zdrowystylżycia – Medicalpress

Polacy coraz gorzej śpią. Główne przyczyny bezsenności to stres, gonitwa myśli i technologia

Redakcja Medicalpress — Thu, 26 Jun 2025 06:02:32 +0000

Zaburzenia snu stają się coraz powszechniejszym problemem zdrowia publicznego – alarmują eksperci. Jak pokazuje najnowszy raport platformy ePsycholodzy.pl, coraz więcej Polaków skarży się na niską jakość snu, a przyczyną są głównie stres, gonitwa myśli i niehigieniczne nawyki, takie jak korzystanie z urządzeń elektronicznych przed snem. To niepokojący trend, który – jeśli nie zostanie powstrzymany – może skutkować wzrostem problemów psychicznych, przewlekłym zmęczeniem i pogorszeniem jakości życia.

Ponad 41% Polaków jest niezadowolonych z jakości swojego snu i takich osób przybyło rdr. Podobnie jak w zeszłym roku, teraz też najwięcej rodaków ma problem z tym, że długo nie może zasnąć – obecnie blisko 43%. Na drugim miejscu w tegorocznym zestawieniu jest wielokrotne budzenie się w nocy – ponad 34%. I ta przyczyna rdr. nasiliła się w społeczeństwie, podobnie jak trzy kolejne kwestie. Na trzeciej pozycji jest martwienie się o swoją przyszłość – przeszło 33%. Czwarty jest stres – blisko 30%. TOP5 zamyka nadużywanie technologii – prawie 26%. Eksperci komentujący te wyniki biją na alarm. Zauważają, że główne powody trudności ze snem wiążą się z przeżywanym przez Polaków napięciem, wywołanym wieloma problemami.

Według niedawno opublikowanego raportu platformy ePsycholodzy.pl, 52,7% Polaków jest zadowolonych z jakości swojego snu, 41,4% rodaków narzeka, a 5,9% pozostaje niezdecydowanych. W zeszłorocznej edycji badania tak deklarowało odpowiednio 53,8%, 41% i 5,2% respondentów. Obecnie najwięcej niezadowolonych osób długo nie może zasnąć (np. ma gonitwę myśli, rozmyśla o różnych sytuacjach) – 42,9% (wcześniej – 44,3%).

– Po raz kolejny najwięcej osób jako główną przyczynę trudności ze snem wskazuje gonitwę myśli. To jest wręcz alarmującym sygnałem. Widać, że społeczeństwo mierzy się z wieloma problemami, w tym finansowymi, zawodowymi, rodzinnymi i zdrowotnymi. Ponad 40% Polaków towarzyszy przewlekły stres, który może być związany zarówno z sytuacją indywidualną, jak i ogólnokrajową czy globalną. W dłuższej perspektywie problem z zaśnięciem może prowadzić do błędnego koła bezsenności, które pogłębia problemy psychiczne – ostrzega psycholog Michał Murgrabia z platformy ePsycholodzy.pl.

Drugim powodem niezadowolenia z jakości snu jest wielokrotne budzenie się w nocy – 34,1% (w zeszłej edycji – 28,7%). Zdaniem eksperta, to jeden z najczęstszych sygnałów zaburzeń utrzymania snu, który również może wynikać z życia w stresie. Michał Murgrabia radzi, aby w takim przypadku przyjrzeć się zarówno zdrowiu fizycznemu, jak i emocjonalnemu, a także warunkom, w jakich śpimy. Zignorowanie tego objawu może prowadzić do przewlekłej bezsenności. Na trzeciej pozycji w zestawieniu widać martwienie się o swoją przyszłość – 33,1% (poprzednio – 30,6%).

– To, że tak wielu badanych wskazało na zamartwianie się o przyszłość jako na czynnik zaburzający sen, nie dziwi w kontekście naszych ostatnich doświadczeń. Wojna tuż przy naszych granicach, inflacja czy niedawna powódź to wydarzenia wpływające w ogromnym stopniu na ludzie życie, które budzą naszą bezradność i odbierają poczucie bezpieczeństwa. Poza tym każdy z nas przeżywa również wiele trudności w codziennym życiu, związanych ze zdrowiem, rodziną czy pracą, co stanowi dodatkowe obciążenie – mówi Agnieszka Ogłaza z Kliniki Terapii Poznawczo-Behawioralnej Uniwersytetu SWPS.

Czwarty w rankingu jest stres – 29,5% (poprzednio – 19,8%). – Jego źródła są zróżnicowane – od presji zawodowej, przez sytuację rodzinną, aż po ogólne poczucie przeciążenia obowiązkami i brakiem czasu na odpoczynek. To błędne koło, bo brak snu obniża zdolność radzenia sobie ze stresem, co z kolei jeszcze bardziej pogłębia bezsenność. Jeśli taki stan utrzymuje się dłużej niż kilka tygodni, to zaczyna wpływać na codzienne funkcjonowanie – podkreśla ekspert z platformy ePsycholodzy.pl.

W opinii ekspertki, niewątpliwie stres jest czynnikiem, który w znaczącym stopniu zaburza zdrowy sen. Może on negatywnie wpływać zarówno na zasypianie, jak i powodować nocne wybudzenia czy przedwczesne budzenie się rano. – Kiedy przyjrzymy się trzem głównym powodom trudności ze snem, wymienionym przez badanych, zauważymy, że wszystkie one mogą wiązać się właśnie z napięciem. Stres powoduje, że nasz układ nerwowy pozostaje w stanie ciągłej gotowości. Wzbudzenie w naszym organizmie utrzymuje się bez przerwy, abyśmy byli w stanie zareagować na potencjalne zagrożenie w każdej chwili – dodaje ekspertka.

TOP5 przyczyn niezadowolenia z jakości snu zamyka nadużywanie technologii przed zaśnięciem (telewizora, komputera czy telefonu) – 25,7% (wcześniej – 20,6%). – To, że co czwarty dorosły Polak przyznaje się do tego, pokazuje dużą skalę problemu. Urządzenia emitujące niebieskie światło zaburzają wydzielanie melatoniny. To opóźnia zasypianie i pogarsza jakość snu – tłumaczy psycholog Michał Murgrabia.

Natomiast spośród konkretnych przyczyn najrzadziej podawane są różnego rodzaju ekscytacje (wyjazdy, spotkania itp.) – 3,8% (wcześniej – 3,4%). Dziecko budzące się w nocy ma 4,1% wskazań (3,8%). Z kolei kiepskie warunki do spania (za zimno, za ciepło, zły materac itd.) są wymieniane przez 5,8% badanych (4%).

– Najrzadziej wymieniane przyczyny mogą być faktycznie najmniej dotkliwe, gdyż nie zawierają bardzo ważnego elementu – lęku. Kiedy nie mogąc spać, martwimy się, mamy gonitwę myśli, wspominamy dawne przykre zdarzenia czy przewidujemy negatywne konsekwencje niewyspania, pojawia się w nas lęk, który powoduje dodatkowe wzbudzenie. Sprawia on, że te momenty stają się męczarnią. Wreszcie utrwala nasze problemy ze snem – zauważa ekspertka z Kliniki Terapii Poznawczo-Behawioralnej Uniwersytetu SWPS.

Do tego można jeszcze dodać, że część osób jest niezadowolonych np. przez sen w różnych godzinach (praca na zmiany, kładzenie się o różnych porach) – 6,7%. Niektórzy też za dużo korzystają z używek (kawy, herbaty, alkoholu itd.) – 8,2%. Tylko 3,4% ankietowanych nie potrafi wskazać źródeł swoich problemów ze snem (poprzednio – 6,6%).

– Zdecydowanie wiedza na temat higieny snu i czynników zaburzających sen jest coraz większa i bardziej dostępna. Ciągle jednak pacjenci nie zdają sobie sprawy z istotnych czynników utrwalających bezsenność. To m.in. zaniedbywanie aktywności fizycznej lub właśnie używki. Nadal wiele osób uważa, że wypicie kieliszka wina lub jednego piwa to nie jest właściwie picie alkoholu. Bardzo często również nie mówimy o tym, gdyż nie postrzegamy tego albo stosowania innych używek jako przyczyny trudności ze snem – podsumowuje Agnieszka Ogłaza.

Polacy śpią coraz gorzej – i coraz bardziej to odczuwają. Stres, lęk o przyszłość i nieumiejętność wyciszenia się wieczorem to dziś najczęstsze przyczyny problemów ze snem. Co czwarty badany przyznaje się też do zasypiania z telefonem lub komputerem w ręce, co dodatkowo pogarsza sytuację. Eksperci podkreślają, że bez odpowiedniej edukacji i zmiany stylu życia problem ten może się pogłębiać i odbić się nie tylko na zdrowiu psychicznym, ale również fizycznym. Kluczowe znaczenie mają tu działania profilaktyczne – promocja higieny snu, wsparcie psychologiczne oraz zmiana codziennych nawyków.

Źródło: MondayNews

Onkobieg 2025 – zapisy ruszyły! Ogólnopolska akcja promująca profilaktykę onkologiczną i wsparcie dla pacjentów

Redakcja Medicalpress — Fri, 23 May 2025 07:41:56 +0000

Od osiemnastu lat Onkobieg to nie tylko bieg, ale też manifest solidarności, profilaktyki i edukacji zdrowotnej. Wydarzenie organizowane przez Stowarzyszenie Sarcoma, które w tym roku „wbiegło w dorosłość”, ma szansę zgromadzić rekordową liczbę uczestników – zarówno tych biegnących przy Narodowym Instytucie Onkologii, jak i wirtualnych zawodników z całej Polski. Ruszyły już zapisy na tę wyjątkową inicjatywę, której celem jest wspieranie chorych na nowotwory oraz promowanie zdrowego stylu życia i profilaktyki nowotworowej.

To już tradycja – od osiemnastu lat Stowarzyszenie Pomocy Chorym na Mięsaki i Czerniaki Sarcoma organizuje Onkobieg, wydarzenie promujące zdrowie, profilaktykę onkologiczną oraz solidarność z osobami dotkniętymi chorobą nowotworową.

18. edycja Onkobiegu wystartuje 14 września. Tego dnia uczestnicy – zarówno ci na miejscu, jak i biorący udział wirtualnie – będą mieli 60 minut na pokonanie dowolnej liczby kilometrów. Zapisy na www.onkobieg.pl wystartowały 22 maja i potrwają do wyczerpania pakietów.

