Medicalpress

Cztery najważniejsze światowe organizacje kardiologiczne – European Society of Cardiology (ESC), American College of Cardiology (ACC), American Heart Association (AHA) oraz World Heart Federation (WHF) – wspólnie opracowały Piątą Uniwersalną Definicję Zawału Mięśnia Sercowego. Dotychczasowa definicja, oparta na pięciu typach zawału jest obecnie zastąpiona prostszym podziałem oparta na mechanizmie prowadzącym do zawału i sytuacji klinicznej, w której do niego dochodzi.

Nową definicję przedstawiono podczas Kongresu ESC 2026 w Monachium. Jej celem jest bardziej spójne rozpoznawanie zawału, lepsze powiązanie diagnozy z dalszym postępowaniem oraz ułatwienie komunikacji z pacjentami.

– To bardzo ważny dokument dla światowej kardiologii. Zaproponowane w nim zmiany nazwałbym ewolucją — i to ewolucją w bardzo dobrym kierunku. Po pierwsze, dokument wprowadza uproszczoną nomenklaturę i nowy podział. Zamiast dotychczasowych pięciu typów posługiwać się będziemy trzema postaciami, wyodrębnionymi na podstawie patofizjologii toczącej się w tętnicy wieńcowej, czyli bezpośredniej przyczyny zawału. To znacząco porządkuje całą klasyfikację i powinno ułatwić postawienie rozpoznania w sytuacjach, w których na gruncie dotychczasowej definicji można było mieć pewne wątpliwości interpretacyjne. Większa prostota i jednoznaczność to zmiana korzystna dla środowiska lekarskiego, a zarazem ułatwiająca komunikację z pacjentem – podkreśla dr hab. Jan Biegus, prof. UMW, z-ca dyrektora ds. naukowych Instytutu Chorób Serca Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

– Nowa definicja nie wyróżnia już nagłego zgonu sercowego jako odrębnego typu zawału, wskazując, że rozpoznanie to powinno być stawiane na podstawie badania autopsyjnego – dodaje dr hab. Jan Biegus.

Zawał mięśnia sercowego pozostaje jednym z najważniejszych problemów zdrowotnych na świecie. Występuje u około 3,8 proc. osób poniżej 60. roku życia i 9,5 proc. osób powyżej 60 lat.

Nie każdy zawał oznacza zamkniętą tętnicę

Jedną z najważniejszych zmian jest odejście od dotychczasowego podziału numerycznego
– obejmującego typy od 1 do 5 wraz z podtypami – na rzecz trzech głównych kategorii: zawału pierwotnego, wtórnego oraz związanego z zabiegami na naczyniach wieńcowych.

Nowa definicja wyraźnie rozróżnia również zawał od uszkodzenia mięśnia sercowego. Podwyższone stężenie troponiny nie zawsze oznacza automatycznie zawał. Do jego rozpoznania (niezmiennie) potrzebne są także dowody wskazujące, że uszkodzenie mięśnia sercowego jest związane
z niedokrwieniem. Ocenia się m.in. objawy, EKG oraz wyniki badań obrazowych.

Trzy kategorie zawału

Pierwotny zawał mięśnia sercowego jest wynikiem ostrego problemu w tętnicy wieńcowej. Najczęściej odpowiadają za niego miażdżyca i zakrzep, ale przyczyną mogą być również samoistne rozwarstwienie tętnicy wieńcowej (SCAD), skurcz naczynia czy zator. To istotna zmiana – w poprzedniej klasyfikacji te ostatnie mechanizmy zaliczano do zawału typu 2.

Wtórny zawał mięśnia sercowego jest następstwem innego ostrego stanu, który zaburza równowagę między zapotrzebowaniem serca na tlen a jego dostarczaniem. Może do tego dojść np. przy znacznej tachykardii, niedotlenieniu, niedokrwistości, bardzo niskim lub wysokim ciśnieniu tętniczym.

Zawał związany z zabiegiem w obrębie tętnic wieńcowych jest powikłaniem procedury kardiologicznej lub kardiochirurgicznej, do którego dochodzi w ciągu 30 dni od jej wykonania. Nowa definicja wprowadza wspólne kryteria dla powikłań związanych z zabiegami przezskórnymi oraz operacjami kardiochirurgicznymi.

Od numeru do przyczyny zawału

Zmiana wykracza poza samo nazewnictwo. Nowa klasyfikacja ma przede wszystkim lepiej odpowiadać temu, dlaczego doszło do zawału. Ma to znaczenie, ponieważ różne mechanizmy mogą wymagać odmiennego postępowania. Inaczej leczony może być pacjent z ostrym zdarzeniem miażdżycowo-zakrzepowym, inaczej chory ze skurczem tętnicy wieńcowej, a jeszcze inaczej osoba, u której niedokrwienie jest skutkiem zaburzenia równowagi między podażą a zapotrzebowaniem na tlen, np.
w wyniku ciężkiej niedokrwistości. Stąd, co oczywiste, autorzy dokumentu podkreślają, że leczenie zależy od mechanizmu prowadzącego do zawału.

Poprzednia klasyfikacja numeryczna nie zawsze była łatwa do zastosowania w praktyce. Nowy podział ma być bardziej intuicyjny, opierać się na obiektywnych kryteriach diagnostycznych i ułatwiać podejmowanie decyzji klinicznych. Ma również ułatwić rozmowę z pacjentem – określenia takie jak „zawał typu 2” czy „typu 4c” niewiele mówiły o rzeczywistej przyczynie zdarzenia. Prostszy podział ma być bardziej zrozumiały zarówno dla lekarzy, jak i chorych.

Znaczenie także dla badań i systemu ochrony zdrowia

Nowa klasyfikacja ma znaczenie nie tylko dla lekarzy i pacjentów. Została powiązana z kodami Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-11, co ma umożliwić dokładniejsze zbieranie danych
o poszczególnych rodzajach zawału. W przyszłości powinno to ułatwić badania epidemiologiczne, porównywanie wyników między krajami oraz planowanie opieki zdrowotnej.

– Za świetne posunięcie uważam również powiązanie proponowanej nomenklatury ze wchodzącą do praktyki klasyfikacją ICD-11. Będzie ono miało duże znaczenie zarówno epidemiologiczne, jak i dla rozwoju nauki na całym świecie – zaznacza dr hab. Jan Biegus.

Piąta Uniwersalna Definicja Zawału Mięśnia Sercowego przesuwa punkt ciężkości z numeru przypisanego do typu zawału na jego przyczynę i kontekst kliniczny. Ma to prowadzić do bardziej spójnych rozpoznań, lepszego dopasowania dalszego postępowania i bardziej zrozumiałej komunikacji z pacjentem.

Źródło: inf pras

To nie tylko prestiżowe wyróżnienie dla jednej z najbardziej rozpoznawalnych polskich kardiolożek, ale również sygnał, że polska kardiologia coraz mocniej zaznacza swoją pozycję na arenie międzynarodowej. Prof. Agnieszka Tycińska została wybrana na stanowisko President-Elect Association for Acute CardioVascular Care (ACVC) – jednej z największych i najbardziej wpływowych asocjacji działających w strukturach Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC). Po zakończeniu obecnej kadencji obejmie funkcję prezesa organizacji, kierując europejską społecznością specjalistów zajmujących się leczeniem pacjentów w najcięższych stanach zagrożenia życia.

Wybór prof. Tycińskiej oznacza, że po raz pierwszy od wielu lat przedstawicielka polskiej kardiologii obejmie jedno z najwyższych stanowisk w strukturach Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Dla polskich lekarzy to znacznie więcej niż sukces indywidualny. To potwierdzenie, że krajowe środowisko kardiologiczne odgrywa coraz większą rolę nie tylko we wdrażaniu europejskich standardów leczenia, ale także w ich współtworzeniu.

