Medicalpress
Rekordowe świadczenie kompensacyjne przyznane przez Rzecznika Praw Pacjenta. Kwota 222 800 zł została wypłacona pacjentowi, który doznał poważnych powikłań po planowej operacji kolana. To najwyższe świadczenie przyznane w ramach Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych.​
Pacjent został przyjęty do szpitala na planową operację kolana. W trakcie zabiegu doszło do zakażenia operowanego miejsca. Już w czwartej dobie po operacji pojawiły się objawy stanu zapalnego i zaburzenia gojenia rany. Mimo niepokojących sygnałów, pacjent został wypisany do domu. Po dwóch dniach, w znacznie gorszym stanie, ponownie trafił do szpitala. Z powodu braku odpowiedniej profilaktyki i opóźnionego leczenia konieczne było przeprowadzenie trzech operacji naprawczych, a ostatecznie amputacja uda.

Decyzja Rzecznika Praw Pacjenta

Po analizie sytuacji i zaczerpnięciu opinii ekspertów, Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec przyznał pacjentowi najwyższą możliwą do przyznania sumę świadczenia kompensacyjnego z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych – 222 800 zł.

Znaczenie Funduszu Kompensacyjnego

Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych umożliwia szybkie uzyskanie rekompensaty bez konieczności prowadzenia długotrwałego procesu sądowego. Stanowi to kolejny krok w kierunku wzmocnienia ochrony praw pacjentów i zapewnienia im sprawiedliwego wsparcia w przypadku wystąpienia niepożądanych zdarzeń medycznych. Fundusz oferuje realną pomoc zarówno poszkodowanym pacjentom, jak i ich rodzinom. Ma również istotne znaczenie dla lekarzy, ponieważ chroni ich przed koniecznością uczestniczenia w wieloletnich procesach sądowych. W dłuższej perspektywie analiza zgłaszanych przypadków pozwoli na lepsze rozpoznanie i eliminację źródeł niepożądanych zdarzeń, przyczyniając się tym samym do podnoszenia standardów opieki zdrowotnej w Polsce.

Źródło: Rzecznik Praw Pacjenta​

Rok 2024 był czasem intensywnej pracy dla Rzecznika Praw Pacjenta. Rozpatrzono tysiące spraw indywidualnych i setki skarg zbiorowych, ale też zostało wydanych 260 decyzji w sprawie przyznania z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych świadczeń pieniężnych dla poszkodowanych pacjentów – poinformował Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta. – Co więcej, z roku na rok liczba spraw prowadzonych przez Rzecznika Praw Pacjenta rośnie, zwiększa się też zakres badanych aspektów związanych z szeroko rozumianymi prawami pacjenta. – zaznaczył minister Chmielowiec.
Jak zauważył Rzecznik Praw Pacjenta, mimo że minionych dwanaście miesięcy było szczególne, podczas których przypadło 15-lecie powołania tej instytucji, nikt w biurze nie zwalniał tempa, zwłaszcza wobec pojawiających się nowych zadań i wyzwań.

„Co więcej, z roku na rok liczba spraw prowadzonych przez Rzecznika Praw Pacjenta rośnie, zwiększa się też zakres badanych aspektów związanych z szeroko rozumianymi prawami pacjenta” – zaznaczył minister Chmielowiec.

Dodał, że jednym z najważniejszych wydarzeń w 2024 roku było faktyczne uruchomienie Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych we współpracy z minister zdrowia Izabelą Leszczyną. Minister przekazał, że jest to pozasądowa ścieżka dochodzenia roszczeń przez pacjentów lub ich bliskich, a przyznawanie świadczeń rozpoczęło się w czerwcu roku 2024 dzięki wydanemu przez minister zdrowia rozporządzeniu.

„W minionym roku wpłynęło ponad 1500 wniosków o przyznanie świadczenia z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych. W sumie wydałem ponad 260 decyzji o przyznaniu świadczenia, w tym 162 pozytywne, na łączna kwotę wypłat sięgającą blisko 9,5 mln zł” – podał minister Bartłomiej Chmielowiec i dodał, że średnia przyznana kwota świadczenia kompensacyjnego wyniosła 60 tys. zł.

„Nie mam wątpliwości, że Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych był w Polsce bardzo potrzebny. Świadczą o tym i liczba wniosków, i fakt, że przyznawane przez nas rekompensaty są akceptowane przez pacjentów i ich bliskich” – zaznaczył Rzecznik.

Uzupełnił, że tworząc ramy Funduszu, opierał się na modelach działających w krajach skandynawskich, przede wszystkim w Danii.

Minister Chmielowiec wskazał, że w 2024 roku poza Funduszem Kompensacyjnym Zdarzeń Medycznych priorytetem była ochrona zbiorowych praw pacjentów.

„Departament Prawny w biurze Rzecznika Praw Pacjenta wszczął aż 322 postępowania zbiorowe. Jednocześnie wydałem w 2024 roku 385 decyzji, dotyczących praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. Z czego najwięcej dotyczyło tzw. receptomatów” – mówił RPP.

Zaznaczył, że wydał 32 decyzje uznające stosowanie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów przez tzw. receptomaty, z tego 23 sprawy dotyczyły dostępu do leków odurzających (medycznej marihuany).

„Inne sprawy dotyczące naruszenia zbiorowych prac pacjentów związane były m.in. z badaniem kleszczy w kierunku boreliozy, aby potwierdzić lub wykluczyć chorobę u człowieka, co jest niezgodne z wiedzą medyczną, ale też z bardzo często zgłaszanym przez pacjentów problemem z telefoniczną rejestracją na wizytę w podmiocie medycznym” – wskazał.

Dodał, że ponadto pracownicy Departamentu Prawnego brali udział w 100 rozprawach sądowych, zaopiniowali 102 projekty aktów prawnych, udzielili 65 interpretacji prawnych, między innymi dla podmiotów leczniczych.

Minister Chmielowiec poinformował też, że tylko w 2024 roku kwota zadośćuczynień i odszkodowań (na mocy wydanych orzeczeń sądowych i zawartych ugód) w sprawach cywilnych z udziałem Rzecznika Praw Pacjenta wyniosła 3,3 mln zł. Łącznie w całym okresie działalności Rzecznika Praw Pacjenta kwota ta osiągnęła niemal 13 mln zł.

Jeszcze więcej niż spraw zborowych Rzecznik prowadził postępowań dotyczących naruszenia praw pacjenta w sprawach indywidualnych.

„W 2024 roku wydaliśmy ze współpracownikami ponad 2100 rozstrzygnięć w ramach prowadzonych postępowań wyjaśniających w sprawach indywidulanych. Podjęliśmy blisko cztery tysiące spraw w ramach współpracy z podmiotami leczniczymi na podstawie art. 47.1.9a oraz udzieliliśmy blisko osiem tysięcy pisemnych pouczeń i porad dla pacjentów” – podał minister Chmielowiec.

Dodał, że w ramach Departamentu Postępowań Wyjaśniających działa Telefoniczna Informacja Pacjenta (infolinia), poprzez którą udzielono ponad 81 tysięcy porad telefonicznych w trakcie przeprowadzanych całodobowo rozmów telefonicznych.

„Podjęliśmy ponad 2 200 interwencji pisemnych i telefonicznych w podmiotach leczniczych, na podstawie zgłoszeń pacjentów przez infolinię w sytuacjach zagrażających życiu lub zdrowiu i wymagających pilnego wsparcia” – zaznaczył.

„Interwencje podejmowane są w sprawach wymagających niezwłocznego działania, zwłaszcza zagrażających życiu i zdrowiu. Dotyczy to przede wszystkim wsparcia dla osób starszych, niepełnosprawnych, dzieci, kobiet w ciąży, osób chorych onkologicznie, ale nie tylko. W sytuacjach, kiedy konieczne jest pilne wsparcie pacjenta w jego trudnej zdrowotnie sytuacji, pracownicy biura Rzecznika Praw Pacjenta podejmują działania interwencyjno-wspierające w podmiotach leczniczych” – powiedział Bartłomiej Chmielowiec.

Zwrócił uwagę, że szybkie i skuteczne podjęcie sprawy ma na celu zapobieganiu naruszeniu praw pacjenta czy też ewentualnym jego skutkom, a w szczególności sytuacji zagrażającej jego zdrowiu i życiu.

Według Rzecznika Praw Pacjenta warto skorzystać z całodobowej Telefonicznej Informacji Pacjenta, która poza udzielaniem informacji pacjentom prowadzi również natychmiastowe interwencje.

„Przypominam, że postępowania wyjaśniające czy interwencje dotyczą również pacjentów objętych psychiatryczną opieką zdrowotną i są prowadzone przez Departament Zdrowia Psychicznego w biurze Rzecznika Praw Pacjenta” – podkreślił.

Rzecznik Praw Pacjenta dodał, że departament ten w 2024 roku wszczął 7479 spraw, w tym 6291 to zgłoszenia wpływające od pacjentów, ich osób bliskich, innych osób i instytucji w sprawach dotyczących praw pacjentów psychiatrycznej opieki zdrowotnej. Natomiast 1188 to liczba własna inicjatyw, w szczególności Rzeczników Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego oceniających realizację praw pacjenta w szpitalach psychiatrycznych.

„Wszelkie nasze działania zmierzające do ochrony zbiorowych, a także indywidualnych praw pacjentów przed nieuczciwymi praktykami, czy wszelkiej maści szarlatanami prowadzącymi leczenie niezgodne z najnowszą wiedzą, będą zintensyfikowane w 2025 roku” – zapewnił minister Chmielowiec.

Podczas 15-lecia istnienia urzędu Rzecznika Prawa Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec zaprezentował Strategię Wieloletnią, która jest już realizowana, kładąc nacisk na podnoszenie poziomu bezpieczeństwa pacjentów w Polsce, a także na znaczenie innowacji, wprowadzania nowych skutecznych i dobrych praktyk oraz odpowiedniego informowania i edukowania pacjentów.