„Zaczęliśmy od małego biegu przy ówczesnym Centrum Onkologii w Warszawie. W pierwszym biegu wzięło udział dwieście pięćdziesiąt osób, a za zebrane pieniądze wydaliśmy biuletyn dla pacjentów nt. leczenia onkologicznego. Dziś, biegamy w trzech miejscowościach i dajemy możliwość uczestnictwa w dowolnym miejscu w Polsce. Nie tylko wspieramy pacjentów, ale też edukujemy społeczeństwo nt. profilaktyki nowotworowej” – mówi Kamil Dolecki, organizator pierwszego Onkobiegu i prezes Stowarzyszenia Sarcoma.

Główny bieg – serce wydarzenia – niezmiennie odbędzie się przy Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie, miejscu, gdzie wszystko się zaczęło i które symbolicznie podkreśla misję całej inicjatywy. To właśnie tam powstanie specjalne studio plenerowe, z którego na żywo relacjonowane będą emocje uczestników, rozmowy z lekarzami, specjalistami oraz pacjentami. Celem jest nie tylko sportowa rywalizacja, ale przede wszystkim edukacja i aktywizacja społeczeństwa w zakresie profilaktyki onkologicznej oraz promocja zdrowego stylu życia. Po raz kolejny organizowane są także biegi towarzyszące – odpowiednio w Starachowicach, gdzie gospodarzem będzie Powiatowy Zakład Opieki Zdrowotnej, i Szczodrem, we współpracy z Dolnośląskim Centrum Onkologii. Wszystkie trzy biegi rozpoczną się o godzinie 11:00 i potrwają przez 60 minut. Dla osób, które nie mogą wziąć udziału w biegach stacjonarnych, organizatorzy przygotowali opcję biegu wirtualnego. Uczestnicy mają możliwość pobiegnięcia w dowolnie wybranym przez siebie miejscu – niezależnie od lokalizacji, liczy się wspólna idea i zaangażowanie. Aby wziąć udział w wydarzeniu w tej formule, należy w godzinach między 7:00 a 12:00 zrealizować deklarowany dystans podczas godzinnej aktywności fizycznej. To elastyczne rozwiązanie pozwala dołączyć do akcji każdemu, kto chce wesprzeć inicjatywę i promować profilaktykę zdrowotną – bez względu na miejsce zamieszkania.

„Wiele z tego, co dziś robimy jako organizatorzy, wynika z naszych własnych doświadczeń – zarówno osobistych, jak i tych płynących ze spotkań z pacjentami. To one pokazują nam, jak ważne jest, by wspólnie manifestować troskę o zdrowie, wspierać osoby zmagające się z chorobą nowotworową oraz ich bliskich, a także uczyć, jak dbać o siebie każdego dnia” – mówi Szymon Bubiłek, organizator Onkobiegu, wiceprezes Stowarzyszenia Sarcoma.

Rejestracja na bieg odbywa się wyłącznie poprzez stronę www.onkobieg.pl i potrwa od 22 maja do wyczerpania pakietów. Szczegółowe informacje dotyczące zapisów na 18. Onkobieg dostępne są na stronie www.onkobieg.pl.

Wszelkie pytania dotyczące Onkobiegu można kierować do organizatorów.

Patronat honorowy:

Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Sportu i Turystyki, Rzecznik Praw Pacjenta, Burmistrz Dzielnicy Ursynów m.st Warszawy

Partnerzy misyjni:

Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie, Instytut Matki i Dziecka w Warszawie, Instytut Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie, Powiatowy Zakład Opieki Zdrowotnej w Starachowicach, Dolnośląskie Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii we Wrocławiu, Polskie Towarzystwo Onkologiczne, Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej, Polskie Towarzystwo Chirurgii Onkologicznej, Polskie Towarzystwo Psychoonkologiczne, Sarcoma Patients Advocacy Global Network, Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce, Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, Polskie Towarzystwo Ortopedii Onkologicznej, Stowarzyszenie Tłumaczy Polskiego Języka Migowego, Akademia Czerniaka, Polska Koalicja Pacjentów Onkologicznych, Fundacja ANIKAR, Stowarzyszenie „AMAZONKI” Warszawa – Centrum, Stowarzyszenie Pomocy Chorym na GIST, All.Can Polska, Fundacja Carita im. Wiesławy Adamiec, Polska Unia Onkologii, Fundacja DKMS

Partnerzy:

Ministerstwo Sportu i Turystyki, Bristol-Myers Squibb, Pierre Fabre Polska, Compensa Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. Vienna Insurance Group, Garden – Space Sp. z o.o., Roche Diagnostics Sp. z o.o., Roche Polska Sp. z o.o., DPD Polska Sp. z o.o., MSD Polska Sp. z o.o., Novartis Polska Sp. z o.o., Sidnet Solutions Sp. z o. o., Medicart healthcare Sp. z o.o., Medison Pharma Sp. z o.o., Adamed Pharma S.A., Immedica Pharma, Swedish Orphan Biovitrum Sp. z o.o., LOOS Centrum Sp. z o.o., Future Gate Sp. z o.o.

Patronat medialny:

Radio ESKA, TVP3, portal onkologiczny zwrotnikraka.pl, portal MedExpress.pl, haloursynow.pl, Głos Pacjenta Onkologicznego, portal CowZdrowiu?, BIEGANIE.PL

KONTAKT:

Ewa Styś

e-mail: ewa.stys@sarcoma.pl

tel.:  607 820 766

Szymon Bubiłek

e-mail: szymon.bubilek@sarcoma.pl

tel.: 508 147 186

Źródło informacji: Stowarzyszenie Sarcoma

Nie jesteśmy bezradni wobec raka. Profilaktyka i edukacja mają znaczenie

Redakcja Medicalpress — Wed, 30 Apr 2025 07:10:02 +0000

Współczesna onkologia to nie tylko postęp w leczeniu – to przede wszystkim konieczność inwestowania w profilaktykę, edukację zdrowotną i efektywne wykorzystanie zasobów systemu ochrony zdrowia. Jak zauważa prof. dr hab. Jacek Jassem – „około 2/3 nowotworów ma przyczyny, na które mamy wpływ”, a naszym obowiązkiem jest „radykalne podejmowanie działań profilaktycznych”, zanim system się załamie.

Nowotwory stanowią jedno z największych wyzwań zdrowotnych współczesnego świata. Mimo postępów w diagnostyce i leczeniu, liczba zachorowań na choroby nowotworowe wciąż rośnie. Czy jesteśmy bezsilni wobec tej tendencji? Eksperci zgodnie twierdzą, że nie. Kluczem do zmniejszenia ryzyka zachorowania jest profilaktyka, edukacja i świadome podejmowanie decyzji zdrowotnych.

W rozmowie z Gdańskim Uniwersytetem Medycznym profesor Jassem podkreśla także wagę rozsądnego gospodarowania zasobami i odejścia od nadmiernej hospitalizacji:

„W Polsce chory przychodzi czasami przez dekady do poradni onkologicznej, podczas gdy wystarczyłaby kontrola sprawowana przez lekarza POZ lub pielęgniarkę. […] To na pewno bardzo oszczędza zasoby w systemie, zarówno finansowe, jak i ludzkie.”

Profilaktyka odgrywa kluczową rolę w zmniejszaniu ryzyka zachorowania na nowotwory. Obejmuje ona działania mające na celu zapobieganie powstawaniu chorób (profilaktyka pierwotna) oraz wczesne wykrywanie zmian nowotworowych (profilaktyka wtórna).

Profilaktyka pierwotna

Profilaktyka pierwotna koncentruje się na eliminowaniu czynników ryzyka, które mogą prowadzić do rozwoju nowotworów. Do najważniejszych działań w tym zakresie należą:

Zaprzestanie palenia tytoniu: Palenie jest głównym czynnikiem ryzyka wielu nowotworów, w tym płuc, jamy ustnej, gardła i pęcherza moczowego.
Ograniczenie spożycia alkoholu: Nadmierne spożycie alkoholu zwiększa ryzyko raka wątroby, przełyku i piersi.
Zdrowa dieta: Spożywanie dużej ilości warzyw, owoców i produktów pełnoziarnistych oraz ograniczenie tłuszczów nasyconych może zmniejszyć ryzyko raka jelita grubego i innych nowotworów.
Aktywność fizyczna: Regularna aktywność fizyczna pomaga w utrzymaniu prawidłowej masy ciała i redukuje ryzyko wielu nowotworów.
Szczepienia: Szczepienia przeciwko wirusowi HPV i wirusowi zapalenia wątroby typu B mogą zapobiec rozwojowi raka szyjki macicy i wątroby.

Profilaktyka wtórna

Profilaktyka wtórna polega na wczesnym wykrywaniu zmian nowotworowych, co zwiększa szanse na skuteczne leczenie. Kluczowe działania to:

Regularne badania przesiewowe: Mammografia, kolonoskopia, cytologia i badania PSA pozwalają na wykrycie nowotworów we wczesnym stadium.
Samobadanie: Regularne samobadanie piersi i jąder może pomóc w wykryciu niepokojących zmian.
Konsultacje lekarskie: Regularne wizyty u lekarza pozwalają na monitorowanie stanu zdrowia i wczesne wykrycie nieprawidłowości.

Edukacja jako fundament profilaktyka

Edukacja zdrowotna jest nieodzownym elementem skutecznej profilaktyki. Świadomość społeczeństwa na temat czynników ryzyka, objawów nowotworów i dostępnych metod zapobiegania jest kluczowa dla zmniejszenia liczby zachorowań.

Kampanie społeczne

W Polsce prowadzone są liczne kampanie edukacyjne, mające na celu zwiększenie świadomości na temat profilaktyki nowotworów. Przykłady to:

„Planuję długie życie”: Kampania Ministerstwa Zdrowia promująca zdrowy styl życia i regularne badania przesiewowe.
„Rak. To się leczy!”: Inicjatywa mająca na celu przełamanie tabu wokół chorób nowotworowych i zachęcanie do wczesnej diagnostyki.