ACVC to organizacja, która wyznacza standardy leczenia najciężej chorych pacjentów

Association for Acute CardioVascular Care skupia specjalistów zajmujących się ostrą opieką kardiologiczną – obszarem medycyny, w którym decyzje terapeutyczne podejmowane są często w ciągu minut, a od ich trafności zależy życie pacjenta. Organizacja opracowuje wytyczne kliniczne, prowadzi programy edukacyjne, wspiera badania naukowe oraz rozwija standardy postępowania dotyczące m.in. ostrych zespołów wieńcowych, wstrząsu kardiogennego, nagłego zatrzymania krążenia, zatorowości płucnej czy ostrej niewydolności serca.

To właśnie rekomendacje ekspertów ACVC są później wykorzystywane przez lekarzy w całej Europie i stanowią podstawę organizacji nowoczesnej opieki nad pacjentami w oddziałach intensywnej terapii kardiologicznej.

Wieloletnia obecność w strukturach ESC

Wybór na stanowisko President-Elect nie jest przypadkowy. Prof. Agnieszka Tycińska od lat aktywnie działa w strukturach Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Obecnie kieruje Komitetem Certyfikacji i Akredytacji ACVC oraz przewodniczy inicjatywie Women in ACVC. Jest również członkinią zarządu organizacji i współtworzy europejskie projekty edukacyjne oraz akredytacyjne.

Jej działalność naukowa i organizacyjna została zauważona także przez redakcję European Heart Journal, która poświęciła profesor specjalny materiał w cyklu „Leaders in Cardiology”. Podkreślono w nim jej wkład w rozwój intensywnej opieki kardiologicznej, działalność naukową oraz konsekwentne wzmacnianie pozycji polskiej kardiologii w strukturach europejskich.

Szansa dla polskiej kardiologii

Szczególnego znaczenia tej nominacji dodaje fakt, że prof. Agnieszka Tycińska jest jednocześnie prezesem elektem Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Otwiera to nowe możliwości jeszcze silniejszego udziału polskich ekspertów w międzynarodowych projektach naukowych, pracach nad europejskimi wytycznymi oraz programach edukacyjnych.

To także szansa na większą obecność polskich ośrodków w badaniach klinicznych prowadzonych pod auspicjami ESC oraz rozwój międzynarodowej współpracy w obszarze ostrej opieki kardiologicznej. Choć decyzje ACVC mają charakter ekspercki, ich efekty przekładają się później na codzienną praktykę kliniczną – od organizacji oddziałów intensywnej terapii po standardy leczenia pacjentów z zawałem serca czy ostrą niewydolnością serca.

Coraz silniejsza pozycja Polski w europejskiej medycynie

W ostatnich latach przedstawiciele polskiej medycyny coraz częściej obejmują ważne funkcje w międzynarodowych organizacjach naukowych. To efekt nie tylko rosnącej liczby publikacji naukowych, ale także aktywnego uczestnictwa w pracach grup roboczych, tworzeniu wytycznych oraz organizacji europejskich projektów badawczych.

Wybór prof. Agnieszki Tycińskiej wpisuje się w ten trend. Jednocześnie pokazuje, że doświadczenia polskich ośrodków kardiologicznych są coraz częściej postrzegane jako wartościowy wkład w rozwój europejskiej medycyny.

Objęcie funkcji President-Elect oznacza również udział w wyznaczaniu strategicznych kierunków rozwoju ACVC na najbliższe lata. Po zakończeniu obecnej kadencji profesor stanie na czele organizacji, która skupia tysiące specjalistów zajmujących się leczeniem pacjentów wymagających najbardziej zaawansowanej opieki kardiologicznej.

Źródło: escardio.org

Niewydolność serca należy do najpoważniejszych wyzwań współczesnej kardiologii. Skuteczność jej leczenia zależy nie tylko od właściwie dobranej farmakoterapii, ale także od sprawnej współpracy interdyscyplinarnego zespołu medycznego. Istotną rolę odgrywa w nim personel pielęgniarski, którego kompetencje w zakresie specjalistycznej opieki nad pacjentami rozwija STEP-ONE – program opracowany przez Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu (UMW). Inicjatywa jest już realizowana w 11 krajach europejskich.

Niewydolność serca to przewlekła choroba, wymagającą systematycznego monitorowania objawów, edukacji zdrowotnej oraz ścisłej współpracy specjalistów reprezentujących różne dziedziny medycyny. Szczególne miejsce w tym modelu zajmują pielęgniarki i pielęgniarze. Towarzyszą pacjentom podczas kolejnych etapów terapii, pomagają im zrozumieć zalecenia medyczne oraz wspierają w kształtowaniu nawyków umożliwiających świadome i bezpieczne życie z chorobą.

Program STEP-ONE (Supportive Training and Essential Preparation for Optimal Nursing Education) powstał w ramach inicjatywy „Global ACT on HF – Accelerate Change Together” (Działajmy w obszarze niewydolności serca – razem przyspieszmy zmianę), realizowanej we współpracy z AstraZeneca Pharma Poland sp. z o.o. Jego celem jest wspieranie zintegrowanego, interprofesjonalnego modelu opieki oraz przygotowanie pacjentów do świadomego i możliwie samodzielnego zarządzania chorobą.

– Zalecenia Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (European Society of Cardiology – ESC) jednoznacznie wskazują, że opieka nad pacjentem z niewydolnością serca powinna mieć charakter zespołowy i opierać się na współpracy kardiologa, lekarza podstawowej opieki zdrowotnej oraz pielęgniarki lub pielęgniarza wyspecjalizowanych w tej dziedzinie. W Polsce, podobnie jak w wielu innych krajach, brakowało jednak certyfikowanej ścieżki kształcenia personelu pielęgniarskiego w tym zakresie. STEP-ONE powstał, aby wypełnić tę lukę i zapewnić odpowiednie przygotowanie do sprawowania opieki nad tą grupą chorych – wyjaśnia prof. Izabella Uchmanowicz, kierownik Zakładu Metodyki Badań Naukowych Wydziału Pielęgniarstwa i Położnictwa UMW, stojąca na czele interdyscyplinarnego zespołu odpowiedzialnego za merytoryczną część programu.

W rozwój STEP-ONE zaangażowane są również dr Magdalena Lisiak i dr Marta Wleklik. Program współtworzyli prof. Piotr Ponikowski oraz prof. Ewa A. Jankowska z Instytutu Chorób Serca UMW.

STEP-ONE nie jest pojedynczym kursem, lecz kompleksowym systemem edukacji i certyfikacji. Łączy materiały dydaktyczne, szkolenia praktyczne oraz platformę internetową umożliwiającą prowadzenie ujednoliconego procesu kształcenia w różnych krajach. Platforma, dostępna w językach polskim i angielskim pod adresem educardio.umw.edu.pl/nurses, zawiera materiały wideo, prezentacje i test egzaminacyjny, a po ukończeniu kursu automatycznie generuje certyfikat.

– W ramach programu opracowaliśmy również narzędzia wspierające codzienną praktykę kliniczną pielęgniarek i pielęgniarzy. Należą do nich formularze służące do oceny ryzyka niewydolności serca z zachowaną frakcją wyrzutową, a także listy kontrolne pomocne w edukowaniu pacjentów i ocenie stopnia optymalizacji leczenia farmakologicznego. Uczestnicy kursu otrzymują zatem nie tylko uporządkowaną wiedzę teoretyczną, lecz także rozwiązania, które mogą bezpośrednio wykorzystywać w pracy z pacjentami – dodaje prof. Izabella Uchmanowicz.

