoterapii ma pozwolić na stworzenie bardziej przejrzystych zasad dotyczących kwalifikacji osób prowadzących terapię i zwiększyć bezpieczeństwo korzystających z niej osób. Jeśli jednak równolegle funkcjonuje kilka ścieżek zdobywania kwalifikacji, system powinien jasno określać ich wzajemne relacje.

Na razie RPO oczekuje odpowiedzi konsultanta krajowego. Dopiero wtedy będzie wiadomo, czy specjalizacja z psychoterapii ma jedynie opóźnienie, czy rzeczywiście rozważane jest odstąpienie od jej uruchomienia. Kluczowe pozostaje pytanie, jak państwo chce docelowo uporządkować kształcenie psychoterapeutów, aby kolejne regulacje nie tworzyły nowych niejasności zamiast je usuwać.

Źródło: RPO

W polskim systemie ochrony zdrowia psychicznego brakuje spójności, a działania instytucji są rozproszone. Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, Marcina Wiącka to realny problem, który wymaga centralnej interwencji. Dlatego zwrócił się do premiera Donalda Tuska z apelem o rozważenie powołania pełnomocnika przy Radzie Ministrów, który koordynowałby działania dotyczące zdrowia psychicznego na poziomie rządowym.
To odpowiedź na rosnące wyzwania – zarówno w zakresie psychiatrii środowiskowej, jak i dostępu do wsparcia psychicznego dla dzieci, seniorów czy osób w kryzysie. Jak wynika z analiz i dyskusji prowadzonych przez Komisję Ekspertów ds. Ochrony Zdrowia Psychicznego przy Biurze RPO, rozproszenie odpowiedzialności i brak realnej koordynacji to jeden z głównych problemów obecnego systemu.

W swoim wystąpieniu do Prezesa Rady Ministrów RPO podkreśla, że „konieczne jest ustanowienie centralnego organu, który będzie skutecznie koordynował prace, reformy i inicjatywy w tym obszarze”. W praktyce oznacza to potrzebę stworzenia struktury, która nie tylko połączy działania resortu zdrowia, ale również edukacji, sprawiedliwości, rodziny i polityki społecznej, nauki oraz obrony narodowej – bo to właśnie te ministerstwa odpowiadają za różne aspekty zdrowia psychicznego obywateli.

Jak zauważa RPO, obecne regulacje – w tym § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 października 2023 r. dotyczącego Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego – są niewystarczające. Przepisy przewidują, że za koordynację Programu odpowiada wyłącznie minister zdrowia. Tymczasem skala problemów przekracza kompetencje jednego resortu.

Zwrócono także uwagę na konieczność reform w obszarach, które do tej pory były pomijane lub traktowane marginalnie – takich jak uregulowanie zawodu psychologa i psychoterapeuty, usprawnienie współpracy między sądami a biegłymi z zakresu zdrowia psychicznego czy poprawa dostępu do usług na terenach wiejskich. W czasie czerwcowego seminarium w Biurze RPO, poświęconego koordynacji usług dla seniorów na wsi, również podnoszono brak współpracy między instytucjami i nieczytelność kompetencji.

„Podejmowanie działań z poziomu jednego ministerstwa jest dziś nieefektywne. Konieczna jest struktura rządowa, która będzie mieć odpowiedni mandat do skoordynowanego i dynamicznego działania” – zaznacza Rzecznik.

W odpowiedzi na pismo RPO, 1 lipca 2025 r. zastępca Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Grzegorz Karpiński przekazał je do Ministerstwa Zdrowia z prośbą o udzielenie odpowiedzi. To może być pierwszy krok ku zmianom, ale dopiero decyzje polityczne i konkretne działania pokażą, czy rząd zamierza potraktować zdrowie psychiczne jako sprawę wymagającą poważnego, międzyresortowego zarządzania.

Źródło: RPO

Sprawdzenie osoby podającej się za lekarza jest proste. Wystarczy w internetowym rejestrze Naczelnej Izby Lekarskiej wpisać imię i nazwisko danej osoby. Jak wskazuje Prawo.pl, znacznie trudniej zdemaskować fałszywego psychologa i psychoterapeutę, gdyż dla ich specjalizacji nie są prowadzone rejestry osób dopuszczonych do praktyki.
Centralny Rejestr Lekarzy RP jest źródłem informacji o lekarzach i lekarzach dentystach, posiadających prawo wykonywania zawodu w Polsce. Tam mogą poszukiwać informacji pacjenci, którym ktoś oferuje alternatywne do medycyny opartej na faktach (EBM) metody leczenia, na przykład na blogu lub stronie internetowej – informuje Prawo.pl.

Jak wskazuje serwis, w przypadku psychologów i psychoterapeutów weryfikacja uprawnień wymaga włożenia większego wysiłku.  Prawo wykonywania zawodu psychologa powstaje z chwilą dokonania wpisu na listę psychologów prowadzoną przez Regionalną Izbę Psychologów.

Jednak, według serwisu Prawo.pl, problem w tym, że samorząd zawodowy psychologów nie został utworzony. Nie ma więc Regionalnych Izb Psychologów, nie istnieją organy uprawnione do przeprowadzania procedury wpisu na listę. W rezultacie psychologowie nie mogą uzyskać potwierdzenia prawa wykonywania zawodu w Polsce, a jedynie legitymują się tytułem zawodowym magistra na kierunku psychologia – czytamy na łamach Prawo.pl

Prawo.pl podaje, że psychoterapię można prowadzić już po ukończeniu drugiego roku szkolenia psychoterapeutycznego (taka osoba może wykonywać świadczenia finansowane przez NFZ). W dodatku nie wszystkie osoby, które szkolenie – zwykle 4-letnie – ukończyły, mają certyfikat. Jego zdobycie wymaga bowiem dodatkowych praktyk psychoterapii, superwizji i zdania egzaminu.

Osoba, która na drzwiach swojego gabinetu napisała: psychoterapeuta, powinna udzielić informacji (jeśli nie ma jej na stronie internetowej), czy jest na etapie szkolenia (jeśli tak, to na którym roku), i w której ze szkół psychoterapii się ono odbywa. Środowisko psychoterapeutów jest rozproszone między wieloma organizacjami, stowarzyszeniami, towarzystwami, które rekomendują szkoły psychoterapii, co nie ułatwia zadania – podsumowuje Prawo.pl.

Czytaj więcej na Prawo.pl: 
https://www.prawo.pl/zdrowie/jak-weryfikowac-lekarzy-psychologow-i-psychoterapeutow,525907.html 

Źródło: PAP