Rola mediów i internetu

Media i internet odgrywają coraz większą rolę w edukacji zdrowotnej. Dostęp do rzetelnych informacji na temat profilaktyki i leczenia nowotworów pozwala pacjentom na podejmowanie świadomych decyzji dotyczących swojego zdrowia.

Choć nowotwory stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego, nie jesteśmy wobec nich bezsilni. Poprzez odpowiednią profilaktykę, edukację i świadome podejmowanie decyzji zdrowotnych możemy znacząco zmniejszyć ryzyko zachorowania. Kluczem jest zaangażowanie zarówno jednostek, jak i całego społeczeństwa w działania na rzecz zdrowego stylu życia i regularnych badań przesiewowych.

Przeczytaj rozmowę z prof. dr hab. Jackiem Jassemem – LINK

Foto: Paweł Sudara
Źródło: gumed.edu.pl

W kardiologii dziecięcej znacznie poprawiła się przeżywalność i jakość życia pacjentów po operacji

Redakcja Medicalpress — Mon, 07 Oct 2024 07:50:52 +0000

W ostatniej dekadzie postęp w kardiologii dziecięcej jest ogromny. Dziś już nie ma takiej wady serca, której nie można zoperować – podkreśliła dr n. med. Maria Miszczak-Knecht, konsultant krajowa w dziedzinie kardiologii dziecięcej, podczas panelu ekspertów z okazji Światowego Dnia Serca. Dodała, że poprawiła się nie tylko przeżywalność pacjentów po operacjach kardiochirurgicznych, ale także jakość ich życia.

W Polsce choroby serca to wciąż jeden z głównych zabójców. Z powodu chorób serca i układu krążenia umiera ponad 45 proc. Polaków, głównie z winy nadciśnienia tętniczego, hipercholesterolemii, palenia papierosów, otyłości i cukrzycy. Na 11 mln Polaków cierpiących na nadciśnienie tętnicze połowa nie jest świadoma swojej choroby.

Uczestnicy „Panelu Ekspertów z okazji Światowego Dnia Serca” spotkali się w Centrum Prasowym PAP, żeby omówić problemy dotyczące profilaktyki i leczenia chorób kardiologicznych w Polsce. Eksperci – lekarze i przedstawiciele organizacji wspierających pacjentów – zgodzili się, że jednym z ważniejszych wyzwań, przed którymi stoi polska kardiologia, jest uświadamianie i zapobieganie chorobom serca.

„Musimy zacząć diagnostykę jak najwcześniej, bo wtedy tworzymy zdrowe społeczeństwo. Niestety, o prewencji tylko mówimy, ale w Polsce w tej sprawie niewiele się dzieje, przeznaczamy na nią tylko 2 proc. budżetu NFZ” – tłumaczył prof. Maciej Banach, prezes Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego.

Jego zdaniem nakłady na zapobieganie chorobom kardiologicznym w najbliższym czasie się nie zwiększą, ponieważ – jak powiedział – nie jest to w interesie polityków.

„Polityczne podejście zawsze jest takie, żeby mieć szybkie efekty. W przypadku prewencji, gdzie 85 proc. działań jest nastawione na edukację zdrowotną, efekty pojawiają się najczęściej dopiero po dziesięciu latach” – tłumaczył prof. Maciej Banach.

O otyłości dzieci jako przyczynie chorób mówił prof. Marek Gierlotka, prezes elekt Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.

„To duży problem, a za chwilę będzie jeszcze większy. Dlatego, oprócz działań systemowo-ekonomicznych, jak np. podatek cukrowy, potrzebne są akcje uświadamiające, jakie korzyści płyną z ruchu czy przestrzegania zdrowej diety” – powiedział prof. Marek Gierlotka.

Na problem otyłości dziecięcej zwróciła także uwagę dr n. med. Maria Miszczak-Knecht, konsultant krajowa w dziedzinie kardiologii dziecięcej.

„Mamy ponad trzydziestokrotny wzrost otyłości wśród dzieci, później przekłada się to na okres życia nastoletniego. A jest to kwestia zdrowia tych ludzi na całe życie. Potrzebne jest wypracowanie wśród nich pewnych nawyków prozdrowotnych, które będą ograniczały rozwój chorób układu krążenia w dorosłym życiu” – mówiła dr Maria Miszczak-Knecht.

Zdaniem prof. Przemysława Mitkowskiego, byłego prezesa Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, edukację prozdrowotną należy zaczynać już przedszkolu.

„Konieczne jest wprowadzenie odpowiednich lekcji na temat zdrowego trybu życia, bo to jest ten moment, który może mieć największy wpływ” – powiedział prof. Przemysław Mitkowski.

Agnieszka Wołczenko, prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Pacjentów ze Schorzeniami Serca i Naczyń EcoSerce, podkreśliła, że w polskim systemie opieki zdrowotnej brakuje koordynatorów – osób, które pomogą pacjentom przejść przez proces diagnostyczny.

„Powinna to być osoba, która pokaże pacjentom – szczególnie seniorom, z wielochorobowością – co i w jakiej kolejności należy zrobić, gdzie trzeba się udać. Często spotykam się z pacjentami, którzy czują się zagubieni” – tłumaczyła Agnieszka Wołczenko.Jej zdaniem pacjent, który szuka pomocy w systemie opieki zdrowotnej, powinien mieć „jasną ścieżkę”, czyli konkretne zadania do wykonania.

„Pacjent musi mieć świadomość, dlaczego takie badania robi, po co są zaordynowane leki. Powinien także zdawać sobie sprawę, że jego obowiązkiem jest stosowanie się do zaleceń lekarskich” – podkreśliła Agnieszka Wołczenko.

Prof. Robert Gil, prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, wskazał, że polska służba zdrowia funkcjonuje na zasadzie „górą szpitale, reszta nieważna”.

„Placówki podstawowej opieki zdrowotnej to miejsce wydawania zwolnień, skierowań i przepisywaniu leków. Mamy ambulatoryjną opiekę medyczną, ale ona jest bardzo słabo wykorzystana. Jest trochę ciałem obcym, które ma odciążać szpitalnictwo, a jednak go nie odciąża, ma także wspomagać merytorycznie podstawową opiekę medyczną, ale tego nie robi” – tłumaczył prof. Robert Gil. Według niego sytuację w polskiej służbie zdrowia może naprawić wdrożenie schematu odwróconej piramidy świadczeń.

„Chodzi o to, by na najniższym piętrze, czyli na poziomie podstawowej opieki zdrowotnej, można było funkcjonować, bez włączania pacjentów zdrowych do działań szpitalnych” – tłumaczył prof. Robert Gil.

źródło: PAP

Krótkowzroczność pod kontrolą: jak dbać o prawidłowy rozwój wzroku dziecka?

Redakcja Medicalpress — Mon, 13 May 2024 17:23:40 +0000

Coraz więcej godzin spędzanych przed ekranami komputerów i smartfonów, mniej aktywności na świeżym powietrzu, brak regularnych badań i krótkowzroczność, która osiągnęła już rozmiary epidemii – potencjalnych zagrożeń dla prawidłowego rozwoju wzroku dzieci jest wiele. Na szczęście istnieją sposoby na minimalizowanie tych problemów. Najskuteczniejszymi i jednocześnie najprostszymi do wprowadzenia, są właściwa higiena pracy wzrokowej oraz dobór odpowiedniego rozwiązania, które nie tylko koryguje wadę wzroku, ale także spowalnia jej rozwój.

Krótkowzroczność jest coraz powszechniejszą wadą wzroku u dzieci i młodzieży, a jej rozwój zależy od różnych czynników, zarówno genetycznych, jak i środowiskowych. Mimo braku odkrycia genu odpowiedzialnego za dziedziczenie tej wady, obecność krótkowzroczności u jednego z rodziców zwiększa ryzyko jej wystąpienia u dziecka.

Czynniki środowiskowe także odgrywają istotną rolę, mogąc zaburzać właściwy rozwój oka. Dlatego fakt, że wcześniej w rodzinie nie było osób z krótkowzrocznością, nie gwarantuje, że dziecko nie będzie z nią miało problemu. Szczególnie, gdy nasza pociecha spędza mało czasu na świeżym powietrzu i ciągle wpatruje się w ekran komputera czy smartfona – wtedy istnieje duże prawdopodobieństwo, że będzie podatna na rozwój krótkowzroczności.

W miarę jak dziecko dorasta, krótkowzroczność może się pogłębiać. Jest to wada wzroku, której nie da się wyleczyć ani cofnąć. Jednak istnieją sposoby, które mogą opóźnić jej postęp w znaczący sposób. Na czym dokładnie polega kontrola krótkowzroczności i dlaczego jest tak ważna?

Głównym powodem pogłębiania się krótkowzroczności jest wzrost długości gałki ocznej. Oznacza to, że u osób z tą wadą, gałka oczna staje się zbyt długa, co powoduje, że światło skupia się przed siatkówką zamiast na niej. W ten sposób powstaje nieostry obraz na siatkówce. Korekcja krótkowzroczności pozwala jedynie poprawić jakość widzenia obiektów widzianych z daleka. Z kolei kontrola krótkowzroczności to podejście, które obejmuje wczesne rozpoznanie i opracowanie planu terapeutycznego. Jego celem jest nie tylko poprawa widzenia na daleką odległość, ale także spowolnienie pogłębiania się wady – wyjaśnia Sylwia Kijewska, optometrystka, ekspertka Hoya Lens Poland.

Warto pamiętać, że niepoprawnie skorygowana wada wzroku lub całkowity brak korekcji stanowią dodatkowe obciążenie dla układu wzrokowego dziecka. Sprawiają, że dziecko musi dodatkowo kompensować ubytki widzenia, co może prowadzić do pogłębienia się wady. Ponadto, wzrost długości gałki ocznej, który jest główną przyczyną krótkowzroczności, istotnie zwiększa ryzyko wystąpienia poważnych chorób oczu w przyszłości, takich jak jaskra, krótkowzroczne zwyrodnienie plamki żółtej, zaćma czy odwarstwienie siatkówki.

Dlatego, właściwa korekcja wady wzroku, spowalnianie jej progresji oraz skuteczne działania profilaktyczne stanowią kluczowe elementy w zapobieganiu poważniejszym problemom ze wzrokiem u dzieci w przyszłości.

