Święta to czas odpoczynku, rodzinnych spotkań i obfitych posiłków. Niestety to również okres, w którym statystyki pokazują wzrost liczby incydentów sercowo-naczyniowych. W tym czasie częściej dochodzi do zawałów, udarów oraz zaostrzeń chorób serca. Eksperci wskazują na kombinację czynników, takich jak stres, przejadanie się, alkohol, brak snu czy nagły wysiłek (np. intensywne porządki).

Nie czekaj – reaguj natychmiast

Pierwsza i najważniejsza zasada: nie wolno czekać „do końca świąt”. Objawy zawału serca to m.in. silny ból w klatce piersiowej, duszność, zimne poty, nudności, osłabienie czy ból promieniujący do ramienia, szyi lub żuchwy. Każdy z tych symptomów wymaga natychmiastowego wezwania pogotowia ratunkowego. – Im wcześniej otworzymy naczynie wieńcowe przy pomocy angioplastyki i zastosujemy stent, tym szybciej przerwiemy zawał i ograniczymy uszkodzenie serca pacjenta – mówi prof. dr hab. n. med. Piotr Buszman, kardiolog interwencyjny American Heart of Poland. – Dzięki bliskiej odległości od pacjentów w regionach, zespoły ratownictwa medycznego są w stanie dowieźć chorych do pracowni hemodynamiki w ciągu tzw. złotej godziny – dodaje prof. Piotr Buszman.

Udzielenie pomocy w pierwszej godzinie od incydentu nie tylko ratuje życie, ale także obniża ryzyko nieodwracalnego uszkodzenia serca. Jeśli chory trafi do szpitala w ciągu 1-1,5 godziny od wystąpienia zawału, ryzyko powikłań jest niewielkie. Z każdą kolejną godziną opóźnienia ryzyko to wzrasta nawet do 60%, a śmiertelność – do 90%. Dlatego nie warto zwlekać. W święta szpitale, oddziały ratunkowe i dyżury kardiologiczne – w tym 32 pracownie hemodynamiczne American Heart of Poland i Scanmed zapewniają pełną opiekę medyczną. Ignorowanie objawów znacząco zwiększa ryzyko powikłań i zgonu.

Hospitalizacja to dopiero początek

Jednym z największych osiągnięć polskiej kardiologii jest program KOS-zawał, czyli koordynowana opieka nad pacjentem po zawale serca. Program obejmuje nie tylko leczenie szpitalne, ale także rehabilitację, kontrole kardiologiczne, monitorowanie czynników ryzyka i edukację pacjenta. – Pacjent leczony w programie KOS-zawał otrzymuje natychmiastową pomoc oraz rehabilitację i edukację – podkreśla kardiolog American Heart of Poland.

Efekty leczenia w programie KOS-zawał są jednoznaczne. Już w pierwszym roku po zawale śmiertelność spada nawet o 30–40%. To dowodzi, że o przeżyciu pacjenta decyduje nie tylko szybka interwencja w momencie zawału, ale także dalsza, dobrze skoordynowana opieka.

Eksperci podkreślają, że choć formalnie program trwa rok, to realne korzyści zdrowotne leczenia najlepiej widać w dłuższej perspektywie. Regularne kontrole, rehabilitacja kardiologiczna i kontrola czynników ryzyka (np. wysokiego cholesterolu LDL) znacząco zmniejszają ryzyko kolejnego incydentu.

Co zrobić, gdy jesteś sam?

– Właściwa reakcja może uratować życie – najważniejsze są pierwsze minuty, dlatego nie należy zwlekać i trzeba zadzwonić pod numer 112 lub 999. Ważne jest też otworzenie drzwi wejściowych, co w przypadku utraty przytomności umożliwi służbom ratunkowym szybkie działanie – zaznacza prof. dr hab. n. med. Piotr Buszman.

Jak dodaje, w oczekiwaniu na pomoc najlepiej usiąść w pozycji półsiedzącej, z podpartymi plecami i uniesionym tułowiem. Taka pozycja zmniejsza obciążenie serca i ułatwia oddychanie. Warto również przyjąć aspirynę, która może spowolnić narastanie zakrzepu.

Czego nie robić?

– Nie chodź po domu ani po schodach i nie próbuj „przeczekać” z nadzieją, że samo przejdzie. Nie kładź się płasko na plecach, ponieważ pogarsza to oddychanie. Nie próbuj też samodzielnie jechać do szpitala – to jedna z najczęstszych i najbardziej niebezpiecznych pomyłek – groźne zaburzenia rytmu i nagłe zatrzymanie krążenia mogą wystąpić w każdej chwili. Usiądź w pozycji półsiedzącej i czekaj na pomoc – stwierdza prof. dr hab. n. med. Piotr Buszman.