Źródło: PAP MediaRoom

Dzięki nowelizacji przepisów, które weszły w życie 6 września br., łatwiej będzie uzyskać odszkodowanie za błędy medyczne. Zamiast batalii sądowych będą się odbywać postępowania administracyjne prowadzone przez Rzecznika Praw Pacjenta. Decyzja zostanie wydana w ciągu trzech miesięcy, a podstawą do wszczęcia postępowania będzie wniosek złożony przez poszkodowanego lub jego rodzinę do RPP. Nie będzie także orzekania o winie szpitala czy lekarzy, co może zmniejszyć obawy personelu medycznego przed ujawnianiem zdarzeń niepożądanych. W dłuższej perspektywie system no-fault powinien wpłynąć na mniejszą liczbę błędów medycznych.
W 2019 roku do rzecznika wpłynęło ponad 86 tys. zgłoszeń pacjentów oraz osób bliskich. W 2021 roku było ich niemal 164 tys., a RPP prowadził ok. 2,7 tys. postępowań wyjaśniających w sprawach indywidualnych, z czego ponad 2,2 tys. na podstawie złożonych wniosków, a 469 z własnej inicjatywy. Jednocześnie prokuratury wszczęły w 2021 roku ponad 1,7 tys. spraw, a skierowaniem aktu oskarżenia zakończyło się 216 z nich.

– Do tej pory pacjenci, aby móc uzyskać odszkodowanie, musieli dochodzić swoich roszczeń na drodze sądowej, co oznacza wieloletnie i bardzo kosztowne procesy. Ta ustawa to zmienia i wprowadza szybką ścieżkę. W ciągu trzech miesięcy będzie można otrzymać należną kwotę odszkodowania, składając wniosek do Rzecznika Praw Pacjenta – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Biznes sprawujący tę funkcję Bartłomiej Chmielowiec.

Wraz z wejściem w życie nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przy tej instytucji zaczął swoją działalność Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych. To z niego będą wypłacane rekompensaty, np. za uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia, zakażenie w szpitalu lub śmierć pacjenta na skutek błędu lekarskiego czy zaniechania udzielenia świadczenia zdrowotnego. To rozwiązanie znacząco ułatwi dochodzenie roszczeń związanych z leczeniem.

Postępowanie w zakresie przyznania świadczenia kompensacyjnego będzie prowadzone w dwuinstancyjnym trybie administracyjnym. Całe postępowanie będzie prowadzone pozasądowo. Wystarczy złożyć wniosek, na którego rozpatrzenie RPP będzie miał trzy miesiące. Wniosek można złożyć w ciągu roku od uzyskania informacji o zdarzeniu, jednak nie później niż w ciągu trzech lat od daty zdarzenia.

– Opłata za ten wniosek będzie wynosiła tylko 300 zł, w przypadku przyznania odszkodowania ta opłata zostanie zwrócona. Pacjent nie będzie musiał korzystać z pomocy profesjonalisty, sam wniosek będzie bardzo prosty, a całą procedurę przeprowadzi Rzecznik Praw Pacjenta i przy wsparciu ekspertów oceni, czy doszło do błędu medycznego. A jeśli tak, pacjent będzie mógł liczyć na odszkodowanie w adekwatnej wysokości, w jakiej są przyznawane kwoty odszkodowań w procesach sądowych – tłumaczy Bartłomiej Chmielowiec w wywiadzie podczas XXXII Forum Ekonomicznym w Karpaczu.

Co istotne uzyskanie świadczenia nie wymaga udowodnienia winy placówki medycznej. Warunkiem pozytywnej decyzji jest stwierdzenie, że doszło do zdarzenia, którego z wysokim prawdopodobieństwem można było uniknąć.

Wysokość świadczenia kompensacyjnego w związku z jednym zdarzeniem medycznym wyniesie w przypadku zakażenia biologicznym czynnikiem chorobotwórczym lub uszkodzenia ciała czy rozstroju zdrowia od 2 do 200 tys. zł. W przypadku śmierci pacjenta odszkodowanie dla jego rodziny wyniesie od 20 tys. do 100 tys. zł.

– To bardzo ważne zmiany dla wszystkich z systemu ochrony zdrowia. Oczywiście najważniejszy jest pacjent i to dla niego są te zmiany, aby mógł otrzymać szybko odszkodowanie. Ale ta ustawa mówi również o tym, że za każdym razem, kiedy rzecznik stwierdzi, że doszło do błędu medycznego, placówka medyczna zostanie poinformowana, co należy poprawić, aby do takich sytuacji nie dochodziło w przyszłości – zauważa rzecznik.

Ustawa wprowadza rozwiązania systemu no-fault. Dzięki temu personel medyczny będzie miał mniejszą obawę przed ujawnianiem zdarzeń niepożądanych, co powinno skutkować mniejszą liczbą błędów medycznych w przyszłości. W krajach skandynawskich skupianie się na wyciąganiu wniosków ze zgłoszonych nieprawidłowości przekłada się na konkretne korzyści dla chorych. W ten sposób można uniknąć nawet polowy ciężkich zdarzeń niepożądanych.

– Placówki medyczne, współpracując z Rzecznikiem Praw Pacjenta i udzielając mu stosownych wyjaśnień, gwarantują sobie, że nie będą musiały uczestniczyć w procesie sądowym. Wypłata nastąpi z budżetu państwa – podkreśla Bartłomiej Chmielowiec. – Współpraca z rzecznikiem ma skutkować w przyszłości tym, że tych błędów medycznych będzie mniej, bo za każdym razem wskaże on placówce, co należy zmienić, aby do takich sytuacji, często tragicznych, nie dochodziło w przyszłości. Aby pacjent w placówce czuł się i był bezpieczny.

Fundusz Kompensacyjny obejmie zdarzenia, które wystąpią po wejściu w życie ustawy, a także zdarzenia wcześniejsze, jeżeli pacjent dowiedział się o szkodzie po 6 września br. 

źródło: newseria

Rzecznik Praw Pacjenta powołał pierwszych członków Zespołu ds. Świadczeń z Funduszu Kompensacyjnego Badań Klinicznych. Są to bardzo doświadczeni lekarze, wybitni specjaliści z różnych dziedzin medycyny. Zespół będzie wydawał opinie oceniające czy zgłoszone do Rzecznika szkody wynikają z udziału w badaniu klinicznym. Skład Zespołu będzie stopniowo poszerzany.

Utworzony niedawno Fundusz Kompensacyjny Badań Klinicznych zapewnia wsparcie finansowe pacjentom oraz ich rodzinom, jeżeli w wyniku udziału w badaniu klinicznym doszło do rozstroju zdrowia, uszkodzenia ciała lub śmierci pacjenta. Fundusz obejmuje szkody doznane w wyniku udziału w badaniach rozpoczętych po 14 kwietnia 2023 roku. Świadczenie pieniężne w wysokości do 200 tys. zł jest przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta w prostym i szybkim trybie administracyjnym, całkowicie niezależnie od tego, czy szkoda została wyrządzona w zawiniony sposób. Zgromadzona w toku postępowania dokumentacja będzie opiniowana przez grono niezależnych ekspertów, powołanych przez Rzecznika w skład działającego przy nim Zespołu ds. Świadczeń.

  • Jesteśmy bardzo dumni, że na współpracę z Rzecznikiem zdecydowali się tak wybitni fachowcy. Mamy już doświadczenie świetnej kooperacji z ekspertami opiniującymi sprawy dla Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych. Jestem więc przekonany, że i w tym przypadku nasze wspólne działania przyniosą bardzo wymierny efekt, dający wiele korzyści pacjentom – podkreśla Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec.

Eksperci powołani w skład Zespołu:

Dr hab. n. med. Joanna Glück – specjalistka alergologii oraz chorób wewnętrznych. Adiunkt w Katedrze i Klinice Chorób Wewnętrznych, Alergologii i Immunologii Klinicznej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, Oddział Alergologii i Immunologii Klinicznej w Samodzielnym Publicznym Szpitalu Klinicznym Nr 5 w Katowicach. Sekretarz Sekcji Nadwrażliwości na Leki Polskiego Towarzystwa Alergologicznego oraz członek Zarządu Oddziału Śląskiego tej organizacji. Członek Zespołu ds. Świadczeń z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych przy Rzeczniku Praw Pacjenta.

Prof. dr hab. n. med. Wiesław Jędrzejczak – specjalista hematologii, transplantologii, onkologii klinicznej, chemioterapii nowotworów oraz chorób wewnętrznych. Profesor (a w latach 1997-2018 kierownik) w Katedrze i Klinice Hematologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Przewodniczący Prezydium Komitetu Immunologii i Etiologii Zakażeń Człowieka oraz członek Komitetu Bioetyki Polskiej Akademii Nauk. Członek Rady Ekspertów przy Rzeczniku Praw Pacjenta. Były konsultant krajowy w dziedzinie hematologii.

Dr n. med. Janusz Meder – specjalista onkologii klinicznej oraz radioterapii. Przewodniczący Komisji Bioetycznej w Narodowym Instytucie Onkologii – Państwowym Instytucie Badawczym im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie. Prezes Polskiej Unii Onkologii. Członek Komitetu Bioetyki Polskiej Akademii Nauk. Członek Rady Ekspertów przy Rzeczniku Praw Pacjenta. Były kierownik Kliniki Radioterapii oraz Kliniki Nowotworów Układu Chłonnego w Centrum Onkologii – Instytucie im. Marii Skłodowskiej-Curie, a także przewodniczący Polskiej Grupy Badawczej Chłoniaków oraz wiceprezes Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej.

Prof. dr hab. n. med. Dagmara Mirowska-Guzel – specjalistka farmakologii klinicznej oraz neurologii. Kierownik Katedry i Zakładu Farmakologii Doświadczalnej i Klinicznej na Wydziale Lekarskim Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Przewodnicząca Komitetu Terapii i Nauk o Leku Polskiej Akademii Nauk. Członek Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Farmakologii Klinicznej i Terapii. Członek Zarządu Polskiego Towarzystwa Farmakologicznego. Przewodnicząca Wydziału V Nauk Lekarskich Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.

Prof. dr hab. n. med. Michał Myśliwiec – specjalista nefrologii, transplantologii, hipertensjologii oraz chorób wewnętrznych. Profesor w I Klinice Nefrologii i Transplantologii z Ośrodkiem Dializ na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku (w latach 1981-2013 kierownik Kliniki) oraz na Wydziale Nauk o Zdrowiu Akademii Łomżyńskiej. Przewodniczący Prezydium Komitetu Nauk Klinicznych Polskiej Akademii Nauk. Były dziekan Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Białymstoku, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego, członek Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Transplantacyjnego oraz zastępca przewodniczącego Rady Przejrzystości.