Metody spowalniania progresji krótkowzroczności u dzieci

Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Okulistycznego[1], istnieje kilka skutecznych metod kontroli krótkowzroczności, których działanie zostało potwierdzone w badaniach klinicznych. Te metody można podzielić na dwie główne grupy: optyczne i farmakologiczne. Do metod optycznych zaliczamy okulary z soczewkami z technologią D.I.M.S. (Defocus Incorporated Multiple Segments), miękkie soczewki kontaktowe z technologią dual-focus oraz twarde soczewki ortokeratologiczne, które zakłada się na noc. Natomiast metody farmakologiczne obejmują stosowanie atropinizacji, czyli aplikację kropli z atropiną o niskim stężeniu.

Wykorzystanie różnych metod kontroli krótkowzroczności może stanowić wyzwanie zarówno dla dziecka, jak i dla rodziców. Jednak dzięki nowoczesnym rozwiązaniom możemy dopasować korekcję do preferencji i stylu życia pacjenta.

Wpływ światła słonecznego na zdrowie oczu dziecka

Jednak same okulary to nie wszystko. Aby kontrola krótkowzroczności przynosiła efekty, konieczna jest higiena wzroku i odpowiedni czas spędzany przez dzieci na zewnątrz.

Jakość naszego widzenia i ogólny rozwój oczu są silnie związane z ekspozycją na naturalne światło słoneczne. Wyjście na dwór i uczestnictwo w aktywnościach na świeżym powietrzu, takich jak zabawa w parku czy jazda na rowerze, nie tylko poprawiają ogólną kondycję fizyczną dziecka, ale także korzystnie wpływają na zdrowie oczu. Badania wykazują, że spędzanie co najmniej dwóch godzin na zewnątrz każdego dnia może zmniejszyć ryzyko rozwoju krótkowzroczności oraz jej postępu u dzieci[2]. Jest to kluczowe zalecenie specjalistów ochrony wzroku, które można wdrożyć od razu.

Słońce jest niezbędne do produkcji witaminy D, co ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozwoju kości. Jednak, co równie istotne, naturalne światło słoneczne stymuluje produkcję substancji zwanej dopaminą – neuroprzekaźnika odpowiedzialnego za regulację procesów w mózgu. Dopamina jest ważna dla prawidłowego rozwoju gałki ocznej. Jej niedobór może prowadzić do szybkiego wzrostu oka, co z kolei może wpłynąć na rozwój krótkowzroczności – tłumaczy Sylwia Kijewska, optometrystka, ekspertka Hoya Lens Poland.

Warto jednak pamiętać, że nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV może być szkodliwa dla oczu. Dlatego niezwykle istotne jest, aby dzieci przebywające na dworze miały odpowiednią ochronę w postaci wysokiej jakości okularów przeciwsłonecznych z filtrem UV. To zapewni im nie tylko komfort widzenia, ale także skuteczną ochronę przed szkodliwym wpływem promieniowania ultrafioletowego.

Ochrona wzroku dla dzieci z krótkowzrocznością
Dzieci są szczególnie podatne na szkodliwe działanie promieniowania UV, co wynika z faktu, że ich źrenice są większe, a soczewki wewnątrzgałkowe ich oczu bardziej przezierne niż u dorosłych, co pozwala na dotarcie większej ilości promieni UV do siatkówki. Ponadto, większość ekspozycji na słońce, która może mieć wpływ na zdrowie oczu, przypada głównie na okres przed 21 rokiem życia[3]. Dlatego tak istotne jest zapewnienie im skutecznej ochrony przeciwsłonecznej[4]^,[5].

Dzieci z krótkowzrocznością, zwłaszcza te, które korzystają z terapii atropiną, mogą być szczególnie wrażliwe na światło i odczuwać dyskomfort, co z kolei może ograniczać ich aktywność na zewnątrz[6]^,[7],[8]. Intensywne światło może zniechęcać je do wychodzenia na zewnątrz, uprawiania sportu i brania udziału w aktywnościach, które są korzystne dla ich samopoczucia. Rozwiązaniem mogą być okulary z soczewkami fotochromowymi, które oprócz korygowania krótkowzroczności, spowalniają jej postęp i zapewniają skuteczną ochronę przed promieniowaniem UV oraz intensywnym światłem słonecznym.

Niezaprzeczalnym atutem tych soczewek okularowych jest ich automatyczna adaptacja do warunków oświetlenia. Pod wpływem promieni UV na zewnątrz, soczewki przyciemniają się, zapewniając optymalną ochronę i komfort, natomiast po powrocie do pomieszczenia, szybko wracają do pełnej przejrzystości. Dzięki temu dzieci nie muszą martwić się o zmianę okularów każdorazowo, gdy wychodzą na zewnątrz, co dodatkowo ułatwia ich codzienne funkcjonowanie.

Skuteczna kontrola krótkowzroczności

Podstawą wszystkich działań terapeutycznych jest profilaktyka. Nie inaczej jest w przypadku kontroli krótkowzroczności u dzieci. Pierwszym krokiem jest zapobieganie lub opóźnianie pojawienia się wady wzroku. W jaki sposób możemy to osiągnąć?

Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia problemów ze wzrokiem, profilaktyka i higiena pracy wzrokowej mają bardzo duże znaczenie. Pamiętajmy o częstych przerwach od patrzenia na bliskie odległości. Im więcej przerw, tym mniejszy wysiłek układu wzrokowego, a w konsekwencji mniejsze ryzyko wystąpienia krótkowzroczności u dziecka. W kontekście krótkowzroczności kluczowe znaczenie profilaktyczne ma także przebywanie na zewnątrz, w naturalnym oświetleniu minimum 2 godziny dziennie. Może to opóźnić moment pojawienia się krótkowzroczności, nawet w przypadku dzieci z obciążeniami genetycznymi – podsumowuje Sylwia Kijewska, optometrystka, ekspertka Hoya Lens Poland.

Odpowiednie nawyki i profilaktyka nie tylko wpływają korzystnie na sam wzrok dziecka, ale także kształtują długofalową świadomość zdrowego stylu życia. Rola rodziców i opiekunów jest tu kluczowa. To właśnie oni, mogą dać dobry przykład dbania o zdrowie wzroku poprzez własne zachowania. Zachęcanie do aktywności na świeżym powietrzu, ograniczanie czasu spędzanego przed ekranami oraz wspólne spędzanie czasu na aktywnościach fizycznych mogą nie tylko poprawić zdrowie wzroku dzieci, ale także przyczynić się do budowania silniejszych więzi rodzinnych i zdrowszego stylu życia dla całej rodziny.

Pamiętajmy także o regularnych kontrolach wzroku u specjalisty, które są kluczowe nie tylko dla monitorowania progresji krótkowzroczności, ale także w kontekście wczesnego wykrywania wszelkich nieprawidłowości. Wczesna interwencja może zapobiec pogłębianiu się krótkowzroczności oraz potencjalnym powikłaniom związanym z nieprawidłowym rozwojem wzroku u dziecka. Dzięki szybkiej reakcji, można skutecznie wprowadzić odpowiednie środki zaradcze, co minimalizuje ryzyko poważniejszych problemów w przyszłości.

[1] Wytyczne PTO dotyczące postępowania w krótkowzroczności postępującej u dzieci i młodzieży, https://www.pto.com.pl/wytyczne

[2] 13. A.N. French, R.S. Ashby, I.G. Morgan, K.A. Rose. Time outdoors and the prevention of myopia. Exp Eye Res. 2013 Sep; 114: 58–68

[3] Światowe Towarzystwo Okulistyki Dziecięcej i Zeza (WSPOS). Uzgodnione stanowisko w sprawie ekspozycji na światło słoneczne i wzrok dzieci. 2016. Dokument dostępny pod adresem: https://www.wspos.org/wspos-sunlight-exposurechildrens-eyes-consensus-statement/(Data ostatniego dostępu: 28/03/2023)

[4] Zapobiegaj ślepocie. Oczy dzieci są bardziej podatne na długotrwałe uszkodzenia spowodowane promieniami UV. 2011. Treść dostępna na: https://preventblindness.org/childrens-eyes-aremore-susceptible-to-long-term-damage-from-uvrays/(Data ostatniego dostępu: 28/03/2023)

[5] Artigas JM, Felipe A, Navea A, Fandiño A, Artigas C. Spectral transmission of the human crystalline lens in adult and elderly persons: color and total transmission of visible light. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2012;53(7):4076-4084.

[6] Li FF, Yam JC. Low-Concentration Atropine Eye Drops for Myopia Progression. Asia Pac J Ophthalmol (Phila). 2019;8(5):360-365.

[7] Gong Q, Janowski M, Luo M, et al. Efficacy and Adverse Effects of Atropine in Childhood Myopia: A Meta-analysis. JAMA Ophthalmol. 2017;135(6):624-630.

[8] Wu PC, Chuang MN, Choi J, et al. Update in myopia and treatment strategy of atropine use in myopia control. Eye (Lond). 2019;33(1):3-13.

źródło: obtk.pl

Reakcje na zimną wodę są bardzo indywidualne

Redakcja Medicalpress — Wed, 03 Jan 2024 09:48:10 +0000

O ile aktywność fizyczna i odpowiednia dieta powinny być zalecane jako terapia niefarmakologiczna w niektórych chorobach, to morsowanie przy zachowaniu odpowiednich zasad może być zalecane, ale raczej dla osób zdrowych i wysportowanych – mówi prof. Tomasz Zdrojewski z GUMed.

Nie ma jednoznacznych dowodów naukowych potwierdzających korzystny wpływ morsowania na zdrowie. Co nie znaczy, że nie warto morsować
Reakcje na zimną wodę są bardzo indywidualne. U osób nawet w tym samym wieku, po kąpieli w zimnej wodzie w bardzo różnym tempie przywracana jest temperatura ciała, szczególnie dłoni i stóp
U osób, które nie morsowały i nie są do tego przygotowane może dojść do zaburzeń rytmu serca, niedotlenienia mózgu i omdleń

Morsowanie staje się coraz bardziej popularne w Polsce, morsują zarówno ludzie młodzi, dzieci, jak i osoby starsze. Jak bardzo jest ono korzystne dla zdrowia? Czy morsowanie powinno być zalecane tak samo jak aktywność fizyczna i odpowiednia dieta?