Jednym z elementów programu jest Heart Failure Handbook – przewodnik dla pacjentów i ich rodzin, przygotowany w językach polskim, angielskim i chorwackim. Publikacja zawiera najważniejsze informacje na temat samoopieki, farmakoterapii, aktywności fizycznej i stylu życia. Pomaga również rozpoznawać objawy, których wystąpienie powinno skłonić pacjenta do kontaktu z personelem medycznym.

Pierwszy kurs STEP-ONE odbył się pod koniec grudnia 2021 roku. Od tego czasu autorski program Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu przekształcił się z lokalnej inicjatywy w międzynarodowy model kształcenia, rozwijany we współpracy z instytucjami ochrony zdrowia z 11 krajów europejskich. W formule Train-the-Trainers przygotowywani są liderzy, którzy następnie wdrażają program na poziomie lokalnym i prowadzą proces certyfikacji personelu pielęgniarskiego w swoich krajach.

Dotychczas kurs ukończyło ponad 100 osób. Jego absolwenci uzyskali certyfikat HF Nurse, potwierdzający kompetencje do sprawowania specjalistycznej opieki nad pacjentami z niewydolnością serca.

– Jednym z największych atutów projektu jest jego interdyscyplinarność. STEP-ONE integruje wiedzę z zakresu kardiologii, pielęgniarstwa, geriatrii, psychologii zdrowia i informatyki. Dzięki temu uwzględnia nie tylko aktualne wytyczne kliniczne, ale również zagadnienia związane z komunikacją, edukacją terapeutyczną, uwarunkowaniami behawioralnymi oraz cyfrową dostępnością procesu kształcenia – ocenia prof. Izabella Uchmanowicz.

Założenia programu oraz wnioski płynące z jego wdrażania przedstawiono między innymi na łamach czasopism „European Journal of Cardiovascular Nursing” i „ESC Heart Failure”.

– Wyniki opublikowanych prac wskazują, że standaryzacja szkoleń oraz formalne potwierdzanie kompetencji personelu pielęgniarskiego sprzyjają lepszemu przestrzeganiu zaleceń przez pacjentów, zwiększają bezpieczeństwo terapii i mogą przyczyniać się do ograniczenia liczby hospitalizacji – podkreśla prof. Izabella Uchmanowicz.

Program zaprezentowano również podczas konferencji ACNAP 2024, organizowanej przez Association of Cardiovascular Nursing and Allied Professions, która działa w strukturach European Society of Cardiology. STEP-ONE przedstawiono jako przykład dobrej praktyki edukacyjnej oraz narzędzie wspierające profesjonalizację opieki pielęgniarskiej w skali międzynarodowej. Inicjatywa spotkała się z pozytywną oceną środowiska ESC.

Kolejnym etapem rozwoju przedsięwzięcia jest program STEP-TWO, rozszerzony między innymi o nowe moduły poświęcone ocenie klinicznej pacjenta.

Źródło: inf pras

Prof. Robert Gil, past prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, został wybrany do Zarządu Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego na kadencję 2026–2028. Obejmie funkcję Councillora, jedno z kluczowych stanowisk w strukturach ESC. To ważna nominacja nie tylko personalnie, ale także symbolicznie: polska kardiologia po raz kolejny staje się widoczna tam, gdzie zapadają decyzje o kierunkach rozwoju europejskiej medycyny sercowo-naczyniowej.
Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne należy do najważniejszych organizacji naukowych w obszarze chorób serca i naczyń. To właśnie ESC publikuje wytyczne, organizuje największe kongresy kardiologiczne i tworzy przestrzeń współpracy dla specjalistów z całej Europy. Obecność polskiego lekarza w zarządzie tej organizacji oznacza więc nie tylko prestiż, ale również możliwość wnoszenia doświadczeń polskiego środowiska do europejskiej debaty.

Prof. Gil od lat jest związany z kardiologią interwencyjną. Kieruje Kliniką Kardiologii Państwowego Instytutu Medycznego MSWiA w Warszawie, był prezesem Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, a w strukturach ESC przewodniczy grupie zadaniowej odpowiedzialnej za współpracę z krajami Eurazji. Jego dorobek naukowy i organizacyjny obejmuje setki publikacji, wystąpień i projektów edukacyjnych, ale w tej nominacji szczególnie istotne wydaje się coś więcej niż liczby: doświadczenie łączenia perspektywy klinicznej, naukowej i systemowej.

To ważne, bo współczesna kardiologia coraz rzadziej kończy się na pytaniu o pojedynczą procedurę czy lek. Coraz częściej dotyczy całych modeli opieki: dostępności diagnostyki, organizacji leczenia zawałów serca, rehabilitacji, opieki nad pacjentem przewlekłym, profilaktyki i wyrównywania różnic między regionami. W tym sensie funkcja Councillora w ESC może mieć znaczenie nie tylko reprezentacyjne, ale realnie programowe.

Dla Polski ta nominacja jest również przypomnieniem, że nasza kardiologia ma mocne miejsce w Europie. Polscy specjaliści od lat uczestniczą w badaniach, współtworzą międzynarodowe projekty i są obecni w debacie o wytycznych oraz standardach leczenia. Jednocześnie krajowy system wciąż mierzy się z wyzwaniami: nierównym dostępem do świadczeń, potrzebą lepszej koordynacji opieki, rosnącą liczbą pacjentów z chorobami przewlekłymi i koniecznością silniejszego postawienia na profilaktykę.

Dlatego wybór prof. Roberta Gila do zarządu ESC można odczytywać jako wyróżnienie dla konkretnego lekarza, ale też jako sygnał dla całego środowiska. Polska kardiologia nie jest już wyłącznie odbiorcą europejskich standardów. Może być ich współtwórcą.

W czasach, gdy choroby sercowo-naczyniowe pozostają jedną z głównych przyczyn zgonów, takie nominacje mają znaczenie większe niż ceremonialne. Pokazują, że walka o lepszą opiekę kardiologiczną toczy się nie tylko w gabinetach, pracowniach hemodynamicznych i szpitalach, ale także w strukturach międzynarodowych organizacji, które wyznaczają kierunek zmian dla całej Europy.

Źródło: PTK

Kardiolodzy apelują, by w profilaktyce chorób serca zwracać większą uwagę nie tylko na kalorie, cukier, sól czy tłuszcze, ale również na stopień przetworzenia żywności. Do żywności ultraprzetworzonej zaliczają się m.in. słodzone napoje, chipsy, słodycze, gotowe dania, przetworzone mięso, ale także część produktów reklamowanych jako „fit” czy „light”. Eksperci wskazują, że wysokie spożycie takich produktów wiąże się z większym ryzykiem chorób serca, otyłości, cukrzycy typu 2, nadciśnienia oraz zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych.
Żywność ultraprzetworzona coraz częściej zastępuje tradycyjny sposób odżywiania. To nie tylko słodzone napoje, chipsy, słodycze, dania gotowe czy przetworzone mięso, ale także wiele produktów, które mogą być postrzegane jako „fit” albo „zdrowsze”: smakowe jogurty, niektóre płatki śniadaniowe, gotowe zamienniki posiłków czy produkty zawierające liczne dodatki technologiczne, aromaty, emulgatory i substancje słodzące.

Na ten problem zwracają uwagę autorzy nowego klinicznego stanowiska opublikowanego w „European Heart Journal”. Dokument został przygotowany przez ekspertów Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, w tym ESC Council for Cardiology Practice oraz European Association of Preventive Cardiology.