 

Prof. dr hab. n. med. Bolesław Samoliński – specjalista alergologii, laryngologii oraz zdrowia publicznego. Kierownik Zakładu Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych, Alergologii i Immunologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Zakładu Alergologii i Immunologii Klinicznej Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego WUM. Przewodniczący Rady Dyscypliny Nauk o Zdrowiu WUM. Zastępca przewodniczącego Prezydium Komitetu Zdrowia Publicznego Polskiej Akademii Nauk. Członek Zarządu Głównego (i były prezydent) Polskiego Towarzystwa Alergologicznego. Przewodniczący Rady Ekspertów przy Rzeczniku Praw Pacjenta. Członek Zespołu ds. Świadczeń z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych. Były konsultant krajowy w dziedzinie zdrowia publicznego.

Prof. dr hab. n. med. Rafał Suwiński – specjalista onkologii klinicznej oraz radioterapii onkologicznej. Od 2010 r. kierownik II Kliniki Radioterapii i Chemioterapii w Narodowym Instytucie Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowym Instytucie Badawczym, Oddział w Gliwicach. Wcześniej, w latach 2003-2010, kierownik Pracowni Radioterapii Konformalnej. Członek i były wiceprzewodniczący Rady Przejrzystości przy Prezesie Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji.

Prof. dr hab. n. med. Piotr Szymański – specjalista kardiologii oraz chorób wewnętrznych. Kierownik Centrum Kardiologii Klinicznej i Chorób Rzadkich Układu Sercowo-Naczyniowego w Państwowym Instytucie Medycznym MSWiA w Warszawie. Przewodniczący Komitetu ds. Regulacji Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Członek Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Członek Healthcare Providers Working Party Europejskiej Agencji Leków. Obserwator Medical Devices Coordination Group Komisji Europejskiej. Były zastępca przewodniczącego Rady Przejrzystości.

Dr hab. n. med. Janusz Szyndler – specjalista neurologii. Adiunkt w Katedrze i Zakładzie Farmakologii Doświadczalnej i Klinicznej na Wydziale Lekarskim Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Centrum Badań Przedklinicznych i Technologii (CePT). Zastępca przewodniczącego Rady Przejrzystości przy Prezesie Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Członek Zarządu Polskiego Towarzystwa Farmakologicznego.

Prof. dr hab. n. med. Jacek Wysocki – specjalista pediatrii oraz chorób zakaźnych. Kierownik Katedry i Zakładu Profilaktyki Zdrowotnej na Wydziale Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, którego był również prorektorem (2002-2008) i rektorem (2008–2016). Ordynator Oddziału Obserwacyjno-Zakaźnego Specjalistycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej nad Matką i Dzieckiem w Poznaniu. Przewodniczący Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Wakcynologii. Członek Rady Ekspertów przy Rzeczniku Praw Pacjenta. Konsultant wojewódzki w dziedzinie pediatrii dla województwa wielkopolskiego.

Ekspertów zainteresowanych dołączeniem do Zespołu zapraszamy do kontaktu z Biurem Rzecznika Praw Pacjenta (e-mail:   kancelaria@rpp.gov.pl z dopiskiem Fundusz Kompensacyjny Badań Klinicznych)

źródło: RPP

9 maja 2023 r. odbyła się konferencja prasowa ministra zdrowia, Adama Niedzielskiego, poświęcona jakości w ochronie zdrowia, podczas której przedstawione zostały nowe projekty ustaw. W konferencji udział wzięli posłowie Józefa Szczurek-Żelazko i Czesław Hoc, Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec oraz Ks. dr Arkadiusz Nowak – Prezes Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, Przewodniczący Rady Organizacji Pacjentów przy ministrze właściwym ds. zdrowia.

Po tym jak 14 kwietnia 2023 r. Sejmowi nie udało się ocalić projektu ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta, minister zdrowia znowu podejmuje ten jakże ważny dla pacjentów temat. Podczas 23. posiedzenia Rady Pacjentów przedstawia “pomysł na nową formułę zajęcia się jakością w ochronie zdrowia”, trzy nowe rozwiązania.
Chcemy na nowo spojrzeć na zagadnienie jakości, bo cały czas wszyscy zgadzamy się co do tego, że można dyskutować o różnych szczegółach, o różnych technicznych różnicach w podejściu, ale zagadnienie jakości w systemie opieki zdrowotnej jest kluczowe. Jest kluczowe dla pacjenta i w moim przekonaniu domyka pewną koncepcję reformowania systemu opieki zdrowotnej, jako ten element, który pojawia się jako gwarancja dla pacjenta – gwarancja dla pacjenta w takim samym rozumieniu jak mamy gwarancję wzrostu finansowania nakładów czy gwarancję wynagrodzeń dla personelu. To ustawa o jakości jest tą gwarancją dla pacjenta, że zwiększające się nakłady, praca całego systemu, będzie miała bardzo realne, odczuwalne przez pacjenta rezultaty. – podkreśla minister zdrowia podczas konferencji prasowej.

1. Ustawa koncentrująca się na samym zagadnieniu jakości i bezpieczeństwa pacjenta

Nowa ustawa ma skupić się na samym zagadnieniu jakości i bezpieczeństwa pacjenta. To natomiast sprowadza się do mierzenia jakości w systemie opieki zdrowotnej, co będzie podstawą premiowania podmiotów, które są lepsze. 
W gruncie rzeczy najważniejszym rozwiązaniem w tej ustawie jest to, że pacjent będzie miał prawo do oceniania systemu opieki zdrowotnej w bardzo różnych dziedzinach. Tak jak standardem w tej chwili jest to że pacjent może oceniać każdą usługę, za którą płaci, tak samo standardem w systemie opieki zdrowotnej będzie to, że pacjent będzie mógł się wypowiedzieć, ocenić usługi medyczne. Ocenić je przede wszystkim pod kątem tego czy były realizowane w warunkach zapewniających godność pacjenta, dających mu możliwość zrozumienia sytuacji, choroby, która go dotyka, tego jak jest traktowany, tego jak wyglądają warunki w których przebywa. Ale oprócz tych aspektów pacjenckich, doświadczenia pacjenta, będziemy oczywiście starali się mierzyć również aspekty kliniczne. Tutaj mamy już pewien dorobek i za te wszystkie aspekty będziemy chcieli płacić więcej podmiotom które dobrą jakość zapewniają. – informuje minister zdrowia Adam Niedzielski.

2. Fundusz kompensacyjny dla pacjentów

Drugim zaproponowanym rozwiązaniem jest powstanie funduszu kompensacyjnego dla pacjentów w drodze zmiany lub nowelizacji ustawy o Rzeczniku Praw Pacjenta. 
Chcemy stworzyć po prostu uproszczone warunki dochodzenia odszkodowania, bo w tej chwili mamy do czynienia z sytuacją, że jedyną możliwą drogą jest droga cywilna, droga w ramach rozprawy przed sądem cywilnym, co jest czasochłonne, jak również kosztochłonne, bo wymaga reprezentacji prawnej adwokata. Chcemy utworzyć uproszczoną procedurę administracyjną gdzie w ciągu naprawdę dwóch, trzech miesięcy roszczenie, czyli wniosek pacjenta, zostanie rozpatrzone. – wyjaśnia minister zdrowia.

3. Odstawienie dyskusji na temat systemu no fault na drugi plan

Jednym z powodów wcześniejszego odrzucenia ustawy o jakości było kontrowersyjne zagadnienie systemu no-fault. Minister zdrowia informuje, że nie zostanie on na ten moment uwzględniony w nowych projektach ustaw, co nie oznacza pozostawienia dyskusji na ten temat.
Będziemy dyskutować w gronie eksperckim na temat tego na jakich zasadach zwolnienia z odpowiedzialności karnej w wyniku pomyłki, w wyniku błędu medycznego, będą robione. Chcemy, żeby o tym rozmawiali eksperci, żeby ta rozmowa odbyła się poza dominującą ostatnio atmosferą politycznej agresji, żebyśmy wnioski z tej dyskusji mogli skonsumować w kolejnym ewentualnym projekcie. – zapewnia Adam Niedzielski.
Minister inofrmuje, że podpisał zarządzenie powołujące zespół, który ma się zajmować tematem systemu no-fault. Zespół będzie prowadzony przez eksperta i zostaną do niego zaproszeni przedstawiciele izb lekarskich i innych środowisk zainteresowanych tym rozwiązaniem. 
Także proponujemy takie trzy kroki: krok pierwszy to jest projekt ustawy o jakości który skoncentruje się na mierzeniu różnych aspektów jakości; krok drugi to jest ustawa o Rzeczniku Praw Pacjenta, która powołała fundusz kompensacyjny; krok trzeci to jest powołanie zespołu który będzie prowadził dyskusję nad zakresem klauzuli no-fault. – podsumowuje Adam Niedzielski.

źródło: konferencja prasowa ministra zdrowia, opracowanie własne

9 maja 2023 r. odbyła się konferencja prasowa ministra zdrowia, Adama Niedzielskiego, poświęcona jakości w ochronie zdrowia, podczas której przedstawione zostały nowe projekty ustaw. W konferencji udział wzięli posłowie Józefa Szczurek-Żelazko i Czesław Hoc, Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec oraz Ks. dr Arkadiusz Nowak – Prezes Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, Przewodniczący Rady Organizacji Pacjentów przy ministrze właściwym ds. zdrowia.

Po tym jak 14 kwietnia 2023 r. Sejmowi nie udało się ocalić projektu ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta, minister zdrowia znowu podejmuje ten jakże ważny dla pacjentów temat. Podczas 23. posiedzenia Rady Pacjentów przedstawia “pomysł na nową formułę zajęcia się jakością w ochronie zdrowia”, trzy nowe rozwiązania.
Chcemy na nowo spojrzeć na zagadnienie jakości, bo cały czas wszyscy zgadzamy się co do tego, że można dyskutować o różnych szczegółach, o różnych technicznych różnicach w podejściu, ale zagadnienie jakości w systemie opieki zdrowotnej jest kluczowe. Jest kluczowe dla pacjenta i w moim przekonaniu domyka pewną koncepcję reformowania systemu opieki zdrowotnej, jako ten element, który pojawia się jako gwarancja dla pacjenta – gwarancja dla pacjenta w takim samym rozumieniu jak mamy gwarancję wzrostu finansowania nakładów czy gwarancję wynagrodzeń dla personelu. To ustawa o jakości jest tą gwarancją dla pacjenta, że zwiększające się nakłady, praca całego systemu, będzie miała bardzo realne, odczuwalne przez pacjenta rezultaty. – podkreśla minister zdrowia podczas konferencji prasowej.