Prof. Tomasz Zdrojewski: Nie ma jednoznacznych dowodów naukowych potwierdzających korzystny wpływ morsowania na zdrowie. Co nie znaczy, że nie warto morsować – moim zdaniem warto. Chodzi jedynie o to, że badania na ten temat nie są tak dobrze udokumentowane, jak w przypadku korzystnego wpływu na zdrowie aktywności fizycznej i właściwej diety. Tutaj dowody naukowe są jednoznaczne.

Co zatem możemy powiedzieć o morsowaniu? Jakieś badania przecież są prowadzone?

Rok temu eksperci z Norwegii przygotowali metaanalizę dotychczasowych publikacji na temat morsowania, zarówno kąpieli w zimnej wodzie, jak i pływania. Spośród ponad 700 artykułów naukowych wybrano ponad 100, które uznano za najbardziej wartościowe.

I co z nich wynika?

O ile aktywność fizyczna i odpowiednia dieta powinny być zalecane jako terapia niefarmakologiczna w niektórych chorobach, to morsowanie przy zachowaniu odpowiednich zasad może być zalecane, ale raczej dla osób zdrowych i tych wysportowanych. Trzeba tu podkreślić, że trudno jest badać korzystny wpływ morsowania na zdrowie.

Z jakiego powodu?

Osoby, które morsują zwykle też bardziej dbają o swoje zdrowie – są aktywne fizycznie i starają się stosować zdrową dietę. Poza tym jeśli morsują, to często w grupie, a to też jest ważne dla zdrowia, bo poprawia nastrój, rozwija więzi społeczne, pomaga lepiej radzić sobie ze stresem i zmniejsza ryzyko depresji.

Z naukowego punktu widzenia za wcześnie jest na to, by zalecać morsowanie jako sposób na zdrowie?

Musimy poczekać jeszcze na kolejne większe badania, jakie są prowadzone – na przykład w Norwegii, gdzie morsowanie od dekad jest bardzo popularne. Ale ja staram się morsować od 30 lat i robię to właśnie w grupie, zawsze w połączeniu z wysiłkiem fizycznym.

Jak zatem powinniśmy morsować? Jakie są zasady bezpiecznego morsowania?

Najczęstsze jest morsowanie rekreacyjne osób zdrowych, polegające na tym, że zanurzamy się w wodzie na kilkadziesiąt sekund, maksymalnie na dwie-trzy minuty. I takie morsowanie polecam w pierwszej kolejności.

A inne osoby, z chorobami takimi jak cukrzyca czy chorobami sercowo-naczyniowymi, mogą w ogóle rozważać morsowanie?

Tak, ale po konsultacji z lekarzem. Podejrzewam, choć nie ma na to jeszcze dowodów naukowych, że morsowanie przynosi tym osobom więcej korzyści zdrowotnych niż zagrożeń.

Mamy też morsowanie wyczynowe.

Takie morsowanie polega na pływaniu w zimnej wodzie i to na długich dystansach, na przykład jednej mili. Organizowane są zawody morsowania, które odbywają się także w Polsce, na przykład dwa lata temu w Motławie, w wodzie, której temperatura wynosiła ok. 5 st. C.

I jaka jest Pana opinia na temat takiego morsowania?

Uważam, że jest to raczej szkodliwe dla zdrowia, podobnie jak supermaratony i inne sporty ekstremalne. Nie jestem ich zwolennikiem. Ograniczmy się jedynie do morsowania rekreacyjnego, regularnego i mądrego, w różnych temperaturach wody – do 5 st. C, 9 st. C, a nawet 20 st. C. Takie temperatury podawane są w publikacjach naukowych.

Czego możemy się spodziewać wchodząc do zimnej wody?
Musimy zdawać sobie sprawę, że reakcje na zimną wodę są bardzo indywidualne, zarówno u kobiet, jak i mężczyzn, ludzi młodych lub w średnim wieku oraz seniorów, a także szczupłych i otyłych. U osób nawet w tym samym wieku, po kąpieli w zimnej wodzie w bardzo różnym tempie przywracana jest temperatura ciała, szczególnie dłoni i stóp. Reakcje te zależą od tego, czy zanurzamy się tylko do pasa i na kilka sekund lub na dłuższy czas i pływamy oraz zanurzamy twarz. Dlatego osoby z chorobami sercowo-naczyniowymi mogą się kąpać w zimnej wodzie tylko po konsultacji z lekarzem. Osoby zdrowe i najlepiej wysportowane mogą oczekiwać, że w ich organizmie nastąpią korzystne zmiany metaboliczne; takie osoby będą miały większą odporność na zakażenia oraz lepsze spalanie tkanki tłuszczowej.

Jakie mechanizmy fizjologiczne są uruchamiane podczas morsowania?
Są unikatowe, gdyż dochodzi do jednoczesnej aktywacji układu współczulnego (sympatycznego) i przywspółczulnego (parasympatycznego), czyli tego, który nie zależy od naszej woli (powoduje zwężanie źrenic, rozszerzanie naczyń krwionośnych i zwiększanie wydzielania insuliny). Nasz organizm nie jest do tego przyzwyczajony. Dlatego u osób, które nie morsowały i nie są do tego przygotowane może dojść do zaburzeń rytmu serca, niedotlenienia mózgu i omdleń. Bardzo rzadko, ale jednak zdarzają się też nagłe zgony opisane w literaturze w ostatnich czterech latach. W Jelitkowie jedna osoba po spożyciu alkoholu i z cukrzycą zmarła podczas kąpieli po zabawie sylwestrowej. Po spożyciu alkoholu nigdy nie należy wchodzić do zimnej wody, zresztą do żadnej.

Jak się przygotować do morsowania? Kiedy należy zacząć?
Najlepiej zacząć jesienią i stopniowo przyzwyczajać organizm do coraz zimniejszej wody, żeby dobrze go wytrenować. Warto być też aktywnym fizycznie. Wtedy większy będzie efekt z morsowania zimą i mniejsze ryzyko dla organizmu.

Jak Pan morsuje?
Do wody wchodzimy w grupie zawsze po silnej rozgrzewce, najczęściej gramy na plaży przez 60 lub nawet 90 minut. Bo nie wystarczy przez kilka minut pomachać ramionami, a potem wskoczyć do zimnej wody. To nie jest rozsądne. Trzeba poćwiczyć przynajmniej przez 30 minut, to może być gimnastyka i marszobieg. Polecam zatem pewien styl życia, a nie tylko samo morsowanie.

A jak morsują Polacy?
Chcemy to poznać. Z grupą badaczy z GUMed, AWF, COMS i PTK przygotowujemy duże narodowe badanie i ankietę na ten temat, która będzie dostępna na stronie internetowej poświęconej morsowaniu i jego efektom. Chcemy się dowiedzieć, w jakiej wodzie najczęściej morsują nasi rodacy – w morzu, jeziorze czy rzekach. To też ważne, bo w wodzie morskiej z powodu zasolenia organizm szybciej się wychładza.

Dzięki morsowaniu nie trzeba się szczepić przeciwko grypie czy COVID-19? Większa jest – tak brzmi argumentacja – ogólna odporność organizmu?
Morsowanie, jak wspomniałem, to element zdrowego stylu życia, który powinien być też powiązany z lepszą edukacją zdrowotną. A lepsza edukacja zdrowotna zakłada szczepienie się przeciwko grypie, pneumokokom czy SARS-CoV-2. Nie znalazłem w żadnym piśmiennictwie medycznym na temat morsowania twierdzenia, że kto morsuje, ten nie musi się szczepić. Uważam, że ci, którzy morsują, powinni być ambasadorami zdrowego stylu życia, w tym również szczepień.

Ci, którzy morsują od wielu lat, tak jak Pan, nie muszą już przykładać takiej uwagi do tego, jak to robią?
Zawsze trzeba zachować czujność i należy oceniać skutki swojego morsowania. Dotyczy to wszystkich, którzy próbują morsować. Jeśli po wyjściu z wody czujemy się nadmiernie wychłodzeni, to znaczy, że przebywaliśmy w wodzie zbyt długo lub nie byliśmy do tego zbyt dobrze przygotowani. Gdy morsujemy w grupie, nie powinniśmy tego robić tak samo jak inni, bo nasz organizm może inaczej reagować. To indywidualne podejście jest bardzo ważne.

Lepiej morsować w butach i w rękawiczkach?
To zależy od indywidualnych reakcji i możliwości, ale najmocniejsze reakcje na zimną wodę wykazują ręce i stopy oraz twarz. Na początku lepiej zatem wchodzić do wody w rękawiczkach i butach oraz nie zanurzać twarzy i głowy. Ja zawsze morsowałem bez rękawiczek i butów, ale po 30 latach zacząłem w tym roku morsować w rękawiczkach, bo zauważyłem, że zaczynają mi marznąć ręce. Z wiekiem organizm się zmienia. Pamiętajmy też o tym.

Źródło informacji: MP.PL

Finał Konkursu o zdrowym stylu życia „Trzymaj Formę!”

Redakcja Medicalpress — Thu, 15 Jun 2023 07:59:25 +0000

Spośród ponad 6 tysięcy uczestników tegorocznej edycji Konkursu wiedzy o zdrowym stylu życia „Trzymaj Formę!”, 19 najlepszych przystąpiło do finału konkursu. Ogłoszenie wyników i wręczenie nagród odbyło się 14 czerwca 2023 r. na Stadionie PGE Narodowym w Warszawie.