Jak podkreśliła prof. Luigina Guasti z University of Insubria w Varese, jedna z autorek stanowiska: „Żywność ultraprzetworzona, wytwarzana z przemysłowych składników i dodatków, w dużej mierze zastąpiła tradycyjne diety. Badania sugerują, że produkty te są związane z kilkoma czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, takimi jak otyłość, cukrzyca i wysokie ciśnienie tętnicze, a także z ryzykiem rozwoju chorób serca i zgonu z ich powodu. Jednak dowody te nie zostały jeszcze w pełni uwzględnione w zaleceniach, które przekazujemy pacjentom w zakresie zdrowego odżywiania” (tłum. red.).

Wyższe ryzyko chorób serca i zgonu

Eksperci wskazują, że osoby dorosłe z najwyższym spożyciem żywności ultraprzetworzonej mają nawet o 19 proc. wyższe ryzyko chorób serca, o 13 proc. wyższe ryzyko migotania przedsionków oraz do 65 proc. wyższe ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych w porównaniu z osobami spożywającymi najmniej takich produktów.

Autorzy zaznaczają jednocześnie, że większość dostępnych danych pochodzi z badań obserwacyjnych, dlatego nie pozwalają one na jednoznaczne potwierdzenie zależności przyczynowo-skutkowych. W dokumencie podkreślono jednak, że obserwowane związki są spójne w różnych populacjach i dotyczą wielu czynników ryzyka oraz chorób sercowo-naczyniowych.

W stanowisku zwrócono uwagę, że dotychczasowe zalecenia żywieniowe koncentrowały się głównie na składnikach odżywczych: zawartości tłuszczów nasyconych, soli, cukru, błonnika czy kalorii. Zdaniem autorów sama tabela wartości odżywczych może jednak nie oddawać pełnego wpływu produktu na zdrowie. Produkt może mieć pozornie korzystny profil żywieniowy, na przykład być niskokaloryczny lub niskotłuszczowy, a jednocześnie pozostawać żywnością ultraprzetworzoną.

Nie tylko cukier i sól

Autorzy dokumentu wskazują, że żywność ultraprzetworzona może wpływać na ryzyko sercowo-naczyniowe na kilka sposobów. Wiele takich produktów zawiera duże ilości soli, cukrów dodanych oraz tłuszczów nasyconych lub trans, a jednocześnie ma niewiele błonnika, witamin, składników mineralnych i związków bioaktywnych obecnych w żywności naturalnej lub minimalnie przetworzonej.

W publikacji podkreślono jednak, że znaczenie mogą mieć także inne elementy związane z procesem przemysłowego przetwarzania żywności. Wymieniono m.in. dodatki do żywności, substancje powstające podczas obróbki technologicznej, kontakt produktów z opakowaniami oraz zmienioną strukturę żywności wpływającą na sytość, tempo jedzenia i skłonność do nadmiernego spożycia kalorii.

Dr Marialaura Bonaccio z IRCCS NEUROMED w Pozzilli podkreśliła: „Związki między żywnością ultraprzetworzoną a chorobami serca są spójne i biologicznie wiarygodne. Żywność ultraprzetworzona zwiększa ryzyko sercowo-naczyniowe głównie poprzez sprzyjanie otyłości, cukrzycy, nadciśnieniu i gromadzeniu się niekorzystnych tłuszczów we krwi” (tłum. red.).

Jak dodała, produkty te często zawierają dużo cukru, soli i niekorzystnych tłuszczów, ale także dodatki, zanieczyszczenia oraz zmienioną strukturę żywności, co może wpływać m.in. na stan zapalny, metabolizm, mikrobiotę jelitową i skłonność do nadmiernego jedzenia.

Czym właściwie jest żywność ultraprzetworzona?

W stanowisku przywołano klasyfikację NOVA, która dzieli żywność według stopnia i celu przetworzenia. Do pierwszej grupy należą produkty nieprzetworzone lub minimalnie przetworzone, takie jak warzywa, owoce, jaja, mleko, naturalny jogurt, świeże mięso czy ryby. Druga grupa obejmuje składniki używane do gotowania, między innymi olej, masło, sól i cukier.

Trzecia grupa to żywność przetworzona, nadal rozpoznawalna jako konkretny produkt, ale z dodatkiem soli, cukru lub tłuszczu, na przykład sery, pieczywo, konserwowane warzywa czy wędliny. Czwarta grupa obejmuje żywność ultraprzetworzoną: przemysłowe formulacje zawierające liczne dodatki technologiczne, często z niewielką ilością naturalnych składników.

Autorzy dokumentu podkreślają, że wiele produktów reklamowanych jako „light”, „fit” czy „dietetyczne” również może należeć do kategorii żywności ultraprzetworzonej.

Lekarze mają pytać pacjentów o UPF

Eksperci ESC zalecają, aby ocena spożycia żywności ultraprzetworzonej stała się częścią rutynowej rozmowy o stylu życia, szczególnie u osób z czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego oraz u pacjentów z już rozpoznanymi chorobami układu krążenia.

Wśród praktycznych zaleceń wymieniono m.in. częstsze gotowanie w domu, ograniczanie słodzonych napojów, pakowanych przekąsek i przetworzonych mięs, wybieranie produktów o krótszym składzie oraz zastępowanie żywności ultraprzetworzonej produktami naturalnymi lub minimalnie przetworzonymi.

Autorzy dokumentu zwracają również uwagę na potrzebę lepszego znakowania żywności, edukacji publicznej oraz aktualizacji zaleceń żywieniowych. Wskazują, że wysokie spożycie żywności ultraprzetworzonej jest związane nie tylko z indywidualnymi wyborami, ale także z ceną produktów, ich dostępnością, marketingiem oraz środowiskiem żywieniowym.

W publikacji podkreślono jednocześnie, że potrzebne są dalsze badania, szczególnie długoterminowe badania interwencyjne, które pozwolą ocenić, czy ograniczenie spożycia żywności ultraprzetworzonej przekłada się bezpośrednio na zmniejszenie liczby zawałów serca, udarów, zaburzeń rytmu serca i zgonów sercowo-naczyniowych.

Źródło: opracowano na podstawie komunikatu European Society of Cardiology z 7 maja 2026 r. oraz publikacji: Guasti L. i wsp., Ultra-processed foods, lifestyle management, and cardiovascular diseases: A clinical consensus statement of the European Society of Cardiology Council for Cardiology Practice and the European Association of Preventive Cardiology of the European Society of Cardiology, „European Heart Journal”, 2026.
Walne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (PTK) wybrało prof. dr hab. Agnieszkę Tycińską na stanowisko prezes-elekt na kadencję 2025–2027. To dopiero druga kobieta w historii PTK, która obejmie tę funkcję – po prof. Janinie Stępińskiej.
Prof. Tycińska jest kardiologiem związanym z Uniwersytetem Medycznym w Białymstoku. Od lat aktywnie działa w strukturach PTK: przewodniczy Komisji Wytycznych, wcześniej kierowała Asocjacją Intensywnej Terapii Kardiologicznej, a obecnie zasiada w Zarządzie Głównym.

Równolegle pełni ważne funkcje w Europejskim Towarzystwie Kardiologicznym (ESC), m.in. w Komitecie Nominacyjnym Zarządu, Komitecie Programowym Kongresu ESC czy w strukturach Association for Acute CardioVascular Care.

– Funkcja prezes-elekt PTK to ogromne wyróżnienie, ale przede wszystkim zobowiązanie do dalszej pracy na rzecz pacjentów i środowiska kardiologicznego. Chcę, aby Towarzystwo było miejscem otwartym, inspirującym i silnym głosem w debacie o jakości opieki nad pacjentami z chorobami układu krążenia – podkreśla prof. Tycińska.

