Ustawa o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej, bo tak formalnie nazywa się akt wprowadzający Bon Senioralny, ma stanowić istotną zmianę w podejściu do opieki długoterminowej w Polsce. Jej celem jest zapewnienie dodatkowego wsparcia określonej grupie seniorów, w miejscu zamieszkania. O Bon Senioralny ubiegać się będą mogły osoby w wieku powyżej 65. roku życia, których średni miesięczny dochód za 3 ostatnie miesiące przed złożeniem wniosku nie przekraczał 3410 zł miesięcznie. Kryterium dochodowe jest obecnie trzykrotnie wyższe niż to w pomocy społecznej i ma być waloryzowane wraz ze wzrostem rent i emerytur.

W jaki sposób realizowany będzie Bon Senioralny?

O przyznaniu pomocy z Bonu Senioralnego decydować ma gmina, oceniając potrzeby seniora i zawierając z nim umowę na realizację określonych usług opiekuńczych. Środki z programu trafią nie bezpośrednio do seniora, a właśnie do gminy, której zadaniem będzie realizacja usług przewidzianych w umowie. Gminy będą mogły zapewnić potrzebne wsparcie samodzielnie lub przez podmioty trzecie. Bon Senioralny można będzie wykorzystać na opiekę w miejscu zamieszkania seniora, w tym np. korzystanie ze świadczeń zdrowotnych, utrzymanie porządku w domu, pomoc w ubieraniu się, przygotowywaniu posiłków czy utrzymaniu kontaktu z otoczeniem.

– Zgodnie z zapisami ustawy, wsparcie w pierwszej kolejności ma trafić do gmin, które stanowią swoistą białą plamę na mapie usług opiekuńczych w Polsce. Oznacza to te gminy, w których tą pomocą objęte jest nie więcej niż 10 osób. Biorąc pod uwagę, że średnio co 10. gmina w Polsce w ogóle nie świadczy usług opiekuńczych, a ok. 1/3 pozostałych zapewnia wsparcie wyłącznie pojedynczym osobom, od wejścia w życie ustawy ok. 40% gmin w Polsce będzie mogło rozpocząć realizację Bonu Senioralnego – wylicza Przemysław Mroczek, prezes Fundacji SeniorApp, która prowadzi projekty zapewniające pomoc osobom starszym w codziennym funkcjonowaniu.

System jest już gotowy

Ustawa o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej została przyjęta przez Sejm 11 czerwca, a do jej wejścia w życie konieczne jest jeszcze przyjęcie aktu przez Senat, a następnie podpis Prezydenta pod ustawą. Dopiero po zakończeniu procesu legislacyjnego, gminy będą mogły zacząć ubiegać się o uruchomienie finansowania w ramach Bonu Senioralnego. Oznacza to, że nawet przy sprawnym przeprowadzeniu ustawy przez pozostałe etapy legislacyjne, pierwsze gminy uzyskają wsparcie nie wcześniej niż w IV kwartale 2026 r.

Jak tłumaczy Przemysław Mroczek, gdy tylko ustawa wejdzie w życie, nawet gminy, które w ogóle nie świadczą usług opiekuńczych, będą mogły uruchomić wsparcie dla seniorów niemal od ręki. I nie będą musiały w tym celu korzystać z własnych zasobów – Ustawa przewiduje, że usługi objęte Bonem Senioralnym mają być realizowane w miejscu zamieszkania seniora. To wyjście naprzeciw oczekiwaniom osób starszych. Jak wynika z badania Uczelni Korczaka „Ogólnopolska diagnoza w zakresie deinstytucjonalizacji usług społecznych”, aż 94% seniorów w Polsce preferuje pozostanie we własnym domu tak długo, jak to możliwe. Wiele gmin nie jest jednak gotowych, by samodzielnie to wsparcie zapewnić. Z pomocą przychodzi możliwość realizacji tych usług przez podmioty trzecie. Przykładem gotowego narzędzia do realizacji usług opiekuńczych kwalifikujących się do rozliczenia w ramach Bonu Senioralnego jest SeniorApp. To nowoczesna platforma cyfrowa, która umożliwia dostęp do elastycznej i spersonalizowanej opieki, obejmującej m.in. opiekę godzinową, usługi domowe, jak sprzątanie czy gotowanie, a także usługi specjalistyczne, w tym związane ze zdrowiem czy czynnościami higienicznymi i pielęgnacyjnymi – tłumaczy Przemysław Mroczek.

Technologia w służbie gmin

Współpraca jednostek samorządu terytorialnego, organizacji trzeciego sektora i podmiotów realizujących profesjonalne wsparcie dla seniorów już teraz ma istotne znaczenie w procesie świadczenia usług opiekuńczych. Współdziałanie i koordynacja poszczególnych podmiotów są szczególnie ważne z punktu widzenia deinstytucjonalizacji opieki i możliwości zapewnienia wsparcia w miejscu zamieszkania.  Wraz w rozwojem systemu publicznego finansowania na znaczeniu zyskiwać będzie monitorowanie jakości świadczonych usług oraz możliwości optymalizacji kosztów i zapewnienia efektywności wykorzystywania środków. Również w tym obszarze są już dostępne gotowe rozwiązania.

– W SeniorApp opracowaliśmy i wdrożyliśmy gotowy system do zarządzania pracą socjalną. Oprogramowanie jest bardzo proste do wdrożenia oraz funkcjonalne w codziennym użytkowaniu. Przykładowo, osoby świadczące dane usługi w terenie, dzięki systemowi mogą np. w awaryjnych sytuacjach błyskawicznie wezwać pomoc. Aplikacja działa w trybie online i zawiera przycisk SOS. Jeżeli podczas wizyty w domu seniora dojdzie do jakiejś niepokojącej sytuacji, użytkownik może w ten sposób błyskawicznie powiadomić przełożonych lub odpowiednie służby.