Do finału konkursu zakwalifikowało się 19 uczniów, wyłonionych spośród ponad 6 tysięcy uczestników, zgłoszonych przez 785 szkół. Finaliści zmierzyli się z niełatwymi pytaniami z zakresu zasad zdrowego stylu życia przygotowanymi przez ekspertów z Instytutu Nauk o Żywieniu Człowieka SGGW w Warszawie. Najlepsze wyniki, a zarazem status laureatów osiągnęli:

1. miejsce Hanna Sylwia Derela,
2. miejsce Natalia Jakubczyk,
3. miejsce Oskar Kuźmik

Program „Trzymaj Formę!” realizowany jest już od 16 lat. Współorganizują go Główny Inspektorat Sanitarny, Polska Federacja Producentów Żywności Związek Pracodawców, Fundacja Żywność, Aktywność Fizyczna i Zdrowie oraz 16 Wojewódzkich Stacji Sanitarno-Epidemiologicznych. Program skierowany jest do uczniów klas V-VIII w szkołach podstawowych, a jego cel to edukacja i trwałe kształtowanie prozdrowotnych nawyków wśród młodzieży szkolnej poprzez promocję zasad aktywnego stylu życia i zbilansowanej diety. Program „Trzymaj Formę!” realizowany jest metodą projektu, dzięki czemu wykracza poza podstawę programową i programy nauczania szkoły. Projekty tworzone przez uczniów służą promocji aktywności fizycznej, uczą zróżnicowanego i zbilansowanego sposobu odżywiania, z uwzględnieniem odpowiedzialności indywidualnej za zdrowie i zasady wolnego wyboru. Taka konstrukcja programu, dająca dużą swobodę wyboru sposobu jego realizacji, umożliwia uczniom poszukiwanie i realizowanie własnych pomysłów prozdrowotnych. Nowa edycja programu wprowadza dodatkowe treści programowe dotyczące odpowiedzialnych zakupów, segregacji odpadów i niemarnowania żywności.

Wszystkim uczestnikom, a szczególnie finalistom i laureatom, gratuluję ogromnej wiedzy i wytrwałości! Program „Trzymaj Formę!” pozostaje naszym sztandarowym programem edukacyjnym. Dlatego staramy uaktualniać jego podstawę programową zgodnie z rekomendacjami ekspertów i coraz bardziej korzystać z nowoczesnych narzędzi, atrakcyjnych dla młodzieży – mówił Krzysztof Saczka, Główny Inspektor Sanitarny wz., wręczając nagrody laureatom i finalistom.

Wśród uwarunkowań zjawiska nadwagi i otyłości niewątpliwie istotny jest styl życia współczesnych społeczeństw, w ramach którego obok zachowań żywieniowych, kluczowa jest aktywność fizyczna, a także świadomość konsumentów w zakresie indywidualnej odpowiedzialności za swoje zdrowie. Długofalowa i systemowa edukacja w zakresie promocji zdrowego stylu życia skierowana do dzieci i młodzieży jest skutecznym sposobem na zahamowanie niekorzystnych trendów w rozwoju niezakaźnych chorób cywilizacyjnych i poprawę stanu zdrowia społeczeństw. W tym kontekście niezwykle cieszy duże zainteresowanie konkursem i wysoki poziom wiedzy laureatów, którym pragnę serdecznie pogratulować! Jednocześnie na uznanie zasługuje modelowa współpraca w ramach programu, którego realizacja możliwa jest dzięki wsparciu szerokiego grona interesariuszy – organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej, szkół z zaangażowaną kadrą nauczycielską, ekspertów SGGW w Warszawie, a także producentów żywności – powiedział Andrzej Gantner, wiceprezes Zarządu PFPŻ ZP.

„Trzymaj Formę!” jest jednym z największych w Europie programów dedykowanych właściwej diecie i aktywności fizycznej wśród uczniów. Ważnym elementem realizacji Programu „Trzymaj Formę!” jest zaangażowanie rodziców, ponieważ to oni bezpośrednio kształtują środowisko dziecka, od najmłodszych lat wpływając na zachowania, zwyczaje i postawy swoich pociech. Organizatorzy mają nadzieję, że promocja zdrowego stylu życia dotrze do całych rodzin, a korzystne nawyki żywieniowe i zdrowotne utrwalą się nie tylko wśród dzieci, ale także wśród dorosłych.

Patronami honorowymi programu są: Ministerstwo Edukacji i Nauki, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministerstwo Sportu i Turystyki, Ministerstwo Zdrowia, zaś patronami programu: Instytut Nauk o Żywieniu Człowieka SGGW w Warszawie, Federacja Konsumentów oraz Polskie Towarzystwo Badań nad Otyłością.

Więcej informacji jest dostępnych na stronie internetowej programu.

źródło: GIS

Zadbaj o dobrą kondycję na wiosnę – sprawdź porady ekspertów w zakresie zdrowia

Redakcja Medicalpress — Thu, 23 Mar 2023 08:20:46 +0000

Początek wiosny to dobry moment, by popracować nad naszą codzienną rutyną i wprowadzić do niej więcej zdrowych elementów – coraz wyższe temperatury sprzyjają aktywności na świeżym powietrzu, a sezon na świeże warzywa i owoce pozwala w zdrowy sposób urozmaicić dietę. W ramach wiosennych porządków warto też przyjrzeć się swoim nawykom. Jak zadbać o nasz organizm, by długo cieszyć się jego kondycją, na co zwracać uwagę, czego unikać, a także z jakich programów profilaktycznych możemy skorzystać bezpłatnie, mówili specjaliści Klubu Pacjenta w Bielsku-Białej, w tym m.in. prof. Andrzej Bochenek.

Jak tłumaczy Małgorzata Doros, naczelnik Wydziału Obsługi Klientów i Profilaktyki Narodowego Funduszu Zdrowia, na stan naszego zdrowia wpływają cztery grupy czynników: środowisko życia, obciążenia genetyczne, organizacja opieki zdrowotnej oraz styl życia. I to właśnie ten ostatni czynnik, który zależny jest od nas samych, ma największe przełożenie na kondycję naszego organizmu. Śmiało można zatem powiedzieć, że nasze zdrowie jest w naszych rękach. Jak zatem w praktyce dbać o nie na co dzień?

Po pierwsze ruch

Podstawą zdrowego organizmu jest systematyczna, wszechstronna aktywność fizyczna. Uprawiana regularnie podnosi nie tylko sprawność, ale też odporność organizmu i wpływa pozytywnie na naszą kondycję psychiczną. Według zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia dla osób dorosłych wskazane jest 50 – 300 minut umiarkowanej lub 75 – 150 minut intensywnej aktywności fizycznej tygodniowo. Wraz z nadejściem wiosny warto pomyśleć szczególnie o aktywności na dworze, gdy powietrze zyskuje na jakości po zakończeniu sezonu grzewczego, a słońce wspiera produkcję witaminy D w naszym organizmie.

– Zachęcam do uprawiania sportu w każdym wieku, choć oczywiście intensywność poszczególnych aktywności powinna być dostosowana do możliwości naszego organizmu. Zwracajmy też przy tym uwagę na to, jak nasze ciało zachowuje się podczas wysiłku fizycznego. Jeśli często pojawia się u nas wówczas uczucie duszności, ból i pieczenie w klatce piersiowej, koniecznie skonsultujmy się z lekarzem – wyjaśnia prof. dr hab. n. med. Andrzej Bochenek, wybitny kardiochirurg, współzałożyciel Grupy American Heart of Poland.

Zdrowie na talerzu

Prawidłowa dieta ma ogromny wpływ na profilaktykę wielu chorób, jak chociażby cukrzycy, miażdżycy, czy nowotworów. Co powinno częściej gościć na naszych talerzach, a czego lepiej jest unikać?

– Warzywa i owoce powinny stanowić przynajmniej połowę wszystkich spożywanych przez nas produktów. Warto, by w diecie znalazły się również produkty pełnoziarniste, rośliny strączkowe, ryby i chude mięso oraz produkty mleczne (najlepiej fermentowane). Obowiązkowo pamiętajmy też o odpowiednim nawodnieniu – woda to również jeden z niezbędnych składników pokarmowych, który trzeba dostarczać organizmowi regularnie i w odpowiednich ilościach – tłumaczy Ewa Glońska-Strączek, pielęgniarka, pedagog zdrowia i psychodietetyk Grupy American Heart of Poland. – Unikajmy natomiast gotowych dań typu fast-food, słodyczy, alkoholu, napojów słodzonych. Starajmy się też kupować produkty z niską zawartością soli i nie dosalać potraw. Zamiast tego używajmy ziół – mają one cenne składniki i poprawiają smak potraw – dodaje.

Uwaga na stres i używki

Bardzo istotnym czynnikiem zwiększającym prawdopodobieństwo wystąpienia chorób układu krążenia (które zajmują pierwsze miejsce pod względem śmiertelności, zarówno w Polsce jak i w skali globalnej) jest palenie papierosów. Drugim elementem, który destrukcyjnie wpływa na nasze zdrowie jest długotrwała ekspozycja organizmu na stres.

– Nie jesteśmy w stanie całkowicie wyeliminować stresu z naszego otoczenia. Jest on nieodłącznym elementem naszego życia. Ważne jest jednak to, w jaki sposób na niego reagujemy – czy sięgamy wówczas po papierosa „dla uspokojenia” czy może jednak wybieramy zdrowsze formy odreagowania, jak chociażby spacer – podkreśla prof. Andrzej Bochenek, współzałożyciel Grupy American Heart of Poland.

Bezpłatne wsparcie NFZ

Z pomocą w profilaktyce zdrowotnej przychodzi nam Narodowy Fundusz Zdrowia, który oferuje bezpłatne narzędzia ułatwiające wdrożenie dobrych zmian w codziennym życiu. Za pośrednictwem portalu https://diety.nfz.gov.pl/ każdy może uzyskać odpowiednio dopasowany plan żywieniowy. Z kolei gotowe zestawy ćwiczeń znajdziemy w programie Akademia NFZ.

– Diety dostępne w naszym portalu są układane przez fachowców, z myślą o potrzebach różnych grup wiekowych i w oparciu o łatwo dostępne produkty. Aby uzyskać 28-dniowy spersonalizowany plan żywieniowy wystarczy się po prostu zarejestrować – wyjaśnia Małgorzata Doros. – Wśród innych programów Narodowego Funduszu Zdrowia, z którymi warto się zapoznać, polecamy też np. Moje Fizjo+, Profilaktyka 40 PLUS czy akcję Środy z profilaktyką. Aby zadbać nie tylko o własne zdrowie, ale również bezpieczeństwo i życie innych, warto również zapoznać się z aplikacją mojeIKP, która zapewnia wsparcie, by w nagłym wypadku skutecznie udzielić pierwszej pomocy – dodaje.

