Jednym z kluczowych narzędzi diagnostycznych pozwalających zrozumieć przyczynę choroby nerek jest biopsja nerki. To właśnie wokół bezpieczeństwa tego badania koncentruje się projekt STOP BLEED, realizowany przez Uniwersytet Medyczny w Białymstoku w ramach niekomercyjnych badań klinicznych finansowanych przez Agencję Badań Medycznych.

Jak podkreśla Główna Badaczka projektu, dr hab. n. med. Alicja Rydzewska-Rosołowska: „Zwiększenie bezpieczeństwa biopsji nerki może bezpośrednio przełożyć się na większą dostępność tej kluczowej procedury diagnostycznej u pacjentów z kłębuszkowym zapaleniem nerek i nie tylko. Projekt STOP BLEED odpowiada na tę potrzebę, koncentrując się na ograniczeniu ryzyka powikłań krwotocznych i poprawie bezpieczeństwa całego procesu diagnostycznego.”

Biopsja nerki – klucz do trafnej diagnozy, ale nie bez ryzyka

Biopsja nerki polega na pobraniu niewielkiego fragmentu tkanki narządu za pomocą igły. Pozwala to lekarzom dokładnie ocenić strukturę nerki pod mikroskopem i ustalić przyczynę choroby, w tym rozpoznać m.in. kłębuszkowe zapalenie nerek (KZN) – grupę poważnych schorzeń, które mogą prowadzić do przewlekłej choroby nerek, a nawet ich niewydolności.

Choć biopsja jest badaniem rutynowo wykonywanym i niezwykle wartościowym diagnostycznie, wiąże się z ryzykiem powikłań, z których najpoważniejszym jest krwawienie.

„Najczęstszymi powikłaniami po biopsji nerki są krwiomocz oraz krwiaki okołonerkowe, które w części przypadków mogą wymagać dodatkowej interwencji. Ograniczenie ryzyka krwawienia jest kluczowe w codziennej praktyce klinicznej, ponieważ zwiększa bezpieczeństwo pacjentów i pozwala uniknąć istotnych powikłań.” – wyjaśnia badaczka, dr hab. n. med. Alicja Rydzewska-Rosołowska.

Właśnie dlatego naukowcy poszukują rozwiązań, które pozwolą zwiększyć bezpieczeństwo tego zabiegu.

Projekt STOP BLEED – czy desmopresyna może zwiększyć bezpieczeństwo pacjentów?

Projekt STOP BLEED (SafeTy Outcomes Post kidney Biopsy – randomized cLinical Evaluation of Efficacy of Desmopressin) to wieloośrodkowe, randomizowane, podwójnie zaślepione badanie kliniczne, którego celem jest ocena skuteczności i bezpieczeństwa zastosowania desmopresyny w zapobieganiu powikłaniom krwotocznym po biopsji nerki.

Badanie objęło 424 dorosłych pacjentów z kłębuszkowym zapaleniem nerek, zakwalifikowanych do przezskórnej biopsji nerki przez lekarza nefrologa. Uczestnicy zostali losowo podzieleni na dwie równe grupy:

• w pierwszej grupie pacjenci otrzymali desmopresynę w dawce 0,3 mikrograma na kilogram masy ciała, podaną dożylnie na godzinę przed biopsją,
• w drugiej grupie podane zostało placebo, czyli roztwór soli fizjologicznej, bez substancji czynnej.

„Desmopresyna została wybrana na podstawie wcześniejszych badań, których wyniki były niejednoznaczne, mimo że lek figurował w części wytycznych klinicznych. W badaniu ocenialiśmy zarówno jej potencjalną skuteczność w ograniczaniu krwawień, jak i profil bezpieczeństwa, który dotychczas nie był jednoznacznie określony” – precyzuje badaczka, dr hab. n. med. Alicja Rydzewska-Rosołowska.

Dlaczego to badanie jest tak ważne?

Kłębuszkowe zapalenie nerek to choroba rzadka, ale obarczona wysokim ryzykiem powikłań i pogorszenia jakości życia pacjentów. Bezpieczna diagnostyka jest kluczowa, aby jak najszybciej wdrożyć odpowiednie leczenie i spowolnić postęp choroby. Jeśli skuteczność tego rozwiązania zostanie potwierdzona, może ono w przyszłości stać się standardem postępowania, poprawiając bezpieczeństwo tysięcy pacjentów poddawanych biopsji nerek.

„Wyniki badania mogą pomóc w doprecyzowaniu standardów postępowania okołobiopsyjnego i poprawie bezpieczeństwa diagnostyki chorób nerek w Polsce i na świecie. Oczekujemy, że dostarczą one mocnych danych wspierających decyzje kliniczne zgodne z zasadami evidence-based medicine” – mówi Główna Badaczka.

Badania kliniczne – realna zmiana w opiece nad pacjentami

Projekt STOP BLEED jest przykładem niekomercyjnego badania klinicznego, którego celem nie jest rozwój nowego produktu komercyjnego, lecz poprawa jakości opieki medycznej i bezpieczeństwa pacjentów. Takie projekty odpowiadają na realne potrzeby kliniczne i mają bezpośredni wpływ na codzienną praktykę lekarską.

„Nowoczesne, niekomercyjne badania kliniczne są niezwykle istotne w nefrologii, ponieważ pozwalają odpowiadać na realne potrzeby pacjentów i lekarzy, niezależnie od celów komercyjnych. Dzięki nim możliwa jest poprawa jakości opieki i wdrażanie postępowania zgodnego ze standardami evidence-based medicine” – podsumowuje dr hab. n. med. Alicja Rydzewska-Rosołowska.

Badanie realizowane jest przez zespół ekspertów z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku we współpracy z ośrodkami klinicznymi w Polsce.

„Rekrutacja pacjentów została zakończona przed czasem, a projekt znajduje się obecnie w końcowej fazie realizacji. Wyniki badania są w trakcie opracowywania i mamy nadzieję,
że już wkrótce będą mogły realnie wpłynąć na praktykę kliniczną” – dodaje Główna Badaczka.

Światowy Dzień Nerek – świadomość, profilaktyka i nadzieja

Światowy Dzień Nerek przypomina, jak ważne jest dbanie o zdrowie nerek oraz rozwój nowoczesnej i bezpiecznej diagnostyki. Projekty takie jak STOP BLEED pokazują, że dzięki badaniom klinicznym możliwe jest nie tylko lepsze rozumienie chorób, ale także realne zwiększenie bezpieczeństwa pacjentów. Rozwój nauki i medycyny to proces, który zaczyna się od pytań – a badania kliniczne są drogą do znalezienia odpowiedzi, które mogą zmienić przyszłość opieki zdrowotnej.

Źródło: ABM

Gdyby porównać transplantologię do fizyki, przeszczepienia dwunarządowe byłyby niczym mechanika kwantowa – złożone, wymagające ogromnej precyzji i wiedzy. Tego typu operacje wykonywane są jedynie w najbardziej zaawansowanych ośrodkach, jak Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku – obecny lider w Polsce w tym zakresie.

Pacjenci z niewydolnością więcej niż jednego narządu przez wiele lat byli poza zasięgiem transplantologii – choroba jednego układu dyskwalifikowała ich z leczenia drugiego. Dziś, dzięki postępowi medycyny i logistyki, możliwe są jednoczasowe przeszczepienia dwóch narządów: serca z nerką, wątroby z nerką, płuc z nerką czy serca z płucami.

UCK w Gdańsku może pochwalić się łącznie 11 wykonanymi transplantacjami dwunarządowymi, a także pionierskimi osiągnięciami w zakresie pierwszych w Polsce operacji serca i płuc zakończonych sukcesem po dwóch dekadach przerwy.