Wizja kadencji: „Polska kardiologia – silna w kraju, widoczna na świecie”

Hasło programowe prof. Tycińskiej wyznacza główne kierunki działań:
– Prof. Tycińska od lat wnosi znaczący wkład w rozwój polskiej i europejskiej kardiologii. Jej sukces będzie inspiracją i impulsem do działania dla wszystkich kobiet kardiologii – podkreślił prof. Robert J. Gil, ustępujący prezes PTK.

Nowe władze PTK na kadencję 2025–2027

Wybór prof. Agnieszki Tycińskiej na stanowisko prezes-elekt Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego to ważny moment w historii organizacji i polskiej kardiologii. Jej doświadczenie, aktywność w strukturach krajowych i międzynarodowych oraz ambitny program oparty na haśle „Polska kardiologia – silna w kraju, widoczna na świecie” wskazują, że w nadchodzącej kadencji PTK będzie dążyć do poprawy finansowania procedur, rozwoju nowych technologii i wsparcia młodych kadr. To także istotny sygnał dla środowiska medycznego, że kobiety coraz częściej obejmują kluczowe funkcje w polskich towarzystwach naukowych.

Źródło: PTK

11 września 2025 roku Warszawa stała się areną przełomowego wydarzenia – w Narodowym Instytucie Onkologii odbyła się pierwsza w Polsce międzynarodowa konferencja poświęcona kardioonkologii: The Summit on Cardio-Oncology Excellence 2025. To nie tylko spotkanie naukowców i klinicystów, ale także symboliczny moment przełomu w polskiej medycynie, wpisujący krajowe doświadczenia w światowy dyskurs o przyszłości leczenia pacjentów onkologicznych.
Kardioonkologia to stosunkowo młoda, ale niezwykle dynamicznie rozwijająca się specjalizacja, łącząca onkologię i kardiologię. Jej istotą jest zapewnienie pacjentom kompleksowej opieki – takiej, która z jednej strony odpowiada na potrzeby leczenia przeciwnowotworowego, a z drugiej minimalizuje ryzyko i konsekwencje sercowo-naczyniowe.

Narodowy Instytut Onkologii w Warszawie od lat rozwija ten kierunek. Już w 2012 roku powstały pierwsze struktury organizacyjne zajmujące się kardioonkologią, które z czasem ewoluowały w samodzielny pododdział. Dziś funkcjonuje tu Klinika Diagnostyki Onkologicznej, Kardioonkologii i Medycyny Paliatywnej – pionierska jednostka w skali kraju.

– To właśnie dzięki pracy interdyscyplinarnego zespołu ekspertów kardioonkologia w Polsce staje się integralną częścią opieki onkologicznej. Zrozumienie powiązań między chorobą nowotworową a ryzykiem sercowo-naczyniowym pozwala nie tylko skuteczniej leczyć, ale też poprawia jakość życia pacjentów, minimalizując powikłania i wspierając ich bezpieczeństwo – podkreśla dr hab. n. med. Beata Jagielska, dyrektor NIO-PIB i inicjatorka stworzenia pierwszej w Polsce kliniki kardioonkologicznej.

Głos ekspertów z całego świata

The Summit on Cardio-Oncology Excellence 2025 zgromadził ekspertów z prestiżowych organizacji międzynarodowych, takich jak ESMO, ESC, ESTRO, EHA czy IC-OS. To oni wyznaczają globalne standardy w onkologii, kardiologii i radioterapii, a ich obecność w Warszawie nadała konferencji wymiar wydarzenia o międzynarodowym znaczeniu.

Program obejmował sesje dotyczące m.in. nowych wytycznych ESC i IC-OS w zakresie opieki nad pacjentami onkologicznymi z ryzykiem sercowym. Dyskutowano o działaniach niepożądanych immunoterapii i terapii celowanej, znaczeniu rehabilitacji, monitorowania chorych oraz integracji wiedzy kardiologicznej i onkologicznej w codziennej praktyce klinicznej.

– Szczyt to nie tylko wymiana wiedzy, ale też impuls do dalszego rozwoju kardioonkologii w Polsce i budowania ogólnopolskiej sieci ośrodków, które zintegrują opiekę kardiologiczną i onkologiczną. NIO po raz kolejny potwierdza rolę lidera zmian w leczeniu i w debacie o przyszłości medycyny – dodaje dyrektor Jagielska.

Prestiż i współpraca.

Wydarzenie objęły patronatem zarówno organizacje naukowe, jak i instytucje państwowe. Wśród nich znalazły się m.in. Polskie Towarzystwo Onkologiczne i Kardiologiczne, Agencja Badań Medycznych, Ambasada Brytyjska oraz Międzynarodowe Towarzystwo Kardioonkologiczne IC-OS. Tak szerokie wsparcie pokazuje, że kardioonkologia to dziedzina postrzegana jako kluczowa dla przyszłości systemów ochrony zdrowia.

Moment przełomowy

The Summit on Cardio-Oncology Excellence 2025 nie jest jedynie konferencją – to krok w stronę zbudowania trwałych struktur opieki nad pacjentem onkologicznym z uwzględnieniem ryzyka sercowo-naczyniowego. To także impuls do rozwijania sieci wyspecjalizowanych ośrodków, programów edukacyjnych i intensyfikacji badań naukowych.

To wydarzenie zapisze się w historii polskiej medycyny jako moment, w którym kardioonkologia wyszła z roli niszowej specjalizacji i stała się jednym z filarów nowoczesnej, zintegrowanej opieki nad pacjentem onkologicznym.

Źródło: NIO
Foto: NIO

We wrześniu Warszawa stanie się centrum światowej kardioonkologii. Narodowy Instytut Onkologii zorganizuje pierwszą w Polsce międzynarodową konferencję poświęconą tej interdyscyplinarnej specjalności – The Summit on Cardio-Oncology Excellence 2025. Wydarzenie ma zgromadzić największe autorytety kliniczne i naukowe, które podzielą się najnowszą wiedzą o diagnostyce i leczeniu pacjentów cierpiących jednocześnie na choroby nowotworowe i sercowo-naczyniowe.
Historia kardioonkologii w NIO sięga 2012 roku, kiedy dr hab. n. med. Beata Jagielska, obecna dyrektor Instytutu, stworzyła Klinikę Chorób Wewnętrznych i Kardioonkologii. „Naszym celem od początku było zwiększenie dostępności świadczeń kardiologicznych dla chorych na nowotwory, bo widzieliśmy, jak bardzo brakuje takiej zintegrowanej opieki” – podkreśla. Jej publikacje dotyczące kardiotoksyczności terapii onkologicznych wpłynęły na poprawę standardów leczenia i bezpieczeństwa terapii przeciwnowotworowych. Dziś kardioonkologia w NIO działa jako wyodrębniony pododdział, zapewniając kompleksową opiekę pacjentom z różnymi rozpoznaniami.

Potrzeba takiej specjalizacji wynika z faktu, że nowotwory i choroby układu sercowo-naczyniowego to dwie najczęstsze przyczyny zgonów na świecie, a coraz częściej współistnieją. Jak zauważa dr hab. n. med. Sebastian Szmit, konsultant kardioonkolog w NIO, „synergia onkologii i kardiologii jest dziś kluczowa. Choroba serca może ograniczać możliwość zastosowania pełnej terapii przeciwnowotworowej, a leczenie onkologiczne może wpływać negatywnie na serce. Naszym zadaniem jest tak prowadzić pacjenta, by mógł bezpiecznie przejść terapię onkologiczną i zachować zdrowie serca na lata”.