Z kolei dzięki wykorzystaniu zaawansowanych narzędzi, jednostki samorządu terytorialnego mają bieżący dostęp do danych dotyczących liczby, rodzaju i czasu trwania poszczególnych usług, a także mogą monitorować jakość ich realizacji. Rozbudowane możliwości generowania raportów i analiz pozwalają efektywnie zarządzać usługami opiekuńczymi oraz pracą socjalną na poziomie gminy. Przy okazji wdrażania przepisów dotyczących Bonu Senioralnego, gminy mogą, a wręcz powinny skorzystać z dopracowanych rozwiązań oraz dużego doświadczenia trzeciego sektora i podmiotów zewnętrznych w koordynacji, monitorowaniu i świadczeniu usług społecznych – podsumowuje Przemysław Mroczek.

Źródło: inf pras

W Polsce na choroby otępienne cierpi już ponad pół miliona osób. W ciągu najbliższych 25 lat liczba ta może się niemal potroić – i to nie tylko z powodu starzenia się społeczeństwa, ale także dzięki lepszej diagnozie i wydłużającej się długości życia. Otępienie – najczęściej w przebiegu choroby Alzheimera – staje się jednym z największych wyzwań zdrowotnych, społecznych i ekonomicznych XXI wieku. Równocześnie nadal pozostaje tematem tabu, a osoby dotknięte chorobą i ich bliscy często pozostawieni są sami sobie.

Statystyki są alarmujące. Według danych Narodowego Funduszu Zdrowia z 2022 roku, ponad 350 tys. osób w Polsce miało zdiagnozowaną chorobę Alzheimera lub schorzenia pokrewne, a tylko w tym jednym roku odnotowano ponad 107 tys. nowych przypadków. Dodatkowo, dane z projektu PolSenior2 pokazują, że objawy otępienia występują u co szóstej osoby powyżej 60. roku życia. Największe ryzyko dotyczy kobiet i osób najstarszych – w grupie 90+ dotyczy to już ponad połowy populacji.

Wbrew stereotypom, otępienie nie dotyka wyłącznie seniorów. Diagnozowane są też osoby młodsze, aktywne zawodowo, często długo ukrywające objawy przed otoczeniem z powodu wstydu, lęku lub braku wiedzy.

– Pomimo rosnącej skali problemu, osoby z otępieniem wciąż spotykają się z niezrozumieniem, a nawet społeczną izolacją – podkreślono w uzasadnieniu do projektu uchwały Rady Ministrów. – Wiele osób rezygnuje z diagnozy w obawie przed stygmatyzacją, a pierwsze objawy często są bagatelizowane jako „zwykłe roztargnienie” czy „starcza skleroza”.

Na potrzebę stworzenia takiego programu od dawna wskazywali eksperci, organizacje pacjenckie, opiekunowie oraz Najwyższa Izba Kontroli. Polska – w przeciwieństwie do wielu krajów UE – nie miała dotąd publicznej polityki dotyczącej chorób otępiennych. Tymczasem WHO już w 2017 roku zaleciła wszystkim krajom członkowskim opracowanie strategii odpowiedzi na demencję do 2025 roku.

Teraz Polska może dołączyć do grona państw, które nie tylko dostrzegły wagę problemu, ale też przygotowały konkretne plany działania.

 

Projekt Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych opiera się na siedmiu filarach:

1. Podnoszenie świadomości społecznej – walka ze stygmatyzacją i edukacja społeczeństwa;

2. Zmniejszanie ryzyka zachorowania – promocja aktywności fizycznej i intelektualnej, działania profilaktyczne;

3. Wsparcie wczesnej diagnostyki – wdrażanie narzędzi zwiększających wykrywalność otępienia;

4. Leczenie, opieka i wsparcie dla chorych – rozwój opieki dziennej i domowej, ochrona praw pacjentów;

5. Wsparcie dla opiekunów – m.in. wprowadzenie opieki wytchnieniowej i szkoleń dla opiekunów nieformalnych;

6. Budowanie systemów gromadzenia danych – lepsze monitorowanie zjawiska w skali kraju;

7. Badania naukowe i innowacje – rozwój terapii i technologii wspierających osoby z demencją.

To dokument kompleksowy, uwzględniający zarówno aspekt medyczny, jak i społeczny, a także konieczność współpracy między Ministerstwem Zdrowia a resortami rodziny, edukacji, cyfryzacji, samorządami i organizacjami społecznymi.

Jak podkreśla Ministerstwo Zdrowia, wiele działań już dziś jest podejmowanych – zarówno lokalnie, jak i przez NGO – ale brakuje im wspólnego mianownika, koordynacji i systemowego wsparcia. Krajowy Program ma to zmienić.

Jego celem nie jest tworzenie od zera całego systemu, ale uporządkowanie i rozwinięcie już istniejących działań, wypracowanie standardów, wzmocnienie międzysektorowej współpracy i lepsze wykorzystanie dostępnych środków finansowych.

Uwagi można przesyłać do 23 lipca 2025 r. poprzez ePUAP, system e-Doręczeń lub e-mail: dep-rz@mz.gov.pl. Formularz konsultacyjny oraz projekt programu są dostępne na stronie Ministerstwa Zdrowia.

Źródło: MZ