Od serca do nerek – historia pierwszych operacji

Pierwszą jednoczasową transplantację serca i nerki w Gdańsku przeprowadzono w 2018 r. – był to dopiero drugi taki przypadek w Polsce od czasów zespołu prof. Zbigniewa Religi. Dr hab. Piotr Siondalski, koordynujący program transplantacji serca w UCK, podkreśla, że sukces takich zabiegów wymaga nie tylko przygotowania technicznego, ale też wiary zespołu i pacjenta w powodzenie leczenia.

Dziś UCK ma na koncie już trzy transplantacje serca z nerką oraz trzy przeszczepienia wątroby z nerką. W 2023 r. w gdańskim ośrodku przeprowadzono także pierwszą w Polsce udaną operację przeszczepienia płuc i nerki – a w kolejnych miesiącach dwie kolejne.

Pacjenci dializowani zyskują nową szansę

Transplantacja wątroby i nerki daje szczególną szansę pacjentom z niewydolnością obu narządów – często jeszcze przed rozpoczęciem dializ. Jak zaznacza prof. Alicja Dębska-Ślizień, kierująca programem transplantacji nerek w UCK, to „ostatnia deska ratunku”, która może całkowicie zmienić rokowanie chorego.

Z kolei dr hab. Piotr Domagała, odpowiedzialny za program przeszczepień wątroby, podkreśla, że opieka nad pacjentem dwunarządowym jest znacznie bardziej złożona – wymaga dokładnej kontroli gospodarki płynowej i hemodynamicznej, a niektóre narządy (jak nerka) uruchamiają się z opóźnieniem.

Czas – kluczowy czynnik

Podczas jednoczasowych przeszczepień szczególnie ważny jest czas niedokrwienia narządów. Wątroba toleruje maksymalnie 8–12 godzin przerwy w ukrwieniu, płuca tylko 6 godzin, a nerki – nawet do 48 godzin przy zastosowaniu maszyn do perfuzji, w które wyposażone jest UCK.

Z tego względu ustalenie kolejności przeszczepów (np. najpierw płuca, potem nerka) zależy od specyfiki narządów. Dodatkowo, zespolenia chirurgiczne muszą być zaplanowane w sposób maksymalizujący szanse powodzenia.

Zespół ponad wszystko

W jednoczasowych transplantacjach uczestniczy kilkudziesięciu specjalistów: chirurdzy, anestezjolodzy, perfuzjoniści, pielęgniarki, fizjoterapeuci, psycholodzy i koordynatorzy transplantacyjni. Wszystko po to, by przygotować pacjenta, przeprowadzić operację i zapewnić skuteczne leczenie po przeszczepie.

Jak podkreślają eksperci, kluczowa jest zgodność immunologiczna – przeszczepienie obu narządów od jednego dawcy zmniejsza ryzyko odrzutu i powikłań immunosupresyjnych.

Gdańsk przeciera szlak

Poza UCK, transplantacje dwunarządowe realizowane są także w ośrodkach w Warszawie, Szczecinie, Katowicach i Zabrzu. Gdański ośrodek planuje już kolejne kroki – w tym pierwsze w Polsce przeszczepienie wątroby i płuc.

 

Choć transplantacje dwunarządowe to ogromne wyzwanie kliniczne, logistyczne i psychologiczne – dają pacjentom realną szansę na nowe życie. Gdańskie UCK pokazuje, że przy zaangażowaniu, nowoczesnej technologii i determinacji zespołu medycznego można osiągać sukcesy tam, gdzie jeszcze niedawno wydawało się to niemożliwe. To dowód na to, że warto inwestować w rozwój wysoko wyspecjalizowanej medycyny w Polsce – dla dobra tych, którzy walczą o życie.

Źródło: UCK w Gdańsku

---

 

Szacuje się, że nosicielami wirusa cytomegalii jest nawet 80% społeczeństwa. W przeważającej większości przypadków, infekcja CMV przebiega bezobjawowo. Jednak w przypadku osób z zaburzeniami układu odpornościowego, wirus ten stanowi poważne zagrożenie. Do grup szczególnie narażonych na powikłania infekcyjne należą pacjenci po transplantacjach komórek krwiotwórczych oraz narządów litych. Dla nich zakażenie CMV znacząco zwiększa ryzyko odrzucenia przeszczepu, a nawet może doprowadzić do zgonu.

W ramach profilaktyki zakażeń wirusem CMV stosowany jest letermovir. Jak tłumaczyła prof. dr hab. n. med. Anna Czyż – zastępca kierownika Kliniki Hematologii, Nowotworów Krwi i Transplantacji Szpiku Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego im. Jana Mikulicza-Radeckiego we Wrocławiu podczas Kongresu Zdrowia Publicznego 2024, dostęp do profilaktyki znacząco zredukował ryzyko infekcji CMV u pacjentów po przeszczepach szpiku, ale nie wyeliminował jej zupełnie. W takich sytuacjach możliwe jest zastosowanie dostępnych leków, jednak są to leki o określonym profilu toksyczności, a część chorych nie odpowiada na to leczenie. Zdaniem ekspertki, odpowiedzią na te wyzwania powinno być zastosowanie nowego leku, jakim jest maribavir.

– Zmiana leku na maribavir da szybszy klirens, szybsze wyeliminowanie czy zahamowanie proliferacji wirusa przy jednocześnie mniejszych objawach niepożądanych, czy mniejszej nefrotoksyczności, mniejszej mielosupresji. Także cieszymy się, że badanie randomizowane to udokumentowało, chcielibyśmy oczywiście w tym zakresie jeszcze móc sięgać po ten lek. To nie jest duża grupa chorych, bo jak mówiłam ten postęp związany z profilaktyką, z prowadzeniem letermoviru po allotransplantacji spowodował, że tych chorych już w każdym ośrodku nie jest dużo, którzy mają po pierwsze infekcję CMV i po drugie nie reagują na terapię pierwszej linii. Niemniej ta grupa chorych jest i jeśli dojdzie do takiej sytuacji, no jest to wyjątkowo trudna grupa chorych wtedy, bo musimy się zmagać z infekcją wirusową oporną na wcześniejsze leczenie. I stąd taki lek o mniejszej toksyczności, a większej skuteczności, no jest oczywiście bardzo dobrym rozwiązaniem – powiedziała.

Ze zdaniem prof. Anny Czyż zgodziła się prof. dr hab. n. med. Ewa Lech-Marańda, Konsultant krajowa w dziedzinie hematologii. – Leczenie powikłań po przeszczepieniu wymaga bardzo dużego zaangażowania nie tylko lekarza hematologa i dostępu do nowoczesnych leków, ale też innych specjalistów, bo jest to pacjent, u którego mogą się rozwinąć, szczególnie w tym okresie do posetnej doby, może się rozwinąć i rozwija się bardzo wiele chorób o takim podłożu autoimmunologicznym. Więc my mówimy zawsze w hematologii bardzo dużo o lekach przeciwnowotworowych, o lekach celowanych i tu jest ogromny postęp, ale trzeba pamiętać też o tej drugiej części hematologii, czyli leczeniu powikłań. Zarówno powikłań związanych ze stosowanym leczeniem i tutaj powikłania po alloprzeszczepieniu, ale też powikłań, które wynikają z zaburzeń immunologicznych – powiedziała.

Leczenie zakażeń CMV ma również istotne znaczenie dla pacjentów po przeszczepieniu narządu litego. Rozwój cytomegalii wiąże się ze znaczącym wzrostem ryzyka odrzucenia przeszczepu i może nawet prowadzić do zgonu. Dlatego, kiedy w ramach trwającego procesu refundacyjnego dla maribaviru, Prezes Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji wydał negatywną rekomendację, Zarząd Polskiego Towarzystwa Transplantacyjnego oraz Konsultant krajowy w dziedzinie transplantologii klinicznej wystosowali wspólne stanowisko w sprawie dostępności leczenia ratunkowego maribawirem.