Wrześniowa konferencja ma być impulsem do stworzenia ogólnopolskiej sieci ośrodków kardioonkologicznych, rozwoju programów edukacyjnych i badań naukowych. Patronat nad wydarzeniem objęły m.in. IC-OS, MASCC, ESMO, ESC, EHA, ESTRO, a także polskie towarzystwa naukowe i instytucje medyczne.

Narodowy Instytut Onkologii liczy, że kongres zainicjuje nową erę ścisłej współpracy międzynarodowej i krajowej. W przyszłości choroby nowotworowe i sercowo-naczyniowe mają być leczone w ramach jednej, spójnej strategii terapeutycznej, a nie w oddzielnych specjalizacjach.

Szczegóły wydarzenia dostępne są na stronie cardiooncology.pl

Źródło: NIO
Choroby układu krążenia oraz nowotwory stanowią obecnie około 60% przyczyn zgonów w Polsce! Już 25 października 2025 r. w Toruniu odbędzie się trzecia edycja Toruńskich Spotkań Kardio-Onkologicznych, które od 2023 roku są miejscem spotkania lekarzy, z ekspertami z dziedziny onkologii oraz kardiologii.
Kardiologia i onkologia z roku na rok stają się sobie coraz bliższe, co odzwierciedla konieczność tworzenia wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego dotyczących kardioonkologii. Wdrażanie coraz to nowszych leków poprawia rokowanie co do długości przeżycia w obu grupach chorych. Niemniej jednak nowoczesne leczenie onkologiczne stawia liczne wyzwania kardiologom. W trakcie tegorocznej edycji konferencji poza przybliżeniem najnowszych doniesień ze świata kardioonkologii poruszymy konieczność holistycznego, internistycznego podejścia do pacjenta. Wiek oraz wielochorobowość często wymaga zmiany schematów leczenia, często niestandardowych rozwiązań, które mają na celu jeden zasadniczy cel – wyleczenie chorego.

Organizatorzy zapraszają do zapoznania się z programem, bezpłatnej rejestracji oraz uczestnictwa, będąc przekonanym, iż tegoroczne spotkanie będzie kolejną okazją do wzajemnego korzystania z bogatej wiedzy oraz doświadczeń wykładowców oraz uczestników.
 
Więcej informacji o konferencji:
https://torun-kardio-onkologia.pl/
 
 
Priorytety polskiej prezydencji w zdrowiu, czyli profilaktyka zdrowotna, cyfryzacja i bezpieczeństwo lekowe to ważne obszary nie tylko dla całego systemu ochrony zdrowia, lecz także dla kardiologii – zarówno w Polsce, jak i w Europie. We wtorek, 25 lutego w Warszawie odbyła się konferencja „Niezaspokojone potrzeby w obszarze zdrowia sercowo-naczyniowego w Europie – stan obecny, wyzwania i rozwiązania”. Eksperci dyskutowali o chorobach układu krążenia.

Choroby układu krążenia – wyzwanie zdrowotne Europy

Choroby sercowo-naczyniowe to główna przyczyna zgonów w Europie, która odpowiada za 32,4% wszystkich przypadków śmierci (dane z 2021 r.). W Polsce ten wskaźnik wynosi 34,8%. Leczenie chorób układu krążenia jest bardzo obciąża systemy zdrowotne. Mimo postępu medycyny, liczba zawałów i udarów nie spada – wielu z nich można by uniknąć dzięki skutecznej profilaktyce, wczesnej diagnostyce i nowoczesnemu leczeniu.

Obecnie większość krajów UE nie ma strategii w tym zakresie. Liderami są Hiszpania i Polska, które już wdrażają krajowe plany zdrowia sercowo-naczyniowego. Kilka innych państw UE opracowuje lub wdraża programy opieki w zakresie patologii sercowo naczyniowej. To ogromna szansa na podniesienie standardów opieki w całej Europie.

Przyszłość kardiologii w Europie

Unijny program zdrowotny EU4Health 2021-2027 zakłada zmniejszenie przedwczesnej umieralności z powodu chorób układu krążenia o 30% do 2030 r. Potrzebna jest do tego współpraca na poziomie europejskim i krajowym, aby wzmocnić systemy ochrony zdrowia i zapewnić lepszą opiekę pacjentom.

Podczas konferencji „Niezaspokojone potrzeby w obszarze zdrowia sercowo-naczyniowego w Europie – stan obecny, wyzwania i rozwiązania” wybitni eksperci z dziedziny kardiologii, przedstawiciele Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC), Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (PTK), decydenci polityczni i przedstawiciele organizacji pacjenckich omówili wyzwania i propozycje rozwiązań w obszarze zdrowia sercowo-naczyniowego.

3 grudnia ministrowie zdrowia UE27 jednogłośnie przyjęli konkluzje Rady w sprawie poprawy zdrowia sercowo-naczyniowego w UE. 

To punkt zwrotny dla poprawy zdrowia sercowo-naczyniowego obywateli Europy, a Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne jest gotowe wspierać rozwój Planu Sercowo-Naczyniowego UE, a także wysiłki mające na celu zapewnienie, że konkluzje Rady zostaną z powodzeniem przekształcone z pisemnych zobowiązań w konkretne działania.

Profesor Thomas F. Lüscher Prezes Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC)

Tematyka konferencji

Uczestnicy wydarzenia poruszyli tematy profilaktyki, innowacyjnych metod diagnostycznych i terapeutycznych, rolę e-zdrowia w kardiologii oraz krajowe programy walki z chorobami układu krążenia.

Podczas dyskusji skupili się na:

Zdrowe serce w naszych rękach

Aż 80% przedwczesnych zgonów z powodu chorób sercowo-naczyniowych można by uniknąć dzięki prostym zmianom w stylu życia. Rzucenie palenia, regularna aktywność fizyczna, zdrowa dieta, utrzymanie prawidłowej wagi i ograniczenie alkoholu – to klucz do dłuższego i zdrowszego życia.

Edukacja i budowanie świadomości społeczeństwa są niezbędne, aby skutecznie zapobiegać tym chorobom. Równocześnie nowoczesne technologie, takie jak telemedycyna i zaawansowane narzędzia analityczne, mogą zrewolucjonizować profilaktykę i leczenie. Dzięki nim diagnoza i monitorowanie pacjentów z grup ryzyka stają się szybsze i bardziej dostępne.

Polska dla zdrowia serca – nowoczesna kardiologia dla Europy

Polska prezydencja, aby każdy Europejczyk miał równy dostęp do nowoczesnej opieki kardiologicznej, skutecznej profilaktyki i bezpiecznych terapii. Polska od lat wdraża innowacyjne rozwiązania w tej dziedzinie – programy, takie jak KOS-Zawał, opieka koordynowana w POZ, Narodowy  Program Chorób Układu Krążenia czy kompleksowa edukacja lekarzy, pielęgniarek i pacjentów, mogą być inspiracją dla innych krajów UE.

Polska kardiologia rozwija się dynamicznie, ale wciąż przed nią wiele do zrobienia – podobnie, jak w przypadku innych krajów członkowskich. Spotkania takie jak konferencja „Niezaspokojone potrzeby w obszarze zdrowia sercowo-naczyniowego w Europie” wzmacniają międzynarodową współpracę i umożliwiają  wymianę doświadczeń i opracowanie strategii poprawy systemów ochrony zdrowia, aby były bardziej wydajne, dostępne i zrównoważone.

Wyniki obrad i rekomendacje zostaną przekazane instytucjom europejskim i krajowym jako wkład w kształtowanie polityki zdrowotnej UE w obszarze kardiologii.

źródło: polish-presidency.consilium.europa.eu

Leczenie pacjentów z migotaniem przedsionków zgodnie z wynikami nowych badań klinicznych i zaleceń towarzystw kardiologicznych jest niezwykle istotne. Na pytania o nowe Wytyczne ESC dotyczące migotania przedsionków opowiada dr hab. med. Ewa Jędrzejczyk-Patej ze Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu.
Kiedy i gdzie ogłoszono nowe wytyczne?
 
