W praktyce oznacza to, że pieniądze kierowane są przede wszystkim na leczenie skutków, a nie przyczyn choroby. Tymczasem – jak podkreślają eksperci – wczesne wykrycie PChN pozwala spowolnić jej rozwój i uniknąć dramatycznych konsekwencji. NIK zwraca uwagę, że choroby nerek rozpoznaje się w Polsce zaledwie u 5 procent pacjentów, a co roku z ich powodu umiera przedwcześnie około 80 tysięcy osób. „W latach 2022–2023 zmarło aż 154,5 tys. osób z powodu chorób nerek, co stawia pod znakiem zapytania skuteczność systemu opieki zdrowotnej” – czytamy w raporcie.

Niepokój budzą również inne dane. W latach 2022–2024 czas oczekiwania na wizytę u nefrologa niemal się podwoił, a dostęp do leczenia pozostaje nierówny w zależności od regionu. Poważnym problemem jest też starzejąca się kadra. Odsetek nefrologów powyżej 65. roku życia w tym czasie wzrósł z 14 do 20 procent, przy jednoczesnym spadku liczby lekarzy młodych. Choć zwiększono liczbę miejsc rezydenckich, w latach 2023–2024 obsadzono jedynie około 22–23 procent z nich, a w przypadku nefrologii dziecięcej miejsc zajęto zaledwie 20–41 procent.

NIK wskazuje również na brak skutecznych działań edukacyjnych i promocyjnych, które mogłyby zachęcić pacjentów do udziału w badaniach profilaktycznych. „Program pilotażowy ‘Profilaktyka 40 PLUS’ nie przyczynił się do zwiększenia świadomości na temat potrzeby wczesnej diagnostyki przewlekłej choroby nerek. Zainteresowanie Programem było niewielkie” – podsumowali kontrolerzy.

W swoich wnioskach NIK rekomenduje ministrowi zdrowia m.in. powiązanie programów profilaktycznych z badaniami medycyny pracy, zwiększenie liczby specjalistów w nefrologii, stworzenie mechanizmów zapewniających kontraktowanie świadczeń w regionach o najniższej dostępności, a także przeprowadzenie szeroko zakrojonych działań edukacyjnych. Podobne zadania w zakresie promocji profilaktyki i diagnostyki Izba powierza również NFZ.

Przewlekła choroba nerek to druga, po nadciśnieniu, najczęściej występująca choroba przewlekła w Polsce. Jej pierwsze stadia przebiegają bezobjawowo, dlatego bez odpowiedniej profilaktyki pacjenci dowiadują się o chorobie dopiero w momencie, gdy jedynym ratunkiem stają się dializy lub przeszczep. W obliczu rosnących kosztów leczenia i dramatycznych statystyk zgonów pytanie postawione przez NIK – dlaczego system nie postawił na skuteczną profilaktykę – staje się jeszcze bardziej palące.

Źródło: NIK