– W najbliższym czasie zostanie opublikowana czwarta edycja międzynarodowych wytycznych pod auspicjami ‘The Transplantation Society’ dotyczących postępowania w infekcji CMV u biorców przeszczepów narządowych. W ich treści maribawir jest rekomendowany jako główna terapia alternatywna w przypadku oporności na gancyklowir lub foskarnet, zwłaszcza u biorców z umiarkowaną lub niską DNAemią CMV. Zalecenie ma mieć najwyższą siłę rekomendacji -1A – napisano w stanowisku.

Poparcie dla stanowiska w imieniu pacjentów wyraziła Katarzyna Lisowska, założycielka Stowarzyszenia Hematoonkologiczni podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Chorób Rzadkich w dniu 3 grudnia 2024 r.

– Jako pacjenci, jako organizacje pacjentów, popieramy Stanowisko Zarządu Polskiego Towarzystwa Transplantacyjnego oraz Konsultanta krajowego w dziedzinie transplantologii klinicznej w sprawie dostępności leczenia ratunkowego maribawirem. (…) Od lat walczyliśmy o to, żeby była profilaktyka, a dzisiaj okazuje się, że czasami ta profilaktyka jest niewystarczająca. (…) Terapia ta minimalizuje ryzyko niepowodzenia przeszczepu, czyli w momencie kiedy nasz pacjent po przeszczepie szpiku, wiadomo ile kosztuje przeszczep szpiku w Polsce, później nie ma dalszego leczenia, to ten przeszczep okazuje się niepotrzebny, bo pacjent nam ginie. Więc uważamy, za potrzebne każde dostępne leczenie, żeby te wszystkie procedury się powiodły – zaapelowała.

W podobnym tonie wypowiada się Grzegorz Perzyński, prezes Fundacji Transplantacja LIVERstrong, mocno zaangażowanej w działania na rzecz bezpieczeństwa zdrowotnego pacjentów po przeszczepieniu narządów litych.

– W przypadku biorców przeszczepów narządowych, wirus cytomegalii wpływa na ryzyko wywołania chorób, które mogę obejmować różne narządy i układy, może również pogłębiać stan immunosupresji. Ciężkie zakażenie CMV naraża pacjenta na utratę przeszczepionego narządu, a nawet zgon. Ograniczona pula dostępnych narządów sprawia, że musimy robić wszystko, by lepiej chronić pacjentów po transplantacjach przed powikłaniami zakażenia wirusem cytomegalii i ryzykiem odrzucenia przeszczepu. Dlatego w imieniu organizacji wspierającej pacjentów okołotransplantacyjnych podpisuję się pod stanowiskiem Zarządu Polskiego Towarzystwa Transplantacyjnego oraz Konsultanta krajowego w dziedzinie transplantologii klinicznej w sprawie dostępności leczenia ratunkowego maribawirem – powiedział Grzegorz Perzyński.

Operacje przeprowadzili prof. Wojciech Lisik i lek. Paweł Skrzypek wraz z zespołem transplantacyjnym.

Wskazania do transplantacji 

– Przeszczepienie trzustki jest wskazane w wypadku najcięższych form cukrzycy typu 1, czasami również cukrzycy typu 2. Do zbiegu kwalifikowani są diabetycy z poważnymi powikłaniami cukrzycy, takimi jak: szybko postępująca retinopatia, szybko postępująca neuropatia obwodowa lub autonomioczna powodująca w konsekwencji hipoglikemie zagrażające życiu. Natomiast przeszczepienie trzustki z nerką proponujemy osobom, u których cukrzyca doprowadziła do schyłkowej niewydolności nerek. Wówczas jest to optymalna metoda leczenia, gdyż jednocześnie rozwiązujemy dwa problemy – dializ oraz konieczności przyjmowania insuliny – mówi lek. Paweł Skrzypek. I dodaje: Niestety, ciągle niewielu pacjentów do nas trafia. Diabetolodzy rzadko proponują tę metodę leczenia. Duża część osób dociera do nas, bo sami się dowiedzieli, usłyszeli, przeczytali w social mediach, że takie leczenie jest możliwe. Tymczasem w Polsce istnieje wcale niemała grupa pacjentów, która mogłaby z takiego leczenia odnieść z dużą korzyść.

Obie pacjentki, które przeszły zabiegi 23 marca, chorowały na cukrzycę typu 1. Pani Irina, której  przeszczepiono trzustkę wraz z nerką, chorowała na cukrzycę od 17 lat i przyznaje, że był to bardzo ciężki czas w jej życiu. Mimo, że przyjmowała insulinę i kontrolowała to, co jadła, choroba szybko zaczęła niszczyć nerki. Doszło do tego, że trzy lata temu konieczne było usunięcie jednej z nich, a ta która pozostała nie spełniała swojej roli. Dlatego zaproponowano pani Irinie oprócz przeszczepienia trzustki jednoczasowe przeszczepienie nerki.

 

Na czym polegały zabiegi

U obu naszych pacjentek proces przeszczepiania przebiegał bez większych problemów. Choć, jak przyznaje lek. Paweł Skrzypek, jest to zabieg trudny i czasochłonny.

– Trzustka wymaga bardzo dokładnego i precyzyjnego opracowania przed wszczepieniem. Każdy skrawek tego narządu musi być dokładnie sprawdzony i zabezpieczony. Trzeba wykonać bardzo precyzyjną rekonstrukcję układu tętniczego narządu, należy skrócić fragment dwunastnicy, który jest przeszczepiany razem z trzustką – i tak go przygotować, żeby można było wykonać zespolenie z jelitem biorcy. Zatem mały narząd, który ma 12-13 cm długości, zajmuje nas jeszcze przed samym procesem przeszczepienia na 2,5-3 godziny. Jeśli natomiast przeszczepiamy trzustkę jednoczasowo z nerką, to mamy dodatkowe wyzwanie organizacyjne. Trzeba zaangażować dodatkowy zespół chirurgiczny, który w trakcie kiedy przygotowujemy trzustkę, przeszczepia nerkę. Zatem przeszczepiamy najpierw nerkę potem trzustkę. Taka procedura zajmuje w sumie prawie 6 godzin.

Jak się czują pacjentki

Kilka dni po operacji na pytanie „jak się pani czuje?”, pani Irina odpowiada, że z każdym dniem coraz lepiej i cieszy się na perspektywę normalnego życia.  

– Obie pacjentki są w dobrym stanie psychicznym i klinicznym. Bezpośrednio po zabiegu przyjmowały doustnie płyny i preparaty białkowe, a kilka dni po operacji zaczęliśmy podawać im ”zwykłe” jedzenie. Wstrzymywaliśmy się z tym, bo obie panie miały wykonywane zespolenie na jelicie cienkim bardzo wysoko w przewodzie pokarmowym. Nie chcemy, aby pokarm uszkodził to zespolenie – to byłoby bardzo groźne powikłanie. 

Dzięki przeszczepieniu obie kobiety od samego zabiegu nie muszą przyjmować insuliny – trzustki podjęły działalność błyskawicznie po operacji. Są wyleczone z cukrzycy i będą mogły funkcjonować tak jak przeciętny człowiek, który nigdy nie miał cukrzycy – podsumowuje lek. Paweł Skrzypek.