Nowe Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (The European Society of Cardiology, ESC) dotyczące migotania przedsionków ogłoszono podczas tegorocznego Kongresu ESC odbywającego się w dniach 30.08-02.09.2024 r. w Londynie. Poza wytycznymi dotyczącymi migotania przedsionków (atrial fibrillation, AF) na Kongresie ESC w tym roku ogłoszono również Wytyczne dotyczące diagnostyki i leczenia nadciśnienia tętniczego, Wytyczne dotyczące pacjentów z przewlekłymi zespołami wieńcowymi, a także Wytyczne dotyczące miażdżycy obwodowej i chorób aorty. Aktualne Wytyczne są dostępne na stronie internetowej ESC (https://www.escardio.org/Guidelines) a w wersji polskojęzycznej na stronie Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (https://ptkardio.pl/wytyczne). 
 
Ile czasu minęło od ostatniej publikacji wytycznych postępowania w migotaniu przedsionków?
 
Poprzednie Wytyczne dotyczące migotania przedsionków ogłoszono w 2020 roku, a zatem od ostatnich zaleceń do tych aktualnych minęły cztery lata. W tym czasie opublikowano wyniki istotnych badań w zakresie leczenia chorych z AF, dlatego też Komisja Wytycznych ESC podjęła decyzję o opracowaniu kolejnych, nowych zaleceń, w których uwzględniono nowe dane.
 
Czy nowe wytyczne niosą istotne zmiany postępowania?
 
W wytycznych przedstawiono nową ścieżkę postępowania – AF-CARE. To akronim podsumowujący kluczowe kwestie związane z leczeniem chorych z migotaniem przedsionków. AF-CARE obejmuje: C (comorbidity and risk factor) – leczenie chorób współistniejących i eliminowanie czynników ryzyka, A (avoid stroke) – profilaktykę udaru i choroby zakrzepowo-zatorowej, R (reduce symptoms by rate and rhythm control) – kontrolę objawów wraz z regulacją częstości akcji i rytmu serca, E  (evaluation and dynamic reassessement) – bieżącą dynamiczną ocenę stanu pacjentów.
 
Czy jest widoczna kontynuacja nakreślonego wcześniej podejścia?
 
Nowe wytyczne kładą nacisk na współpracę zespołu specjalistów w leczeniu chorych z migotaniem przedsionków. Trend w kierunku multidyscyplinarnego podejścia do leczenia pacjentów z różnymi schorzeniami kardiologicznymi jest bardzo wyraźny w kolejnych edycjach różnych wytycznych ESC i w omawianych zaleceniach jest również mocno podkreślony. Ważnym zagadnieniem, również kontynuowanym w różnych Wytycznych ESC, jest wspólne z chorym podejmowanie decyzji terapeutycznych, a także edukacja pacjentów i ich najbliższych.
 
Czy wprowadza się jakieś istotne nowości bądź różnice w stosunku do ostatnich wytycznych?
 
W porównaniu do poprzedniej wersji wytycznych, w aktualnych zaleceniach dotyczących migotania przedsionków rekomenduje się stosowanie w ocenie ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych skali CHA2DS2-VA, zamiast wcześniejszej skali CHA2DS2-VASc. Oznacza to, że w aktualnej skali nie uwzględniamy płci żeńskiej jako czynnika ryzyka udaru mózgu. Autorzy podkreślają, że płeć żeńska nie jest sama dodatkowym czynnikiem ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, tylko stanowi modyfikator ryzyka udaru zależny od wieku. Uwzględnianie płci w poprzednich wytycznych stanowiło dodatkowo czynnik komplikujący wyliczanie ryzyka według wcześniejszej skali. Według aktualnych zaleceń zatem, w skali CHA2DS2-VA pacjent otrzymuje 1 punkt za niewydolność serca (C – chronic heart failure), 1 punkt za nadciśnienie tętnicze (H – hypertension), 2 punkty za wiek ³ 75 lat (A – age ³ 75 years), 1 punkt za cukrzycę (D – diabetes), 2 punkty za udar mózgu lub TIA lub zator obwodowy (S – stroke), 1 punkt za chorobę wieńcową lub chorobę naczyń obwodowych (V – vascular disease) i 1 punkt za wiek 65-74 lat (A – age 65-74 years).
 
Co szczególnie akcentuje się w aktualnych wytycznych?
 
Aktualne zalecenia kładą szczególny nacisk na pierwszą literę drugiego członu akronimu AF-CARE czyli C oznaczające leczenie chorób współistniejących i eliminowanie czynników ryzyka. Migotanie przedsionków bardzo często współistnieje z różnymi schorzeniami takimi jak m.in. nadciśnienie tętnicze, otyłość, cukrzyca czy niewydolność serca. Wiele opublikowanych w ostatnich latach badań wskazuje, że skuteczne leczenie tych chorób wpływa na zahamowanie progresji migotania przedsionków i skuteczność jego leczenia, w tym na utrzymanie rytmu zatokowego. Ważne jest również w aspekcie leczenia tej arytmii eliminowanie czynników ryzyka poprzez np. ograniczenie spożycia alkoholu czy regularne ćwiczenia fizyczne.
 
Czy implementacja nowych wytycznych będzie łatwa/ trudna do implementacji w codziennej praktyce klinicznej w Polsce?
 
Implementacja nowych wytycznych wymaga każdorazowo wielokierunkowych działań. Należy mieć na uwadze działania edukacyjne prowadzone nie tylko wśród lekarzy kardiologów, ale również wśród specjalistów podstawowej opieki zdrowotnej. Leczenie chorób współistniejących wymaga współpracy wielu specjalistów. Potrzebne są rozwiązania systemowe. Istotnym i nowatorskim działaniem godnym uwagi i w mojej opinii wspierającym łatwiejszą implementację wytycznych dotyczących migotania przedsionków jest równoczesne z wytycznymi opublikowanie wersji wytycznych skierowanych do pacjentów. Takie wytyczne skierowane do chorych zwiększają świadomość choroby wśród naszych pacjentów i odgrywają ważną rolę edukacyjną wspierającą proces leczenia.

źródło: SCCS, ARS PTK

Ponad 800 zarejestrowanych uczestników z całej Polski oraz innych krajów europejskich, 30 sesji, 160 wykładowców i 158 wykładów – najwyższa w historii tego wydarzenia frekwencja to efekt dynamicznego rozwoju Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego oraz zasięgu jego działania. Program tegorocznej edycji przygotowali najwybitniejsci eksperci kardiologii i kardiochirurgii, a najciekawsze elementy zaprezentowano w formule warsztatów i sesji dyskusyjnych.

Stolica Podlasia centrum dyskusji o kardiologii

 

Tegoroczna edycja jednego z dwóch najważniejszych wydarzeń Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego odbyła się w stolicy Podlasia. Białystok na dwa dni (13 – 14 kwietnia) zamienił się w centrum dyskusji na temat rozwoju i przyszłości kardiologii w Polsce, wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) oraz rekomendacji PTK.

 

Dwudniowe wydarzenie zostało zainaugurowane konferencją prasową z udziałem ekspertów PTK oraz dr Jacka Brzozowskiego – Wojewody Podlaskiego. Spotkanie dla mediów było okazją do analizy potrzeb i zasobów Podlasia w zakresie standardów leczenia pacjentów kardiologicznych oraz określenia priorytetów na dalszy rozwój kardiologii.