1. Ustawa koncentrująca się na samym zagadnieniu jakości i bezpieczeństwa pacjenta

Nowa ustawa ma skupić się na samym zagadnieniu jakości i bezpieczeństwa pacjenta. To natomiast sprowadza się do mierzenia jakości w systemie opieki zdrowotnej, co będzie podstawą premiowania podmiotów, które są lepsze. 
W gruncie rzeczy najważniejszym rozwiązaniem w tej ustawie jest to, że pacjent będzie miał prawo do oceniania systemu opieki zdrowotnej w bardzo różnych dziedzinach. Tak jak standardem w tej chwili jest to że pacjent może oceniać każdą usługę, za którą płaci, tak samo standardem w systemie opieki zdrowotnej będzie to, że pacjent będzie mógł się wypowiedzieć, ocenić usługi medyczne. Ocenić je przede wszystkim pod kątem tego czy były realizowane w warunkach zapewniających godność pacjenta, dających mu możliwość zrozumienia sytuacji, choroby, która go dotyka, tego jak jest traktowany, tego jak wyglądają warunki w których przebywa. Ale oprócz tych aspektów pacjenckich, doświadczenia pacjenta, będziemy oczywiście starali się mierzyć również aspekty kliniczne. Tutaj mamy już pewien dorobek i za te wszystkie aspekty będziemy chcieli płacić więcej podmiotom które dobrą jakość zapewniają. – informuje minister zdrowia Adam Niedzielski.

2. Fundusz kompensacyjny dla pacjentów

Drugim zaproponowanym rozwiązaniem jest powstanie funduszu kompensacyjnego dla pacjentów w drodze zmiany lub nowelizacji ustawy o Rzeczniku Praw Pacjenta. 
Chcemy stworzyć po prostu uproszczone warunki dochodzenia odszkodowania, bo w tej chwili mamy do czynienia z sytuacją, że jedyną możliwą drogą jest droga cywilna, droga w ramach rozprawy przed sądem cywilnym, co jest czasochłonne, jak również kosztochłonne, bo wymaga reprezentacji prawnej adwokata. Chcemy utworzyć uproszczoną procedurę administracyjną gdzie w ciągu naprawdę dwóch, trzech miesięcy roszczenie, czyli wniosek pacjenta, zostanie rozpatrzone. – wyjaśnia minister zdrowia.

3. Odstawienie dyskusji na temat systemu no fault na drugi plan

Jednym z powodów wcześniejszego odrzucenia ustawy o jakości było kontrowersyjne zagadnienie systemu no-fault. Minister zdrowia informuje, że nie zostanie on na ten moment uwzględniony w nowych projektach ustaw, co nie oznacza pozostawienia dyskusji na ten temat.
Będziemy dyskutować w gronie eksperckim na temat tego na jakich zasadach zwolnienia z odpowiedzialności karnej w wyniku pomyłki, w wyniku błędu medycznego, będą robione. Chcemy, żeby o tym rozmawiali eksperci, żeby ta rozmowa odbyła się poza dominującą ostatnio atmosferą politycznej agresji, żebyśmy wnioski z tej dyskusji mogli skonsumować w kolejnym ewentualnym projekcie. – zapewnia Adam Niedzielski.
Minister inofrmuje, że podpisał zarządzenie powołujące zespół, który ma się zajmować tematem systemu no-fault. Zespół będzie prowadzony przez eksperta i zostaną do niego zaproszeni przedstawiciele izb lekarskich i innych środowisk zainteresowanych tym rozwiązaniem. 
Także proponujemy takie trzy kroki: krok pierwszy to jest projekt ustawy o jakości który skoncentruje się na mierzeniu różnych aspektów jakości; krok drugi to jest ustawa o Rzeczniku Praw Pacjenta, która powołała fundusz kompensacyjny; krok trzeci to jest powołanie zespołu który będzie prowadził dyskusję nad zakresem klauzuli no-fault. – podsumowuje Adam Niedzielski.

źródło: konferencja prasowa ministra zdrowia, opracowanie własne

W tym roku obchody Europejskiego Tygodnia Szczepień zbiegają się w naszym kraju z ogromnym wyzwaniem, jakim jest zapewnienie szczepionek wielkiej grupie uchodźców z objętej wojną Ukrainy. Według Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) dzieci ukraińskie mogą być bardziej podatne na różne choroby, którym można zapobiegać poprzez szczepienia, takie jak polio czy odra. Poziom wyszczepienia przeciwko tym chorobom jest bowiem w Ukrainie wciąż niewystarczający.
Szczepienia są niezbędne w zapobieganiu wielu poważnym chorobom i w ochronie życia – przypominają inicjatorzy obchodów Europejskiego Tygodnia Szczepień, który w tym roku przypada w dniach 24-30 kwietnia [1]. Przyświeca mu hasło „Szczepienia – długie życie dla wszystkich”. Celem Europejskiego Tygodnia Szczepień obchodzonego z inicjatywy Europejskiego Regionalnego Biura WHO jest podnoszenie świadomości na temat roli szczepień w ochronie zdrowia i życia dzieci oraz dorosłych.

W tym roku obchody Europejskiego Tygodnia Szczepień zbiegają się w naszym kraju z ogromnym wyzwaniem, jakim jest zapewnienie szczepionek wielkiej grupie uchodźców z objętej wojną Ukrainy. Według Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) dzieci ukraińskie mogą być bardziej podatne na różne choroby, którym można zapobiegać poprzez szczepienia, takie jak polio czy odra. Poziom wyszczepienia przeciwko tym chorobom jest bowiem w Ukrainie wciąż niewystarczający [2].

Również poziom wyszczepienia przeciwko COVID-19 (pierwszą serią dawek) jest w Ukrainie znacznie poniżej średniej krajów Unii Europejskiej (UE) i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). Dane z 23 lutego 2022 r. wskazują, że odsetek ten w Ukrainie wynosił 35 proc., podczas gdy 1 marca 2022 r. średnia w krajach UE/EOG wynosiła 71,7 proc. [3]

Dlatego eksperci EDCD zwracają uwagę, że uchodźcy z Ukrainy powinni mieć taki sam dostęp do ochrony przed chorobami zakaźnymi w postaci szczepień, jaki mają mieszkańcy kraju, do którego trafili [4].

Polskie Ministerstwo Zdrowia bardzo szybko (już 25 lutego 2022 r.) podjęło decyzję, że osoby przyjeżdżające do Polski z Ukrainy z powodu działań wojennych mogą bezpłatnie zaszczepić się przeciwko COVID-19 w ramach Narodowego Programu Szczepień [5]. Resort zdecydował też, że dzieci przebywające na terenie Polski w związku z wojną w Ukrainie powinny być szczepione bezpłatnie w ramach aktualnego Kalendarza szczepień (Program Szczepień Ochronnych – PSO na 2022 r.).

Jedną z dwóch różnic między ukraińskim a polskim programem szczepień obowiązkowych jest obecność w naszym programie szczepionki przeciw pneumokokom. Wprowadzono ją w Polsce od stycznia 2017 r. [6].

Na najcięższe zakażenia pneumokokami (Streptococcus pneumoniae), określanymi też jako dwoinki zapalenia płuc, narażone są zwłaszcza małe dzieci do 2 lat i osoby starsze powyżej 65. roku życia [7]. Zakażenie tymi bakteriami może prowadzić do rozwoju inwazyjnej choroby pneumokokowej (IChP), która obejmuje zapalenie płuc z bakteriemią, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych oraz sepsę (posocznicę).

Wprowadzenie szczepień przeciwko pneumokokom wpłynęło na spadek liczby zachorowań na IChP oraz zgonów z jej powodu na świecie. Szacuje się, że dzięki powszechnym programom szczepień przeciw pneumokokom od 2000 r. uniknięto na świecie niemal 200 tys. zgonów [8]. Szczepienie dzieci przeciw pneumokokom chroni też przed zapaleniem ucha wywoływanym przez serotypy pneumokoków zawartych w danej szczepionce [9].

Jak wskazują autorzy raportu HTA Consulting pt. „Szczepienia przeciwko pneumokokom u dzieci w Polsce – stan faktyczny na 2020 rok”, już w trzecim roku od wprowadzenia szczepień przeciw pneumokokom do PSO odnotowano wysoką wyszczepialność – w przypadku dzieci z rocznika 2017 osiągnęła ona poziom 96 proc., a dostępne dane wskazują na równie wysoki odsetek wśród rocznika 2018. Tymczasem średnia wyszczepialność w Europie oscyluje na poziomie 92 proc [10].

Drugą szczepionką, która jest w kalendarzu szczepień obowiązkowych w Polsce, ale brak jej w kalendarzu szczepień obowiązkowych w Ukrainie, jest szczepionka przeciw rotawirusom. Polski budżet proponuje szczepionkę wymagająca trzech podań, ale rodzice mogą sfinansować zaszczepienie dziecka preparatem stosowanym w łatwiejszym schemacie dwudawkowym.

W polskim Programie Szczepień Ochronnych (PSO) wciąż nieobowiązkowe – a jedynie zalecane – są szczepienia przeciwko meningokokom. Tymczasem inwazyjna choroba meningokokowa (IChM) jest zaliczana do najgroźniejszych chorób zakaźnych człowieka. Może szybko doprowadzić do zgonu lub dać trwałe powikłania (różnego stopnia niedosłuch czy uszkodzenia mózgu, padaczka, amputacje palców lub części kończyn, ubytki skóry i tkanki podskórnej wymagające przeszczepów oraz zaburzenia emocjonalne).

Ponieważ w grupie wiekowej do 11. miesiąca życia aż w 70 proc. występują zakażenia meningokokami serogrupy B [11], dzieci do pierwszego roku życia najlepiej zaszczepić przeciw meningokokom właśnie tej serogrupy [12]. Jedną ze szczepionek można stosować już od ukończenia przed dziecko drugiego miesiąca życia [13]. Następnie dzieci powinno się zaszczepić przeciw meningokokom serogrupy C lub A, C, W135 i Y. Jednak w celu szerszej ochrony, najlepiej podać szczepionkę chroniącą przeciw czterem serotypom meningokoków – A, C, W135 oraz Y [14].

Ważne jest szczepienie przeciwko ludzkiemu wirusowi brodawczaka (HPV), ponieważ przewlekła infekcja tym wirusem może prowadzić do rozwoju raka szyjki macicy. Szczepienia przeciwko HPV zaleca się je szczególnie osobom przed inicjacją seksualną.

Mają one wysoką skuteczność. Po 10 latach programów szczepień przeciw temu wirusowi, kraje prowadzące szczepienia odnotowały, że aż o 85 proc. zmniejszyła się liczba patologii wysokiego stopnia szyjki macicy [15].