Przeszczepienie trzustki jest jedyną przyczynową metodą leczenia cukrzycy insulinozależnej. Poziom glukozy we krwi normalizuje się praktycznie od razu. Czasem zdarza się, że przeszczepiony narząd produkuje wręcz za dużo insuliny, ale jest to przejściowe i po krótkim czasie obserwujemy prawidłową kontrolę glikemii.  

Jak długo może działać taka przeszczepiona trzustka? W dużej mierze zależy to od pacjenta i jego układu immunologicznego. Jeśli pacjent bierze zalecone leki, zgłasza się na kontrole, realizuje wszystkie zalecenia – to nawet 15-20 lat. 

Możliwe powikłania 

Oczywiście przeszczepienia trzustki wiążą się z ryzykiem wystąpienia powikłań. Na możliwość wystąpienia takowych wpływa zarówno sama złożoność zabiegu, charakter narządu oraz powikłania narządowe rozwijające się w wyniku cukrzycy. Dlatego do takiego leczenia nie kwalifikują się osoby, które są w bardzo ciężkim stanie ogólnym. Jeśli pacjent ma np. nasilone objawy ze strony układu krążenia, operacja mogłaby być dla niego zbyt dużym obciążeniem. I oczywiście nie jest to metoda dla  osób, u których cukrzyca nie jest bardzo nasilona, a ich komfort życia jest całkiem dobry, akceptowalny przez pacjenta.

– Jeśli chodzi o najcięższe powikłania jak np. zakrzepica narządu przeszczepionego – mogą się zdarzyć w ciągu pierwszych dni, tygodni po zabiegu. W naszej Klinice odsetek występowania zakrzepicy jest wyjątkowo niewielki, dlatego, że mamy dokładnie opracowany i przemyślany proces transplantologiczny, a do zabiegu kwalifikujemy dobrze przygotowanych pacjentów. Jak na razie jesteśmy wyjątkowo skuteczni, bo w ciągu ostatnich 8 lat zdarzył się nam tylko jeden taki przypadek – informuje lek. Paweł Skrzypek.

Życie po przeszczepieniu

O tym, jak zmieni się życie pacjentek operowanych 23 marca powiemy dopiero za kilka tygodni, jednak już sam fakt, że nie muszą przyjmować insuliny wprowadza rewolucję w ich życiu. Bardzo odczuwa to pani Ania, która niedawno odwiedziła Klinikę Chirurgii Ogólnej i Transplantacyjnej UCK WUM z tortem, ozdobionym figurkami przedstawiającymi trzech operatorów – prof. Wojciecha Lisika, prof. Macieja Kosieradzkiego i lek. Pawła Skrzypka. 

Pani Ania choć jest dopiero kilka tygodni po przeszczepieniu już odczuwa ogromną zmianę. 

– Na cukrzycę chorowałam od 22 roku życia. Radziłam sobie z tym raz lepiej raz gorzej, bo nieodłącznym elementem cukrzycy jest depresja. Były więc wzloty i upadki. Jednak zdecydowanym zwrotem była pandemia. W 2020 r. bardzo ciężko przeszłam Covid-19. Wtedy właściwie wszystko już się posypało. Zaczęłam tracić wzrok, w coraz gorszym stanie były nerki, pojawiła się neuropatia – opowiada pani Ania. 

Poznała kobietę, która miała jako jedna z pierwszych w Polsce przeszczepioną trzustkę. To od niej dowiedziała się, że możliwe jest takie leczenia. Pani Ania poprosiła swojego diabetologa o skierowanie i trafiła do Poradni przy Klinice. Przeszła proces kwalifikacji i ostatecznie została zakwalifikowana do przeszczepienia trzustki, a po dwóch miesiącach pojawił się dawca i przeszła zabieg.

– Po tygodniu od operacji zostałam wypisana ze szpitala. Już dwie doby po operacji miałam wrażenie, jakby w moim organizmie zaczęła płynąc zupełnie inna energia. Przed transplantacją codziennie budziłam się z bólem całego ciała, co wiązałam z moją neuropatią. Teraz wreszcie nic mnie nie boli. Okulistka powiedziała, że prawdopodobnie uda się zatrzymać proces utraty wzroku. Wreszcie nie muszę sobie podawać insuliny! To jest zupełnie inna jakość życia. Gdybym jeszcze raz miała rozważać, czy poddaję się temu zabiegowi, czy nie – to jeszcze raz bym się na niego zdecydowała. 

źródło: WUM

Michał jest pacjentem Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu.Pierwszy raz został zakwalifikowany do transplantacji serca w 2022 roku z powodu wrodzonej choroby mięśnia sercowego – kardiomiopatii restrykcyjnej. Pierwszą transplantację przeszedł w październiku 2022 roku.

Po kilku miesiącach przeszczepione serce zaczęło pracować gorzej. – W maju 2023 roku zauważyliśmy znaczne zmiany w naczyniach wieńcowych, przeszczepione serce przestało się prawidłowo kurczyć, obserwowaliśmy niską frakcję wyrzutową. Mimo wprowadzonego leczenia, niewydolność serca postępowała – opowiada dr Arkadiusz Wierzyk kardiolog z Oddziału Kardiochirurgii, Transplantacji Serca i Mechanicznego Wspomagania Krążenia u Dzieci w Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu.

Niewydolność przeszczepionego serca jest jednym z powikłań po transplantacji. Zmiany rozwijają się w czasie, do skrajnej niewydolności dochodzi najczęściej po kilku latach od transplantacji. U Michała ten proces postępował znacznie szybciej. – Szansą na uratowanie życia Michała było wszczepienie mechanicznego wspomagania krążenia lub kolejna transplantacja. Do tej pory planowe zabiegi retransplantacji w Polsce były wykonywane u osób dorosłych, teraz przeprowadziliśmy ją u pacjenta poniżej 18 roku życia – mówi dr Szymon Pawlak, koordynator programu transplantacji serca w Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu.

Michał do retransplantacji serca został zakwalifikowany na początku 2024 roku. Po kilku tygodniach udało się znaleźć odpowiedniego dawcę. Ponowną transplantację przeprowadził zespół kardiochirurgów z Oddziału Kardiochirurgii, Transplantacji Serca i Mechanicznego Wspomagania Krążenia u Dzieci: dr Joanna Śliwka, dr Szymon Pawlak, lek. Monika Żurek.

– Każda reoperacja jest trudna. Pacjent jest po ciężkiej operacji kardiochirurgicznej, podczas której już wcześniej jego chore serce było usuwane i jako kardiochirurdzy mamy mniej dostępnych tkanek, aby wykonać ponowne zespolenia naczyń. Dodatkowo pacjent, który od pierwszej transplantacji przyjmuje leki immunosupresyjne, jest bardziej narażony na groźne infekcje i powikłania – dodaje dr Joanna Śliwka, która przeprowadziła retransplantację serca Michała.

Rehabilitacja pacjenta po ponownej transplantacji zasadniczo nie różni się od postępowania w przypadku pierwszej transplantacji. Chory jest pod opieką zespołu specjalistów, w tym kardiologów, fizjoterapeutów, psychologa. Musi przyjmować leki według ściśle określonego harmonogramu i wykonywać badania kontrolne poziomu leków immunosupresyjnych. Według ścisłego harmonogramu wykonywana jest biopsja serca i badania immunologiczne, dzięki którym uważnie monitorujemy ewentualne odrzucenie przeszczepionego narządu i możemy wdrożyć odpowiednie postępowanie.

Od 2006 roku w Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu wykonano 10 ponownych transplantacji serc, jedną u pacjenta poniżej 18 roku życia. Retransplantacje u dzieci to jedne z najrzadziej wykonywanych zabiegów kardiochirurgicznych. Na świecie stanowią około 3 procent wszystkich transplantacji serca u dzieci.

