Lista TOP 10 HEMATO 2024 to nowe zestawienie najbardziej potrzebnych, zdaniem ekspertów, leków w hematologii w Polsce spośród zarejestrowanych, ale nierefundowanych cząsteczkowskazań. Poprzednie zestawienie z 2022 r. po ponad 1,5 roku stało się w dużej mierze nieaktualne, ponieważ wiele terapii zostało w kolejnych miesiącach udostępnionych w Polsce. Stąd pojawiła się potrzeba aktualizacji listy.

W najnowszym zestawieniu najwięcej jest terapii celowanych i immunoterapii. Prym wiodą tzw. przeciwciała bispecyficzne czy przeciwciała dwuswoiste. Spośród 10 cząsteczkowskazań w rankingu, stanowią one aż połowę oczekiwanych terapii. Są to leki stosowane w leczeniu chłoniaka rozlanego z dużych komórek B, chłoniaka grudkowego oraz szpiczaka plazmocytowego. W rankingu znajdują się również 3 terapie CAR-T, 1 inhibitor IDH1 oraz 1 inhibitor kinazy Brutona. Pod względem wskazań, najwięcej terapii dotyczy chłoniaków oraz szpiczaka plazmocytowego – po 4. Pozostałe 2 terapie to ostre białaczki: limfoblastyczna oraz szpikowa. Warto również zauważyć, że większość wybranych terapii przeznaczona jest do użycia w kolejnych liniach leczenia. Wszystkie te informacje wskazują na to, w jakim kierunku obecnie powinny zmierzać działania refundacyjne.

Na szczycie listy znalazła się terapia CAR-T breksukabtagen autoleucel we wskazaniu ostrej białaczki limfoblastycznej. To terapia dostępna już dla polskich pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza. Na kolejnych miejscach znajdują się przeciwciała bispecyficzne: glofitamab dla pacjentów z chłoniakiem rozlanym z dużych komórek B oraz mosunetuzumab dla pacjentów z chłoniakiem grudkowym. Mosunetuzumab znalazł się na liście po raz drugi – również w 2022 r. był w czołówce priorytetów. Pacjenci z opornym i nawrotowym chłoniakiem grudkowym wciąż czekają na dostęp do tego leczenia, gdyż obecnie brakuje w Polsce standardu leczenia tej choroby po 2 liniach leczenia.

Podobna sytuacja dotyczy chorych z chłoniakiem rozlanym z dużych komórek B, inaczej DLBCL. Oni również oczekują możliwości leczenia przeciwciałem bispecyficznym po 2 liniach leczenia. Terapia na 2. miejscu w zestawieniu TOP 10 HEMATO, to glofitamab – cząsteczka zarejestrowana właśnie w tym wskazaniu.

– Chłoniaki to nowotwory, które cechują się początkową podatnością na leczenie i narastającą opornością w przypadku kolejnych nawrotów. Obecnie po 2. linii leczenia chorzy nie mogą liczyć na dostęp do terapii zgodnych z aktualnym stanem wiedzy medycznej. Stąd uważamy, że zapewnienie dostępu do nowych opcji terapeutycznych powinno być priorytetem w tym obszarze – powiedziała Anna Kupiecka, prezes zarządu Fundacji OnkoCafe – Razem Lepiej – Możliwość zastosowania przeciwciał bispecyficznych pozwala na szybkie podjęcie leczenia, a także niweluje nierówności w zdrowiu wynikające z miejsca zamieszkania pacjenta, gdyż terapia może być dostępna w każdym ośrodku hematologicznym. Nie bez znaczenia jest również fakt, że zarówno glofitamab, jak i mosunetuzumab to terapie ograniczone w czasie, co ma korzyści tak dla pacjentów jak i dla systemu – dodała.

Z grupy przeciwciał bispecyficznych pochodzą również teklistamab, talketamab i erlanatamab. Wszystkie używane są w leczeniu szpiczaka plazmocytowego.