W Polsce od listopada 2021 r. na liście leków refundowanych znalazła się szczepionka przeciw HPV typu 16 i 18 o nazwie Cervarix. Oznacza to, że pacjenci mogą kupić preparat z 50 proc. odpłatnością we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach – u pacjentów od 9. roku życia do profilaktyki zmian przednowotworowych narządów płciowych i odbytu (szyjki macicy, sromu, pochwy i odbytu) oraz raka szyjki macicy i raka odbytu związanych przyczynowo z określonymi onkogennymi typami HPV.

Na swoich stronach Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego–Państwowy Zakład Higieny podkreśla, że szczepienia osób dorosłych są tak samo ważne jak szczepienia dzieci. Prawdopodobieństwo zgonu w przebiegu choroby, której można zapobiegać drogą szczepień, jest u osoby dorosłej 100-krotnie większe niż u dzieci [16].

Jednak dorośli w Polsce wciąż zaniedbują szczepienia. Przykładem są szczepienia przypominające przeciw krztuścowi. Z ogólnopolskiego badania na temat krztuśca przeprowadzonego przez KANTAR w marcu 2021 r. wynika, że jedynie 3 proc. dorosłych Polaków przyjęło dawkę przypominającą szczepionki przeciw tej chorobie.

Tymczasem, jak podaje NIZP-PZH, w ostatnich latach coraz częściej zachorowania na krztusiec dotyczą nastolatków oraz dorosłych. Wynika to z tego, iż z upływem czasu spada odporność na tę chorobę (najczęściej w ciągu 5–12 lat po szczepieniu podstawowym).

Dlatego dawkę przypominającą szczepionki na krztusiec powinny przyjmować: młodzież w wieku 19 lat oraz dorośli – pojedyncze dawki przypominające, co 10 lat. Ponieważ krztusiec jest jedną z niewielu chorób, która przenosi się z dorosłych na dzieci, bardzo ważne jest, by dawki przypominające przyjmował personel medyczny mający kontakt z noworodkami i niemowlętami, a także osoby starsze narażone na zakażenie, kobiety planujące ciążę lub w ciąży (po 28 tygodniu), osoby z otoczenia noworodków i niemowląt [17].

Doszczepianie się na krztusiec w wieku dorosłym jest bardzo ważne, ponieważ u dorosłych choroba może też prowadzić do poważnych powikłań, jak rozedma płuc, złamania żeber, wymioty. Uporczywy kaszel może stanowić zagrożenie dla osób chorych po przebytych operacjach jamy brzusznej lub klatki piersiowej oraz z przepuklinami, może też prowadzić do zaostrzeń przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), pęknięcia tętniaka lub nietrzymania moczu [18].

Szczepienia co roku zapobiegają milionom zgonów na całym świecie. Pomagają uniknąć 2–3 milionów zgonów tylko z takich przyczyn jak błonica, tężec, krztusiec, grypa i odra. Jest to również jedna z najbardziej opłacalnych inwestycji zdrowotnych. A mimo to, wciąż bardzo dużo ludzi na świecie, w tym niemal 20 mln dzieci, ma niewystarczający dostęp do szczepionek [19].

Rosnący problem stanowi odmawianie przez opiekunów zaszczepienia dzieci. W 2019 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaliczyła ruchy antyszczepionkowe i odmowę szczepień do 10 najpoważniejszych zagrożeń dla zdrowia ludzi na świecie [20].

Dlatego zdaniem ekspertów bardzo ważna jest ciągła edukacja, która pomoże budować w społeczeństwie postawy proszczepienne. Ważną rolę mogą tu odegrać m.in.: wprowadzenie edukacji na temat szczepień do programów nauczania, publiczna debata na temat szczepień osób dorosłych czy przeciwdziałanie rozpowszechnianiu fałszywych informacji (fake news) na temat szczepień [21].

Materiał prasowy przygotowany przez Stowarzyszenie Dziennikarze dla Zdrowia w związku z XXX edycją warsztatów z cyklu Quo Vadis Medicina? pt. „Praktyka szczepień w Polsce a nowe wyzwania”, zorganizowanych z okazji Europejskiego Tygodnia Szczepień, kwiecień 2022.

Referencje:

[1] European Immunization Week, WHO 2022, publikacja online: https://www.euro.who.int/en/health-topics/disease-prevention/vaccines-and-immunization/european-immunization-week [dostęp: 20.04.2022].

[2] Operational public health considerations for the prevention and control of infectious diseases in the context of Russia’s aggression towards Ukraine. Technical Report, ECDC, 08.03.2022, dostępny online: https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/prevention-control-infectious-diseases-russia-aggression.pdf [dostęp: 20.04.2022].

[3] Informacja za profilem #SzczepimySię na Twitterze: https://twitter.com/szczepimysie [dostęp: 20.04.2022].

[4] Tamże.

[5] Szczepienia przeciw COVID-19 dla osób z Ukrainy, komunikat Ministerstwa Zdrowia z 25.02.2022, dostępny online: https://www.gov.pl/web/szczepimysie/szczepienia-przeciw-covid-19-dla-osob-z-ukrainy [dostęp: 20.04.2022].

[6] Szczepionka przeciw pneumokokom. O szczepionce, NIZP-PZH, 13.04.2022, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/pneumokoki/?strona=4#jakie-rodzaje-szczepionek-przeciw-pneumokokm-sa-dostepne-w-polsce [dostęp: 20.04.2022].

[7] Tamże.

[8] Szczepionka przeciw pneumokokom. Jak często zakażenia pneumokokowe występują w Polsce?, NIZP-PZH, 13.04.2022, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/pneumokoki/?strona=3 [dostęp: 20.04.2022].

[9] Szczepionka przeciw pneumokokom. Podsumowanie, NIZP-PZH, 13.04.2022, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/pneumokoki/?strona=1 [dostęp: 20.04.2022].

[10] Szczepienia przeciwko pneumokokom u dzieci w Polsce – stan faktyczny na 2020 rok – streszczenie, HTA Consulting, Kraków 2021, dostępny online: https://hta.pl/pl/wp-content/uploads/sites/7/2021/03/NEW_Pneumokoki_RAPORT-AKTUALIZACJA_STRESZCZENIE_final.pdf [dostęp: 20.04.2022].

[11] Szczepionka przeciw meningokokom. Jak wiele zakażeń meningokokowych występuje w Polsce?, NIZP-PZH, 14.12.2021, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/meningokoki/?strona=4 [dostęp: 20.04.2022].

[12] Szczepionka przeciw meningokokom. Kto powinien zostać zaszczepiony przeciw zakażeniom meningokokowymi?, NIZP-PZH, 14.12.2021, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/meningokoki/?strona=6 [dostęp: 20.04.2022].

[13] Szczepionka przeciw meningokokom. Czytaj więcej, NIZP-PZH, 14.12.2021, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/meningokoki/?strona=8#ile-dawek-szczepionki-przeciw-meningokokom-grupy-b-nalezy-podac-oraz-w-jakim-schemacie [dostęp: 20.04.2022].

[14] Szczepionka przeciw meningokokom. Kto powinien zostać zaszczepiony przeciw zakażeniom meningokokowymi?, dz. cyt.

[15] Szczepionka przeciw HPV. Podsumowanie, NIZP-PZH, 11.04.2022, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/hpv/?strona=1 [dostęp: 20.04.2022].

[16] Po co szczepimy dorosłych? Podsumowanie, NIZP-PZH, 30.03.2022, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/po-co-szczepimy-doroslych/ [dostęp: 20.04.2022].

[17] Szczepionka przeciw krztuścowi. O chorobie, NIZP-PZH, 01.04.2022, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/krztusiec/?strona=2 [dostęp: 20.04.2022].

[18] Po co szczepimy dorosłych? Dlaczego osoby dorosłe powinny szczepić się przeciw krztuścowi?, NIZP-PZH, 30.03.2022, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/po-co-szczepimy-doroslych/?strona=3#dlaczego-osoby-dorosle-powinny-szczepic-sie-przeciw-krztuscowi [dostęp: 20.04.2022].

[19] Vaccines and immunization, WHO, informacje online: https://www.who.int/health-topics/vaccines-and-immunization#tab=tab_1 [dostęp: 20.04.2022].

[20] Ten threats to global health in 2019, WHO, materiał online: https://www.who.int/news-room/spotlight/ten-threats-to-global-health-in-2019 [dostęp: 20.04.2022].

[21] W. Zgliczyński, Szczepienia ochronne w Polsce, „Infos”, nr 6(287), 2021, Biuro Analiz Sejmowych, dostępny online: https://orka.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/1359A0B67DF75173C12586FB003B4840/$file/Infos_287.pdf [dostęp: 20.04.2022].
źródło: PAP

W tym roku obchody Europejskiego Tygodnia Szczepień zbiegają się w naszym kraju z ogromnym wyzwaniem, jakim jest zapewnienie szczepionek wielkiej grupie uchodźców z objętej wojną Ukrainy. Według Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) dzieci ukraińskie mogą być bardziej podatne na różne choroby, którym można zapobiegać poprzez szczepienia, takie jak polio czy odra. Poziom wyszczepienia przeciwko tym chorobom jest bowiem w Ukrainie wciąż niewystarczający.
Szczepienia są niezbędne w zapobieganiu wielu poważnym chorobom i w ochronie życia – przypominają inicjatorzy obchodów Europejskiego Tygodnia Szczepień, który w tym roku przypada w dniach 24-30 kwietnia [1]. Przyświeca mu hasło „Szczepienia – długie życie dla wszystkich”. Celem Europejskiego Tygodnia Szczepień obchodzonego z inicjatywy Europejskiego Regionalnego Biura WHO jest podnoszenie świadomości na temat roli szczepień w ochronie zdrowia i życia dzieci oraz dorosłych.

W tym roku obchody Europejskiego Tygodnia Szczepień zbiegają się w naszym kraju z ogromnym wyzwaniem, jakim jest zapewnienie szczepionek wielkiej grupie uchodźców z objętej wojną Ukrainy. Według Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) dzieci ukraińskie mogą być bardziej podatne na różne choroby, którym można zapobiegać poprzez szczepienia, takie jak polio czy odra. Poziom wyszczepienia przeciwko tym chorobom jest bowiem w Ukrainie wciąż niewystarczający [2].

Również poziom wyszczepienia przeciwko COVID-19 (pierwszą serią dawek) jest w Ukrainie znacznie poniżej średniej krajów Unii Europejskiej (UE) i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). Dane z 23 lutego 2022 r. wskazują, że odsetek ten w Ukrainie wynosił 35 proc., podczas gdy 1 marca 2022 r. średnia w krajach UE/EOG wynosiła 71,7 proc. [3]

Dlatego eksperci EDCD zwracają uwagę, że uchodźcy z Ukrainy powinni mieć taki sam dostęp do ochrony przed chorobami zakaźnymi w postaci szczepień, jaki mają mieszkańcy kraju, do którego trafili [4].