źródło: Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu

„Radosne ORGAN-ki” to inicjatywa, która zrodziła się z inicjatywy fundatora i prezesa Fundacji Transplantacja LIVERstrong – Grzegorza Perzyńskiego. Jako pacjent, który 21 lat temu przeszedł przeszczep wątroby działa na rzecz promowania idei donacji organów i transplantacji. Jednym z obszarów jego aktywności jest promowanie zdrowego stylu życia, a zwłaszcza uprawiania sportu. Na koncie ma starty w biegach ulicznych, triathlonach, a nawet udział w Światowych Igrzyskach dla Osób po Transplantacji w Australii w 2023 r. W najbliższy weekend w ramach akcji „BiegnieMY RAZEM dla TRANSPLANTACJI!” ekipa „Radosne ORGAN-ki” weźmie udział w Półmaratonie Warszawskim oraz towarzyszącym mu Biegu na Piątkę. Oprócz przedstawicieli pacjentów, na trasę wyruszą także lekarze, przedstawiciele personelu medycznego i inne osoby działające na rzecz popularyzacji idei transplantacji. Partnerem akcji jest Polskie Towarzystwo Transplantacyjne.

– Jako pierwszy do naszej ekipy dołączył niesamowity prof. Maciej Kosieradzki, ordynator i kierownik Kliniki Ogólnej i Transplantacyjnej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego oraz prezes Polskiego Towarzystwa Transplantacyjnego. Kiedy spotkałem się z nim 14 lutego, to pomysł, który mu przedstawiłem tak mu się spodobał, że jeszcze tego samego dnia po 3 latach niebiegania pokonał 8 kilometrów i to w takim czasie, że zawstydziłby niejednego regularnego biegacza – powiedział Grzegorz Perzyński.

Do akcji dołączyli też inni znani specjaliści z dziedziny transplantologii, m.in. prof. Michał Grąt, kierownik Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego czy Koordynator Wojewódzki Poltransplantu Krzysztof Zając, którzy zdecydowali się spróbować swoich sił na dystansie półmaratonu.

– W naszej akcji chodzi o silny przekaz do społeczeństwa i wywoływanie tzw. #TransplantSzumu, a nie wynik sportowy. Chociaż, oczywiście, każdy ma wolną „nogę”, jeśli chce pobiec szybciej. Planujemy jednak również ekipę, która będzie biec na 5 kilometrów tempem dostosowanym do najmniej doświadczonych biegaczy – zapowiedział Grzegorz Perzyński.

New Balance Bieg na Piątkę wystartuje o godz. 9:30, zaś 18. Nationale-Nederlanden Półmaraton Warszawski o godz. 11:00. Linia startu obu dystansów będzie znajdować się na Moście Poniatowskiego, zaś meta na błoniach PGE Stadionu Narodowego. Zapraszamy wszystkich do kibicowania i wspierania ekipy „Radosne ORGAN-ki”!

źródło: Fundacja Liver Strong

Spot opowiada historię z perspektywy dziewczynki, która otrzymała drugie życie dzięki decyzji rodziców chłopca – dawcy serca. Film nasycony emocjami oddaje autentyczne życiowe historie oraz przynosi nadzieję. Przedstawia wdzięczność dzieci wobec tych, którzy poświęcili organy swoich dzieci, podarowując życie innym. Intencją twórców spotu było ukazanie, że każdy akt donacji narządów jest aktem wyjątkowej odwagi i miłości wobec bliźniego.

„Superbohaterowie” to efekt pracy zespołu twórczego oraz wsparcia od rodziców i dzieci-biorców, którzy podzielili się swoimi doświadczeniami. Spot można zobaczyć na stronie internetowej (TwojeTakMaMoc.org) oraz w mediach społecznościowych. Do końca listopada emitowany będzie również w TVP oraz w stacjach Polskiego Radia.

„Twoje Tak Ma Moc!” to wieloetapowa akcja świadomościowa i edukacyjna poruszająca tematykę transplantacji dziecięcych. Pomysłodawcą i organizatorem akcji jest Fundacja BGK. Projekt prowadzony jest we współpracy ze Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu.

Apelujemy o dzielenie się na social mediach tym spotem, aby przyczynić się do szerzenia tej ważnej wiadomości i inspirować innych do działania.

SPOT: https://go.wetransfer.com/t-AOC4QUbxe8

Źródło: Multimedialna Agencja Informacyjna infoWire.pl

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jej gościem specjalnym był prof. Robert Montgomery – amerykański transplantolog i światowej sławy autorytet w tej dziedzinie. Zaproszeni specjaliści rozmawiali m.in. o tym, jak sprawić, aby przeszczepy narządów – zwłaszcza wśród dzieci – przestały być w Polsce tematem tabu.  

– Najbardziej palącą potrzebą i największym wyzwaniem dotyczącym przeszczepów niewątpliwie jest w tej chwili brak narządów do transplantacji i fakt, że większość osób, które czekają na przeszczep, nigdy go nie otrzyma, bo zanim będzie dostępny odpowiedni organ, one będą już zbyt chore albo umrą. Zasada „ktoś musi umrzeć, żeby ktoś inny mógł żyć” po prostu się nie sprawdza. Dlatego myślę, że naszym najważniejszym zadaniem jest w tej chwili znalezienie innego źródła narządów do przeszczepów. Stąd też jednym z moich głównych zainteresowań jest obecnie wykorzystanie narządów zwierzęcych, pobieranych od świni, jako alternatywnego sposobu zaspokojenia rosnącego zapotrzebowania na organy do transplantacji – mówi agencji Newseria Biznes prof. Robert Montgomery, dyrektor Instytutu Transplantologii Langone Health Uniwersytetu Nowojorskiego.

Niedostateczna liczba narządów do przeszczepienia to główna bariera w rozwoju polskiej transplantologii. Według danych Centrum Poltransplant w Polsce na każdy milion osób przypada statystycznie 14,6 zmarłych dawców (od jednego można pobrać maksymalnie do ośmiu narządów), podczas gdy europejska średnia to 21,5. Statystyki pokazują również, że w Polsce liczba dawców, jak i liczba zabiegów transplantacyjnych od lat znacząco nie rośnie lub wręcz maleje, a okres pandemii COVID-19 przyczynił się do pogorszenia tej sytuacji. Wydłuża się za to kolejka pacjentów oczekujących na przeszczep – w tej chwili liczy około 2 tys. pacjentów, z których najwięcej czeka na transplantację nerki. Tę można pobrać również od żywego dawcy, podobnie jak fragmenty wątroby, ale odsetek takich przeszczepów wciąż jest marginalny – w Polsce wskaźnik liczby przeszczepów nerek od żywych dawców w przeliczeniu na 1 mln mieszkańców wynosi 0,8 i jest jednym z najniższych w Europie (co wynika m.in. z faktu, że stacje dializ i nefrolodzy zbyt rzadko informują pacjentów o możliwości przeszczepów rodzinnych). W Czechach nerki od żywych dawców przeszczepia się trzy razy częściej, w Niemczech, Hiszpanii i Francji – siedem razy częściej, a w Holandii takie operacje wykonuje się statystycznie aż 27 razy częściej (dane NIK).

– Polska i Europa mają wspaniały system, ale są jednak pewne obszary, w których Europejczycy mogliby być nieco bardziej zdecydowani, jeśli chodzi o wykorzystanie narządów do przeszczepów, np. w przypadku pobierania ich od dawców, których zgon stwierdzono na podstawie kryterium krążeniowego, zatrzymania krążenia. Niektóre z tych narządów można by wykorzystać, przez co więcej osób mogłoby otrzymać przeszczep – mówi prof. Robert Montgomery. – Moim marzeniem jest to, że będziemy mieli wystarczającą liczbę organów do transplantacji dla każdego, kto ich potrzebuje. Ale jedynym sposobem, żeby to osiągnąć, jest znalezienie alternatywy dla ludzkich narządów. Wtedy nikt nie będzie musiał umierać, zanim doczeka przeszczepu.