– Białystok dysponuje ogromnym potencjałem, dlatego Wiosenna Konferencja PTK w tym roku odbyła się w stolicy Podlasia. Z całą pewnością wschodnia część Polski nie odstaje w zakresie standardów leczenia. Teraz musimy wykorzystać zgromadzone zasoby oraz otwartość władz województwa do tego, aby rozwijać myśl naukową i wprowadzać kolejne nowoczesne rozwiązania w tej części kraju, ale również w całej Polsce – mówi prof. Agnieszka Tycińska, Przewodnicząca Komitetu Organizacyjnego Wiosennej Konferencji.

 

Wiosenna Konferencja a codzienna praktyka kliniczna

 

Jednymi z kluczowych były sesje poświęcone najnowszym wytycznym Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Wśród poruszanych kwestii były m.in. wytyczne dotyczące ostrych zespołów wieńcowych w praktyce klinicznej. Sesji przewodniczyli prof. Sławomir Dobrzycki, prof. Mariusz Gąsior, prof. Robert Gil oraz prof. Adam Witkowski. Szczegółowo omówiono konkretne przypadki kliniczne, leczenie przeciwzakrzepowe w fazie przedszpitalnej oraz w trakcie hospitalizacji, jak również poszpitalną prewencję zdarzeń.

 

W agendzie nie zabrakło innych sesji przypadków klinicznych, jak i dyskusji o przyszłości leczenia niewydolości serca z obniżoną frakcją wyrzutową. Omówiono również wytyczne ESC dotyczące infekcyjnego zapelania wsierdzia czy postępowania z pacjentami cierpiącymi na choroby sercowo – naczyniowe i cukrzycę.

 

Twórcy programu Konferencji nie zapomnieli o pacjentach z chorobami nowotworowymi, zapewniając uczestnikom sesję poświęconą omówieniu kwalifikacji w terapii onkologicznej u pacjentów wysokiego ryzyka sercowo – naczyniowego i profilaktyki przeciwzakrzepowej w chorobie nowotworowej. Sesję prowadzili prof. Sebastian Szmit oraz prof. Ewa Lewicka.

 
Drugi dzień wydarzenia rozpoczęto od międzynarodowej sesji poświęconej leczeniu pacjentów ze wstrząsem kardiogennym, którą wspólnie poprowadzili prof. Robert Gil, prof. Dariusz Dudek, prof. Agnieszka Tycińska oraz prof. Robert Zymliński. Z wykładami wystąpili m.in. prof. Sigrun Halvorsen, prof. Alessandro Sionis czy prof. Christian Hassager.

Polskie Towarzystwo Kardiologicznego od kilku miesięcy prowadzi intensywne prace nad przygotowaniem założeń Narodowego Programu Leczenia Pacjentów ze Wstrząsem Kardiogennym, który jest jednym z priorytetów Towarzystwa wskazanym w „Dekalogu polskiej kardiologii”.

 

Nie zabrakło sesji dotyczących polskich rekomendacji dla codziennej praktyki klinicznej. Omówiono m.in. najnowsze wytyczne Sekcji i Asocjacji PTK w zakresie praktycznych zaleceń dla kardiologów przy redukcji cholesterolu, szczepień przeciw pneumokomom czy diagnostyki i leczenia amyloidozy transtyretynowej.

 

– Status największego i najbardziej dynamicznie działającego medycznego towarzystwa naukowego zobowiązuje. Dlatego w ramach dwudniowej Wiosennej Konferencji chcemy dać środowisku możliwie jak najwięcej wiedzy, aby najnowsze wytyczne mogły natychmiast wchodzić w życie, a dzięki temu realnie poprawiać życie chorych – mówi prof. Robert Gil, prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.

 

70 lat Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego

 

2024 rok jest szczególnie istotny dla PTK, które w tym roku rozpoczęło 70. rok działalności. Wiosenna Konferencja i Konferencja Kardiologii Polskiej to jeden z elementów świętownia dokonań organizacji.

Dlatego zaplanowano również część uroczystą, podczas której poza krótkim podsumowaniem dotychczasowych dokonań, organizatorzy Konferencji wręczyli specjalne wyróżnienia. Kryształowe Serca za zaangażowanie w promocję nauki i wsparcie działań PTK otrzymali m.in. dr Jacek Brzozowski – Wojewoda Podlaski, Artur Kosicki – Marszałek Województwa Podlaskiego czy Tadeusz Truskolaski – Prezydent Miasta Białystok. Za wkład naukowy i wspieranie szeroko pojętego rozwoju PTK uhonorowano m.in. prof. Adam Torbickiego, prof. Roberta Gila, prof. Janinę Stępińską czy prof. Adama Witkowskiego.

 

źródło: Polskie Towarzystwo Kardiologiczne

W konkursie zorganizowanym przez Asocjację Niewydolności Serca Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (The Heart Failure Association of the European Society of Cardiology (ESC)) nagrodę w kategorii „najbardziej innowacyjne kampanie” („best innovative campaigns”) w ramach Kampanii Świadomości Niewydolności Serca 2023 (#HeartFailureAwarenessDays), prowadzonej z inspiracji HFA ESC przez narodowe towarzystwa/ sekcje/ asocjacje niewydolności serca, zdobyły „Dni Świadomości Niewydolności Serca 2023” zorganizowane przez Asocjację Niewydolności Serca Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.

W kategorii „Best innovative campaigns” zostały wyróżnione kampanie organizowane przez Polskę i Hiszpanię. Uroczyste wręczenie nagród odbyło się podczas Kongresu Asocjacji Niewydolności Serca Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego, który odbył się w dniach 20-23 maja w Pradze. Dyplom w imieniu Asocjacji Niewydolności Serca Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego odebrała prof. dr hab. n. med. Małgorzata Lelonek, kierownik Zakładu Kardiologii Nieinwazyjnej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, przewodnicząca ANS PTK.


Mottem tegorocznej kampanii Asocjacji Niewydolności Serca Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego było: “to detect the undetected” czyli „odkryć nieodkryte”. W nawiązaniu do tego tematu przewodniego w ramach Dni Świadomości Niewydolności Serca 2023 w Polsce zaplanowano szereg wydarzeń, takich jak akcje świadomościowe realizowane we współpracy z organizacjami pacjenckimi, wywiady z ekspertami, posty przygotowywane przez zespół specjalistów z nowo powołanej komisji HFA Young z intencją promocji wiedzy o niewydolności serca w mediach społecznościowych oraz audycje popularnonaukowe, których celem było zwiększenie świadomości narastającego problemu niewydolności serca w polskiej populacji. W ramach inicjatywy powstał także plakat zwracający uwagę na niespecyficzne objawy niewydolności serca. Zwieńczeniem działań świadomościowych była otwarta konferencja prasowa z udziałem najwybitniejszych w Polsce specjalistów w dziedzinie diagnostyki i terapii niewydolności serca w Polsce oraz liderów organizacji pacjenckich. Jako Asocjacja Niewydolności Serca zauważamy potrzebę edukacji opinii publicznej, w tym pacjentów kardiologicznych, w obszarze prewencji pierwotnej i wtórnej niewydolności serca. Mimo, że „Dni Świadomości Niewydolności Serca 2023” dobiegły końca, działania świadomościowe w tym obszarze kardiologii są i będą kontynuowane – mówi prof. dr hab. n. med. Małgorzata Lelonek.
Więcej informacji o konkursie HFA ESC i pełna lista nagrodzonych dostępne są pod adresem:
https://www.escardio.org/Sub-specialty-communities/Heart-Failure-Association-of-the-ESC-(HFA)/Advocacy/Heart-failure-awareness-day/heart-failure-awareness-days-2023 
źródło: Asocjacja Niewydolności Serca PTK