Polskie Ministerstwo Zdrowia bardzo szybko (już 25 lutego 2022 r.) podjęło decyzję, że osoby przyjeżdżające do Polski z Ukrainy z powodu działań wojennych mogą bezpłatnie zaszczepić się przeciwko COVID-19 w ramach Narodowego Programu Szczepień [5]. Resort zdecydował też, że dzieci przebywające na terenie Polski w związku z wojną w Ukrainie powinny być szczepione bezpłatnie w ramach aktualnego Kalendarza szczepień (Program Szczepień Ochronnych – PSO na 2022 r.).

Jedną z dwóch różnic między ukraińskim a polskim programem szczepień obowiązkowych jest obecność w naszym programie szczepionki przeciw pneumokokom. Wprowadzono ją w Polsce od stycznia 2017 r. [6].

Na najcięższe zakażenia pneumokokami (Streptococcus pneumoniae), określanymi też jako dwoinki zapalenia płuc, narażone są zwłaszcza małe dzieci do 2 lat i osoby starsze powyżej 65. roku życia [7]. Zakażenie tymi bakteriami może prowadzić do rozwoju inwazyjnej choroby pneumokokowej (IChP), która obejmuje zapalenie płuc z bakteriemią, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych oraz sepsę (posocznicę).

Wprowadzenie szczepień przeciwko pneumokokom wpłynęło na spadek liczby zachorowań na IChP oraz zgonów z jej powodu na świecie. Szacuje się, że dzięki powszechnym programom szczepień przeciw pneumokokom od 2000 r. uniknięto na świecie niemal 200 tys. zgonów [8]. Szczepienie dzieci przeciw pneumokokom chroni też przed zapaleniem ucha wywoływanym przez serotypy pneumokoków zawartych w danej szczepionce [9].

Jak wskazują autorzy raportu HTA Consulting pt. „Szczepienia przeciwko pneumokokom u dzieci w Polsce – stan faktyczny na 2020 rok”, już w trzecim roku od wprowadzenia szczepień przeciw pneumokokom do PSO odnotowano wysoką wyszczepialność – w przypadku dzieci z rocznika 2017 osiągnęła ona poziom 96 proc., a dostępne dane wskazują na równie wysoki odsetek wśród rocznika 2018. Tymczasem średnia wyszczepialność w Europie oscyluje na poziomie 92 proc [10].

Drugą szczepionką, która jest w kalendarzu szczepień obowiązkowych w Polsce, ale brak jej w kalendarzu szczepień obowiązkowych w Ukrainie, jest szczepionka przeciw rotawirusom. Polski budżet proponuje szczepionkę wymagająca trzech podań, ale rodzice mogą sfinansować zaszczepienie dziecka preparatem stosowanym w łatwiejszym schemacie dwudawkowym.

W polskim Programie Szczepień Ochronnych (PSO) wciąż nieobowiązkowe – a jedynie zalecane – są szczepienia przeciwko meningokokom. Tymczasem inwazyjna choroba meningokokowa (IChM) jest zaliczana do najgroźniejszych chorób zakaźnych człowieka. Może szybko doprowadzić do zgonu lub dać trwałe powikłania (różnego stopnia niedosłuch czy uszkodzenia mózgu, padaczka, amputacje palców lub części kończyn, ubytki skóry i tkanki podskórnej wymagające przeszczepów oraz zaburzenia emocjonalne).

Ponieważ w grupie wiekowej do 11. miesiąca życia aż w 70 proc. występują zakażenia meningokokami serogrupy B [11], dzieci do pierwszego roku życia najlepiej zaszczepić przeciw meningokokom właśnie tej serogrupy [12]. Jedną ze szczepionek można stosować już od ukończenia przed dziecko drugiego miesiąca życia [13]. Następnie dzieci powinno się zaszczepić przeciw meningokokom serogrupy C lub A, C, W135 i Y. Jednak w celu szerszej ochrony, najlepiej podać szczepionkę chroniącą przeciw czterem serotypom meningokoków – A, C, W135 oraz Y [14].

Ważne jest szczepienie przeciwko ludzkiemu wirusowi brodawczaka (HPV), ponieważ przewlekła infekcja tym wirusem może prowadzić do rozwoju raka szyjki macicy. Szczepienia przeciwko HPV zaleca się je szczególnie osobom przed inicjacją seksualną.

Mają one wysoką skuteczność. Po 10 latach programów szczepień przeciw temu wirusowi, kraje prowadzące szczepienia odnotowały, że aż o 85 proc. zmniejszyła się liczba patologii wysokiego stopnia szyjki macicy [15].

W Polsce od listopada 2021 r. na liście leków refundowanych znalazła się szczepionka przeciw HPV typu 16 i 18 o nazwie Cervarix. Oznacza to, że pacjenci mogą kupić preparat z 50 proc. odpłatnością we wszystkich zarejestrowanych wskazaniach – u pacjentów od 9. roku życia do profilaktyki zmian przednowotworowych narządów płciowych i odbytu (szyjki macicy, sromu, pochwy i odbytu) oraz raka szyjki macicy i raka odbytu związanych przyczynowo z określonymi onkogennymi typami HPV.

Na swoich stronach Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego–Państwowy Zakład Higieny podkreśla, że szczepienia osób dorosłych są tak samo ważne jak szczepienia dzieci. Prawdopodobieństwo zgonu w przebiegu choroby, której można zapobiegać drogą szczepień, jest u osoby dorosłej 100-krotnie większe niż u dzieci [16].

Jednak dorośli w Polsce wciąż zaniedbują szczepienia. Przykładem są szczepienia przypominające przeciw krztuścowi. Z ogólnopolskiego badania na temat krztuśca przeprowadzonego przez KANTAR w marcu 2021 r. wynika, że jedynie 3 proc. dorosłych Polaków przyjęło dawkę przypominającą szczepionki przeciw tej chorobie.

Tymczasem, jak podaje NIZP-PZH, w ostatnich latach coraz częściej zachorowania na krztusiec dotyczą nastolatków oraz dorosłych. Wynika to z tego, iż z upływem czasu spada odporność na tę chorobę (najczęściej w ciągu 5–12 lat po szczepieniu podstawowym).

Dlatego dawkę przypominającą szczepionki na krztusiec powinny przyjmować: młodzież w wieku 19 lat oraz dorośli – pojedyncze dawki przypominające, co 10 lat. Ponieważ krztusiec jest jedną z niewielu chorób, która przenosi się z dorosłych na dzieci, bardzo ważne jest, by dawki przypominające przyjmował personel medyczny mający kontakt z noworodkami i niemowlętami, a także osoby starsze narażone na zakażenie, kobiety planujące ciążę lub w ciąży (po 28 tygodniu), osoby z otoczenia noworodków i niemowląt [17].

Doszczepianie się na krztusiec w wieku dorosłym jest bardzo ważne, ponieważ u dorosłych choroba może też prowadzić do poważnych powikłań, jak rozedma płuc, złamania żeber, wymioty. Uporczywy kaszel może stanowić zagrożenie dla osób chorych po przebytych operacjach jamy brzusznej lub klatki piersiowej oraz z przepuklinami, może też prowadzić do zaostrzeń przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), pęknięcia tętniaka lub nietrzymania moczu [18].

Szczepienia co roku zapobiegają milionom zgonów na całym świecie. Pomagają uniknąć 2–3 milionów zgonów tylko z takich przyczyn jak błonica, tężec, krztusiec, grypa i odra. Jest to również jedna z najbardziej opłacalnych inwestycji zdrowotnych. A mimo to, wciąż bardzo dużo ludzi na świecie, w tym niemal 20 mln dzieci, ma niewystarczający dostęp do szczepionek [19].

Rosnący problem stanowi odmawianie przez opiekunów zaszczepienia dzieci. W 2019 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaliczyła ruchy antyszczepionkowe i odmowę szczepień do 10 najpoważniejszych zagrożeń dla zdrowia ludzi na świecie [20].

Dlatego zdaniem ekspertów bardzo ważna jest ciągła edukacja, która pomoże budować w społeczeństwie postawy proszczepienne. Ważną rolę mogą tu odegrać m.in.: wprowadzenie edukacji na temat szczepień do programów nauczania, publiczna debata na temat szczepień osób dorosłych czy przeciwdziałanie rozpowszechnianiu fałszywych informacji (fake news) na temat szczepień [21].

Materiał prasowy przygotowany przez Stowarzyszenie Dziennikarze dla Zdrowia w związku z XXX edycją warsztatów z cyklu Quo Vadis Medicina? pt. „Praktyka szczepień w Polsce a nowe wyzwania”, zorganizowanych z okazji Europejskiego Tygodnia Szczepień, kwiecień 2022.

Referencje:

[1] European Immunization Week, WHO 2022, publikacja online: https://www.euro.who.int/en/health-topics/disease-prevention/vaccines-and-immunization/european-immunization-week [dostęp: 20.04.2022].

[2] Operational public health considerations for the prevention and control of infectious diseases in the context of Russia’s aggression towards Ukraine. Technical Report, ECDC, 08.03.2022, dostępny online: https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/prevention-control-infectious-diseases-russia-aggression.pdf [dostęp: 20.04.2022].

[3] Informacja za profilem #SzczepimySię na Twitterze: https://twitter.com/szczepimysie [dostęp: 20.04.2022].

[4] Tamże.

[5] Szczepienia przeciw COVID-19 dla osób z Ukrainy, komunikat Ministerstwa Zdrowia z 25.02.2022, dostępny online: https://www.gov.pl/web/szczepimysie/szczepienia-przeciw-covid-19-dla-osob-z-ukrainy [dostęp: 20.04.2022].

[6] Szczepionka przeciw pneumokokom. O szczepionce, NIZP-PZH, 13.04.2022, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/pneumokoki/?strona=4#jakie-rodzaje-szczepionek-przeciw-pneumokokm-sa-dostepne-w-polsce [dostęp: 20.04.2022].

[7] Tamże.

[8] Szczepionka przeciw pneumokokom. Jak często zakażenia pneumokokowe występują w Polsce?, NIZP-PZH, 13.04.2022, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/pneumokoki/?strona=3 [dostęp: 20.04.2022].