źródło: AHOP

Zadbaj o dobrą kondycję na wiosnę – sprawdź porady ekspertów w zakresie zdrowia

Redakcja Medicalpress — Thu, 23 Mar 2023 08:20:46 +0000

Po pierwsze ruch

Zdrowie na talerzu

Uwaga na stres i używki

Bezpłatne wsparcie NFZ

źródło: AHOP

Zrób coś dobrego dla swojego zdrowia – te postanowienia noworoczne dopisz do swojej listy

Redakcja Medicalpress — Mon, 09 Jan 2023 08:10:03 +0000

Czas Nowego Roku to okres podsumowań i kreowania planów na kolejny rok. Postanowienia noworoczne są bardzo różnorodne, często dotyczą zmiany codziennego odżywania, wprowadzenia aktywności fizycznej, utraty kilogramów, czyli zadbania o swoje zdrowie. Mają one na celu ulepszyć komfort naszego życia. O postanowieniach noworocznych, które pozytywnie wpłyną na nasze zdrowie mówi doktor Wiesław Sikora, kardiolog Polsko-Amerykańskich Klinik Serca Grupa American Heart of Poland.

Choroby układu krążenia są w Polsce główną przyczyną zachorowań i zgonów u dorosłych, zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Szacuje się, że stanowią one 40% wszystkich przyczyn zgonów, a po 65. roku życia – aż 53%. Corocznie z tego powodu umiera w Polsce ponad 170 tys. osób. Jednak, jak podkreśla doktor Sikora, według badań za rozwój chorób układu krążenia tylko w 30% odpowiadają czynniki genetyczne. W pozostałych 70% jest to wypadkowa warunków środowiskowych oraz naszego stylu życia. A to oznacza, że zdrowie naszego serca w znacznej mierze zależy od… nas samych.

Badaj się regularnie

– Profilaktyczną wizytę u kardiologa warto odbyć już po 30. roku życia. Pierwsze EKG należy wykonać po 20. roku życia. Od 20. roku życia powinniśmy również wykonywać profil lipidowy co 4-6 lat, natomiast u pacjentów kardiologicznych oraz z cukrzycą profil taki należy wykonywać raz w roku. Innym parametrem, który jest szczególnie istotny, jest ciśnienie tętnicze krwi – optymalne wynosi mniej niż 120/80. Jest to badanie, które możemy przeprowadzić samodzielnie – w przypadku podejrzenia nieprawidłowości funkcjonowania układu krążenia warto je wykonywać dwa razy dziennie: rano i wieczorem, a wyniki notować – informuje Sikora, Grupa American Heart of Poland.

Pamiętaj o ruchu

– Regularna aktywność fizyczna wzmacnia mięsień sercowy – serce wydajniej pompuje krew oraz pracuje wolniej i efektywniej, co w rezultacie obniża ciśnienie tętnicze. Sport wpływa na elastyczność naczyń krwionośnych, zmniejsza stężenie LDL, zwiększa ilość dostarczanego tlenu do tkanek i narządów. Regularna aktywność u osób zdrowych jest skuteczną formą profilaktyki nadciśnienia. Natomiast osoby mające problemy z wysokim ciśnieniem, powinny przed rozpoczęciem ćwiczeń skontaktować się z lekarzem, zwłaszcza gdy w spoczynku pomiar ciśnienia tętniczego przekracza górną granicę 140/90 mmHg – dodaje kardiolog Sikora.

Wybieraj odpowiednie produkty

– Wrogiem naszego zdrowia jest zbyt duża masa ciała, siedzący tryb życia i nadmierne spożywanie niezdrowej, wysoko przetworzonej żywności. Unikajmy przetworzonych produktów, ponieważ nasycone kwasy tłuszczowe i cholesterol wpływają na rozwój miażdżycy i zwiększają ryzyko wystąpienia zawału serca. Dieta powinna być bogata w kwasy omega-3, które zawierają np. ryby morskie, takie jak makrela, śledź lub łosoś, tłuszcze pochodzenia roślinnego i orzechy oraz chude mięsa. Produkty zalecane w diecie zdrowej dla serca to również warzywa i owoce, produkty zbożowe, chude mięso, ryby oraz orzechy. Uważajmy również na nadmierne stosowanie soli, którą warto zastąpić np. ziołami i innymi przyprawami. Sól obciąża układ krążenia, istotnie podwyższa ciśnienie tętnicze i może zwiększać ryzyko wystąpienia niewydolności serca. Pijmy też odpowiednio dużo wody. Ludzkie ciało w 60-70% składa się z wody, dlatego jest ona niezbędnym elementem naszej diety. Podaje się, że odpowiednia dawka to około 1,5-2,0 l płynów dziennie. Nadwaga (BMI: 25-30) i otyłość (BMI powyżej 30) skutkuje wzrostem ciśnienia tętniczego, złego cholesterolu (LDL) i cukru we krwi co zwiększa ryzyko miażdżycy, a w konsekwencji zachorowania na choroby serca i układu krążenia – zawały serca, udary mózgu, miażdżycę tętnic kończyn dolnych – komunikuje doktor.

Nie stresuj się

– Jednym z bardzo istotnych czynników wpływających na pracę naszego układu krążenia pozostaje stres. Choć krótkotrwale działa on na nas mobilizująco, to jeśli jego oddziaływanie się przedłuża, staje się on destrukcyjny dla naszego organizmu. Dla naszego zdrowia zdecydowanie powinniśmy całkowicie zrezygnować też z używek – nawet, jeśli pozornie wydaje nam się, że działają one na nas uspokajająco. Kategorycznie powinniśmy unikać wszelkiego rodzaju toksyn uszkadzających serce. Nie palmy papierosów, w tym również e-papierosów i unikajmy biernego wdychania dymu tytoniowego. Trucizną dla serca jest również alkohol. Oddziałuje on na układ sercowo-naczyniowy, wpływa na przejściowe przyspieszenie akcji serca i podwyższa ciśnienie krwi. Permanentnie przyspieszone tętno, wysokie ciśnienie, osłabienie mięśnia sercowego i arytmia – radykalnie zwiększają ryzyko zawału serca i udaru mózgu. Ponadto nadmierne spożywanie alkoholu zmniejsza zdolność lewej komory do kurczenia się, co skutkować może niewydolnością serca. Alkohol wpływa również negatywnie na wątrobę oraz układy pokarmowy i immunologiczny – przestrzega kardiolog.

Zadbaj o higienę snu

– Na liście planów noworocznych warto pamiętać o punkcie dotyczącym jakości i ilości snu. Dobry sen to sposób na redukcję stresu, co skutkuje obniżeniem ciśnienia krwi i poziomu złego cholesterolu. Dodatkowo pomaga utrzymać pozytywny nastrój, wpływa korzystnie na procesy pamięciowe i koncentracje. Za to brak dostatecznego poziomu snu może zwiększać ryzyko wystąpienia depresji, zawału serca, otyłości czy cukrzycy. Żeby sen był lepszej jakości, warto przynajmniej 30 minut przed położeniem się spać zrezygnować z używania urządzeń elektronicznych. Pamiętajmy, żeby unikać kofeiny i alkoholu na kilka godzin przed snem. Wbrew pozorom alkohol nie wpływa pozytywnie na sen – wręcz przeciwnie, może powodować zaburzenia snu i być przyczyną częstego wybudzania się. Ważne jest światło, a raczej jego brak. Ciemność sprzyja procesowi zasypiania i poprawia długość snu, warto zadbać również o odpowiednią temperaturę w pomieszczeniu – informuje doktor Sikora.

Nowy rok to czas, w którym można pomóc rozwijać umiejętności tworzenia planów i wprowadzania ich w życie. Buduj nawyki – to może być najlepsza metoda realizacji!

źródło: AHOP

Zrób coś dobrego dla swojego zdrowia – te postanowienia noworoczne dopisz do swojej listy

Redakcja Medicalpress — Mon, 09 Jan 2023 08:10:03 +0000

Badaj się regularnie

Pamiętaj o ruchu

Wybieraj odpowiednie produkty

Nie stresuj się

Zadbaj o higienę snu

Nowy rok to czas, w którym można pomóc rozwijać umiejętności tworzenia planów i wprowadzania ich w życie. Buduj nawyki – to może być najlepsza metoda realizacji!

źródło: AHOP

Dbając o serce, chronisz mózg

Redakcja Medicalpress — Wed, 09 Mar 2022 07:55:00 +0000

Problem demencji różnego typu narasta. Jednocześnie wiele osób cierpi na różnego rodzaju choroby układu sercowo-naczyniowego. To przekłada się także na funkcjonowanie mózgu – i nie chodzi tylko o to, że wzrasta ryzyko udaru czy wylewu. Na szczęście jest dobra wiadomość – wspieranie układu krążenia pomaga zachować dobrą kondycję mózgu. Dowiedz się więcej na ten temat.

Zdrowie mózgu oznacza zdolność do wykonywania różnorodnych zadań, takich jak kontrolowanie ruchu ciała, postrzeganie otoczenia, zapamiętywanie, komunikacja z innymi, ocenianie różnych sytuacji, rozwiązywanie problemów, podejmowanie decyzji, przetwarzanie emocji. Tymczasem na świecie prawie 55 mln ludzi miało w 2020 roku chorobę Alzheimera lub inną formę demencji. To aż 37 proc. wzrost w odniesieniu do 2010 roku i aż 144 proc. wzrost w stosunku do okresu sprzed trzech dekad. Prawie 2 mln osób zmarło w 2020 r. z powodu demencji różnego typu. Dla porównania z powodu chorób serca zmarło 9 mln osób.

Liczba osób z chorobami mózgu zaczyna wyprzedzać liczbę ludzi z chorobami serca. Śmiertelność z powodu choroby Alzheimara i innych demencji wzrosła w stosunku do śmiertelności z powodu chorób serca ponad dwukrotnie w czasie minionej dekady. Koniecznie trzeba się tym zająć – mówi prof. Mitchell S.V. Elkind, były prezes American Heart Association, jeden z autorów nowego opracowania opublikowanego w piśmie „Circulation”, poświęconego chorobom mózgu, układu krążenia i ich powiązaniom.

Między zdrowiem serca i zdrowiem mózgu

Coraz więcej dowiadujemy się na temat tego, jak niektóre rodzaje demencji wiążą się ze starzeniem się organizmu i słabym zdrowiem sercowo-naczyniowym. Wiele badań pokazuje, że zachowania sprzyjające dobrej kondycji serca pomagają też zachować albo poprawić zdrowie mózgu. Coraz lepiej widać, że ograniczenie czynników sprzyjających chorobom naczyniowym może sprawić prawdziwą różnicę w pomaganiu ludziom w osiągnięciu życia dłuższego, zdrowszego, wolnego od chorób serca i mózgu – podkreśla prof. Elkind.