Czy można przygotować się na wypadek zawału?

Ekspert zaleca, aby osoby obciążone czynnikami ryzyka – takimi jak nadciśnienie, cukrzyca, palenie papierosów, wysoki poziom cholesterolu czy przebyty zawał – były szczególnie czujne. – Warto więc: mieć telefon zawsze w zasięgu ręki, trzymać w widocznym miejscu kartkę z numerami alarmowymi, informować bliskich o pojawiających się nowych objawach, regularnie wykonywać badania profilaktyczne, pozostawać pod stałą opieką lekarza rodzinnego i kardiologa – podsumowuje prof. dr hab. n. med. Piotr Buszman.

Źródło: Komunikat Prasowy

Podpisanie ustawy Prezydent ogłosił podczas spotkania z ekspertami Narodowej Rady Rozwoju, działającej przy Prezydencie RP. – „Przed chwilą podpisałem Ustawę o Krajowej Sieci Kardiologicznej. (…) Mam nadzieję, że to rozwiązanie będzie dobrze funkcjonowało po naszej Narodowej Strategii Onkologicznej, którą kiedyś przygotowaliśmy i tym, w jaki sposób kształtowaliśmy swoją pracą tę część systemu zdrowia, jaką jest onkologia. Cieszę się, że teraz usieciowiona zostanie także i opieka kardiologiczna. Bo jak wiemy najczęstsze przyczyny zgonów w Polsce to choroby układu krążenia i choroby onkologiczne” – powiedział Andrzej Duda.

Krajowa Sieć Kardiologiczna, której zasady działania określa nowa ustawa z 4 czerwca 2025 r., obejmie podmioty lecznicze spełniające określone standardy i podzieli je na trzy poziomy zabezpieczenia – od podstawowej opieki ambulatoryjnej (OK I), przez wyspecjalizowane placówki z dostępem do rehabilitacji, hemodynamiki czy SOR (OK II), po najwyższy poziom (OK III) zapewniający dostęp do kardiochirurgii, intensywnej terapii i kompleksowego leczenia wielospecjalistycznego.

Każdy poziom KSK ma obowiązek:

• realizować opiekę zgodną z aktualną wiedzą medyczną,

• zapewniać konsultacje i współpracę z innymi ośrodkami,

• uczestniczyć w systemie monitorowania jakości i przekazywać dane do centralnego systemu informacji o zdrowiu.

Wszystkie dane o pacjencie i leczeniu będą gromadzone w elektronicznej Karcie Opieki Kardiologicznej (e-KOK), wystawianej m.in. przez lekarza POZ lub specjalistę. Na podstawie danych sprawozdawanych do NFZ i wprowadzanych do systemu KSK będzie możliwa okresowa weryfikacja jakości – a w razie nieosiągania wymaganych standardów – wdrożenie planów naprawczych lub wykreślenie placówki z KSK.

W strukturze KSK przewidziano również utworzenie Krajowej Rady Kardiologicznej, pełniącej funkcję opiniodawczo-doradczą dla ministra zdrowia i Prezesa NFZ. Ustawodawca przewidział także możliwość nadania statusu Centrum Doskonałości Kardiologicznej (CDK) – dla ośrodków II i III poziomu, które wyróżniają się wysoką specjalizacją i liczbą wykonywanych procedur w określonych jednostkach chorobowych.

Koordynacją całego systemu zajmie się Narodowy Instytut Kardiologii Stefana Kardynała Wyszyńskiego w Warszawie, który otrzyma również coroczny ryczałt na realizację swoich zadań.

Czas na wdrożenie i pierwszą kwalifikację

Nowe przepisy wejdą w życie zasadniczo po 14 dniach od ogłoszenia. Pierwsza kwalifikacja podmiotów do poszczególnych poziomów KSK ma zostać przeprowadzona w ciągu sześciu miesięcy, a wykaz zakwalifikowanych placówek będzie obowiązywał przez 3 lata. Co dwa lata będzie prowadzona weryfikacja jakości świadczeń oraz poziomu opieki kardiologicznej na podstawie wskaźników jakości.

Krajowa Sieć Kardiologiczna to jedna z najważniejszych reform systemowych ostatnich lat – obok Narodowej Strategii Onkologicznej. Jej celem jest zmniejszenie liczby zgonów z powodu chorób sercowo-naczyniowych – które od lat pozostają główną przyczyną zgonów w Polsce.