[9] Szczepionka przeciw pneumokokom. Podsumowanie, NIZP-PZH, 13.04.2022, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/pneumokoki/?strona=1 [dostęp: 20.04.2022].

[10] Szczepienia przeciwko pneumokokom u dzieci w Polsce – stan faktyczny na 2020 rok – streszczenie, HTA Consulting, Kraków 2021, dostępny online: https://hta.pl/pl/wp-content/uploads/sites/7/2021/03/NEW_Pneumokoki_RAPORT-AKTUALIZACJA_STRESZCZENIE_final.pdf [dostęp: 20.04.2022].

[11] Szczepionka przeciw meningokokom. Jak wiele zakażeń meningokokowych występuje w Polsce?, NIZP-PZH, 14.12.2021, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/meningokoki/?strona=4 [dostęp: 20.04.2022].

[12] Szczepionka przeciw meningokokom. Kto powinien zostać zaszczepiony przeciw zakażeniom meningokokowymi?, NIZP-PZH, 14.12.2021, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/meningokoki/?strona=6 [dostęp: 20.04.2022].

[13] Szczepionka przeciw meningokokom. Czytaj więcej, NIZP-PZH, 14.12.2021, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/meningokoki/?strona=8#ile-dawek-szczepionki-przeciw-meningokokom-grupy-b-nalezy-podac-oraz-w-jakim-schemacie [dostęp: 20.04.2022].

[14] Szczepionka przeciw meningokokom. Kto powinien zostać zaszczepiony przeciw zakażeniom meningokokowymi?, dz. cyt.

[15] Szczepionka przeciw HPV. Podsumowanie, NIZP-PZH, 11.04.2022, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/hpv/?strona=1 [dostęp: 20.04.2022].

[16] Po co szczepimy dorosłych? Podsumowanie, NIZP-PZH, 30.03.2022, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/po-co-szczepimy-doroslych/ [dostęp: 20.04.2022].

[17] Szczepionka przeciw krztuścowi. O chorobie, NIZP-PZH, 01.04.2022, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/krztusiec/?strona=2 [dostęp: 20.04.2022].

[18] Po co szczepimy dorosłych? Dlaczego osoby dorosłe powinny szczepić się przeciw krztuścowi?, NIZP-PZH, 30.03.2022, publikacja online: https://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/po-co-szczepimy-doroslych/?strona=3#dlaczego-osoby-dorosle-powinny-szczepic-sie-przeciw-krztuscowi [dostęp: 20.04.2022].

[19] Vaccines and immunization, WHO, informacje online: https://www.who.int/health-topics/vaccines-and-immunization#tab=tab_1 [dostęp: 20.04.2022].

[20] Ten threats to global health in 2019, WHO, materiał online: https://www.who.int/news-room/spotlight/ten-threats-to-global-health-in-2019 [dostęp: 20.04.2022].

[21] W. Zgliczyński, Szczepienia ochronne w Polsce, „Infos”, nr 6(287), 2021, Biuro Analiz Sejmowych, dostępny online: https://orka.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/1359A0B67DF75173C12586FB003B4840/$file/Infos_287.pdf [dostęp: 20.04.2022].
źródło: PAP

Pacjenci, u których wystąpiły określone działania niepożądane po podaniu szczepionki, mogą ubiegać się o rekompensatę z Funduszu Kompensacyjnego. Obecnie dotyczy to pacjentów po szczepieniu przeciw COVID-19, ale od przyszłego roku także po szczepieniach obowiązkowych. Uwaga, nie za każde działanie niepożądane wypłacona zostanie rekompensata!
Mija miesiąc od rozpoczęcia przyjmowania wniosków do Funduszu Kompensacyjnego. Ile osób wystąpiło do Rzecznika Praw Pacjenta o kompensatę? Od 12 lutego 2022 r. do Rzecznika Praw Pacjenta wpłynęło 440 wniosków o świadczenia z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych. Ponad 15 proc. złożonych wniosków związanych jest z wystąpieniem reakcji anafilaktycznych bezpośrednio po podaniu szczepionki.

Pozostałe wnioski dotyczą pacjentów, u których rozpoznano np. zaburzenia układu nerwowego czy zaburzenia naczyniowe, serca i krwi.

– Tak duże zainteresowanie ze strony pacjentów, mimo krótkiego czasu od wejścia w życie nowej regulacji, najlepiej dowodzi, że było to rozwiązanie oczekiwane i potrzebne. Tryb administracyjny jest bardzo dobrym rozwiązaniem, jeśli chodzi o zapewnienie wsparcia finansowego pacjentom, którzy doznali szkody w związku ze szczepieniem czy – patrząc w przyszłość – udziałem w badaniach klinicznych lub procesem leczenia – podkreśla Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta.


Spośród złożonych wniosków:

    61,9 proc. dotyczy szczepionki Comirnaty (Pfizer-BioNTech),
    25,4 proc – Vaxzevria (Astra Zeneca),
    7 proc. – Spikevax (Moderna) – 7 proc.,
    5,7 proc. – Janssen (Johnson & Johnson).

Kiedy można ubiegać się o rekompensatę?

15.03.2022 , 17:09 Aktualizacja: 16.03.2022, 16:18

Drogi lek – większe skutki uboczne?

Możliwość uzyskania świadczenia kompensacyjnego odnosi się do wszystkich szczepień przeprowadzonych od początku Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19 (czyli po 26 grudnia 2020 roku). W przyszłości Fundusz obejmie także obowiązkowe szczepienia ochronne oraz szczepienia epidemiczne inne niż przeciwko COVID-19 – przeprowadzane począwszy od dnia 1 stycznia 2023 roku.

Uwaga! Warunkiem uzyskania świadczenia jest wystąpienie w wyniku szczepienia działania niepożądanego wymienionego w charakterystyce produktu leczniczego (ChPL) danej szczepionki, które spowodowało:

Świadczenie nie będzie natomiast mogło zostać przyznane, jeśli:

Na co warto zwrócić uwagę składając wniosek? Musi być podpisany własnoręcznie lub – w przypadku przesyłania go elektronicznie – podpisem elektronicznym. Należy do niego dołączyć odpowiednie dokumenty.

– Jeśli szczepienie przeciw COVID-19 i związany z nim pobyt w szpitalu miały miejsce przed 27 stycznia 2022 roku, czyli przed wejściem w życie ustawy, termin złożenia wniosku o przyznanie świadczenia upływa z końcem bieżącego roku – przypomina Rzecznik Praw Pacjenta.


Wysokość świadczenia

Jeśli doznałeś wstrząsu anafilaktycznego, możesz liczyć na:

W pozostałych przypadkach świadczenie kompensacyjne będzie mogło zostać przyznane tylko, gdy pobyt w szpitalu trwał co najmniej 14 dni. Hospitalizacja ta musi być jednak związana z działaniem niepożądanym szczepionki wymienionym w charakterystyce produktu leczniczego. Wysokość świadczenia wyniesie wówczas (proporcjonalnie do okresu hospitalizacji) i mieści się w obrębie kwot 10 tys. do nawet 100 tys. zł (jeśli pobyt szpitalu związany z działaniem niepożądanym szczepionki przekroczył 120 dni).

Świadczenie kompensacyjne jest dodatkowo podwyższane jeśli w związku z działaniem niepożądanym konieczny był na przykład zabieg operacyjny w znieczuleniu ogólnym czy pobyt szpitalu wiązał się też z hospitalizacją na oddziale intensywnej terapii przez co najmniej tydzień. Nadto świadczenie kompensacyjne może również obejmować zwrot kosztów dalszego leczenia lub rehabilitacji po zakończeniu obserwacji lub pobytu w szpitalu, do wysokości 10 tys. zł (trzeba przedstawić odpowiednie dokumenty!). Łączna suma świadczenia kompensacyjnego nie może być wyższa niż 100 tys. zł.

Informację o wysokości przyznanego świadczenia wnioskodawca otrzyma w decyzji Rzecznika Praw Pacjenta. Kwota świadczenia wypłacanego z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych jest zwolniona z podatku dochodowego. Przyznane świadczenie kompensacyjne jest zaliczane na poczet zadośćuczynienia lub odszkodowania w postępowaniu cywilnym związanym z wystąpieniem działań niepożądanych po podanej szczepionce albo podanych szczepionkach.
 
Gdzie składać wnioski o rekompensatę?

Wniosek o przyznanie świadczenia kompensacyjnego można złożyć:

Złożenie wniosku o przyznanie świadczenia kompensacyjnego podlega opłacie w wysokości 200 zł. Opłatę uiszcza się na rachunek bankowy Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych: 45 1130 1017 0020 1591 5120 0001, prowadzony w Banku Gospodarstwa Krajowego.

Opłata od wniosku podlega zwrotowi w przypadku przyznania świadczenia kompensacyjnego. Jeśli Rzecznik pozostawi wniosek bez rozpoznania lub odmówi wszczęcia postępowania, zwróci również opłatę. Natomiast w razie wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia, opłata nie zostanie zwrócona.
Rzecznik może zwolnić od opłaty osobę składającą wniosek, o ile osoba składająca wniosek udowodni za pomocą odpowiednich dokumentów, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Wraz z wnioskiem o rekompensatę należy wnieść również o zwolnienie z ponoszenia opłaty załączając odpowiednie dokumenty (zaświadczenie o wysokości renty itp.).


Co to jest charakterystyka produktu leczniczego?

To dokument dotyczący danego produktu leczniczego, zawierający takie informacje jak skład, wskazania do stosowania, dawkowanie i sposób podawania, przeciwwskazania czy działania niepożądane (tego dotyczy pkt. 4.8 ChPL). By produkt leczniczy został dopuszczony do obrotu, przechodzi badania kliniczne, których celem jest wykazanie jego skuteczności i bezpieczeństwa. ChPL jest publikowany na zakończenie pomyślnie przeprowadzonego procesu rejestracji. Choć opracowuje go producent (w nomenklaturze prawnej: podmiot odpowiedzialny), to zatwierdza go organ wydający zgodę na dopuszczenie produktu do obrotu (w przypadku szczepionek przeciwko COVID-19 jest to Komisja Europejska).

ChPL może ulegać zmianom zgodnie z postępem wiedzy na temat danego produktu. Aktualne charakterystyki szczepionek przeciwko COVID-19 można znaleźć m.in. na stronie Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych.  
Czym jest wstrząs anafilaktyczny?

Anafilaksja to ciężka, potencjalnie zagrażająca życiu, uogólniona lub ogólnoustrojowa reakcja nadwrażliwości (alergicznej lub niealergicznej), czyli powtarzalnych objawów wywołanych przez ekspozycję na określony bodziec w dawce tolerowanej przez osoby zdrowe (np. lek, pokarm, jad owadów). W przypadku szczepionek przeciw COVID-19 przyczyną może być m.in. nadwrażliwość na glikol polietylenowy.