– Dzięki postępowi medycyny szpiczak plazmocytowy stał się chorobą przewlekłą. Pacjenci żyją coraz dłużej, a z tym wiąże się również konieczność zapewniania dostępu do nowych możliwości leczenia w kolejnych liniach. Ważne, by możliwości indywidualizacji terapii były jak największe. Pamiętajmy, że każdy pacjent jest inny i wymaga indywidualnego podejścia. Dlatego liczymy na nowe refundacje w leczeniu nawrotowej postaci szpiczaka – powiedziała Anna Kupiecka.

Wśród pozostałych terapii wymienianych na liście znajdują się: ivosidenib, który wykorzystywany jest w leczeniu ostrych białaczek szpikowych u pacjentów z mutacją w genie IDH1 i starszych, czyli niekwalifikujących się do intensywnej chemioterapii, zanubrutynib, który jest już finansowany w makroglobulinemii Waldenstroma i przewlekłej białaczce limfocytowej, a oczekiwana przez ekspertów refundacja dotyczy leczenia chłoniaka indolentnego strefy brzeżnej oraz dwie terapie CAR-T, z których to jedna jest stosowana w chłoniaku rozlanym z dużych komórek B, a druga w szpiczaku plazmocytowym.

 – Lista TOP 10 HEMATO pokazuje, że pomimo nadrobienia dystansu w obszarze refundacji nowych terapii w ostatnich latach, wciąż występują pilne potrzeby dostępu do nowych opcji leczenia. Wszystkie wskazane przez ekspertów terapie są bardzo ważne i potrzebne dla pacjentów hematoonkologicznych. Liczymy na to, że będą one sukcesywnie udostępniane w Polsce, aby nasi pacjenci mogli być leczeni zgodnie ze światowymi standardami i aktualnym stanem wiedzy medycznej – podsumowała Anna Kupiecka.

źródło: Fundacja Onkocafe – Razem Lepiej

Postawiliśmy tezę, że makrofagi lub komórki, w które przekształciły się komórki białaczki, mogą funkcjonować jako komórki prezentujące antygeny. Mogą się z tym wiązać korzyści związane ze stymulowaniem odpowiedzi limfocytów T, skierowanej przeciwko nowotworowi. Koncepcja, że komórki prezentujące antygeny pochodzą bezpośrednio z komórek nowotworowych, pozwala na zakodowanie różnych antygenów nowotworowych bezpośrednio w genomie. W ten sposób mogą one bardziej skutecznie prezentować antygeny i stymulować właściwą odpowiedź limfocytów T w odpowiednim kontekście i z udziałem właściwej dodatkowej stymulacji w lokalizacjach anatomicznych związanych z nowotworem – wyjaśnia w rozmowie z agencją Newseria Innowacje prof. Ravi Majeti z Uniwersytetu Stanforda, dyrektor Instytutu Biologii Komórek Macierzystych i Medycyny Regeneracyjnej.

Zbadaliśmy również, choć w mniejszym zakresie, możliwość zastosowania tej samej metody do nowotworów litych, takich jak rak piersi i rak kości. Znaleźliśmy potwierdzenie, że to podejście może działać poza układem krwionośnym. Teraz musimy ustalić, czy ma to zastosowanie do nowotworów u ludzi i do różnych scenariuszy, ale umożliwia to nam otwarcie nowej ścieżki badań – podkreśla prof. Ravi Majeti.

Nowe metody są bardziej zindywidualizowane i opierają się na sekwencjonowaniu nowotworu i wskazaniu różnic między tkankami nowotworowymi a normalnymi, a następnie na próbach opracowania szczepionki przeciwko tym różnicom. Nasze podejście nie wymaga żadnego z powyższych działań. Nie musimy znać różnic między nowotworem a normalnymi tkankami ani nie musimy ich wycinać, modyfikować i wszczepiać z powrotem do organizmu. Chodzi o bezpośrednią konwersję komórek nowotworowych na komórki prezentujące antygeny, które mają zdolność do stymulowania limfocytów T w miejscu guza w celu wywołania reakcji immunologicznej, która może nieść ze sobą realne korzyści terapeutyczne – zaznacza naukowiec.