Przeanalizowane we wspomnianym opracowaniu 139 badań wskazało na przykład, że osoby z nadciśnieniem w średnim wieku mają aż pięciokrotnie wyższe ryzyko pojawienia się u nich zaburzeń zdolności poznawczych. Tymczasem np. w USA zbyt wysokie ciśnienie ma 47 proc. dorosłej populacji. W Polsce cierpi na nie 10 mln dorosłych osób. Badania ujęte w publikacji pokazały też, że osoby z otyłością mają aż trzy razy wyższe ryzyko demencji, a palące – o 30-40 proc. Niewydolność serca podnosiła zagrożenie demencją dwukrotnie. Zaburzenia zdolności poznawczych częściej występowały też u ludzi z migotaniem przedsionków i chorobą wieńcową, która podnosiła ryzyko o 40 proc.

Wiadomość dla zdrowych

Jednak problem nie dotyczy tylko osób, u których rozwinęła się już demencja. Skutki kłopotów z układem krążenia mogą być bowiem subtelniejsze. W ubiegłym roku naukowcy z Queen Mary University of London pokazali, że nawet w grupie ludzi z ogólnie zdrowymi mózgami osoby o sercach w dobrej kondycji miały bardziej sprawne umysły. Analiza informacji aż o 32 tys. uczestników projektu naukowego 32,000 UK Biobank pokazała, że ochotnicy z uwidocznionymi na zdjęciach MRI zdrowych sercach lepiej radzili sobie w testach sprawdzających zdolność do rozwiązywania zadań logicznych i czas reakcji.

Wiedzieliśmy już wcześniej, że pacjenci z chorobami serca są bardziej zagrożeni demencją i vice versa. Teraz jednak pokazaliśmy, że związki między stanem serca i mózgu dotyczą też zdrowych osób. Po raz pierwszy, na dużej grupie zdrowych ludzi zademonstrowaliśmy, że osoby z prawidłową strukturą i funkcją serca lepiej radzą sobie kognitywnie – mówi dr Zahra Raisi-Estabragh, autorka badania.

Jak to działa?

Jej zespół bliżej przyjrzał się jednocześnie możliwym przyczynom zauważonych korelacji. Powiązania te tylko częściowo dało się wyjaśnić działaniem tych samych, częstych czynników wpływających zarówno na mózg jak i na serce – cukrzycy, palenia, nadciśnienia czy otyłości. Nie mogły one jednak dać kompletnego wyjaśnienia. Naukowcy zwracają więc uwagę na inne badania wskazujące na alternatywne wytłumaczenia. Na przykład, według jednego z nich białka uszkadzające mózg w przebiegu choroby Alzheimera mogą także uszkadzać mięsień sercowy. Według innego wyjaśnienia gorszy stan zarówno serca jak i mózgu to wynik przyspieszonego starzenia się organizmu. Przyczyna może być też taka, że gorzej działające serce oznacza słabsze ukrwienie mózgu.

Stres neuronów

Zespół z Uniwersyteckiego Centrum Medycznego w Getyndze, w badaniach na myszach zaobserwował natomiast, że uszkodzeniom serca towarzyszy zmiana aktywności genów w mózgu.

Osoby z problemami kardiologicznymi a szczególnie niewydolnością serca mają ubytki w zdolnościach poznawczych i podniesione ryzyko rozwoju choroby Alzheimera. Możliwe przyczyny obejmują pogorszony dopływ krwi do mózgu i gorszą pracę hipokampu – centrum kontroli pamięci – mówi kierujący pracami prof. André Fischer. – Jednak brakuje sposobów leczenia tych ubytków u ludzi z zaburzeniami pracy serca. To dlatego, że nie wiadomo, jakie zmiany zachodzą w neuronach. Do tej pory nie było tan temat danych” – podkreśla specjalista.

Tymczasem w przeprowadzonych przez jego grupę eksperymentach, u myszy z niewłaściwie działającym sercem dochodziło do zmian aktywności genów komórek nerwowych w hipokampie – wiele genów ważnych dla pracy hipokampa działało słabiej. Zmiany te były typowe dla reakcji komórek na stres. Zwierzęta także znacznie gorzej radziły sobie w zadaniach sprawdzających działanie pamięci. Odkrycie otwiera drogę do prac nad nowymi terapiami. Istnieje już np. przeciwnowotworowy lek (worinostat), który wpływa na aktywację genów. Kiedy naukowcy podali go myszom z uszkodzonym sercem, mimo że układ krążenia działał nadal tak samo, stan mózgu gryzoni się poprawił.

Warto zacząć wcześnie

O układ krążenia warto dbać już w młodości. Eksperci z Northwestern University przekonują bowiem, że ten, kto podejmie proste kroki za młodu, obniży zagrożenie kłopotami z mózgiem w późniejszym wieku.

American Heart Association opracowało program siedmiu prostych kroków o nazwie Life’s Simple 7 , które każdy może podjąć, aby poprawić zdrowie serca. Nowe badania pokazują, że osoby z większą liczbą punktów lepiej wypadają w testach sprawdzających myślenie. Chcieliśmy zobaczyć, czy praca nad zdrowym sercem obejmująca te siedem elementów wpływa także na fizyczny stan mózgu – mówi dr Michael Bancks, główny autor pracy opublikowanej na łamach pisma „Neurology”.

Life’s Simple 7 składa się z utrzymania odpowiedniego ciśnienia krwi, kontroli poziomu cholesterolu, obniżenia poziomu glukozy we krwi, dbania o ruch, o dietę, utrzymania właściwej wagi oraz niepalenia.

Analiza danych na temat ponad 500 ochotników obserwowanych średnio przez 30 lat pokazała, że osoby, których tryb życia był bardziej zbliżony do zaleceń Life’s Simple 7 w młodości, miały mniejsze spadki objętości mózgu w wieku średnim. Szczególnie silny związek z ubytkami masy mózgu miało palenie tytoniu.

Wyniki te są ekscytujące, ponieważ wszystkie te pozytywne kroki może już w młodym wieku wprowadzić właściwie każdy, aby pomóc sobie w utrzymaniu długiego i zdrowego życia. Może to oznaczać, że kondycja serca może wpływać na funkcje mózgu już na wczesnym etapie życia, ale potrzebnych jest więcej badań, aby tę teorię potwierdzić – mówi prof. Bancks.

Jednak nie warto czekać – z pewnością dbanie o serce od wczesnych lat nie zaszkodzi, a prawdopodobnie skorzysta na tym nie tylko najważniejszy mięsień, ale również mózg.

źródło: Serwis Zdrowie PAP

Dbając o serce, chronisz mózg

Redakcja Medicalpress — Wed, 09 Mar 2022 07:55:00 +0000

Liczba osób z chorobami mózgu zaczyna wyprzedzać liczbę ludzi z chorobami serca. Śmiertelność z powodu choroby Alzheimara i innych demencji wzrosła w stosunku do śmiertelności z powodu chorób serca ponad dwukrotnie w czasie minionej dekady. Koniecznie trzeba się tym zająć – mówi prof. Mitchell S.V. Elkind, były prezes American Heart Association, jeden z autorów nowego opracowania opublikowanego w piśmie „Circulation”, poświęconego chorobom mózgu, układu krążenia i ich powiązaniom.

Między zdrowiem serca i zdrowiem mózgu

Coraz więcej dowiadujemy się na temat tego, jak niektóre rodzaje demencji wiążą się ze starzeniem się organizmu i słabym zdrowiem sercowo-naczyniowym. Wiele badań pokazuje, że zachowania sprzyjające dobrej kondycji serca pomagają też zachować albo poprawić zdrowie mózgu. Coraz lepiej widać, że ograniczenie czynników sprzyjających chorobom naczyniowym może sprawić prawdziwą różnicę w pomaganiu ludziom w osiągnięciu życia dłuższego, zdrowszego, wolnego od chorób serca i mózgu – podkreśla prof. Elkind.

Wiadomość dla zdrowych

Wiedzieliśmy już wcześniej, że pacjenci z chorobami serca są bardziej zagrożeni demencją i vice versa. Teraz jednak pokazaliśmy, że związki między stanem serca i mózgu dotyczą też zdrowych osób. Po raz pierwszy, na dużej grupie zdrowych ludzi zademonstrowaliśmy, że osoby z prawidłową strukturą i funkcją serca lepiej radzą sobie kognitywnie – mówi dr Zahra Raisi-Estabragh, autorka badania.

Jak to działa?

Stres neuronów

Zespół z Uniwersyteckiego Centrum Medycznego w Getyndze, w badaniach na myszach zaobserwował natomiast, że uszkodzeniom serca towarzyszy zmiana aktywności genów w mózgu.

Osoby z problemami kardiologicznymi a szczególnie niewydolnością serca mają ubytki w zdolnościach poznawczych i podniesione ryzyko rozwoju choroby Alzheimera. Możliwe przyczyny obejmują pogorszony dopływ krwi do mózgu i gorszą pracę hipokampu – centrum kontroli pamięci – mówi kierujący pracami prof. André Fischer. – Jednak brakuje sposobów leczenia tych ubytków u ludzi z zaburzeniami pracy serca. To dlatego, że nie wiadomo, jakie zmiany zachodzą w neuronach. Do tej pory nie było tan temat danych” – podkreśla specjalista.

Warto zacząć wcześnie

Wyniki te są ekscytujące, ponieważ wszystkie te pozytywne kroki może już w młodym wieku wprowadzić właściwie każdy, aby pomóc sobie w utrzymaniu długiego i zdrowego życia. Może to oznaczać, że kondycja serca może wpływać na funkcje mózgu już na wczesnym etapie życia, ale potrzebnych jest więcej badań, aby tę teorię potwierdzić – mówi prof. Bancks.

Jednak nie warto czekać – z pewnością dbanie o serce od wczesnych lat nie zaszkodzi, a prawdopodobnie skorzysta na tym nie tylko najważniejszy mięsień, ale również mózg.

źródło: Serwis Zdrowie PAP