Objawy anafilaksji pojawiają się najczęściej w ciągu sekund do kilku minut po narażeniu na czynnik wywołujący: pokrzywka lub obrzęk naczynioruchowy, zaczerwienienie skóry, obrzęk górnych dróg  oddechowych, chrypka, stridor, kaszel, świsty, duszność, nieżyt nosa, nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka (rzadziej: zawroty lub głowy, skurcze macicy, uczucie zagrożenia). W części przypadków anafilaksji dochodzi do reakcji ogólnoustrojowej.

Wstrząs anafilaktyczny to ciężka, szybko rozwijająca się reakcja anafilaktyczna (anafilaksja), w której występuje obniżenie ciśnienia tętniczego zagrażające życiu. Objawy wstrząsu anafilaktycznego to chłodna, blada i spocona skóra, zapadnięte żyły podskórne, hipotensja, tachykardia, skąpomocz lub bezmocz, bezwiedne oddanie stolca i utrata przytomności, może też wystąpić zatrzymanie krążenia.
Informacja o tym, że po podaniu szczepionki wystąpił wstrząs anafilaktyczny, powinna być odnotowana w dokumentacji medycznej. Jeśli takiej wzmianki nie ma, wniosek może zostać rozpatrzony negatywnie.
 
Źródło: PAP

Pacjenci, u których wystąpiły określone działania niepożądane po podaniu szczepionki, mogą ubiegać się o rekompensatę z Funduszu Kompensacyjnego. Obecnie dotyczy to pacjentów po szczepieniu przeciw COVID-19, ale od przyszłego roku także po szczepieniach obowiązkowych. Uwaga, nie za każde działanie niepożądane wypłacona zostanie rekompensata!
Mija miesiąc od rozpoczęcia przyjmowania wniosków do Funduszu Kompensacyjnego. Ile osób wystąpiło do Rzecznika Praw Pacjenta o kompensatę? Od 12 lutego 2022 r. do Rzecznika Praw Pacjenta wpłynęło 440 wniosków o świadczenia z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych. Ponad 15 proc. złożonych wniosków związanych jest z wystąpieniem reakcji anafilaktycznych bezpośrednio po podaniu szczepionki.

Pozostałe wnioski dotyczą pacjentów, u których rozpoznano np. zaburzenia układu nerwowego czy zaburzenia naczyniowe, serca i krwi.

– Tak duże zainteresowanie ze strony pacjentów, mimo krótkiego czasu od wejścia w życie nowej regulacji, najlepiej dowodzi, że było to rozwiązanie oczekiwane i potrzebne. Tryb administracyjny jest bardzo dobrym rozwiązaniem, jeśli chodzi o zapewnienie wsparcia finansowego pacjentom, którzy doznali szkody w związku ze szczepieniem czy – patrząc w przyszłość – udziałem w badaniach klinicznych lub procesem leczenia – podkreśla Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta.


Spośród złożonych wniosków:

    61,9 proc. dotyczy szczepionki Comirnaty (Pfizer-BioNTech),
    25,4 proc – Vaxzevria (Astra Zeneca),
    7 proc. – Spikevax (Moderna) – 7 proc.,
    5,7 proc. – Janssen (Johnson & Johnson).

Kiedy można ubiegać się o rekompensatę?

15.03.2022 , 17:09 Aktualizacja: 16.03.2022, 16:18

Drogi lek – większe skutki uboczne?

Możliwość uzyskania świadczenia kompensacyjnego odnosi się do wszystkich szczepień przeprowadzonych od początku Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19 (czyli po 26 grudnia 2020 roku). W przyszłości Fundusz obejmie także obowiązkowe szczepienia ochronne oraz szczepienia epidemiczne inne niż przeciwko COVID-19 – przeprowadzane począwszy od dnia 1 stycznia 2023 roku.

Uwaga! Warunkiem uzyskania świadczenia jest wystąpienie w wyniku szczepienia działania niepożądanego wymienionego w charakterystyce produktu leczniczego (ChPL) danej szczepionki, które spowodowało:

Świadczenie nie będzie natomiast mogło zostać przyznane, jeśli:

Na co warto zwrócić uwagę składając wniosek? Musi być podpisany własnoręcznie lub – w przypadku przesyłania go elektronicznie – podpisem elektronicznym. Należy do niego dołączyć odpowiednie dokumenty.

– Jeśli szczepienie przeciw COVID-19 i związany z nim pobyt w szpitalu miały miejsce przed 27 stycznia 2022 roku, czyli przed wejściem w życie ustawy, termin złożenia wniosku o przyznanie świadczenia upływa z końcem bieżącego roku – przypomina Rzecznik Praw Pacjenta.


Wysokość świadczenia

Jeśli doznałeś wstrząsu anafilaktycznego, możesz liczyć na:

W pozostałych przypadkach świadczenie kompensacyjne będzie mogło zostać przyznane tylko, gdy pobyt w szpitalu trwał co najmniej 14 dni. Hospitalizacja ta musi być jednak związana z działaniem niepożądanym szczepionki wymienionym w charakterystyce produktu leczniczego. Wysokość świadczenia wyniesie wówczas (proporcjonalnie do okresu hospitalizacji) i mieści się w obrębie kwot 10 tys. do nawet 100 tys. zł (jeśli pobyt szpitalu związany z działaniem niepożądanym szczepionki przekroczył 120 dni).

Świadczenie kompensacyjne jest dodatkowo podwyższane jeśli w związku z działaniem niepożądanym konieczny był na przykład zabieg operacyjny w znieczuleniu ogólnym czy pobyt szpitalu wiązał się też z hospitalizacją na oddziale intensywnej terapii przez co najmniej tydzień. Nadto świadczenie kompensacyjne może również obejmować zwrot kosztów dalszego leczenia lub rehabilitacji po zakończeniu obserwacji lub pobytu w szpitalu, do wysokości 10 tys. zł (trzeba przedstawić odpowiednie dokumenty!). Łączna suma świadczenia kompensacyjnego nie może być wyższa niż 100 tys. zł.

Informację o wysokości przyznanego świadczenia wnioskodawca otrzyma w decyzji Rzecznika Praw Pacjenta. Kwota świadczenia wypłacanego z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych jest zwolniona z podatku dochodowego. Przyznane świadczenie kompensacyjne jest zaliczane na poczet zadośćuczynienia lub odszkodowania w postępowaniu cywilnym związanym z wystąpieniem działań niepożądanych po podanej szczepionce albo podanych szczepionkach.
 
Gdzie składać wnioski o rekompensatę?

Wniosek o przyznanie świadczenia kompensacyjnego można złożyć:

Złożenie wniosku o przyznanie świadczenia kompensacyjnego podlega opłacie w wysokości 200 zł. Opłatę uiszcza się na rachunek bankowy Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych: 45 1130 1017 0020 1591 5120 0001, prowadzony w Banku Gospodarstwa Krajowego.

Opłata od wniosku podlega zwrotowi w przypadku przyznania świadczenia kompensacyjnego. Jeśli Rzecznik pozostawi wniosek bez rozpoznania lub odmówi wszczęcia postępowania, zwróci również opłatę. Natomiast w razie wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia, opłata nie zostanie zwrócona.
Rzecznik może zwolnić od opłaty osobę składającą wniosek, o ile osoba składająca wniosek udowodni za pomocą odpowiednich dokumentów, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Wraz z wnioskiem o rekompensatę należy wnieść również o zwolnienie z ponoszenia opłaty załączając odpowiednie dokumenty (zaświadczenie o wysokości renty itp.).


Co to jest charakterystyka produktu leczniczego?

To dokument dotyczący danego produktu leczniczego, zawierający takie informacje jak skład, wskazania do stosowania, dawkowanie i sposób podawania, przeciwwskazania czy działania niepożądane (tego dotyczy pkt. 4.8 ChPL). By produkt leczniczy został dopuszczony do obrotu, przechodzi badania kliniczne, których celem jest wykazanie jego skuteczności i bezpieczeństwa. ChPL jest publikowany na zakończenie pomyślnie przeprowadzonego procesu rejestracji. Choć opracowuje go producent (w nomenklaturze prawnej: podmiot odpowiedzialny), to zatwierdza go organ wydający zgodę na dopuszczenie produktu do obrotu (w przypadku szczepionek przeciwko COVID-19 jest to Komisja Europejska).

ChPL może ulegać zmianom zgodnie z postępem wiedzy na temat danego produktu. Aktualne charakterystyki szczepionek przeciwko COVID-19 można znaleźć m.in. na stronie Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych.  
Czym jest wstrząs anafilaktyczny?

Anafilaksja to ciężka, potencjalnie zagrażająca życiu, uogólniona lub ogólnoustrojowa reakcja nadwrażliwości (alergicznej lub niealergicznej), czyli powtarzalnych objawów wywołanych przez ekspozycję na określony bodziec w dawce tolerowanej przez osoby zdrowe (np. lek, pokarm, jad owadów). W przypadku szczepionek przeciw COVID-19 przyczyną może być m.in. nadwrażliwość na glikol polietylenowy.

Objawy anafilaksji pojawiają się najczęściej w ciągu sekund do kilku minut po narażeniu na czynnik wywołujący: pokrzywka lub obrzęk naczynioruchowy, zaczerwienienie skóry, obrzęk górnych dróg  oddechowych, chrypka, stridor, kaszel, świsty, duszność, nieżyt nosa, nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka (rzadziej: zawroty lub głowy, skurcze macicy, uczucie zagrożenia). W części przypadków anafilaksji dochodzi do reakcji ogólnoustrojowej.

Wstrząs anafilaktyczny to ciężka, szybko rozwijająca się reakcja anafilaktyczna (anafilaksja), w której występuje obniżenie ciśnienia tętniczego zagrażające życiu. Objawy wstrząsu anafilaktycznego to chłodna, blada i spocona skóra, zapadnięte żyły podskórne, hipotensja, tachykardia, skąpomocz lub bezmocz, bezwiedne oddanie stolca i utrata przytomności, może też wystąpić zatrzymanie krążenia.
Informacja o tym, że po podaniu szczepionki wystąpił wstrząs anafilaktyczny, powinna być odnotowana w dokumentacji medycznej. Jeśli takiej wzmianki nie ma, wniosek może zostać rozpatrzony negatywnie.
 
Źródło: PAP