Mocnymi stronami polskiej transplantologii są doświadczenie i doskonale wykształcona kadra medyczna. Warto przypomnieć, że prof. Zbigniew Religa już w 1985 roku przeprowadził w Zabrzu pierwszą w Polsce udaną transplantację serca. Jednak na co dzień lekarze i personel medyczny spotykają się z niską świadomością̨ społeczeństwa dotyczącą transplantologii. W efekcie nie wiedzą, jak rozmawiać z rodzinami pacjentów o donacji narządów do przeszczepu. Zwłaszcza jeśli chodzi o dzieci.

– Sprzęt i kadra medyczna w Polsce jest naprawdę na europejskim poziomie. Gorzej jest z gotowością lekarzy do rozmowy o tym, czy mogą pobrać organy do przeszczepu. Problemem jest też świadomość zwykłych ludzi, którzy nie rozmawiają w domu o przeszczepach, o tym, co się stanie z ich ciałem po śmierci – mówi Renata Kościelniak, prezes Fundacji BGK. – Kulturowo, społecznie musimy sobie przepracować ten temat.

– Mówienie o transplantacji jest dość trudne, człowiek jest przywiązany do własnego ciała i traktuje jako coś absolutnie integralnego – dodaje językoznawca, prof. Jerzy Bralczyk.

Jak wskazuje, czasem już samo słowo „narząd” wywołuje u pacjentów i ich rodzin negatywne skojarzenia.

– Myślę, że słowo „narząd” – choć ono jest zupełnie normalnym słowem, używanym także w potocznym języku – nie jest tutaj najwłaściwsze, ponieważ od razu budzi skojarzenie bardzo negatywne i może lepiej byłoby, gdybyśmy używali jednak innych słów – mówi prof. Jerzy Bralczyk.

Z przeprowadzonych kilka lat temu badań CBOS wynika, że idea transplantacji narządów w celu ratowania życia lub przywracania zdrowia cieszy się w Polsce niemal powszechną aprobatą (93 proc.). Ośmiu na 10 dorosłych Polaków zgadza się, by po śmierci pobrano z ich ciała narządy do przeszczepów, i tylko 11 proc. jest temu przeciwnych. Mimo to aż 3/4 Polaków nigdy nie rozmawiało z bliskimi na temat przekazania swoich narządów po śmierci.

– Wiemy, że w kwestii dawstwa narządów jest ogromny kłopot, bo oczekujących na przeszczep jest nieporównanie więcej niż dawców. I tu mamy różne bariery i wyzwania, ale jedną z najważniejszych jest wiedza i nasze przekonania na ten temat. Mianowicie w Polsce jest prawo, które mówi o domniemanej zgodzie, czyli generalnie jest tak, że jeśli coś nam się stanie, to z prawnego i medycznego punktu widzenia nasze organy mogą zostać pobrane do przeszczepu. Ale jednocześnie żaden zespół lekarski nie podejmie się pobrania organów bez rozmowy z rodziną i bez wykluczenia jakiegokolwiek sprzeciwu z ich strony. Z kolei rodzina w sytuacji, kiedy właśnie straciła kogoś bliskiego, ma największe obiekcje przed tym, żeby wydać taką zgodę, jeśli np. nie ma pewności co do woli zmarłego. Ale skąd ma tę wolę znać? To jest możliwe tylko wtedy, gdy w rodzinie były prowadzone jakiekolwiek rozmowy na ten temat – mówi dr Joanna Heidtman, psycholog i socjolog, wykładowca akademicki Uniwersytetu SWPS. 

– W Polsce transplantacja wciąż ma ogromną przestrzeń do działania, ponieważ jest wiele kampanii społecznych dotyczących chorych onkologicznie, promujemy dawstwo krwi czy dawstwo szpiku kostnego i wiele tych tematów jest poruszanych. Nie ma natomiast kampanii dotyczącej transplantologii i podejmowania decyzji o tym, co zrobić z organami po śmierci. Dlatego chcemy skłonić Polaków do rozmowy na ten temat. Nie każdy musi się zgodzić, bo to jest indywidualna decyzja, ale porozmawiajmy o tym – dodaje Renata Kościelniak.

Fundacja BGK od ponad dwóch lat prowadzi ogólnopolską kampanię „Twoje TAK ma moc!”, która ma uświadomić społeczeństwu m.in. to, że dzięki możliwości pobrania i przeszczepienia narządów jedno życie może uratować aż osiem innych. Jej celem jest zmiana postrzegania kwestii przeszczepów narządów zwłaszcza u dzieci, które w Polsce czekają na transplantację nawet dłużej niż dorośli, a co roku kilkoro z nich umiera z powodu braku dawcy. Pod koniec września br. w Muzeum Śląskim w Katowicach odbywała się również zorganizowana przez Fundację BGK, ogólnopolska konferencja „Transplant Summit Poland 2023”, poświęcona społeczno-medycznym aspektom przeszczepów narządów u dzieci.

– Dawstwo dziecięce jest szczególnie trudne, bo rodzice stają wówczas przed najgorszym momentem w swoim życiu – mówi prezes Fundacji BGK. – Fundacja BGK zainteresowała się tym tematem, kiedy zgłosił się do nas prof. Zembala ze Śląskiego Centrum Chorób Serca z prośbą o pomoc w sfinansowaniu nowego skrzydła szpitala. I przy okazji naszych rozmów dowiedzieliśmy się, że jeżeli chodzi o transplantologię dziecięcą, to mamy w Polsce problem. To znaczy mamy świetnie wyszkolonych medyków, mamy świetny sprzęt, natomiast nie ma takich akcji społecznych, społeczeństwo bardzo mało wie na ten temat, przez co brakuje wystarczającej liczby dawców. I dlatego postanowiliśmy się tym zająć.

Gościem specjalnym „Transplant Summit Poland 2023” był prof. Robert Montgomery, amerykański transplantolog i światowej sławy autorytet w tej dziedzinie. To również pomysłodawca i autor pierwszej na świecie transplantacji nerki i serca od zmodyfikowanej genetycznie świni. W ciągu zaledwie pięciu lat stworzył największy program transplantacyjny w Nowym Jorku. Wśród mówców pojawiły się również autorytety innych nauk medycznych, psychologowie i specjaliści w dziedzinie komunikacji, którzy rozmawiali m.in. o tym, jak sprawić, aby przeszczepy narządów – zwłaszcza wśród dzieci – przestały być w Polsce tematem tabu. 

– Nie ma jednej recepty na to, co zrobić, aby rozmowa z rodzicami potencjalnego dawcy zakończyła się sukcesem. Każdy przypadek jest inny. Natomiast są pewne generalne zasady, przede wszystkim rodzice powinni być zaopiekowani od momentu wejścia do szpitala i dostawać zawsze ten sam jasny, szczery przekaz od lekarzy, którzy z nimi rozmawiają – podkreśla Elżbieta Byrska-Maciejasz, anestezjolog z Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Krakowie.

– Ogromny wpływ na decyzję i spokój rodziny ma to, jak ta rodzina jest traktowana podczas pobytu w szpitalu od samego początku. Tutaj zazwyczaj jest potrzeba psychologa albo koordynatora transplantologii, którzy będą z nimi rozmawiać, będą z nimi w trakcie pobrania narządów i całej procedury – dodaje dr Joanna Heidtman.