Zmodyfikowaliśmy komórki nowotworowe poza organizmem w laboratorium i następnie wszczepiliśmy myszom, co pozwoliło nam na przeprogramowanie czy konwersję komórek. Musimy znaleźć sposób na przeprowadzenie tego procesu bezpośrednio na tkance nowotworowej. Istnieją strategie, które należy zbadać – obejmują one podanie czynników reprogramujących bezpośrednio do guza lub do organizmu pacjenta. Można do tego wykorzystać RNA, podobnie jak w przypadku szczepionki na COVID-19. Zawarte w szczepionce RNA ma wywołać wytwarzanie czynników reprogramujących w tkance nowotworowej. W jaki sposób podać je bezpośrednio? Możemy wykorzystać wiedzę z innych dziedzin, takich jak biologia RNA, podawanie leków czy terapia genowa. Jest wiele pracy, ale mamy wyznaczony kierunek działania – zapewnia prof. Ravi Majeti.

Postawiliśmy tezę, że makrofagi lub komórki, w które przekształciły się komórki białaczki, mogą funkcjonować jako komórki prezentujące antygeny. Mogą się z tym wiązać korzyści związane ze stymulowaniem odpowiedzi limfocytów T, skierowanej przeciwko nowotworowi. Koncepcja, że komórki prezentujące antygeny pochodzą bezpośrednio z komórek nowotworowych, pozwala na zakodowanie różnych antygenów nowotworowych bezpośrednio w genomie. W ten sposób mogą one bardziej skutecznie prezentować antygeny i stymulować właściwą odpowiedź limfocytów T w odpowiednim kontekście i z udziałem właściwej dodatkowej stymulacji w lokalizacjach anatomicznych związanych z nowotworem – wyjaśnia w rozmowie z agencją Newseria Innowacje prof. Ravi Majeti z Uniwersytetu Stanforda, dyrektor Instytutu Biologii Komórek Macierzystych i Medycyny Regeneracyjnej.

Zbadaliśmy również, choć w mniejszym zakresie, możliwość zastosowania tej samej metody do nowotworów litych, takich jak rak piersi i rak kości. Znaleźliśmy potwierdzenie, że to podejście może działać poza układem krwionośnym. Teraz musimy ustalić, czy ma to zastosowanie do nowotworów u ludzi i do różnych scenariuszy, ale umożliwia to nam otwarcie nowej ścieżki badań – podkreśla prof. Ravi Majeti.

Nowe metody są bardziej zindywidualizowane i opierają się na sekwencjonowaniu nowotworu i wskazaniu różnic między tkankami nowotworowymi a normalnymi, a następnie na próbach opracowania szczepionki przeciwko tym różnicom. Nasze podejście nie wymaga żadnego z powyższych działań. Nie musimy znać różnic między nowotworem a normalnymi tkankami ani nie musimy ich wycinać, modyfikować i wszczepiać z powrotem do organizmu. Chodzi o bezpośrednią konwersję komórek nowotworowych na komórki prezentujące antygeny, które mają zdolność do stymulowania limfocytów T w miejscu guza w celu wywołania reakcji immunologicznej, która może nieść ze sobą realne korzyści terapeutyczne – zaznacza naukowiec.

Zmodyfikowaliśmy komórki nowotworowe poza organizmem w laboratorium i następnie wszczepiliśmy myszom, co pozwoliło nam na przeprogramowanie czy konwersję komórek. Musimy znaleźć sposób na przeprowadzenie tego procesu bezpośrednio na tkance nowotworowej. Istnieją strategie, które należy zbadać – obejmują one podanie czynników reprogramujących bezpośrednio do guza lub do organizmu pacjenta. Można do tego wykorzystać RNA, podobnie jak w przypadku szczepionki na COVID-19. Zawarte w szczepionce RNA ma wywołać wytwarzanie czynników reprogramujących w tkance nowotworowej. W jaki sposób podać je bezpośrednio? Możemy wykorzystać wiedzę z innych dziedzin, takich jak biologia RNA, podawanie leków czy terapia genowa. Jest wiele pracy, ale mamy wyznaczony kierunek działania – zapewnia prof. Ravi Majeti.