Konferencja „Transplant Summit Poland 2023” została podzielona na dwie ścieżki: medyczną i społeczną. Podczas tej pierwszej omawiane były m.in. przełomowe kierunki w chirurgii dziecięcej i transplantologii klinicznej, a także kwestia międzynarodowej współpracy w kwestii donacji narządów. Natomiast w ramach ścieżki społecznej pojawiły się zagadnienia takie jak m.in. edukacja i język, czyli jak rozmawiać na temat przeszczepów narządów. W ramach wydarzenia odbyły się również warsztaty dla studentów medycyny, pielęgniarek i edukatorów.

Finałem konferencji był koncert w Muzeum Hutnictwa Cynku Walcownia w Katowicach, będący wyrazem wdzięczności i szacunku wobec wszystkich zaangażowanych w proces transplantacji, a zwłaszcza dawców narządów i ich rodzin.

źródło: newseria

Spotkanie zostało zorganizowane w formule okrągłego stołu i stanowiło drugą odsłonę rozmów ekspertów z zakresu transplantologii, których inicjatorem była Federacja Przedsiębiorców Polskich. Pierwsze obrady odbyły się w listopadzie 2022 roku. W obradach II Okrągłego stołu, które odbyły się 27 czerwca 2023 roku w siedzibie Federacji Przedsiębiorców Polskich w Warszawie, wzięli udział:

1. Magdalena Kramska, Naczelnik Wydziału Transplantologii i Krwiolecznictwa w Departamencie Oceny Inwestycji Ministerstwa Zdrowia
2. Dr hab. Artur Kamiński, Dyrektor Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego ds. Transplantacji „Poltransplant”
3. dr hab. Roman Danielewicz, Przewodniczący Krajowej Rady Transplantacyjnej
4. dr hab. Alicja Dębska-Ślizień, Prezes Polskiego Towarzystwa Transplantacyjnego
5. dr hab. Lech Cierpka, Konsultant Krajowy w dziedzinie Transplantologii Klinicznej
6. dr hab. Alicja Chybicka, Senator, Przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Transplantacji
7. Poseł Patryk Wicher, Przewodniczący Parlamentarnego Zespołu ds. Wspierania Honorowych Dawców Krwi i Polskiego Czerwonego Krzyża oraz Promocji Krwiodawstwa, Dawstwa Szpiku Kostnego i Transplantologii
8. Jarosław Cyrynger, Prezes Zarządu Głównego Stowarzyszenia Transplantacji Serca
9. Grzegorz Perzyński, prezes Fundacji Transplantacja LIVERstrong

W pierwszej części spotkania eksperci przypomnieli kluczowy wniosek z obrad I Okrągłego stołu: sytuacja w polskiej transplantologii wymaga istotnych zmian. Eksperci określili wówczas kluczowe rekomendacje, które powinny zostać wprowadzone w obszarze transplantologii w Polsce:

• zwiększenie liczby przeszczepień narządów (m.in. rozwój żywego dawstwa, weryfikację wytycznych w zakresie pobierania narządów od osób, u których stwierdzono śmierć mózgu, wprowadzenie regulacji prawnych umożliwiających dawstwo altruistyczne),
• rozwój sieci koordynatorów transplantacyjnych (m.in. premiowanie aktywności donacyjnej podmiotów leczniczych oraz finansowanie działalności koordynatorów transplantacyjnych, zwrócenie większej uwagi na rolę zespołu anestezjologicznego oraz zarządu szpitala w procedurze transplantacyjnej, długoterminowa opieka nad biorcą),
• zwiększenie aktywności donacyjnej szpitali identyfikujących i zgłaszających potencjalnych dawców (m.in. potencjalne rozwiązania motywujące placówki do zgłaszania dawców, ścisła współpraca pomiędzy ośrodkami transplantacyjnymi i szpitalami działającymi w regionie, zapewnienie stałego rozwoju ośrodków przeszczepiających w zakresie infrastruktury czy kwestii organizacyjnych, powołanie punktów konsultacyjnych żywego dawstwa),
• unormowanie i uaktualnienie regulacji prawnych w zakresie opieki transplantologicznej (zasada domniemanej zgody, tzw. system opt-out, uproszczenie kwestii wyrażania sprzeciwu, zmiany na poziomie ustawy Prawo transplantacyjne),
• prowadzenie kampanii edukacyjnych (edukowanie społeczeństwa oraz kadr medycznych w zakresie Centralnego Rejestru Sprzeciwu, domniemanej zgody, szkolenia dla personelu medycznego z zakresu komunikacji, szczególnie z rodziną potencjalnego dawcy).

W dalszej części rozmów eksperci zestawili wnioski z poprzedniego spotkania z treścią nowego Narodowego Programu Transplantacyjnego (NPT). Wskazano, które ze zdefiniowanych w listopadzie 2022 roku postulatów znalazły odzwierciedlenie w NTP oraz w jakim stopniu. Wymieniono także te obszary, które wciąż wymagają interwencji.

W toku dyskusji zgodnie przyznano, że idea stworzenia dokumentu strategicznego w obszarze transplantologii w Polsce była potrzebna i oczekiwana. Doceniono uwzględnienie w Narodowym Programie Transplantacyjnym kluczowych obszarów wymagających doskonalenia – w tym tych postulatów, które podnoszono podczas pierwszego spotkania eksperckiego i innych działań o charakterze systemowym, podejmowanych przez obecnych na spotkaniu ekspertów i reprezentowane przez nich organizacje oraz instytucje. Zauważono, że Narodowy Program Transplantacyjny cechuje:

• zdefiniowanie oczekiwanych rezultatów w obszarze transplantologii w Polsce

Prof. Alicja Chybicka w kontekście wniosków z posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Transplantacji, które odbyło się 26 stycznia 2023 roku, zauważyła, że wiele celów nakierowanych na poprawę sytuacji w obszarze transplantologii w Polsce, które wskazali eksperci podczas pierwszych obrad Okrągłego stołu oraz członkowie Parlamentarnego Zespołu ds. Transplantacji, zostało ujętych w Narodowym Programie Transplantacyjnym. Profesor wymieniła między innymi: działania edukacyjne skierowane do opinii publicznej i kadr medycznych, konieczność zwiększania nakładów na transplantologię oraz rozwój programu międzynarodowej wymiany narządów. Specjaliści przyznali, że zebranie kluczowych celów i osadzenie ich w ramach programu strategicznego jest bardzo istotne dla rangi tych zadań,

• konsekwencja

Eksperci stwierdzili, że konsekwentne działania prowadzone na przestrzeni lat w obszarze transplantologii przez Ministerstwo Zdrowia, w ramach programów finansowanych ze środków Unii Europejskiej, prowadzone przez Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne ds. Transplantacji „Poltransplant” oraz organizacje pacjentów przynoszą wymierny efekt. Specjaliści zgodnie przyznali, że pandemia COVID-19 miała znaczący negatywny wpływ na sytuację w zakresie transplantologii w Polsce, niemniej obecnie obserwowana jest poprawa, w tym w zakresie liczby wykonywanych procedur transplantologicznych i potrzebne są dalsze sukcesywne działania,

• elastyczność

Dr hab. Artur Kamiński zaznaczył, że założeniem NPT jest dostosowywanie zadań realizowanych w ramach programu do bieżącej sytuacji w obszarze transplantologii w Polsce i potrzeb w tym kontekście. Ekspert zwrócił uwagę, że ośrodki transplantologiczne mogą same wskazywać potrzeby inwestycyjne, edukacyjne czy szkoleniowe. Prof. Lech Cierpka podkreślił, że NPT wydaje się realny do wdrożenia i realizacji z uwagi na przewidzianą w nim różnorodność potrzeb (m.in. w zakresie finansowania infrastruktury, prowadzenia rejestrów czy możliwości dostosowywania planów oraz celów na kolejne lata). Ekspert przyznał, że postulaty Krajowej Rady Transplantacyjnej co do zasady zostały w NPT uwzględnione,

• nakierowanie na doskonalenie efektywności i jakości opieki transplantologicznej w Polsce

Eksperci zaznaczyli, że poprawa jakości w obszarze transplantologii została zdefiniowana wielokierunkowo, między innymi jako efektywność procedur, w tym długoterminowa, dążenie do podnoszenia referencyjności ośrodków transplantologicznych (wskazano na zdefiniowanie kryteriów jakości i mierników oceny szpitali,, szersze spojrzenie na kwestię opieki transplantologicznej, czego wyrazem jest planowane utworzenie od 2024 roku funkcji  koordynatora biorcy w celu poprawy zgłaszalności, usprawnienia procedur transplantacyjnych i skrócenia czasu ich realizacji oraz rozwój sieci koordynatorów transplantacyjnych (m.in. premiowanie aktywności donacyjnej podmiotów leczniczych oraz finansowanie działalności koordynatorów transplantacyjnych, zwrócenie większej uwagi na rolę zespołu anestezjologicznego oraz zarządu szpitala w procedurze transplantacyjnej), nakierowanie na rozwój nowych procedur medycznych (na przykład perfuzji narządów, która ma na celu utrzymanie żywotności pobranych organów i ich leczenie w warunkach ex vivo,

• nadzieja na lepsze finansowanie transplantologii w Polsce – Magdalena Kramska przyznała, że Ministerstwo Zdrowia jest świadome, że obecny 2023 rok nie jest jeszcze optymalny w zakresie nakładów przewidzianych w ramach NPT na polską transplantologię, ale zaznaczyła, że plan programu zakłada sukcesywne zwiększanie środków przeznaczonych w tym obszarze.

Za obszary wciąż wymagające istotnych interwencji uznano:

• poprawę systemowej opieki psychologicznej nad biorcami i ich bliskimi

Grzegorz Perzyński zwrócił uwagę, że obecnie dostęp do tej formy opieki jest daleko niewystarczający. Jarosław Cyrynger zaznaczył, że z punktu widzenia pacjentów po transplantacji kluczowa jest jakość życia i potrzebne są różne formy opieki psychologicznej, ale także integracyjno-aktywizujące pacjentów oraz ich otoczenie. Prof. Alicja Chybicka przekonywała, że pacjent transplantologiczny wymaga opieki holistycznej – to przekłada się na długoterminową efektywność procedur z tego obszaru medycyny. Profesor oraz reprezentująca Ministerstwo Zdrowia Magdalena Kramska wskazały przy tym na istotne wyzwania związane z brakiem specjalistów, którzy mogliby zapewnić odpowiednią opiekę psychologiczną pacjentom w ramach konsultacji w ośrodkach transplantacyjnych oraz odpowiedniego budżetu, który można przeznaczyć na ten cel,

• uwzględnienie w działaniach edukacyjnych: potencjalnych dawców, rodzin dawców i biorców, specjalistów oraz interesariuszy sytemu ochrony zdrowia

Wskazano na znacząco wyższą transparentność i efektywność procedur transplantologicznych, jeśli wszystkie uczestniczące w procedurze transplantacyjnej strony, w tym dawca lub jego rodzina a także biorca i jego bliscy, mają odpowiednią wiedzę. Magdalena Kramska zapowiedziała ogłoszenie przez Ministerstwo Zdrowia w drugiej połowie 2023 roku konkursu na działania promocyjno-edukacyjne skierowane do opinii publicznej, które miałby być realizowane w perspektywie długoterminowej (3-5-letniej). Eksperci zgodzili się, że w działania świadomościowe powinni być zaangażowani: przedstawiciele organizacji pacjentów najlepiej znający potrzeby pacjentów oraz ich najbliższych, personel medyczny zaangażowany w transplantację, media i ambasadorzy działań. Prof. Roman Danielewicz przekonywał, że jednym z kluczowych celów działań edukacyjnych powinno być budowanie zaufania do systemu opieki transplantologicznej w Polsce i jego poszczególnych interesariuszy. Eksperci zaakcentowali także potrzebę rozwoju edukacji i programów w zakresie: żywego dawstwa, dawstwa pediatrycznego, dawstwa po nagłym zatrzymaniu krążenia (NZK) oraz dawstwa old to old (przeszczepienia od starszych dawców dla starszych biorców). Specjaliści przyznali, że są to obszary wymagającej wyważonych, przemyślanych działań świadomościowych, które powinny zostać opracowane i podjęte, ponieważ będą procentowały w perspektywie długoterminowej, co jest istotne w kontekście prognozowanej zwiększającej się liczby osób kwalifikowanych do procedur przeszczepień. Zwrócono uwagę także na potrzebę integracji działań edukacyjnych i świadomościowych w skali ogólnopolskiej. Poseł Patryk Wicher wskazywał, że zjednoczenie różnych podmiotów i organizacji biorących udział w edukacji społeczeństwa daje efekt synergii i zwiększa efektywność prowadzonych działań. Eksperci zwrócili uwagę także na konieczność opracowania ogólnopolskiej strategii działań edukacyjnych skierowanych do personelu medycznego i władz ośrodków – wszystkich interesariuszy, którzy systemowo są zaangażowani w opiekę transplantologiczną w Polsce,

• nowelizację ustawy Prawo Transplantacyjne

Magdalena Kramska zaznaczyła, że nowelizacja ustawy jest planowana, jednak uaktualnione przepisy nie będą regulowały kwestii klinicznych a będą odnosiły się raczej do otoczenia administracyjno-regulacyjnego w obszarze transplantologii (nowelizacja ma mieć charakter porządkujący),

• urealnienie wycen procedur z obszaru transplantologii

Magdalena Kramska przyznała, że Ministerstwo Zdrowia ma świadomość, że wyceny procedur z tego obszaru medycyny nie są obecnie adekwatne do realiów, w tym w świetle aktualnej dostępności różnej palety narzędzi medycznych (leków, wyrobów medycznych, technologii). Naczelnik przyznała, że Ministerstwo Zdrowia planuje korektę wycen procedur z tego obszaru. Pierwszym krokiem ma być weryfikacja wycen procedur przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT). Podnoszono też zasadność wydłużenia okresu opieki nad pacjentem po transplantacji (obecnie procedura transplantacyjna obejmuje zabieg i opiekę do 30 dni po nim,

• zwiększanie liczby kadr medycznych

Zwrócono uwagę na istotne oraz rosnące zapotrzebowanie na lekarzy o specjalnościach zabiegowych oraz innego personelu medycznego zaangażowanego w system transplantologii.

Oceniając szansę na osiągnięcie wskaźników przeszczepień w transplantologii w Polsce na poziomie europejskim (co jest jednym z celów Narodowego Programu Transplantacyjnego), eksperci wskazali, że „możemy być mistrzami okolicy, ale są też mistrzowie świata” – kraje takie, jak Holandia, kraje nordyckie czy USA, gdzie transplantologia stoi na wysokim poziomie: świadomościowym, organizacyjnym, efektywnościowym, organizacyjnym, infrastrukturalnym, finansowanym i szkoleniowym. Specjaliści przyznali, że Narodowy Program Transplantacyjny wyznacza cele do osiągnięcia, ale konieczne jest teraz doprecyzowanie poszczególnych aktywności w odniesieniu do bieżących potrzeb w obszarze transplantologii w Polsce.

źródło: FPP